Chị Nguyễn Hiền nặng 53 kg, không thuộc nhóm thừa cân theo bất kỳ thang đo nào. Nhiều năm sau khi sinh hai con, mỗi lần mặc đồ ôm, chị lại hóp bụng. Vòng eo 60 cm thời con gái đã biến mất từ lúc nào không hay, thay bằng vùng bụng dưới mềm nhão. Hiền tự an ủi bằng câu quen thuộc mà nhiều phụ nữ vẫn nói với nhau: “Sau sinh ai cũng vậy thôi”.
Ba năm trước, cựu nhân viên ngân hàng ở Hải Phòng tình cờ tham gia một chương trình chuyển đổi vóc dáng. Chị không kỳ vọng nhiều, chỉ muốn thử xem có giảm được vài cm vòng bụng hay không.
Sau ba tháng, cân nặng của chị hầu như không đổi, chỉ giảm nhẹ 0,5 kg xuống còn 52,5 kg. Nhưng vòng bụng trên giảm 6 cm, vòng bụng dưới giảm 8 cm. Tỷ lệ cơ, mỡ và nước trong cơ thể thay đổi rõ rệt. Chỉ số tuổi sinh học (Bio-age) của chị đo được ở mức 26, trẻ hơn tuổi thật lúc bấy giờ 11 tuổi.
Tuổi sinh học phản ánh mức độ lão hóa thực sự của cơ thể, độc lập với năm sinh trên giấy tờ. Nó được xác định thông qua các xét nghiệm mẫu nước bọt, máu hoặc nước tiểu để đánh giá các chỉ dấu sinh học như viêm mãn tính, độ đàn hồi tế bào và chức năng trao đổi chất. Một nghiên cứu năm 2023 đăng trên tạp chí Nature Aging cho thấy lối sống, đặc biệt là chế độ dinh dưỡng, có thể làm chậm hoặc đảo ngược tuổi sinh học đáng kể hơn yếu tố di truyền trong nhiều trường hợp.
Điều Hiền không làm trong ba tháng đó là cắt tinh bột, tập nặng, hay bỏ bữa cơm cùng gia đình. “Tôi vẫn ăn tôm, cá, thịt, rau củ, trái cây tươi mỗi ngày. Không có gì cầu kỳ hay đắt tiền cả”, chị nói.
Thay đổi duy nhất nằm ở thứ tự và cấu trúc bữa ăn. Người phụ nữ áp dụng nguyên tắc ăn rau củ trước, tiếp theo là đạm, cuối cùng mới đến tinh bột. Một nghiên cứu năm 2015 từ Đại học Cornell chỉ ra rằng ăn rau và protein trước tinh bột giúp làm chậm hấp thu glucose và giảm đỉnh đường huyết sau bữa ăn tới 29%, từ đó hạn chế tích trữ mỡ và kiểm soát cảm giác thèm ăn. Chị cũng hạn chế thực phẩm chế biến sẵn, đường tinh chế và đồ nhiều dầu mỡ, đồng thời áp dụng nguyên tắc bàn tay để ước lượng khẩu phần từng nhóm chất.
Về vận động, chị tập cardio nhẹ kết hợp yoga, hai đến ba buổi mỗi tuần, mỗi buổi 30 phút.
Chị Hiền mô tả cách chị nghĩ về cơ thể: “Cơ thể như một chiếc máy. Vấn đề không phải là ép nó chạy nhanh hơn, mà là đổ đúng nhiên liệu. Khi nạp đúng chất, cơ thể tự điều chỉnh”. Đó là lý do người phụ nữ không xem việc tập luyện cường độ cao là ưu tiên, và kết quả của chị cho thấy cách tiếp cận đó có hiệu quả, ít nhất với cơ thể cũng như lối sống của mình.
Gần hai năm sau, chị vẫn duy trì các chỉ số đó mà không cảm thấy áp lực. Nhưng điều Hiền không ngờ là hành trình thay đổi vóc dáng lại đẩy chị sang một ngã rẽ nghề nghiệp hoàn toàn khác. Chị nghỉ việc văn phòng, học chuyên sâu về khoa học dinh dưỡng và giải phẫu cơ thể, rồi trở thành huấn luyện viên vóc dáng online.
Khách hàng của chị phần lớn là những bà mẹ bỉm sữa đang loay hoay tìm lại chính mình. Trong các phiên tư vấn, chị hướng dẫn họ cách kiểm soát lộ trình bằng những chỉ số cơ thể cụ thể thay vì cảm tính. Mục tiêu cốt lõi không phải là theo đuổi những tiêu chuẩn hoàn hảo khắt khe, mà là việc tập trung giảm mỡ, tăng cơ và thay đổi lối sống một cách an toàn ngay cả trong giai đoạn cho con bú. Chị khuyến khích học viên lắng nghe phản ứng của cơ thể sau mỗi bữa ăn và chủ động loại bỏ từng thói quen xấu.
“Bạn không cần làm gì cực đoan. Hãy bắt đầu từ những bước nhỏ nhất như ăn đúng, hiểu mình, và kiên nhẫn với chính cơ thể”, Hiền nói.
Một phụ nữ người Pháp nhiễm Hantavirus trong đợt bùng phát chết người trên du thuyền MV Hondius hiện trong tình trạng nguy kịch và phải điều trị bằng phổi nhân tạo, AP ngày 14/5 đưa tin. Thông tin được bác sĩ tại Bệnh viện Bichat ở Paris, nơi đang chăm sóc bệnh nhân, xác nhận vào hôm qua.
Đến nay, đợt bùng phát này đã ghi nhận tổng cộng 11 trường hợp, trong đó 9 ca đã được xác nhận chính thức. Ba người trên du thuyền đã tử vong, gồm một cặp vợ chồng người Hà Lan. Các quan chức y tế tin rằng đây là những người đầu tiên tiếp xúc với virus trong thời gian lưu trú tại Nam Mỹ.
Bác sĩ Xavier Lescure, chuyên gia bệnh truyền nhiễm tại Bệnh viện Bichat, cho biết bệnh nhân người Pháp gặp các vấn đề về tim và phổi, đe dọa đến tính mạng. Ông cho biết bà đang phải sử dụng thiết bị hỗ trợ sự sống để bơm máu qua phổi nhân tạo nhằm cung cấp oxy trước khi đưa máu trở lại cơ thể. Mục tiêu của phương pháp là giảm bớt áp lực lên phổi và tim, tạo thời gian cho các cơ quan này phục hồi. Bác sĩ Lescure gọi đây là "giai đoạn cuối của quá trình chăm sóc hỗ trợ".
Theo Tổng giám đốc Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), ông Tedros Adhanom Ghebreyesus, các ca nhiễm xác định và nghi nhiễm hiện chỉ giới hạn trong số hành khách và thủy thủ đoàn của con tàu. "Hiện tại, chưa có dấu hiệu cho thấy một đợt bùng phát lớn hơn. Nhưng tất nhiên tình hình có thể thay đổi và do thời gian ủ bệnh của virus kéo dài, có khả năng chúng ta sẽ ghi nhận thêm nhiều ca trong những tuần tới", ông nói.
Trường hợp mới nhất được xác nhận nhiễm bệnh là một hành khách người Tây Ban Nha. Người này có kết quả xét nghiệm dương tính sau khi được sơ tán khỏi tàu và đang cách ly tại một bệnh viện quân đội ở Madrid.
Bộ Y tế Argentina hôm 13/5 cho biết sẽ cử một đội ngũ chuyên gia khoa học trong những ngày tới để điều tra nguồn gốc đợt bùng phát. Đây được coi là đợt bùng phát Hantavirus đầu tiên từng ghi nhận trên một tàu du lịch. Hiện chưa có thuốc điều trị đặc hiệu hay vaccine phòng ngừa Hantavirus song WHO khẳng định việc phát hiện và điều trị sớm sẽ giúp cải thiện tỷ lệ sống sót.
Giới chức Argentina cho hay cặp vợ chồng người Hà Lan, những người đầu tiên tử vong, đã dành nhiều tháng tại Argentina và các quốc gia láng giềng trước khi lên tàu. Giới chức Argentina cho biết hai người này từng tham gia một tour xem chim, trong đó có dừng chân tại một bãi rác, nơi họ có thể đã tiếp xúc với các loài gặm nhấm mang mầm bệnh. Đội ngũ chuyên gia sẽ kiểm tra bãi rác này và các địa điểm khác mà cặp đôi từng đi qua.
Hôm 10/5, tổng cộng 87 hành khách và 35 thành viên thủy thủ đoàn trên tàu MV Hondius đã được hộ tống từ tàu lên bờ tại Tenerife (Tây Ban Nha) trong một chiến dịch sơ tán quốc tế. Hoạt động này kết thúc vào đêm 11/5. Hàng loạt quốc gia như Mỹ, Đức, Pháp, Bỉ, Ireland, Hà Lan và Anh đã cử chuyên cơ đón công dân. Sau khi hoàn tất việc sơ tán, tàu MV Hondius hiện trên hải trình trở về Hà Lan để tiến hành khử trùng toàn bộ.
Hantavirus thông thường lây lan qua chất thải của loài gặm nhấm và ít khi lây truyền giữa người với người. Tuy nhiên, biến thể virus Andes được phát hiện trong đợt bùng phát này có khả năng lây truyền giữa người với người trong một số trường hợp hiếm gặp. Các triệu chứng bao gồm sốt, ớn lạnh và đau cơ, thường xuất hiện 1-8 tuần sau khi tiếp xúc.
Tại Hà Lan, Trung tâm Y tế Đại học Radboud thông báo 12 nhân viên y tế phải cách ly trong 6 tuần sau khi xử lý sai quy trình đối với dịch tiết cơ thể của một bệnh nhân nhiễm Hantavirus từ tàu MV Hondius. Bệnh viện cho biết dù "nguy cơ nhiễm bệnh thấp", biện pháp cách ly phòng ngừa vẫn được thực hiện do các mẫu máu và nước tiểu của bệnh nhân lẽ ra phải được xử lý theo "quy trình nghiêm ngặt hơn". Bệnh nhân này hiện điều trị tại thành phố Nijmegen sau khi trở về trên một chuyến bay sơ tán tuần trước.
ThS.BS Trần Ngọc Thanh, Phó viện trưởng danh dự Viện Ứng dụng Công nghệ Y tế (IMT), cố vấn chuyên môn cao cấp Phòng khám Safe and Sound, cho biết điểm chung của đột quỵ và nhồi máu cơ tim là đều bắt nguồn từ tổn thương mạch máu và có thể xảy ra đột ngột, không báo trước.
"Mạch máu có thể bị tổn thương âm thầm trong thời gian dài mà không có triệu chứng rõ ràng, đến khi xảy ra biến cố như đột quỵ hay nhồi máu cơ tim thì thường bất ngờ và nguy hiểm", bác sĩ nói.
Hai bệnh này thuộc nhóm nguyên nhân tử vong hàng đầu. Tại Việt Nam, mỗi năm ghi nhận hàng trăm nghìn ca nhồi máu cơ tim, trong khi đột quỵ cũng dẫn đầu về tỷ lệ tử vong và để lại nhiều di chứng. Xu hướng trẻ hóa ngày càng rõ khi số ca ở nhóm 30-40 tuổi gia tăng.
Với nhồi máu cơ tim, người bệnh đối mặt tình trạng hoại tử cơ tim do thiếu máu cục bộ, với các dấu hiệu như đau thắt ngực dữ dội, vã mồ hôi, khó thở, hồi hộp, buồn nôn, thậm chí ngất xỉu. Trong khi đó, đột quỵ, hay tai biến mạch máu não, là các khiếm khuyết thần kinh xảy ra đột ngột. Khoảng 85% ca do nhồi máu não (tắc mạch) và 15% do xuất huyết não (vỡ mạch). Bệnh nhân có thể liệt mặt, yếu tay chân, nói khó hoặc không hiểu lời nói.
Bác sĩ Thanh nhấn mạnh, mạch máu bị tổn thương thường liên quan chặt chẽ đến tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu và đường huyết. Không chỉ não và tim, hệ mạch máu nhỏ ở nhiều cơ quan khác cũng bị ảnh hưởng. Tổn thương tại não có thể gây thiếu máu não, liệt; tại mắt dẫn đến giảm thị lực; tại tim gây suy tim; tại thận có thể dẫn đến suy thận mạn.
Theo chuyên gia, nguyên nhân phổ biến khiến mạch máu xuống cấp sớm là chế độ ăn nhiều đường, chất béo và lối sống căng thẳng kéo dài. Thói quen sử dụng đồ uống nhiều đường, thức ăn nhanh từ khi còn nhỏ khiến mỡ và đường tích tụ, làm tổn thương thành mạch.
Cùng với đó, stress kéo dài làm gia tăng các chất oxy hóa, trực tiếp gây hại mạch máu và tế bào. Kết hợp thêm sự lười vận động thể lực và các yếu tố di truyền khó thay đổi, mạch máu càng nhanh chóng bị tàn phá.
Bác sĩ cho rằng không có giải pháp "nhanh chóng" như uống một viên thuốc hay thực phẩm chức năng có thể ngăn ngừa đột quỵ, nhồi máu cơ tim. Cốt lõi vẫn là kiểm soát các yếu tố nguy cơ như huyết áp, đường huyết, mỡ máu nhằm hạn chế xơ vữa, hẹp và vỡ thành mạch. Chỉ số khối cơ thể (BMI) cần duy trì dưới 25, lý tưởng từ 20 đến 22, đồng thời chú trọng sức khỏe tinh thần và kiểm soát căng thẳng.
Song song đó, lối sống đóng vai trò quyết định. Chế độ ăn cần giảm muối, đường, chất béo; hạn chế đồ uống ngọt và thực phẩm chế biến sẵn. Duy trì vận động thường xuyên, ngủ đủ giấc và quản lý stress giúp ổn định các chỉ số cơ thể, giảm nguy cơ biến cố tim mạch mà chưa cần dùng thuốc.
Để giảm bớt việc đo lường thủ công phức tạp, y khoa đang ứng dụng các thiết bị nhỏ gọn như đồng hồ, nhẫn thông minh. Trí tuệ nhân tạo (AI) tích hợp giúp theo dõi chỉ số liên tục và tự động cảnh báo nguy cơ để người dùng kịp thời liên hệ y tế.
Theo Đài khí tượng thủy văn quốc gia, nắng nóng tại khu vực Nam Bộ có xu hướng gia tăng, với nhiệt độ cao nhất phổ biến 35-37 độ C. Thời tiết nắng nóng kéo dài dễ gây tình trạng mất nước, kiệt sức, đột quỵ do sốc nhiệt đối với cơ thể người khi tiếp xúc lâu với nhiệt độ cao.
Bác sĩ Kiều Xuân Thy - Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM (Cơ sở 3), cho biết khi tiếp xúc với thời tiết nắng nóng kéo dài, cơ thể phải liên tục “gồng mình” điều hòa thân nhiệt, kéo theo nhiều biến đổi sinh lý có thể ảnh hưởng đến sức khỏe.
Cơ thể duy trì thân nhiệt ổn định thông qua hai cơ chế chính là giãn mạch ngoại vi và tiết mồ hôi. Khi nhiệt độ môi trường tăng, mạch máu dưới da giãn ra để tăng thải nhiệt, đồng thời tuyến mồ hôi hoạt động mạnh giúp làm mát cơ thể qua quá trình bay hơi.
Tuy nhiên, chính cơ chế này lại khiến cơ thể mất nước và điện giải một cách âm thầm. Trong thời tiết nắng nóng kéo dài, đặc biệt khi tiếp xúc lâu, lượng mồ hôi tiết ra tăng đáng kể. Nếu không được bù đủ nước, thể tích tuần hoàn sẽ suy giảm, kéo theo ảnh hưởng đến tưới máu não và nhiều cơ quan quan trọng.
Không dừng lại ở đó, mất nước kéo dài còn làm máu trở nên cô đặc hơn, gây biến động huyết áp và rối loạn điện giải. Những thay đổi này tạo áp lực lên hệ tim mạch, đặc biệt nguy hiểm với người có bệnh nền như tăng huyết áp, bệnh tim mạch hay đái tháo đường…
Theo bác sĩ Thy, các triệu chứng ban đầu như: mệt nhanh, khát nước, đau đầu, chóng mặt, tim đập nhanh hoặc giảm tập trung, dễ bị nhầm với tình trạng mệt mỏi thông thường.
Khi tình trạng mất nước và rối loạn điện giải trở nên nặng hơn, cơ thể bước vào giai đoạn kiệt sức do nhiệt. Lúc này có thể xuất hiện vã mồ hôi nhiều, buồn nôn, chuột rút, choáng váng và tiểu ít.
“Nguy hiểm nhất là khi cơ thể mất khả năng điều hòa thân nhiệt, dẫn đến sốc nhiệt. Người bệnh có thể lơ mơ, lú lẫn, nói khó, co giật hoặc hôn mê cần được cấp cứu khẩn cấp do nguy cơ tổn thương đa cơ quan và tử vong nếu không xử lý kịp thời”, bác sĩ Thy cảnh báo.
Bác sĩ Kiều Xuân Thy cho biết khi phát hiện người có dấu hiệu say nắng hoặc bệnh lý do nhiệt, cần nhanh chóng đưa ra khỏi môi trường nóng, đặt ở nơi thoáng mát, nới lỏng quần áo và làm mát cơ thể bằng khăn ướt, đặc biệt ở vùng cổ, nách, bẹn.
Nếu người bệnh còn tỉnh, có thể cho uống từng ngụm nước nhỏ. Trường hợp có biểu hiện nặng như lơ mơ, co giật hoặc mất ý thức cần chuyển đến cơ sở y tế ngay.
Bác sĩ Thy cũng lưu ý không nên trì hoãn việc xử trí vì cho rằng chỉ là mệt thông thường, hoặc cho uống nước quá nhanh khi người bệnh đang buồn nôn.
Đáng chú ý, ngoài người cao tuổi, trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai và người có bệnh mạn tính, ngay cả người trẻ khỏe cũng có thể gặp biến chứng nếu làm việc hoặc vận động cường độ cao dưới nắng gắt.
Để phòng ngừa sốc nhiệt, bác sĩ Thy cho hay cần bổ sung nước đều đặn trong ngày. Trong trường hợp cơ thể ra nhiều mồ hôi, có thể cần bổ sung thêm điện giải phù hợp.
Bên cạnh đó, chế độ ăn nên ưu tiên thực phẩm dễ tiêu, tăng cường rau xanh và trái cây để bổ sung nước và vi chất. Hạn chế rượu bia và các chất kích thích vì có thể làm tình trạng mất nước khó kiểm soát hơn.
Đồng thời, người dân nên hạn chế ra ngoài vào khung giờ nắng nóng cao điểm, nếu buộc phải ra ngoài cần ưu tiên trang phục rộng, thoáng, sáng màu và che chắn vùng đầu cổ.
