Đang tập thể dục, hai cha con bất ngờ phát hiện cảnh tượng hiếm gặp nổi trên sông

Từng là loại hải sản bị xem nhẹ cách đây 50 năm, ốc vòi voi nay đã vươn lên thành món ăn xa xỉ, góp phần tạo nên ngành công nghiệp trị giá khoảng 55 triệu USD mỗi năm tại British Columbia, Canada.

Cách đây nửa thế kỷ, tại vùng biển Thái Bình Dương, ốc vòi voi gần như không có giá trị kinh tế. Với hình dáng đặc biệt, loài nhuyễn thể này thường bị ngư dân bỏ qua hoặc bán rẻ để làm mồi câu, thậm chí dùng trong các món ăn bình dân như nhân burger.

Hiện nay, chúng đã trở thành đặc sản đắt đỏ, với mức giá khoảng 30 USD cho 450 g, thậm chí cao gấp đôi tôm hùm Maine.

Sự thay đổi bắt đầu từ những năm 1970, khi các nhà xuất khẩu đưa ốc vòi voi tiếp cận thị trường châu Á. Tại Trung Quốc, loại hải sản này nhanh chóng trở thành biểu tượng của sự giàu sang, thường xuất hiện trong các bữa tiệc cao cấp.

Nhờ kết cấu giòn đặc trưng và hương vị được đánh giá cao, giới nhà giàu sẵn sàng chi trả mức giá lớn để thưởng thức ốc vòi voi tươi sống.

Hiện nay, khoảng 90% sản lượng khai thác tại British Columbia được xuất khẩu sang Trung Quốc, tạo nên một ngành công nghiệp trị giá khoảng 55 triệu USD mỗi năm tại khu vực này.

Giá trị của ốc vòi voi còn đến từ quy trình khai thác đầy khắc nghiệt. Do sống ẩn sâu dưới lớp bùn cát đáy biển, việc thu hoạch hoàn toàn phải thực hiện thủ công.

Để bắt được ốc nguyên vẹn, thợ lặn phải làm việc ở độ sâu hàng chục mét, dùng vòi nước áp lực cao để làm tơi lớp cát rồi khéo léo đưa chúng lên bằng tay. Công việc tiềm ẩn nhiều rủi ro, đặc biệt là hội chứng giảm áp do tích tụ khí nitơ trong máu, có thể gây liệt hoặc tử vong. Nhiều thợ lặn lâu năm cho biết nguy hiểm luôn hiện hữu trong mỗi chuyến lặn.

Yếu tố cuối cùng khiến giá ốc vòi voi tăng cao là chi phí logistics. Để giữ được độ tươi sống, ốc phải được vận chuyển trong điều kiện đặc biệt, đảm bảo vẫn còn sống cho đến khi đến tay thực khách.

Mỗi năm, các hiệp hội khai thác tại Canada chi hơn 7 triệu USD cho chuỗi cung ứng lạnh, bao gồm xe tải chuyên dụng và các chuyến bay xuyên lục địa được kiểm soát nhiệt độ nghiêm ngặt. Chỉ một sai sót nhỏ trong khâu bảo quản cũng có thể khiến cả lô hàng thiệt hại lớn.

Sự kết hợp giữa nhu cầu lớn từ thị trường châu Á, quy trình khai thác nguy hiểm và chi phí vận chuyển cao đã giúp ốc vòi voi giữ vững vị thế là một trong những mặt hàng hải sản đắt giá nhất hiện nay.

Ốc vòi voi, còn được gọi là tu hài hay "con thụt thò", có tên khoa học là Panopea generosa, thuộc họ Triadacnidae. Đây là một loài nhuyễn thể hai mảnh vỏ, sinh sống chủ yếu ở vùng nước mặn hoặc các bãi bùn cửa sông nước lợ. Loài này có nguồn gốc từ Bắc Mỹ, và tên gọi "vòi voi" xuất phát từ một cụm từ của người bản địa Mỹ, mang ý nghĩa "thâm sâu".

Trọng lượng phổ biến của ốc vòi voi dao động khoảng 1,5-2,5 kg, tuy nhiên cũng có những cá thể đặc biệt nặng tới 4-5 kg.

Đây là một trong những loài nhuyễn thể sống lâu và có kích thước lớn nhất trong môi trường hang cát, đồng thời mang giá trị dinh dưỡng và kinh tế cao. Thịt ốc vòi voi có hương vị đặc trưng, được nhiều người cho rằng có lợi cho sức khỏe, đặc biệt là nam giới. Vì vậy, loài hải sản này thường được lựa chọn như một món ăn bổ dưỡng cho gia đình và người thân.

Ốc vòi voi có thể chế biến thành nhiều món hấp dẫn như nướng mỡ hành, làm gỏi hay nấu cháo. Phần vòi của ốc được đánh giá ngon nhất với độ dai giòn, mềm và vị ngọt tự nhiên.

Để món ăn đạt hương vị ngon nhất, đầu bếp thường chọn những con còn sống, vòi có màu trắng sáng và kết hợp cùng các gia vị như tỏi, hành phi, nước mắm, tiêu…

Ngược lại, những con có vòi sẫm màu hoặc đã chết thường không còn tươi ngon do bảo quản kém hoặc bị bệnh. Tương tự nhiều loại sò, trai khác, ốc vòi voi bị vỡ vỏ cũng mất giá trị thương phẩm.

Những năm gần đây tại Việt Nam, ốc vòi voi Canada được xem là hải sản cao cấp với giá bán rất đắt đỏ. Loại thông thường có giá khoảng 2–2,5 triệu đồng/kg, nhưng vào mùa khan hiếm, những con cỡ lớn có thể lên tới gần 10 triệu đồng/con và phải đặt trước nhiều ngày mới có hàng.

Tin Gốc: Người Đưa Tin

Khoảng 1,3 tỉ người trên thế giới sống với khuyết tật, tức khoảng 16% dân số toàn cầu. Điều tra năm 2023 cho thấy Việt Nam có khoảng 7 triệu người khuyết tật (khoảng 6,11% dân số).

Có thể nói số liệu trên đây là một bộ phận không nhỏ trong xã hội song vẫn đang gặp nhiều rào cản trong tiếp cận giáo dục, việc làm, giao thông, dịch vụ công… Rào cản lớn nhất không nằm ở bản thân khuyết tật mà ở môi trường chưa được thiết kế để mọi người cùng tham gia bình đẳng.

Một công trình không có lối đi phù hợp, một trang thông tin không thể truy cập bằng công nghệ hỗ trợ hay một doanh nghiệp từ chối tuyển dụng vì định kiến… tất cả đều là rào cản xã hội, tạo ra khuyết tật về cơ hội với người khuyết tật. Điểm nghẽn lớn nhất hiện nay không phải là thiếu chính sách mà là thiếu cơ chế thực thi hiệu quả và trách nhiệm giải trình rõ ràng.

Muốn xóa bỏ rào cản cần chuyển từ cách làm mang tính phong trào sang cách làm dựa trên chuẩn tiếp cận, có kiểm tra giám sát, có chế tài và có sự tham gia của chính người khuyết tật. Một trong những biểu hiện rõ nhất của rào cản xã hội là khoảng cách về việc làm. Tỉ lệ người khuyết tật trong độ tuổi lao động đang làm việc chỉ khoảng 23,5% (theo số liệu điều tra năm 2023).

Nhiều người khuyết tật không thiếu năng lực nhưng lại thiếu cơ hội tiếp cận. Họ không được đào tạo nghề phù hợp, không được hỗ trợ điều chỉnh môi trường làm việc và thường bị loại khỏi vòng tuyển dụng ngay từ đầu do định kiến.

Tăng cơ hội việc làm cho người khuyết tật không thể dựa vào thiện chí mà phải dựa trên hệ thống chính sách đồng bộ, từ chống phân biệt đối xử đến hỗ trợ doanh nghiệp và dịch vụ việc làm công.

Doanh nghiệp đóng vai trò quan trọng trong tạo việc làm cho người khuyết tật song chính sách chưa thực sự tạo động lực. Chẳng hạn doanh nghiệp chỉ được hưởng ưu đãi thuế khi có từ 30% trở lên số lao động bình quân trong năm là người khuyết tật (hoặc các đối tượng yếu thế khác). Đồng thời có quy mô từ 20 lao động trong năm trở lên.

Có những cơ sở đạt tỉ lệ lao động khuyết tật như quy định nhưng vẫn không được hưởng ưu đãi do không đáp ứng điều kiện về quy mô lao động tối thiểu.

Tương tự, doanh nghiệp phải bảo đảm tỉ lệ từ 30% tổng số lao động trở lên là người khuyết tật (hoặc các đối tượng yếu thế khác) mới được hưởng chính sách ưu đãi vay vốn giải quyết việc làm cho người lao động. Không ít doanh nghiệp không thể tiếp cận chính sách này do không đạt ngưỡng tỉ lệ lao động là người khuyết tật.

Do vậy yêu cầu đặt ra là điều chỉnh chính sách theo hướng bỏ hoặc linh hoạt hóa điều kiện về quy mô lao động, đặc biệt với cơ sở có tỉ lệ lao động là người khuyết tật cao.

Hoặc thiết kế cơ chế ưu đãi theo hướng lũy tiến hay đa ngưỡng thay vì áp dụng cứng tỉ lệ 30% nhằm ghi nhận cả những doanh nghiệp có đóng góp đáng kể nhưng chưa đạt ngưỡng.

Cần kết hợp đồng thời tiêu chí về tỉ lệ và số lượng tuyệt đối lao động là người khuyết tật, mở rộng hình thức hỗ trợ ngoài thuế như cải tạo nơi làm việc, công nghệ trợ giúp, đào tạo tại chỗ song song với tận dụng mua sắm công và chuỗi cung ứng.

Kinh nghiệm khu vực châu Á - Thái Bình Dương cho thấy các quốc gia thành công thường kết hợp nhiều công cụ: ưu đãi, hỗ trợ kỹ thuật, cơ chế trách nhiệm và cả áp lực thị trường.

Tin Gốc: Tuổi Trẻ

Bộ Y tế ước tính tỉ lệ vô sinh hiếm muộn với tỉ lệ 7,7% ở các cặp vợ chồng trẻ trong độ tuổi sinh sản (15-49 tuổi), tương đương với khoảng 1 triệu cặp vợ chồng đang chịu hậu quả của vô sinh hiếm muộn và cần phải được can thiệp.

Vấn đề vô sinh hiếm muộn hiện nay đang ngày càng trẻ hóa. Nhiều nguyên nhân dẫn tới tình trạng này như các cặp vợ chồng xây dựng gia đình muộn hơn so với trước đây, tỉ lệ có thai ngoài ý muốn dẫn đến đình chỉ thai nghén gia tăng... tình trạng vô sinh hiếm muộn ở nam giới cũng ngày càng trẻ hóa.

Theo đánh giá của các bác sĩ lượng bệnh nhân đến khám vô sinh hiếm muộn ngày càng tăng. Xu hướng đang trẻ hóa, lượng bệnh nhân dưới 30 tuổi và dưới 35 tuổi đến viện khám đang tăng. Tỉ lệ vô sinh thứ phát đang tăng cao hơn, chiếm khoảng 50 - 60%.

Riêng với gia đình anh Nguyễn Văn Châm (SN 1993, dân tộc Tày) và chị Nguyễn Thị Phương (SN 1997, dân tộc Nùng), quê Tuyên Quang, 5 năm mong con là quãng thời gian chất chứa nhiều áp lực và những nỗi niềm khó gọi thành tên.

Hai năm đầu sau kết hôn chưa có con, anh chị vẫn nghĩ mọi thứ bình thường nên chưa đi thăm khám. Đến năm thứ ba, nghe lời người thân, anh chị lặn lội nhiều nơi điều trị với hy vọng sớm có tin vui. Thế nhưng, mọi cố gắng đều không mang lại kết quả.

Khi quyết định đến một bệnh viện ở Hà Nội thăm khám, anh chị nhận được kết luận anh Châm thiểu tinh rất nặng, cơ hội có thai tự nhiên là không thể. Khoảnh khắc nghe bác sĩ thông báo, anh Châm gần như suy sụp hoàn toàn.

"Có lúc tôi nghĩ hay là để vợ đi tìm hạnh phúc mới", anh Châm nhớ lại. Thế nhưng, thay vì buông tay, chị Phương lại là người ở bên động viên chồng, nếu không thể sinh con sẽ xin con nuôi và tiếp tục sống cùng nhau.

Những năm tháng mong con cũng là khoảng thời gian anh chị phải đối diện với không ít áp lực từ những câu hỏi vô tình của người xung quanh. Mỗi lần nghe ai hỏi chuyện bao giờ có em bé, cả hai lại chọn cách né tránh, ít xuất hiện ở nơi đông người hơn vì sợ những lời hỏi han.

Điều khiến hành trình tìm con của anh chị thêm chật vật là hoàn cảnh kinh tế quá khó khăn. Trong gia đình, anh trai của anh Châm cũng hiếm muộn 10 năm, mẹ đẻ lại mắc ung thư vú nên mọi khoản chi tiêu đều trở thành gánh nặng.

"Gia đình kinh tế khó khăn lắm, anh trai tôi hiếm muộn lâu năm hơn nên vợ chồng tôi quyết định nhường cơ hội điều trị trước cho anh chị. Bao nhiêu trâu bò trong nhà cũng bán đi để làm thụ tinh ống nghiệm cho anh", anh Châm chia sẻ.

May mắn sau đó, gia đình anh trai đã đón được con nhờ điều trị hiếm muộn và trở thành động lực để vợ chồng anh Châm xuống Hà Nội thăm khám lần nữa.

Tuy nhiên, kết quả sau thăm khám anh chị nhận được vẫn không thay đổi. IVF là cơ hội lớn nhất nhưng cũng là điều nằm ngoài khả năng tài chính của đôi vợ chồng trẻ. Thu nhập chỉ đủ trang trải cuộc sống hằng ngày khiến anh chị buộc phải gác lại giấc mơ làm cha mẹ để tiếp tục đi làm.

Tình cờ biết đến chương trình "Tuần Lễ Vàng - ươm mầm hạnh phúc" do Bệnh viện Nam học và Hiếm muộn Hà Nội tổ chức vào năm 2024. Mang theo hy vọng, anh chị nộp hồ sơ xét duyệt gói hỗ trợ miễn phí 100% chi phí thực hiện IVF và trở thành 1 trong 15 gia đình nhận được hỗ trợ.

Khi hay tin, đôi vợ chồng trẻ đã ôm nhau khóc vì xúc động, vì không dám tin đó là sự thật. Với anh chị, giá trị lớn nhất mà chương trình mang lại không chỉ là hỗ trợ tài chính, mà còn là cơ hội để những gia đình từng phải từ bỏ hy vọng có thể tiếp tục hành trình tìm con.

Quá trình thực hiện IVF của anh chị diễn ra thuận lợi. Trong suốt hành trình, vợ chồng anh Châm luôn nhận được sự đồng hành, động viên từ đội ngũ y bác sĩ, nhân viên y tế của bệnh viện.

Sau 12 ngày chuyển phôi, khoảnh khắc chị Phương cầm que thử thai trên tay và nhìn thấy hai vạch hiện lên dù còn mờ nhạt, cả hai đã vỡ òa trong niềm vui.

Thai kỳ diễn ra thuận lợi và ngày con chào đời cũng trở thành khoảnh khắc đặc biệt nhất trong cuộc đời anh Châm. "Đến bây giờ nghĩ lại, tôi vẫn không tin mình đã được làm bố thật rồi", anh nói và cho biết căn nhà hiện lúc nào cũng có tiếng con khóc cười, cảm giác rất hạnh phúc.

Với chị Phương, hành trình làm mẹ sau nhiều năm chờ đợi khiến chị càng trân trọng từng khoảnh khắc bình dị. Từ lần đầu được nghe tiếng tim thai, cảm nhận con đạp, đến lúc ôm con vào lòng sau sinh, mọi thứ đều trở thành ký ức mà chị chưa từng nghĩ có ngày mình được trải qua.

Sau tất cả khó khăn và những lần tưởng như phải từ bỏ, anh chị nói rằng điều quý giá nhất hiện tại chính là được cùng nhau nhìn con lớn lên mỗi ngày.

Chia sẻ với Người Đưa Tin, Ths.BS Lê Thị Thu Hiền - Giám đốc Chuyên môn Bệnh viện Nam học và Hiếm muộn Hà Nội cho biết thêm, từ ngày 15/6 đến 28/6/2026, Bệnh viện Nam học và Hiếm muộn Hà Nội tổ chức chương trình "Tuần lễ vàng - ươm mầm hạnh phúc 2026" với chủ đề "Chắp cánh ước mơ làm cha mẹ".

Theo đó, bệnh viện miễn phí khám tư vấn, siêu âm, xét nghiệm tinh dịch đồ, xét nghiệm đánh giá dự trữ buồng trứng (AMH), chụp x-quang tử cung - vòi trứng… Đặc biệt, 10 cặp vợ chồng có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn trên cả nước sẽ được miễn phí 100% chi phí thực hiện thụ tinh trong ống nghiệm (IVF) thông qua hình thức xét duyệt hồ sơ.

Trong quá trình thăm khám cho bệnh nhân, bác sĩ Hiền cho biết, có những gia đình bác sĩ gặp lại sau nhiều năm họ tạm dừng điều trị vì áp lực kinh tế hoặc tinh thần quá mệt mỏi.

Tin Gốc: Người Đưa Tin