Từng được xem là nơi có bầu trời đêm tối và trong nhất hành tinh, sa mạc Atacama (Chile) đang đối mặt nguy cơ đánh mất lợi thế đặc biệt do ô nhiễm ánh sáng ngày càng gia tăng.
Sự mở rộng đô thị, khai thác tài nguyên và các dự án năng lượng khiến ánh sáng nhân tạo lan tới cả những khu vực vốn biệt lập. Với các kính thiên văn cực nhạy, chỉ một nguồn sáng nhỏ cũng đủ làm suy giảm đáng kể chất lượng quan sát.
Tại đây, Đài quan sát Nam Âu đang xây dựng kính thiên văn Extremely Large Telescope – dự kiến hoàn thành vào năm 2030 – với kỳ vọng phát hiện các hành tinh giống Trái đất và tìm lời giải cho câu hỏi về sự sống ngoài vũ trụ.
Tuy nhiên, môi trường quan sát lý tưởng của Atacama đang bị đe dọa không chỉ bởi ánh sáng mà còn bởi bụi, rung chấn vi mô và nhiễu loạn khí quyển từ các hoạt động công nghiệp. Những yếu tố này có thể ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả của các thiết bị trị giá hàng tỉ USD.
Một dự án năng lượng từng được đề xuất gần khu vực đài quan sát Paranal, cách khoảng 10km, đã vấp phải phản ứng mạnh từ giới khoa học và cuối cùng bị hủy bỏ. Sự việc cho thấy “bầu trời tối” mong manh trước áp lực phát triển.
Giới chuyên gia cảnh báo nếu không có biện pháp kiểm soát chặt chẽ, Atacama có thể lặp lại bài học trong quá khứ khi một đài quan sát quốc tế tại Chile từng phải đóng cửa vì ô nhiễm từ khai thác mỏ.
Hiện chính phủ Chile và các tổ chức khoa học đang xem xét siết quy định bảo vệ bầu trời đêm, nhưng nhiều ý kiến cho rằng cần hành động quyết liệt hơn.
“Đó hiện tại không phải là kế hoạch của chúng tôi. Đó chưa bao giờ là kế hoạch của chúng tôi. Tôi đã thấy một số báo cáo về điều đó. Tôi không biết nó đến từ đâu”, Phó Tổng thống Mỹ JD Vance nói với các phóng viên tại một cuộc họp báo ở Nhà Trắng hôm 19/5.
Ông Vance cho rằng một sự sắp xếp như vậy có khả năng sẽ phải đối mặt với sự phản kháng từ cả Mỹ và Iran.
“Vì vậy, đó hiện tại không phải là kế hoạch của chính phủ Mỹ. Iran cũng chưa hề đề xuất điều đó. Cảm nhận của tôi là đó không phải là điều mà Iran muốn, và tôi biết Tổng thống Donald Trump cũng đặc biệt không hào hứng với điều đó”, ông nói thêm.
Tuy nhiên, Phó Tổng thống Mỹ cho biết ông sẽ không đưa ra các cam kết trước trong một cuộc đàm phán “về bất kỳ chủ đề cụ thể nào”.
Trước đó, kênh truyền hình Al Hadath của Ả rập Xê út dẫn một tài liệu rò rỉ mà kênh này tiếp cận được cho biết, Iran được cho là sẵn sàng chuyển giao kho uranium làm giàu cao của nước này cho Nga. Ý tưởng này được đưa ra như một phần của đề xuất hòa bình mới nhất mà Iran đã gửi cho Mỹ thông qua Pakistan.
Theo nguồn tin, Iran được cho là sẵn sàng đóng băng chương trình hạt nhân của nước này trong một thời gian dài nhưng chỉ với điều kiện là uranium làm giàu cao sẽ được chuyển giao cho Nga, thay vì Mỹ. Tehran vẫn loại trừ việc xóa bỏ hoàn toàn chương trình hạt nhân, Al Hadath đưa tin.
Giới chức Nga nhiều lần cho biết nước này sẵn sàng tiếp quản uranium đã làm giàu của Iran nhằm hỗ trợ giải quyết xung đột Mỹ - Iran. Tuy nhiên, cả Washington và Tehran dường như chưa tính đến phương án này.
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei cho biết, các bên đàm phán đang thảo luận về nhiều phương án khác nhau nhằm giải quyết tình hình xung quanh chương trình hạt nhân của Iran, nhưng Tehran hiện vẫn chưa sẵn sàng xem xét khả năng chuyển giao uranium đã làm giàu cho Nga.
Vấn đề chương trình hạt nhân của Tehran từ lâu đã là một điểm nghẽn trong các cuộc đàm phán với Washington. Tổng thống Mỹ Donald Trump yêu cầu Iran phải tháo dỡ hoàn toàn cơ sở hạ tầng hạt nhân và bàn giao kho dự trữ uranium đã làm giàu của mình. Ông Trump thậm chí một số lần tuyên bố lực lượng của Mỹ có thể tiến vào Iran để thu giữ số uranium làm giàu ước tính khoảng 450kg của Iran.
Nói về tình hình đàm phán hiện nay, Phó Tổng thống Vance cho biết ông tiếp tục nhận thấy những rạn nứt trong ban lãnh đạo của Iran và lập trường đàm phán của Tehran hiện vẫn chưa rõ ràng.
Ông nói, đàm phán tuy có tiến triển nhưng Mỹ vẫn để ngỏ khả năng tái khởi động một chiến dịch quân sự tại Iran nếu quốc gia này không đồng ý với điều kiện không bao giờ sở hữu vũ khí hạt nhân.
CBS ngày 27/5 dẫn hồ sơ tòa án liên bang cho thấy cựu quan chức Cơ quan Tình báo Trung ương Mỹ (CIA) David Rush bị bắt vào tuần qua và đang bị tạm giam để thu thập, đánh giá thêm thông tin. Rush hiện bị truy tố với một tội danh đánh cắp công quỹ.
Lệnh bắt được đưa ra sau khi các đặc vụ Cục Điều tra Liên bang Mỹ (FBI) khám xét nhà riêng của Rush ngày 18/5, trong cuộc điều tra về cáo buộc ông khai gian trình độ học vấn và lý lịch quân sự. Trong quá trình khám xét, các đặc vụ phát hiện khoảng 303 thỏi vàng với tổng giá trị ước tính hơn 40 triệu USD, cùng hai triệu USD tiền mặt và 35 đồng hồ đắt tiền trong nhà Rush.
Theo hồ sơ tòa án và các nguồn tin, từ tháng 11/2025 đến tháng 3/2026, Rush nhiều lần đề nghị CIA cấp lượng lớn ngoại tệ và các thỏi vàng trị giá hàng chục triệu USD để phục vụ chi phí liên quan công việc.
CIA trong những tháng qua không thể xác định vị trí các thỏi vàng cũng như mục đích sử dụng của chúng, do đó đã mở cuộc điều tra nội bộ về Rush và chuyển hồ sơ cho FBI.
FBI cho rằng Rush đã chiếm đoạt các thỏi vàng, nhận mức lương khống bằng hành vi gian lận, khai gian lý lịch cá nhân và gian lận để hưởng chế độ nghỉ phép quân sự. Hồ sơ của FBI không nêu cụ thể hành vi nào của Rush dẫn đến loạt cáo buộc.
Cơ quan này còn cáo buộc Rush khai man với Hải quân Mỹ khi nhập ngũ năm 1997 bằng cách cung cấp bảng điểm và hồ sơ giả, cho thấy ông đã tốt nghiệp đại học Clemson. Nhờ bằng cấp này, Rush được phong quân hàm thiếu úy trong lực lượng dự bị Hải quân Mỹ năm 2004 trước khi giải ngũ danh dự năm 2015.
Rush sau đó ba lần nộp đơn xin việc ở chính quyền liên bang và khai rằng mình có bằng cấp từ Đại học Clemson, Học viện Bách khoa Rensselaer và Trường sau đại học Hải quân Mỹ. Ông cũng liệt kê các trường này khi xin cấp quyền tiếp cận thông tin mật.
Năm 2018, Rush tiếp tục nộp hồ sơ tham gia cơ quan hành pháp cấp cao và tự nhận từng tốt nghiệp Trường Phi công Thử nghiệm của Không quân Mỹ, đồng thời là giám đốc của một tổ chức thử nghiệm vũ khí Lục quân - Hải quân.
Tài liệu điều tra của FBI cho thấy các hồ sơ của Rush chứa thông tin sai lệch về trình độ học vấn và quá trình phục vụ trong quân đội Mỹ. FBI cũng cho rằng nghi phạm không tốt nghiệp Đại học Clemson hay Học viện Bách khoa Rensselaer và chưa từng làm phi công hải quân.
FBI cũng cáo buộc Rush khai gian với cơ quan chính phủ rằng ông vẫn thuộc lực lượng dự bị hải quân dù đã giải ngũ, qua đó nhận hàng chục nghìn USD theo chế độ nghỉ phép quân sự.
Tổng thống Donald Trump rạng sáng 3.4 thông báo bà Pam Bondi sẽ rời ghế Bộ trưởng Tư pháp để chuyển sang một công việc trong lĩnh vực tư nhân, đồng thời công bố Thứ trưởng Todd Blanche sẽ làm quyền bộ trưởng.
Tờ Politico dẫn lời một quan chức giấu tên trong chính quyền Mỹ cho biết Tổng thống Trump còn thể hiện sự giận dữ và thất vọng đối với Bộ trưởng Thương mại Howard Lutnick và Bộ trưởng Lao động Lori Chavez-DeRemer, và đang cân nhắc thực hiện thêm thay đổi đối với nội các.
"Ông ấy rất giận và sắp điều chuyển nhân sự", vị quan chức nói.
Trước đó, Bộ trưởng An ninh nội địa Kristi Noem là người mất chức đầu tiên trong nhiệm kỳ thứ hai của ông Trump. Bà Noem bị bãi nhiệm hồi tháng 3 sau nhiều tranh cãi liên quan quản lý chính sách nhập cư và một số vấn đề khác.
Trong khi đó, sự ra đi của bà Bondi được cho là liên quan việc quản lý vụ hồ sơ Epstein cũng như không điều tra sâu các đối thủ chính trị của ông Trump.
Bà Chavez-DeRemer đang bị thanh tra Bộ Lao động điều tra với cáo buộc uống rượu trong lúc làm việc và ngoại tình với nhân viên an ninh. Nữ bộ trưởng bác bỏ cáo buộc và Nhà Trắng đã tuyên bố ủng hộ bà.
Trong khi đó, ông Lutnick bị coi là nhân vật khó tính và gây chia rẽ, thường đề xuất ý tưởng chưa hoàn thiện lên tổng thống và khiến những người khác phải chỉnh sửa sau đó, theo Politico. Ngoài ra, gia đình ông Lutnick còn liên quan nghi án xung đột lợi ích trong khi bản thân vị bộ trưởng cũng chịu sức ép từ quốc hội về việc từ chức khi có tên trong hồ sơ Epstein.
Tạp chí The Atlantic cho rằng việc thay thế bà Bondi và bà Noem có thể chỉ là khởi đầu của cuộc "thay máu" rộng hơn, với những nguồn tin cho biết đã có những thảo luận về sự ra đi của Giám đốc Cục Điều tra liên bang (FBI) Kash Patel, Bộ trưởng Lục quân Daniel Driscoll và Bộ trưởng Lao động Chavez-DeRemer.
The Atlantic và Politico đều cho rằng Tổng thống Trump chưa ra quyết định. Theo lời một quan chức, cuộc cải tổ nhân sự cấp cao tập trung vào các thành viên nội các mà ông Trump cảm thấy "chưa hoàn thành nhiệm vụ hoặc gây ra quá nhiều sự chú ý tiêu cực".
Trong nhiệm kỳ đầu, ông Trump cũng có những quyết định thay đổi nhân sự chóng vánh với một số quan chức chỉ làm việc trong vài chục ngày, có người vài tháng. Theo tờ The Guardian, việc bãi nhiệm bà Bondi nhanh chóng ngày 2.4 cho thấy thực tế rằng ngay cả những nhân vật được coi là trung thành nhất cũng không tránh khỏi việc phải rời ghế dưới chính quyền của Tổng thống Trump.
