Cách đây vài ngày, dưới ánh nắng gay gắt và oi bức của miền Nam, tôi đã đặt một cuốc xe công nghệ do một phụ nữ trung niên cầm lái. Cô khoảng 40 tuổi, mặc chiếc áo đồng phục đã cũ và sờn màu.
Dáng người tương đối nhỏ nên cô phải loay hoay với chiếc xe tay ga trong lúc chờ đợi và gạt chống để đón tôi lên xe.
Những năm gần đây, nền kinh tế chia sẻ đang ngày càng phổ biến hơn đối với nhóm lao động tự do. Vài năm trước, tài xế công nghệ vốn chủ yếu dành cho nam giới, giờ đây ngày càng nhiều phụ nữ hơn 30 tuổi tham gia lĩnh vực này.
Cô tài xế công nghệ chia sẻ với tôi rằng công việc này linh hoạt về mặt thời gian, giúp cô thu xếp về nhà nấu ăn và đưa đón con đi học do hai vợ chồng ở trọ tại thành phố, không có ông bà nội ngoại phụ giúp.
Tuy nhiên, đây chẳng phải là ưu tiên của cô, mà là cô không có sự lựa chọn tốt hơn. Trước khi sinh con, cô từng là nhân viên bán hàng cho một chuỗi quần áo, nhưng sau kỳ nghỉ thai sản, cô không thể tìm được công việc phù hợp với kinh nghiệm trước đó nên chấp nhận làm tài xế công nghệ.
Cô ấy cũng không phải trường hợp duy nhất buộc phải làm tài xế công nghệ để mưu sinh. Nhiều người phụ nữ hơn 30 tuổi phải làm những công việc đòi hỏi thể lực như tài xế công nghệ, vệ sinh máy lạnh… cho thấy việc mưu sinh chưa bao giờ điều dễ dàng đối với nhóm lao động tự do.
Điều này làm tôi nhớ đến một người phụ nữ trung niên đến nhà tôi dọn dẹp do vợ tôi đặt qua một ứng dụng công nghệ. Chị ấy mặc áo đồng phục màu cam hơi phai màu và phải chở theo một túi dụng cụ khá to và bất tiện trên xe máy.
Tương tự chị tài xế công nghệ, họ đều đang bán sức lao động để mưu sinh. Khi bị đẩy ra khỏi thị trường lao động chính thức, họ trở thành lao động tự do với muôn vàn bấp bênh: không có hợp đồng lao động, không được hưởng các chế độ an sinh xã hội, trong khi rủi ro tai nạn và bệnh lý nghề nghiệp rất cao.
Tôi tự hỏi rằng những công việc này có thật sự linh hoạt và tự do, hay chỉ là những người phụ nữ này buộc phải chấp nhận do không còn lựa chọn nào khác? Đến khi nào những người phụ nữ này mới có thể thoát khỏi vòng luẩn quẩn của sự bấp bênh dưới danh nghĩa “tự do”?
Đọc bài viết "Sếp bị chê keo kiệt vì ở biệt thự vẫn 13 năm mang cơm đi làm" tôi thấy giống bản thân mình 10 năm trước. Lúc đó tôi còn là giảng viên đại học. Hôm nào có lịch giảng tại Quận 1 thì tôi đều về nhà ăn trưa. Nếu phải giảng dưới cở sở Thủ Đức thì tôi ăn cơm trưa tại trường (được chuẩn bị sẵn cho giảng viên). Ăn xong, tôi tranh thủ nghỉ ngơi, ngủ trưa tại phòng chờ để chiều lên giảng đường tiếp. Vậy là trong suốt 15 năm làm giảng viên, tôi hầu như không cần ăn ngoài bữa nào.
Sau 15 năm, tôi chuyển sang làm cho một ngân hàng nước ngoài. Suốt 26 năm đó, tôi được gia đình chuẩn bị cơm trưa để ăn tại phòng ăn của cơ quan. Tôi vẫn giữ thói quen ăn xong phải ngủ trưa, nếu không buổi chiều làm việc rất khó chịu. Vì là ngân hàng nước ngoài nên giờ giấc rất nghiêm ngặt. Cứ đúng 12 giờ là tôi đứng dậy và đi ăn trưa, khoảng 15-30 phút sau tôi về lại chỗ ngồi và trải khăn nằm dưới sàn ngay chỗ làm việc để ngủ. Lúc đó, các em đồng nghiệp trẻ của tôi lại kéo nhau ra ngoài ăn trưa. Trước một giờ chiều, tôi thức dậy, sau đó mới thấy các em đi ăn về.
Vì tôi là một sếp nhỏ, tự lái xe hơi đi làm, nhà cửa khang trang, nhưng ngày nào cũng tự đem cơm trưa đi ăn một mình nên một số em trẻ cũng tỏ thái độ khinh thường. Cụ thể, một lần nọ, một nhân viên trẻ phòng tôi mời khách hàng ăn trưa và có lời mời tôi dự cùng. Vì lịch sự nên tôi nhận lời. Em gọi mấy món kiểu Tây, tôi cũng ăn bình thường như mọi người.
Chiều về cơ quan, em hỏi tôi: "Trưa ăn ngon không anh?". Tôi trả lời thật lòng rằng "không" vì bản thân không hợp đồ Tây. Thế nhưng, sau đó tôi tình cờ nghe được em tám chuyện lại với cậu đồng nghiệp ngồi kế bên rằng "ăn cơm nhà quen rồi nên có biết thưởng thức gì đâu".
>> Tôi mua được đất ven Sài Gòn bắt đầu từ mỗi tháng tiết kiệm 270.000 đồng
Lần khác, tôi tâm sự với một nữ nhân viên khác: "Anh đem cơm ăn trưa đi làm nên chắc bị mọi người khinh lắm nhỉ?". Em nhân viên ngại ngùng trả lời: "Chắc cũng một chút thôi ạ".
Thực ra, tôi không thấy xấu hổ vì thói quen của mình. Tôi tự mang cơm, tự ăn đồ của mình, chứ không xin xỏ, không làm phiền ai cả. Hơn nữa, phần cơm của tôi rất chất lượng vì thức ăn mua tại siêu thị lớn, không dám mua thức ăn ngoài chợ, canh có thịt, nhiều rau, sạch sẽ, đủ chất, chứ không phải lèo tèo như ăn ngoài hàng.
Vì vậy, dù biết bị đàm tiếu sau lưng, nhưng tôi vẫn không sợ ai nói mình keo kiệt. Đơn giản là tôi có điều kiện tự chuẩn bị bữa trưa nên ăn cơm nhà cho thuận tiện với công việc. Còn các em trẻ không có điều kiện nấu ăn thì cứ việc đi ra ngoài hàng, tôi không đánh giá hay chê bai.
Ai nghĩ rằng đem cơm ăn trưa đi làm là keo kiệt thì đó là cái nhìn phiến diện của họ, tôi không mất thời gian tranh cãi. Đồ ăn của tôi đem theo nhiều khi còn chất lượng, giá cao hơn cả bữa ăn bên ngoài, nên đâu thể gọi là keo kiệt được.
Sau khi nhiều ứng dụng gọi xe đồng loạt tăng phí nền tảng và giá cước với lý do chi phí nhiên liệu, vận hành tăng cao, nhiều người dùng và tài xế bắt đầu tranh luận gay gắt.
Không ít ý kiến cho rằng phần tăng thêm chủ yếu có lợi cho nền tảng, trong khi người dùng phải trả nhiều tiền hơn còn tài xế chưa chắc được hưởng thêm tương xứng.
Một số người đặt câu hỏi: Xăng tăng thì tăng giá, nhưng khi xăng giảm liệu cước có giảm theo? Cũng có tranh luận về việc chạy xe công nghệ bằng xe xăng hay xe điện sẽ kinh tế và tiện lợi hơn trong bối cảnh hiện nay.
"Chỗ tôi ở, chủ dãy trọ chuyển quyền kinh doanh sang cho bên thứ hai, giá phòng tăng thêm 700 nghìn đồng một tháng, nước từ 10 nghìn đồng một mét khối lên 25 nghìn đồng một khối, điện 3.5 nghìn đồng một kWh. Dịch vụ vệ sinh thì quá tệ, không bằng chủ xưa".
Độc giả nickname namhongstore cho biết như trên, sau bài viết Người ở trọ chật vật khi giá thuê nhà tăng cao, theo đó chi phí trọ ở TP HCM tăng khiến nhiều người thuê gặp khó.
Khảo sát của VnExpress cho thấy, một năm qua, giá thuê phòng trọ tại nhiều khu vực TP HCM tăng 10-20%, đặc biệt ở phân khúc bình dân và phòng dịch vụ.
Độc giả nickname Chip co don3 nói: "Chỗ tôi đã không còn phòng giá dưới 2 triệu đồng từ trước dịch Covid-19 rồi, mà phòng chỉ rộng hơn 13 m2 có gác, phòng rộng 18m2 giá thuê phải trên 3 triệu đồng một tháng".
Dữ liệu từ Batdongsan cho thấy đến tháng 4, giá thuê phòng trọ tại khu vực nội thành tăng bình quân khoảng 6% so với cùng kỳ năm ngoái, ngoại thành tăng khoảng 8%. Phân khúc căn hộ cho thuê tăng 10-15%, còn căn hộ dịch vụ tăng thêm 2-3%.
Độc giả Lê Văn Tèo: "Mô hình kinh doanh trọ đang chững do phí thổ cư quá cao trong khi giá mặt bằng tiền thuê hiện tại khó có thể thu hồi vốn, nếu không phát triển được thì cầu sẽ vượt cung, giá thuê sẽ bị đẩy lên cao và người thuê sẽ rơi vào thế bị động do ít sự lựa chọn".
Nêu những lý do khác, độc giả nickname docnhatvonhi404 nói: "Nếu có nhiều phòng trọ cho thuê, còn phải lắp hệ thống chống cháy, hệ thống an toàn, phòng xuống cấp... thì mới nhìn ra lý do giá cho thuê tăng".
Tuy nhiên, vẫn có một số chủ nhà trọ không tăng giá. Độc giả Le Duc Tuan chia sẻ: "Nhà tôi cho thuê trọ sinh viên khu vực Gò Vấp, 5 năm nay mới dám tăng 10% (1,8 triệu đồng lên 2 triệu đồng) mà còn thấy áy náy, nhiều người tăng cả triệu đồng thì căng thật".
Tương tự, độc giả nickname vuthithu140383 chia sẻ: "Ba mẹ tôi cho thuê trọ ở Bình Chánh, giảm giá từ dịch Covid-19 tới giờ không tăng, Tết nhất đều có quà cho người thuê. Lý do là cần người ở lâu dài, khách làm công nhân, lương cũng không cao, giá trọ cao quá khách lại bỏ mình, người khác tới chưa chắc là tốt".
Độc giả nickname Chip co don3 đề xuất: "Tôi nghĩ cơ quan quản lý phải xây dựng những căn chung cư tầm 7-8 tầng với mỗi phòng diện tích tối thiểu trên 30 m2 rồi cho người dân thuê với giá hợp lý (không bán, chỉ cho thuê lâu dài) không cho thuê mướn lại để tránh sang tay".
