Bệnh viện Bạch Mai vừa tiếp nhận một nam bệnh nhân trong tình trạng méo miệng, mắt nhắm không kín sau một đêm ngủ dậy. Trước đó bệnh nhân ngâm mình trong bể sục nước nóng khoảng 2-3 giờ rồi về phòng nghỉ có bật điều hòa. Sáng hôm sau, miệng bệnh nhân không khép kín, uống nước khó, đánh răng bị chảy nước ra ngoài, không cười được, mắt nhắm không kín, lông mày một bên không cử động.
Bác sĩ chẩn đoán bệnh nhân liệt dây thần kinh số VII ngoại biên, còn gọi là liệt mặt, điều trị bằng y học hiện đại sử dụng thuốc kháng viêm kết hợp y học cổ truyền điện châm, xoa bóp bấm huyệt, giác hơi. Sau một thời gian ngắn điều trị, tình trạng bệnh nhân cải thiện rõ rệt, vận động cơ mặt phục hồi tốt hơn, ăn uống và sinh hoạt thuận lợi hơn.
ThS. BS Hoàng Duy Luân, khoa Y học cổ truyền, Bệnh viện Bạch Mai, cho hay liệt dây thần kinh số VII ngoại biên là tình trạng khá phổ biến, có thể gặp ở mọi lứa tuổi và do nhiều nguyên nhân khác nhau gây nên. Mùa hè là thời điểm nhiều người chủ quan, nghĩ thời tiết nóng nên không thể “trúng lạnh”. Thực tế, việc di chuyển liên tục giữa môi trường nóng và lạnh, đang ở ngoài trời nắng nóng vào phòng điều hòa ngay, để luồng gió lạnh thổi trực tiếp vào mặt, đầu hoặc gáy có thể khiến mạch máu co thắt gây thiếu máu cục bộ và viêm dây thần kinh dẫn tới liệt mặt.
Những biểu hiện điển hình của liệt mặt gồm: mặt mất cân đối, miệng méo lệch sang bên mất nếp nhăn trán, mắt bên liệt nhắm không kín, uống nước dễ chảy ra ngoài khóe miệng, nói không tròn tiếng, không huýt sáo, không phồng má được, có thể kèm đau tai, ù tai, giảm vị giác ở phần trước lưỡi… Bệnh không đe dọa tính mạng nhưng nếu chậm điều trị có thể để lại di chứng kéo dài như co cứng cơ mặt, méo miệng dai dẳng, giảm vị giác, ảnh hưởng ngoại hình và tâm lý.
Liệt mặt ngoại biên nếu được phát hiện sớm trong “giai đoạn vàng”, điều trị đúng hướng sẽ có khả năng hồi phục cao. Tùy từng trường hợp, người bệnh có thể được điều trị nội khoa, kết hợp y học cổ truyền như châm cứu, giác hơi, xoa bóp bấm huyệt để tối ưu hiệu quả. Các bác sĩ khuyến cáo khi xuất hiện dấu hiệu méo miệng, mắt nhắm không kín, cười lệch mặt… cần đến cơ sở y tế sớm để được thăm khám. Không nên tự ý cạo gió, đắp thuốc hoặc trì hoãn điều trị tại nhà.
Để hạn chế nguy cơ liệt mặt giữa thời tiết nắng nóng, các bác sĩ khuyến cáo người dân không để điều hòa quá lạnh sâu. Tránh để luồng gió lạnh thổi thẳng vào mặt, đầu, gáy. Không tắm khuya, sấy khô đầu sau khi gội. Hạn chế thay đổi nhiệt độ đột ngột và có biện pháp khi phải di chuyển ra vào các khu vực nóng lạnh để tránh sốc nhiệt. Tập luyện thể dục đều đặn. Ăn uống điều độ, ngủ đủ giấc. Giữ tinh thần thoải mái, tránh stress kéo dài.
Đại diện Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Hải Dương cho biết thông tin trên vào ngày 2/7. Bệnh nhân nhập viện với các triệu chứng mệt mỏi kéo dài, chán ăn và mất ngủ. Trước đó, do thấy da nổi sần và ngứa rải rác, bà nghi ngờ mình nhiễm ký sinh trùng nên tự mua 80 viên Albedazol 200mg để điều trị. Sau một thời gian tự uống thuốc nhưng bệnh không thuyên giảm, bà dừng thuốc 20 ngày rồi mới tìm đến cơ sở y tế.
Kết quả xét nghiệm tại bệnh viện xác nhận bệnh nhân dương tính đồng thời với 5 loại ký sinh trùng, bao gồm sán máng, sán lá gan lớn, sán dây chó, giun đũa chó mèo và giun xoắn. Dù các bác sĩ đã giúp cải thiện tình trạng ngứa, việc lạm dụng thuốc liều cao trước đó đã gây ra những tổn thương lớn cho sức khỏe, khiến cơ thể bà suy kiệt nặng và chỉ số men gan tăng vọt.
Bác sĩ Trần Phương Nam, Phó khoa Nội tổng hợp, nhận định ký sinh trùng là bệnh lý phức tạp, mỗi loại đòi hỏi một phác đồ điều trị riêng biệt. Việc người dân tự ý mua thuốc tẩy giun sán hoặc áp dụng các bài thuốc truyền miệng với liều cao, kéo dài là sai lầm phổ biến. Hành động này không những không mang lại hiệu quả điều trị mà còn trực tiếp gây hại cho gan, thận, khiến bệnh biến chứng phức tạp và làm gia tăng chi phí chữa trị.
Bác sĩ Nam lưu ý thêm rằng triệu chứng ngứa da có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau như viêm da, nấm, dị ứng hoặc các bệnh lý về gan, thận. Do đó, người dân tuyệt đối không tự chẩn đoán và tự ý dùng thuốc khi chưa có chỉ định từ chuyên gia y tế.
Để bảo vệ sức khỏe, bác sĩ khuyến cáo khi có các biểu hiện bất thường như ngứa da kéo dài hoặc mệt mỏi, người dân cần đến bệnh viện để thăm khám và xét nghiệm kịp thời. Đồng thời, mỗi người nên duy trì thói quen ăn chín uống sôi, tránh xa các món ăn sống như tiết canh, gỏi cá, thịt tái và thực hiện tẩy giun định kỳ từ 6 tháng đến 1 năm một lần để phòng ngừa tái nhiễm.
Chị Nguyễn Hiền nặng 53 kg, không thuộc nhóm thừa cân theo bất kỳ thang đo nào. Nhiều năm sau khi sinh hai con, mỗi lần mặc đồ ôm, chị lại hóp bụng. Vòng eo 60 cm thời con gái đã biến mất từ lúc nào không hay, thay bằng vùng bụng dưới mềm nhão. Hiền tự an ủi bằng câu quen thuộc mà nhiều phụ nữ vẫn nói với nhau: "Sau sinh ai cũng vậy thôi".
Ba năm trước, cựu nhân viên ngân hàng ở Hải Phòng tình cờ tham gia một chương trình chuyển đổi vóc dáng. Chị không kỳ vọng nhiều, chỉ muốn thử xem có giảm được vài cm vòng bụng hay không.
Sau ba tháng, cân nặng của chị hầu như không đổi, chỉ giảm nhẹ 0,5 kg xuống còn 52,5 kg. Nhưng vòng bụng trên giảm 6 cm, vòng bụng dưới giảm 8 cm. Tỷ lệ cơ, mỡ và nước trong cơ thể thay đổi rõ rệt. Chỉ số tuổi sinh học (Bio-age) của chị đo được ở mức 26, trẻ hơn tuổi thật lúc bấy giờ 11 tuổi.
Tuổi sinh học phản ánh mức độ lão hóa thực sự của cơ thể, độc lập với năm sinh trên giấy tờ. Nó được xác định thông qua các xét nghiệm mẫu nước bọt, máu hoặc nước tiểu để đánh giá các chỉ dấu sinh học như viêm mãn tính, độ đàn hồi tế bào và chức năng trao đổi chất. Một nghiên cứu năm 2023 đăng trên tạp chí Nature Aging cho thấy lối sống, đặc biệt là chế độ dinh dưỡng, có thể làm chậm hoặc đảo ngược tuổi sinh học đáng kể hơn yếu tố di truyền trong nhiều trường hợp.
Điều Hiền không làm trong ba tháng đó là cắt tinh bột, tập nặng, hay bỏ bữa cơm cùng gia đình. "Tôi vẫn ăn tôm, cá, thịt, rau củ, trái cây tươi mỗi ngày. Không có gì cầu kỳ hay đắt tiền cả", chị nói.
Thay đổi duy nhất nằm ở thứ tự và cấu trúc bữa ăn. Người phụ nữ áp dụng nguyên tắc ăn rau củ trước, tiếp theo là đạm, cuối cùng mới đến tinh bột. Một nghiên cứu năm 2015 từ Đại học Cornell chỉ ra rằng ăn rau và protein trước tinh bột giúp làm chậm hấp thu glucose và giảm đỉnh đường huyết sau bữa ăn tới 29%, từ đó hạn chế tích trữ mỡ và kiểm soát cảm giác thèm ăn. Chị cũng hạn chế thực phẩm chế biến sẵn, đường tinh chế và đồ nhiều dầu mỡ, đồng thời áp dụng nguyên tắc bàn tay để ước lượng khẩu phần từng nhóm chất.
Về vận động, chị tập cardio nhẹ kết hợp yoga, hai đến ba buổi mỗi tuần, mỗi buổi 30 phút.
Chị Hiền mô tả cách chị nghĩ về cơ thể: "Cơ thể như một chiếc máy. Vấn đề không phải là ép nó chạy nhanh hơn, mà là đổ đúng nhiên liệu. Khi nạp đúng chất, cơ thể tự điều chỉnh". Đó là lý do người phụ nữ không xem việc tập luyện cường độ cao là ưu tiên, và kết quả của chị cho thấy cách tiếp cận đó có hiệu quả, ít nhất với cơ thể cũng như lối sống của mình.
Gần hai năm sau, chị vẫn duy trì các chỉ số đó mà không cảm thấy áp lực. Nhưng điều Hiền không ngờ là hành trình thay đổi vóc dáng lại đẩy chị sang một ngã rẽ nghề nghiệp hoàn toàn khác. Chị nghỉ việc văn phòng, học chuyên sâu về khoa học dinh dưỡng và giải phẫu cơ thể, rồi trở thành huấn luyện viên vóc dáng online.
Khách hàng của chị phần lớn là những bà mẹ bỉm sữa đang loay hoay tìm lại chính mình. Trong các phiên tư vấn, chị hướng dẫn họ cách kiểm soát lộ trình bằng những chỉ số cơ thể cụ thể thay vì cảm tính. Mục tiêu cốt lõi không phải là theo đuổi những tiêu chuẩn hoàn hảo khắt khe, mà là việc tập trung giảm mỡ, tăng cơ và thay đổi lối sống một cách an toàn ngay cả trong giai đoạn cho con bú. Chị khuyến khích học viên lắng nghe phản ứng của cơ thể sau mỗi bữa ăn và chủ động loại bỏ từng thói quen xấu.
Với sự phát triển của trí tuệ nhân tạo (AI), ngày càng nhiều ứng dụng công nghệ có thể phân tích âm thanh và đưa ra dự đoán về nhu cầu của trẻ, từ đó hỗ trợ phụ huynh trong quá trình chăm sóc con nhỏ, báo Straits Times đưa tin ngày 12-6.
Tại Nhật Bản, ngày càng nhiều công cụ ứng dụng AI được phát triển nhằm giải mã tiếng khóc của trẻ sơ sinh. Một trong những ứng dụng thu hút sự chú ý là Babylingual, do Moto Numazawa, một ông bố 25 tuổi sống tại tỉnh Kanagawa, phát triển và ra mắt vào tháng 3 năm nay.
Ứng dụng hoạt động bằng cách ghi nhận âm thanh trẻ phát ra rồi sử dụng AI để phân tích. Khi anh Numazawa thử sử dụng ứng dụng với cậu con trai ba tháng tuổi Saku, hệ thống nhanh chóng đưa ra kết quả rằng em bé đang đói. Ứng dụng cũng hiển thị mức độ tin cậy của nhận định này và gợi ý phụ huynh nên cho trẻ bú. Sau khi được cho ăn, Saku nhanh chóng chìm vào giấc ngủ.
Theo nhà phát triển, Babylingual được xây dựng dựa trên các nghiên cứu cho rằng trẻ sơ sinh tạo ra những kiểu âm thanh khác nhau tương ứng với từng nhu cầu như đói, buồn ngủ hoặc khó chịu.
Hiện ứng dụng phân loại tiếng khóc thành năm nhóm chính. Ngoài ra, người dùng có thể lưu lại các bản ghi âm để chia sẻ với người thân hoặc sử dụng tính năng hướng dẫn bằng giọng nói nhằm hỗ trợ ru trẻ ngủ.
Dù thừa nhận cha mẹ sẽ dần học được cách nhận biết tín hiệu của con theo thời gian, anh Numazawa cho rằng công nghệ có thể đóng vai trò hỗ trợ trong giai đoạn đầu.
Không chỉ Babylingual, nhiều dự án tương tự cũng đang được triển khai tại Nhật Bản. Công ty Cross Medicine thuộc Đại học Tokushima đã phát triển ứng dụng Awababy, sử dụng AI được huấn luyện từ hơn 160.000 bản ghi âm tiếng khóc của trẻ sơ sinh. Ứng dụng này có khả năng nhận diện 11 trạng thái cảm xúc khác nhau và đưa ra các khuyến nghị phù hợp cho phụ huynh.
Theo Cross Medicine, dịch vụ đặc biệt được sử dụng nhiều vào ban đêm - thời điểm các bậc cha mẹ thường khó tìm kiếm sự hỗ trợ từ người khác. Công ty cũng kỳ vọng công nghệ này có thể góp phần giảm nguy cơ trầm cảm sau sinh.
Một số địa phương tại Nhật Bản hiện đã bắt đầu thử nghiệm hoặc xem xét cung cấp miễn phí các ứng dụng dạng này cho người dân.
