Anh Nguyễn Thế Tuyền, 34 tuổi, trú xã Hồng Xuân, tỉnh Ninh Bình, bắt đầu công việc phục dựng mô hình nhà cổ từ năm 2021. Thời điểm đó, căn nhà 5 gian của ông bà ngoại sắp bị tháo dỡ. Thấy tiếc nuối không gian gắn bó suốt tuổi thơ, anh tự mày mò dựng bản thu nhỏ ngôi nhà nhằm giữ lại kỷ niệm.
Ông ngoại anh, một kiến trúc sư hơn 80 tuổi đã nghỉ hưu, là người hướng dẫn trực tiếp về tỷ lệ, không gian và kết cấu. Từng học Đại học Xây dựng nhưng sau đó chuyển hướng sang lĩnh vực làm đẹp và nghệ thuật, anh Tuyền tận dụng kiến thức kết cấu và thẩm mỹ để tính toán chi tiết. “Thời gian đầu, tôi liên tục làm hỏng và phải đập đi xây lại. Việc đúc từng viên gạch, viên ngói mini và lắp ghép đòi hỏi độ chính xác cao”, anh Tuyền kể.
Sau 6 tháng, phiên bản nhà 5 gian đầu tiên hoàn thiện. “Nhìn ngôi nhà quen thuộc hiện ra trong hình hài thu nhỏ, cả bầu trời ký ức tuổi thơ ùa về khiến tôi vô cùng xúc động”, chủ nhân tác phẩm kể.
Anh tiếp tục lấy ý tưởng từ các kiến trúc trong làng, sáng tác thêm nhiều tác phẩm và nhận nhiều lời khen khi đăng tải lên mạng xã hội. Nhiều khách hàng từ khắp mọi miền tìm đến, kể về cơ ngơi cũ của ông bà và đặt hàng phục dựng. “Lượng đơn đặt hàng tăng dần giúp tôi gắn bó với nghề đến tận hôm nay trong sự ủng hộ nhiệt tình của gia đình”, chàng trai 34 tuổi nói.
Quá trình chế tác một mô hình trải qua nhiều công đoạn. Người thợ phải đến tận nơi khảo sát hoặc nghiên cứu qua hình ảnh, video của khách hàng để chọn vật liệu. Với những công trình không còn dấu tích, anh dựng bản vẽ 3D dựa trên lời kể của gia chủ, thống nhất phương án trước khi thi công.
Khâu thực hành bắt đầu bằng việc hàn khung sắt, đổ móng, xây tường bằng gạch mini. Tiếp đó là hoàn thiện hệ thống cửa gỗ, nội thất và các tiểu cảnh sân vườn. Những chi tiết như chum nước, xe đạp, bó lúa… được bổ sung để tăng tính sinh động. Theo anh Tuyền, khâu tính toán tỷ lệ gặp nhiều khó khăn nhất, bởi một sai lệch nhỏ sẽ làm mất độ chân thực của công trình. Để tái tạo dấu vết thời gian, anh thường xuyên đi quan sát thực tế các mảng tường rêu phong nhằm pha chế màu sơn sát với thực tế.
Vượt lên trên yếu tố kỹ thuật, người thợ phải thổi được “cái hồn” vào tác phẩm. Nhiều công trình đã bị phá bỏ từ lâu đòi hỏi sự khéo léo, tỉ mỉ của người thiết kế, khiến gia chủ khi nhìn vào phải ngỡ ngàng nhận ra cơ ngơi xưa.
Sau 5 năm, xưởng của anh đã cho ra đời vài trăm mô hình, chủ yếu là nhà 5 gian miền Bắc với tỷ lệ thu nhỏ 1/20. Giá thành dao động 10 – 100 triệu đồng tùy kích thước. Khách hàng đa phần là người cao tuổi muốn mô phỏng lại nhà cũ, hoặc người trẻ mua làm quà tặng bố mẹ.
Nhiều năm theo nghề nhưng theo anh Tuyền, khoảnh khắc bàn giao sản phẩm luôn mang lại nhiều cảm xúc, chứng kiến nhiều gia chủ rơi nước mắt khi ký ức ùa về.
Tháng 5/2025, ông Nguyễn Văn Hảo (55 tuổi, tỉnh Thái Bình) nhận bàn giao phiên bản nhà 5 gian 3 trái sau ba tháng đặt hàng với chi phí 20 triệu đồng. Căn nhà gốc xây năm 1982 của gia đình ông đã phải dỡ bỏ từ 5 năm trước do xuống cấp. Muốn con cháu nhớ về cội nguồn, ông bàn bạc cùng người thân và chốt phương án phục dựng, sau khi được bạn bè giới thiệu xưởng chế tác của anh Tuyền.
“Mô hình giúp tôi dễ dàng kể lại cho con cháu về không gian sống ngày xưa”, ông Hảo nói.
Hiện xưởng chế tác của anh Tuyền có 10 nhân sự làm việc. Trong thời gian tới, người thợ 34 tuổi cho biết có kế hoạch thực hiện các tác phẩm mô phỏng những công trình di tích lịch sử và kiến trúc văn hóa tiêu biểu của Việt Nam.
“Tôi mong muốn dùng chính đôi tay này để lan tỏa mạnh mẽ giá trị văn hóa truyền thống đến mai sau”, chàng trai Ninh Bình nói.
Một số mô hình nhà cổ của anh Tuyền chế tác từ năm 2021 đến nay.
Mỗi cá nhân có tiêu chuẩn riêng về sự thu hút. Các chuyên gia tâm lý cho biết, nếu băn khoăn về sức hút của bản thân, bạn có thể quan sát phản ứng của những người xung quanh.
Thường xuyên nhận lời khen về phong cách
Chuyên gia khai vấn Grayson Peter Jay (Canada) cho biết dù bạn diện đồ sang trọng dự tiệc hay chỉ mặc trang phục thoải mái thường ngày, việc nhận được lời khen là minh chứng cho sức hút tự nhiên.
"Nếu lời khen đến từ nhiều người khác nhau, điều đó cho thấy bạn có khả năng nổi bật và tạo ấn tượng giữa đám đông", Jay nói.
Thu hút sự chú ý khi xuất hiện
Nếu bạn bước vào một căn phòng và nhận thấy mọi người xung quanh dừng việc đang làm để nhìn về phía mình, đó là dấu hiệu của sự hấp dẫn.
Tuy nhiên, có một thực tế là những người sở hữu vẻ ngoài nổi bật đôi khi nhận được ít lời mời hẹn hò hơn. Theo nghiên cứu của tiến sĩ Aaron Ben (Đại học Haifa, Israel), vẻ đẹp quá ấn tượng có thể tạo ra áp lực tâm lý, khiến người khác e ngại hoặc thiếu tự tin khi tiếp cận. Trong trường hợp này, việc chủ động bắt chuyện trước sẽ chứng minh bạn là người thú vị, có chiều sâu tâm hồn bên cạnh ưu thế ngoại hình.
Người khác ngạc nhiên khi bạn độc thân
Phản ứng này xuất phát từ tâm lý mặc định rằng một người cuốn hút chắc chắn đang trong một mối quan hệ.
Nhà trị liệu hôn nhân Susan Saint-Welch (Mỹ) khuyên bạn không nên hạ thấp tiêu chuẩn chọn bạn đời chỉ vì bản thân đang độc thân.
"Cách bạn cảm nhận về bản thân sẽ quyết định đối tượng mà bạn thu hút. Khi sở hữu nguồn năng lượng tích cực, bạn sẽ kết nối được với những người phù hợp và biết trân trọng giá trị của bạn", chuyên gia cho biết.
Sức hút tự nhiên không chỉ nằm ở đường nét gương mặt mà còn ở phong thái tự tin, khiến những người xung quanh cảm thấy thoải mái khi ở cạnh bạn.
Nhiều người có thói quen bật nắp và uống trực tiếp các loại nước đóng lon. Các kiểm tra vi sinh thực tế xác nhận bề mặt nắp lon dễ bám bụi và có khả năng chứa vi khuẩn E. coli hay Staphylococci trong quá trình lưu kho, vận chuyển. Người dùng nên lau sạch miệng lon trước khi uống.
Khi ngủ, cơ thể tiết mồ hôi và bong tróc tế bào chết. Việc gấp chăn ngay khi ngủ dậy khiến vi khuẩn và mạt bụi bị giữ lại trong môi trường ẩm ướt.
Nghiên cứu năm 2005 của tiến sĩ Stephen Pretlove, Đại học Kingston (Anh), cho biết việc mở tung chăn giúp giường khô ráo, khiến mạt bụi bị mất nước và chết. Cách làm đúng là mở cửa sổ, trải phẳng chăn khoảng 10 phút trước khi gấp.
Rửa thịt sống dưới vòi nước
Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ (CDC) và Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA) cảnh báo tuyệt đối không rửa thịt sống dưới vòi nước chảy mạnh. Thao tác này làm vi khuẩn Campylobacter và Salmonella bắn xa tới gần một mét, bám vào bồn rửa và bát đĩa xung quanh. Để an toàn, nên ngâm thịt trong chậu nước, sau đó rửa nhẹ nhàng và để đồ sống tránh xa bát đĩa sạch.
Xả bồn cầu không đậy nắp
Nghiên cứu công bố năm 2022 trên tạp chí Scientific Reports của Đại học Colorado Boulder (Mỹ) cho thấy hàng nghìn hạt nước li ti chứa vi khuẩn bắn lên không trung với tốc độ hai mét/giây khi xả nước bồn cầu. Giáo sư John Crimaldi, người dẫn đầu nghiên cứu, nói các hạt này lan cao tới 1,5 mét và lơ lửng trong không khí nhiều phút. Cách tốt nhất là đậy nắp bồn cầu trước khi ấn nút xả.
Mang điện thoại vào nhà vệ sinh
Theo nghiên cứu của nhà vi sinh vật học Charles Gerba, Đại học Arizona (Mỹ), điện thoại di động mang lượng vi khuẩn nhiều gấp 10 lần bệ ngồi bồn cầu. Trong quá trình sử dụng, vi khuẩn phát tán và bám vào điện thoại, sau đó lây nhiễm ngược lại da mặt và tay. Người dùng không nên mang thiết bị vào nhà vệ sinh hoặc cần sát khuẩn bề mặt máy sau khi dùng.
Sử dụng khăn lau bếp quá lâu
Nghiên cứu của các nhà khoa học Đức công bố trên Scientific Reports chỉ ra miếng bọt biển hay khăn lau bếp là vật dụng chứa nhiều vi khuẩn nhất trong nhà. Chúng chứa mật độ lên tới 45 tỷ vi khuẩn/cm2, bao gồm khuẩn Moraxella osloensis gây mùi hôi. Các chuyên gia khuyên nên thay khăn lau mỗi hai tuần, đồng thời giặt và phơi khô dụng cụ vệ sinh thường xuyên.
Theo Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA), người dùng có thể diệt khuẩn miếng bọt biển bằng cách làm ướt rồi quay trong lò vi sóng một phút, hoặc cho vào máy rửa bát ở chế độ sấy nóng để diệt đến 99% vi khuẩn.
Ngâm bát đĩa trong nước xà phòng
Việc ngâm bát đĩa bẩn trong chậu nước pha sẵn xà phòng ở nhiệt độ phòng tạo môi trường lý tưởng cho vi khuẩn nhân lên theo cấp số nhân. Các tiêu chuẩn của CDC quy định cần rửa sạch đồ dùng dưới vòi nước chảy, sau đó để ở nơi khô ráo, ráo nước hoàn toàn nhằm ngăn vi khuẩn sinh sôi.
Đánh răng ngay sau khi ăn
Nhiều người có thói quen chải răng ngay sau bữa ăn. Tuy nhiên, theo Hiệp hội Nha khoa Mỹ (ADA), môi trường miệng có tính axit cao sau khi ăn, khiến men răng bị mềm. Việc đánh răng ngay lúc này sẽ làm mòn men răng. Người dùng nên đợi 30 đến 60 phút sau khi ăn rồi mới chải răng.
Khoảng cách ấy được Gary Dawson - Giám đốc học tập và phát triển tại Employers Association of the NorthEast - quan sát thường xuyên trong quá trình đào tạo cho hàng trăm tổ chức thuộc nhiều lĩnh vực. Dawson làm việc với nhiều cấp độ lãnh đạo, phát hiện một thực tế lặp đi lặp lại là đa số chưa từng được đào tạo về EQ một cách bài bản.
Theo ông, vấn đề cốt lõi nằm ở trình tự đào tạo. Doanh nghiệp thường yêu cầu cải thiện các kỹ năng như quản lý xung đột hay giao tiếp nhưng lại bắt đầu trực tiếp từ các kỹ năng này thay vì xây dựng nền tảng EQ trước. Khi thiếu nền tảng, việc đào tạo trở nên kém hiệu quả.
Thực tế cho thấy các kỹ năng quản lý sẽ vận hành tốt hơn khi được đặt trên nền tảng EQ. Với xung đột, lãnh đạo sẽ xử lý hiệu quả hơn khi hiểu rõ điểm kích hoạt của bản thân, điều gì khiến họ nhanh chóng nổi giận. Nhờ tự nhận thức và tự quản lý, họ có thể giữ bình tĩnh, tránh phản ứng bộc phát, tiếp cận mọi thứ bằng sự tò mò thay vì phán xét và hướng đến hợp tác thay vì đối đầu.
Nhiều quản lý né tránh những chủ đề đối thoại hóc búa không phải vì thiếu kỹ năng mà vì không muốn đối diện với cảm xúc tiêu cực đi kèm. EQ giúp họ nhận diện và vượt qua những cảm xúc này, đồng thời sử dụng sự đồng cảm để truyền đạt thông tin khó một cách rõ ràng, tinh tế.
Nhận thức xã hội và quản lý mối quan hệ cũng giúp tạo ra môi trường an toàn, nơi xung đột được giải quyết một cách lành mạnh. Trong giao tiếp, hiệu quả tăng lên khi lãnh đạo hiểu rằng mỗi nhân viên tiếp nhận thông tin khác nhau. Vì vậy việc hiểu phong cách giao tiếp, mức độ trưởng thành cảm xúc và nhận thức của từng cá nhân là điều cần thiết.
EQ là nền tảng cho nhiều năng lực, là giá trị thực tiễn khiến đây trở thành kỹ năng cốt lõi trong phát triển lãnh đạo. Trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo (AI) phát triển, Dawson nhìn nhận công nghệ này có thể giúp giảm tải công việc hành chính và tăng hiệu suất. Tuy nhiên ông cảnh báo về nguy cơ "chuyển giao cảm xúc - xã hội" cho AI.
Con người có thể nhờ AI viết những phản hồi mang tính cảm xúc nhưng điều đó đồng nghĩa với việc họ không còn thực sự hiểu nhu cầu của người khác hay xây dựng mối quan hệ. Những nhà lãnh đạo hiệu quả là người biết khi nào nên và không nên sử dụng AI.
Một xu hướng khác được ghi nhận là nhu cầu tăng cao đối với đào tạo nghi thức kinh doanh, đặc biệt dành cho gen Z. Các kỹ năng như đọc vị tình huống, xây dựng mối quan hệ, phát biểu trong cuộc họp hay phân biệt giao tiếp nội bộ và với khách hàng đều được chú trọng. Như các kỹ năng khác, EQ tiếp tục đóng vai trò nền tảng giúp nhân sự trẻ phát triển những năng lực này.
Dawson nhấn mạnh rằng các chương trình EQ hiệu quả cần gắn với trải nghiệm thực tế. Ông tin rằng kinh nghiệm thực tiễn và những câu chuyện cụ thể là yếu tố quan trọng giúp người học kết nối với nội dung. Nếu chỉ dừng ở lý thuyết, đào tạo sẽ trở nên khô cứng và kém hiệu quả.
