Từng được xem là nơi có bầu trời đêm tối và trong nhất hành tinh, sa mạc Atacama (Chile) đang đối mặt nguy cơ đánh mất lợi thế đặc biệt do ô nhiễm ánh sáng ngày càng gia tăng.
Sự mở rộng đô thị, khai thác tài nguyên và các dự án năng lượng khiến ánh sáng nhân tạo lan tới cả những khu vực vốn biệt lập. Với các kính thiên văn cực nhạy, chỉ một nguồn sáng nhỏ cũng đủ làm suy giảm đáng kể chất lượng quan sát.
Tại đây, Đài quan sát Nam Âu đang xây dựng kính thiên văn Extremely Large Telescope – dự kiến hoàn thành vào năm 2030 – với kỳ vọng phát hiện các hành tinh giống Trái đất và tìm lời giải cho câu hỏi về sự sống ngoài vũ trụ.
Tuy nhiên, môi trường quan sát lý tưởng của Atacama đang bị đe dọa không chỉ bởi ánh sáng mà còn bởi bụi, rung chấn vi mô và nhiễu loạn khí quyển từ các hoạt động công nghiệp. Những yếu tố này có thể ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả của các thiết bị trị giá hàng tỉ USD.
Một dự án năng lượng từng được đề xuất gần khu vực đài quan sát Paranal, cách khoảng 10km, đã vấp phải phản ứng mạnh từ giới khoa học và cuối cùng bị hủy bỏ. Sự việc cho thấy “bầu trời tối” mong manh trước áp lực phát triển.
Giới chuyên gia cảnh báo nếu không có biện pháp kiểm soát chặt chẽ, Atacama có thể lặp lại bài học trong quá khứ khi một đài quan sát quốc tế tại Chile từng phải đóng cửa vì ô nhiễm từ khai thác mỏ.
Hiện chính phủ Chile và các tổ chức khoa học đang xem xét siết quy định bảo vệ bầu trời đêm, nhưng nhiều ý kiến cho rằng cần hành động quyết liệt hơn.
Tin Gốc: Tuổi Trẻ
Thế Giới
Ukraine gửi thư khẩn cho Tổng thống Trump sau cảnh báo đanh thép của Nga

Kyiv Independent ngày 27/5 đưa tin, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky đã gửi thư khẩn cho Tổng thống Mỹ Donald Trump để cảnh báo về tình trạng thiếu hụt hệ thống phòng không ngày càng trầm trọng của Ukraine, đặc biệt là khả năng đối phó tên lửa đạn đạo.
"Liên quan đến phòng không để đánh chặn tên lửa, chúng tôi trông cậy vào bạn bè của mình. Liên quan đến phòng thủ chống tên lửa đạn đạo, chúng tôi gần như hoàn toàn trông cậy vào Mỹ”, bức thư nêu rõ.
Giới chức Ukraine lo ngại nguồn cung hạn chế tên lửa đánh chặn Patriot và hệ thống khác do phương Tây cung cấp khó có thể đối phó với những cuộc tấn công của Nga.
“Thật sự rất khó khăn khi nói đến phòng thủ chống tên lửa đạn đạo", một nguồn tin tiết lộ.
Theo nguồn tin chính thức, Đại sứ Ukraine tại Mỹ Olha Stefanishyna đã chuyển bức thư đến Nhà Trắng, Chủ tịch Hạ viện Mike Johnson và các nghị sĩ Quốc hội.
Bức thư cũng phản ánh mối lo ngại ngày càng tăng của Kiev về những khó khăn trong việc mua vũ khí thông qua chương trình Danh sách Yêu cầu Ưu tiên của Ukraine (PURL), cho phép các đồng minh NATO tài trợ việc mua vũ khí của Mỹ cho Ukraine.
"Tốc độ giao hàng hiện tại thông qua chương trình PURL không còn theo kịp thực tế của mối đe dọa mà chúng tôi phải đối mặt. Tôi đề nghị sự giúp đỡ của các vị trong việc bảo vệ không phận Ukraine khỏi tên lửa Nga", bức thư viết.
"Thay mặt nhân dân Ukraine, tôi trân trọng đề nghị Tổng thống và Quốc hội Mỹ tiếp tục hành động, giúp chúng tôi đảm bảo công cụ bảo vệ quan trọng để chống lại Nga - tên lửa Patriot PAC-3 và các hệ thống bổ sung - để ngăn chặn tên lửa đạn đạo của Nga và các cuộc tấn công tên lửa khác của Nga”, Tổng thống Ukraine nhấn mạnh.
Trong thư, ông Zelensky nói rằng không phận Ukraine có thể được bảo vệ. "Phần lớn tên lửa của Nga có thể bị chặn đứng”, ông nói.
Các cuộc tấn công quy mô lớn mới nhất của Nga đã cho thấy sức ép ngày càng tăng lên hệ thống phòng không của Ukraine. Không quân Ukraine ước tính lực lượng Nga đã phóng 90 tên lửa, bao gồm cả tên lửa siêu vượt âm Oreshnik và 600 máy bay không người lái trong một cuộc tấn công quy mô lớn vào đêm 24/5.
Ngày 16/4, Tổng thống Zelensky đã chỉ thị Tư lệnh Không quân Mykola Oleshchuk khẩn trương liên lạc với các nước đối tác, vốn cam kết cung cấp tên lửa Patriot và các thiết bị phòng không khác trong bối cảnh kho dự trữ tên lửa đánh chặn của Ukraine tiếp tục giảm.
Chỉ thị này được đưa ra sau cảnh báo của ông Zelensky rằng nguồn cung cấp tên lửa Patriot do Mỹ sản xuất đã xuống mức nguy cấp.
Lời kêu gọi của Tổng thống Zelensky được đưa ra trong bối cảnh Nga tăng cường các cuộc không kích quy mô lớn vào Ukraine và công khai đe dọa làn sóng tấn công tầm xa mới, bao gồm cả các cuộc tấn công vào những nơi mà Moscow mô tả là "trung tâm ra quyết định" của Ukraine.
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Nga Maria Zakharova cho biết, cuộc tấn công nhằm đáp trả cuộc tập kích của Ukraine vào một ký túc xá ở thị trấn Starobelsk thuộc vùng Lugansk - lãnh thổ mà Nga đã tuyên bố sáp nhập - khiến 21 người thiệt mạng.
Nga coi diễn biến đó là "giọt nước tràn ly" và cảnh báo sẽ tiến hành các “cuộc tấn công mang tính hệ thống" vào hàng loạt mục tiêu khác nhau trên khắp thủ đô của Ukraine kể từ thời điểm này.
Tin Gốc: Dân Trí
Thế Giới
Trung Quốc tìm cách đổi thực đơn cho lợn để giảm phụ thuộc đậu nành Mỹ

Nằm bên rìa một trang trại nuôi lợn ở Thái Châu, hai bể chứa hình vuông chứa đầy chất lỏng màu vàng nồng nặc mùi hăng chính là chìa khóa để cắt giảm một nửa lượng thức ăn từ đậu nành đắt đỏ của ông Gao Qinshan, 47 tuổi, chủ trang trại.
Các bể này chứa hỗn hợp thức ăn rẻ tiền có nguồn gốc địa phương bao gồm cám, dây bí ngô và bã rượu. Tuy nhiên, hỗn hợp này được lên men giống như sữa chua để giúp protein được phân tách sẵn và dễ tiêu hóa hơn, từ đó giảm bớt nhu cầu đối với protein trong đậu nành, mặt hàng mà Trung Quốc nhập khẩu đến 80%.
Đậu nành và khô đậu nành (phụ phẩm thu được sau quá trình ép lấy dầu từ hạt đậu nành) là hai nguồn cung cấp protein và axit amin chủ yếu trong khẩu phần ăn của lợn, giúp lợn tăng trưởng nhanh, cải thiện tỷ lệ nạc và dễ tiêu hóa. Chúng giàu Lysine, thành phần thiết yếu cho quá trình tổng hợp protein và phát triển cơ bắp mà các loại ngũ cốc khác thiếu hụt.
Đối với ông Gao, động lực thay đổi thức ăn chăn nuôi bắt nguồn từ túi tiền bản thân. Chi phí thức ăn chiếm tới 70% chi phí chăn nuôi lợn, trong khi giá đậu nành tăng vọt do căng thẳng thương mại giữa Bắc Kinh và Washington, cũng như ảnh hưởng từ cuộc xung đột tại Trung Đông.
"Giá đậu nành quá bấp bênh. Nuôi lợn giờ không còn lãi nữa. Mọi người đều đang nghĩ cách cắt giảm chi phí", ông Gao than thở. Ngành chăn nuôi ở Trung Quốc vốn đang gặp khó khăn vì tình trạng dư cung và sức mua yếu.
Việc nông dân cố gắng cắt giảm chi phí trùng khớp với mục tiêu mà chính quyền Trung Quốc đề ra là đảm bảo an ninh lương thực và tăng cường khả năng tự lực tự cường.
Chính phủ Trung Quốc đã đẩy mạnh chiến dịch mở rộng nguồn protein cho gia súc từ tháng 3/2025, ngay khi căng thẳng thương mại leo thang vào đầu nhiệm kỳ thứ hai của Tổng thống Mỹ Donald Trump. Đậu nành nhanh chóng trở thành một quân bài mặc cả then chốt.
Hàng chục nhà sản xuất thức ăn chăn nuôi, nghiên cứu viên nhà nước và chuyên gia trong ngành cho hay Bắc Kinh đang hành động nhanh hơn dự kiến trong việc triển khai công nghệ mới và thúc đẩy thức ăn chăn nuôi lên men.
"Mục tiêu chính sách nông nghiệp lớn nhất hiện nay là giảm sử dụng khô đậu nành. Lý do trực tiếp nhất là cuộc thương chiến với Mỹ. Việc lên men thức ăn gia súc là điều thiết yếu", Fu Zhenzhen, nhà phân tích thức ăn chăn nuôi tại Công ty Tư vấn Nông nghiệp Phương Đông Bắc Kinh, nhận định.
Trung Quốc là nước mua đậu nành lớn nhất thế giới với kim ngạch nhập khẩu đạt 52,7 tỷ USD năm 2024, trong đó 12 tỷ USD là nhập khẩu từ Mỹ, theo số liệu mới nhất từ Ngân hàng Thế giới. Năm ngoái, lượng hàng nhập khẩu đã tăng 6,5% so với năm 2024, đạt kỷ lục 111,8 triệu tấn, theo dữ liệu hải quan Trung Quốc.
Thức ăn lên men hiện chiếm 8% lượng thức ăn công nghiệp tại Trung Quốc, tăng từ mức 3% vào năm 2022 và dự kiến đạt 15% vào năm 2030. Tỷ lệ này giúp Trung Quốc cắt giảm lượng nhập khẩu đậu nành tới 6,3% so với năm ngoái.
Nông dân nuôi lợn chỉ là một mảnh ghép trong bức tranh an ninh lương thực của Bắc Kinh, nhưng là mảnh ghép đóng vai trò quan trọng vì thịt lợn là thực phẩm thiết yếu truyền thống. Trung Quốc chăn nuôi một nửa số lợn trên thế giới và lợn phụ thuộc vào đậu nành nhiều hơn so với các loại gia súc, gia cầm khác.
Những trang trại vừa và nhỏ như của ông Gao hiện đóng góp tới 1/3 tổng lượng gia súc cho Trung Quốc. Tuy nhiên, việc chuyển sang dùng thức ăn lên men không hề dễ dàng, đòi hỏi đầu tư lớn, kéo theo đó là người nuôi phải thay đổi hoàn toàn hệ thống cho ăn cũ. Bản thân ông Gao từng "nếm trái đắng" khi thức ăn bị nấm mốc gây lãng phí. Nhiều nông dân khác nản lòng đã bỏ cuộc.
Trong bối cảnh đó, chính quyền Trung Quốc đang đưa ra các gói hỗ trợ, bao phủ toàn diện từ khâu chăn nuôi đến mọi mắt xích trong chuỗi cung ứng.
Muyuan Foods, tập đoàn chăn nuôi lợn lớn nhất thế giới, đã giảm tỷ lệ khô đậu nành trong thức ăn từ 10% cách đây 6 năm xuống còn 7,3% bằng cách sử dụng các axit amin tổng hợp từ tinh bột ngô lên men.
New Hope Liuhe, công ty lớn trong ngành nông nghiệp Trung Quốc, đã phát triển các loại thức ăn cho gà và vịt không chứa đậu nành bằng cách lên men bèo tấm và các nguồn protein rẻ tiền khác.
Phối hợp với chính phủ, Yili và Mengniu, hai nhà sản xuất sữa lớn nhất Trung Quốc, đã cắt giảm 20% lượng khô đậu nành trong thức ăn cho bò.
Đây là lần đầu tiên các số liệu về cắt giảm đậu nành được công bố. Ngoài khuyến khích nông dân và doanh nghiệp trong nước thay đổi thức ăn chăn nuôi, Bắc Kinh cũng đang thu hút vốn đầu tư nước ngoài với dự án xây dựng dây chuyền sản xuất thức ăn lên men đầu tiên tại Thiên Tân của tập đoàn thương mại Hà Lan Louis Dreyfus.
Theo công ty tư vấn Mỹ Fact.MR, giá trị thị trường thức ăn lên men của Trung Quốc đã tăng vọt lên 6 tỷ USD năm ngoái và đang nhanh chóng đuổi kịp thị trường dẫn đầu nhưng đã bão hòa là châu Âu với 7 tỷ USD. Ngược lại, thị trường Mỹ chỉ trị giá 2,5 tỷ USD do đậu nành và ngô tại đây luôn sẵn có và rẻ.
Bắc Kinh đang có lợi thế khi giá thịt lợn ở mức thấp nhất trong 16 năm khiến bất kỳ phương án giảm chi phí nào cũng dễ dàng được chấp nhận. Tuy nhiên, các nhà phân tích cho rằng khó khăn nằm ở việc thiếu một phương pháp tiếp cận tiêu chuẩn hóa. Một số ý kiến cho rằng lợn sẽ lớn chậm hơn nếu nông dân chỉ đơn giản là lên men bất cứ nguồn thực phẩm nào sẵn có và sức đề kháng dịch bệnh có thể kém hơn.
"Người tiêu dùng có nhu cầu rất lớn về thịt chất lượng cao nhưng ngành công nghiệp này lại chỉ tập trung vào việc giảm chi phí", Ian Lahiffe, cố vấn nông nghiệp tại Bắc Kinh, nói. "Việc cho lợn ăn đậu nành mang lại rất nhiều lợi ích. Họ cần suy nghĩ lại, tránh hy sinh sức khỏe vật nuôi và hương vị thịt lợn".
Tin Gốc: Vnexpress

Video đăng trên mạng xã hội ngày 1/5 cho thấy tiêm kích bom Su-34 Nga thả cùng lúc 4 quả bom FAB-500 được lắp Mô-đun Dẫn đường và Cánh nâng Hợp nhất (UMPK) và một Đạn Lượn Đa năng Hợp nhất (UMPB) D-30SN. Đây dường như là lần đầu chiến đấu cơ Nga triển khai vũ khí hỗn hợp, thay vì chỉ ném bom UMPK, trong đòn không kích mục tiêu tại Ukraine.
Hình ảnh được công bố cùng ngày cho thấy một chiếc Su-34 ở sân bay với hai quả bom UMPK dưới cánh phải và hai quả UMPB ở giá treo dưới bụng. Chưa rõ vũ khí ở cánh trái phi cơ Nga, nhưng nhiều khả năng nó được lắp thêm 2 quả bom UMPK.
Fighter Bomber, tài khoản mạng xã hội của một phi công tiêm kích Nga, ngày 28/4 thông báo các tiêm kích bom Su-34 đã bắt đầu mang cùng lúc 6 bom lượn UMPK, thay vì 2-4 quả trong mỗi lần xuất kích kể từ khi loại vũ khí này được triển khai đầu năm 2023.
"Điều này cho thấy ngành công nghiệp quốc phòng Nga đã đạt đến quy mô đủ lớn để cho phép tăng lượng bom mang theo trong mỗi nhiệm vụ. Không quân Nga đang tăng cả số lượng vũ khí và hiệu suất hạ mục tiêu", tài khoản này cho hay.
Trang tin quân sự Aviahub có liên hệ với không quân Nga trước đó cho biết nước này dự kiến tăng gấp 3 lần sản lượng bom lượn. "Hoạt động này nhằm đáp ứng kế hoạch thả 20.000-24.000 quả bom dẫn đường xuống Ukraine mỗi tháng", trang tin Nga cho hay.
Bộ Quốc phòng Nga chưa bình luận về thông tin.
UMPK gồm thiết bị định vị vệ tinh GLONASS và hệ thống điều khiển để tăng đáng kể độ chính xác, kèm theo cánh nâng cho phép bom bay xa hơn nguyên bản. Đây là phương án tương tự dòng JDAM-ER của Mỹ, giúp biến bom thông thường thành bom thông minh, thay vì phải sản xuất những quả bom dẫn đường chuyên biệt có chi phí cao.
Nga đã trang bị UMPK cho các dòng bom có khối lượng 250-3.000 kg. Mẫu bom UMPK nguyên bản có thể đạt tầm bay 60-70 km nếu thả ở điều kiện tối ưu. Những phiên bản UMPK mới nhất có thể tập kích mục tiêu ở khoảng cách 150 km, thậm chí bay xa tới 200 km nếu lắp động cơ phản lực phụ trợ, vượt ngoài tầm bắn của hệ thống phòng không tầm xa Patriot.
Trong khi đó, dòng UMPB D-30SN là vũ khí hoàn chỉnh, có hình dáng thuôn mượt để giảm lực cản không khí, đồng thời được gắn động cơ phản lực và khoang nhiên liệu, giúp nó đạt tầm bay 100-120 km. Vũ khí này có thể phóng từ tiêm kích chiến thuật và tổ hợp pháo phản lực hạng nặng Tornado-S.
Thiết kế của UMPB D-30SN cho phép quả đạn bay theo phương ngang hoặc hướng lên trên, thay vì chỉ hướng xuống như bom dẫn đường thông thường. Nó có thể bay qua địa hình đồi núi, triển khai từ độ cao nhỏ và khu vực nhiều vật cản, hạn chế khả năng phát hiện và đánh chặn của đối phương.
Tin Gốc: Vnexpress
