Giữa ánh đèn sân khấu, tiếng nhạc, tiếng cười và cả những lúc chạnh lòng, những nghệ sĩ như Cẩm Nhung vẫn ở lại, không phải vì hào quang mà vì một điều giản dị hơn, ấy là được diễn, được sống với nghề và được yêu thương.
Chiều xuống, khi nhiều người vừa tan sở, đường phố bắt đầu ken đặc dòng xe cộ trở về nhà, thì ở phía sau cánh gà, Cẩm Nhung đã ngồi trước gương chuẩn bị cho một đêm lô tô show mới. Hộp phấn mở nắp, ánh đèn bàn hắt lên khuôn mặt còn chưa hoàn thiện lớp trang điểm. Bộ tóc giả được đặt ngay ngắn bên cạnh, chiếc váy sân khấu treo phía sau lưng, chờ chủ nhân khoác vào người.
Chỉ ít giờ nữa thôi, cô sẽ bước ra dưới ánh đèn rực rỡ với nụ cười quen thuộc, tiếng nhạc nổi lên, khán giả vỗ tay, cả sân khấu lại náo nhiệt như chưa từng có những phút lặng lẽ phía sau hậu trường.
Ít ai nhìn thấy quãng đường phía sau nụ cười ấy đã kéo dài hơn 20 năm. Từ những chuyến xe rong ruổi theo các đoàn lô tô miền Tây Nam bộ đến sân khấu Sài Gòn Tân Thời hôm nay, cuộc đời Cẩm Nhung gần như gắn trọn với tiếng nhạc mở màn, tiếng gọi số dồn dập và những đêm diễn nối nhau không dứt. Có người xem lô tô là cuộc vui vài tiếng đồng hồ. Nhưng với những nghệ sĩ như cô, đó là một đời người.
Cẩm Nhung (nghệ danh), 43 tuổi, quê An Giang cho biết cô theo nghề hát lô tô từ khi còn rất trẻ. “Tui đi diễn từ hồi còn ở tỉnh. Ở miền Tây đoàn đi nhiều nơi, chỗ nào đông thì ở lại lâu, vắng thì đoàn dọn đi chỗ khác, cứ vậy mà theo nghề”, cô kể.
Suốt hơn 20 năm qua, hát lô tô gần như là công việc duy nhất của cô. Trước đó, Cẩm Nhung từng làm nhiều nghề khác để trang trải cuộc sống, nhưng rồi cuối cùng vẫn quay về với sân khấu.
Cô nói cơ duyên đến với nghề cũng rất ngẫu nhiên. Ban đầu, cô chỉ theo một người quen đi diễn lễ Kỳ Yên ở miền Tây (lễ cầu an) – lễ hội lớn trong năm tại các đình miếu Nam bộ, thường diễn ra từ tháng giêng đến tháng 3 âm lịch, nhằm thờ cúng Thành hoàng Bổn Cảnh.
Hôm ấy, cô phụ việc các nghệ sĩ chính, “tao đứng nói, mày hát”, người quen bảo vậy. Và từ lần thử đầu tiên ấy, Cẩm Nhung nói mình “dính nghề” luôn. “Ông Tổ chọn rất nhanh”, cô cười và cho rằng mình được Tổ nghề độ nên có duyên và ở lại với nghề đến tận bây giờ.
Theo Cẩm Nhung, việc đến với đoàn lô tô Sài Gòn Tân Thời cũng là một cái duyên đặc biệt. Sau một biến cố cá nhân, cô được một người bạn rủ lên TP.HCM thi tuyển.
“Lúc đó tui cũng không muốn đi thi đâu, tại tui nghĩ ở dưới quê mình đã có nghề rồi. Nhưng bạn tui nói lên Sài Gòn chơi đi, tiện thể đi thi xem đậu thì đậu”. Kết quả, cô trở thành quán quân. Nhắc lại chuyện cũ, ánh mắt Cẩm Nhung ánh lên niềm vui. Từ đó đến nay, cô đã gắn bó với đoàn hơn 6 năm.
Theo cô, chỉ khi lên TP.HCM làm nghề mới thấy lô tô ở tỉnh và lô tô tại Sài Gòn Tân Thời là hai màu sắc hoàn toàn khác nhau. Ở tỉnh, phần lớn là gọi số, phục vụ nhanh để bán vòng. Còn ở đoàn, đó là biểu diễn nghệ thuật, có chủ đề, có tiết mục, có sự dàn dựng.
“Ở đoàn lô tô Sài Gòn Tân Thời, mỗi đêm chúng tôi đi diễn là một chủ đề khác nhau, trang phục cũng phải theo chủ đề. Không chỉ kêu số mà còn phải diễn xuất, phải hóa thân vào nhân vật”. Cẩm Nhung cho biết lô tô ngày xưa vốn cũng có hát, nhưng dần dần vì áp lực kinh tế, nhiều nơi chỉ còn “đọc không” để chạy vòng nhanh.
Ở sân khấu lô tô hiện đại, theo Cẩm Nhung, một nghệ sĩ không thể chỉ biết “kêu số”: “Đứng trên sân khấu mà chỉ có một sở trường thôi là không được. Là nghệ sĩ lô tô thì phải đa năng, cái gì cũng phải biết. Nếu chỉ đứng im kêu số là không ai xem”.
Cô cho biết, có thể hát bolero, nhạc trẻ, diễn xuất, tương tác với bạn diễn… tùy theo từng tiết mục. Theo cô, ngoài việc bắt nhịp tốt với bạn diễn, nghệ sĩ còn phải khiến khán giả nhớ đến mình.
Nói về thu nhập, Cẩm Nhung cho biết nghề này phụ thuộc nhiều vào cách chi tiêu và sự yêu thương của khán giả. Ngoài mức lương cố định, nghệ sĩ còn nhận thêm những món quà đặc biệt gọi là “sash” – băng đeo chéo có in tên danh hiệu, được khán giả mua để tặng trực tiếp trên sân khấu.
Sash có nhiều mức giá, phổ biến từ 500.000 đồng đến 10 triệu đồng. “Có nghệ sĩ một đêm đeo 4 – 5 sash luôn, nhiều khi tiền khán giả tặng còn hơn lương nữa”, cô chia sẻ.
Theo Cẩm Nhung, đây là nguồn thu quan trọng, đặc biệt với những nghệ sĩ được yêu thích.
Cẩm Nhung là con duy nhất trong một gia đình làm nông ở vùng sông nước miền Tây. Cha mẹ không đòi hỏi con cái phải lo cho mình, nhưng hiểu nỗi vất vả, cơ cực của cha mẹ, cô đi hát không chỉ để nuôi sống bản thân mà còn gửi tiền về phụ giúp gia đình.
“Nhà có mình tui thôi, mọi thứ tui phải lo”. Ngay cả khi biết cô có giới tính thứ ba hay theo nghề hát lô tô, gia đình cũng không phản đối nhiều.
“Ngày xưa tui giấu dữ lắm. Đi diễn mà đồ diễn không dám để ở nhà, phải gửi chỗ này chỗ nọ. Đi hát cũng không dám nói cho ai biết vì sợ định kiến”. Nói đến đây, giọng cô chùng lại, Cẩm Nhung cho rằng so với nhiều người cùng hoàn cảnh, bản thân mình đã là người may mắn.
Khi được hỏi về những kỷ niệm trong hơn 20 năm theo nghề, Cẩm Nhung đan đôi bàn tay vào nhau, nói chậm rãi. Một trong những ký ức cô nhớ nhất là thời điểm đoàn lô tô Sài Gòn Tân Thời phải rời điểm diễn ở Rubik (trong khuôn viên Thảo Cầm Viên, đường Nguyễn Bỉnh Khiêm, quận 1 cũ).
“Khi đó mọi người khóc nhiều lắm, tui cũng buồn, nhưng tui sợ mất chỗ làm hơn”, cô nói và cho biết lúc ấy mới lên Sài Gòn được vài tháng. Nỗi lo lớn nhất là phải về quê vì không còn việc làm: “Người ta buồn vì gắn bó, vì có nhiều kỷ niệm. Còn mình buồn vì sợ thất nghiệp”.
Theo Cẩm Nhung, một đêm diễn bắt đầu từ rất sớm. Khoảng 15 giờ, nghệ sĩ đã phải có mặt tại đoàn để trang điểm, chuẩn bị trang phục, tập luyện với vũ đoàn nếu có tiết mục. Đến 19 giờ chương trình bắt đầu và kéo dài đến khuya.
“Mất nhiều thời gian lắm, nhưng mà vui nên ai cũng theo”, Cẩm Nhung nói và cho biết ở đây, tất cả nghệ sĩ đều tự trang điểm, tự chuẩn bị trang phục, tự tập luyện.
Dù chuẩn bị kỹ lưỡng, song sự cố sân khấu vẫn là điều khó tránh khỏi. Có khi đang diễn thì rớt tóc giả, rớt phụ kiện, trục trặc trang phục… Cách xử lý của cô và bạn diễn khá đơn giản, đó là cười với khán giả, chạy vào chỉnh lại rồi bước ra diễn tiếp. “Mình phải biến sự cố thành nét duyên dáng, càng vui thì khán giả càng thích”.
Ở đoàn lô tô Sài Gòn Tân Thời, các nghệ sĩ đều tự trang điểm, chuẩn bị trang phục…
ẢNH: VÕ HÀ LAM
Theo Cẩm Nhung, bên cạnh những thuận lợi và may mắn, nghề này cũng có không ít khó khăn. Nhưng cô khẳng định chưa từng nghĩ sẽ bỏ nghề. “Lên sân khấu vui muốn chết luôn. Bữa nào ở nhà không đi diễn là tui buồn lắm”.
Những ngày không có lịch diễn, cô nói “thấy trống trải”. Thấy người khác đi diễn mà mình ở nhà cũng buồn. Cuộc sống của Cẩm Nhung khá đơn giản, ban ngày nghỉ ngơi để tái tạo năng lượng, tối đi diễn, thi thoảng đi ăn, đi chơi với những khán giả thân quen.
“Tụi tui sống như vậy đó. Yêu đời thì trẻ hoài, buồn là già liền”, cô cười xòa.
Sau hơn 20 năm làm nghề, với Cẩm Nhung, lô tô không chỉ là nghề mà là cuộc sống. Cô nói nếu không có nghề này, chắc cũng không biết mình sẽ làm gì khác.
Giữa ánh đèn sân khấu, tiếng nhạc, tiếng cười và cả những lúc chạnh lòng, những nghệ sĩ như cô vẫn ở lại, không phải vì hào quang mà vì một điều giản dị hơn, ấy là được diễn, được sống với nghề và được khán giả yêu thương.
Khoảng 18h, mưa giông kèm gió mạnh và mưa đá xuất hiện tại khu vực đỉnh Fansipan, phường Sa Pa, tỉnh Lào Cai. Đá rơi dày, phủ kín mặt đất, nhưng sau đó bị mưa to làm tan hết.
Phần lớn du khách đã rời đi, chỉ còn nhóm nhiếp ảnh gia ở lại chờ chụp mưa sao băng. Khi mưa giông đến, họ phải vào các công trình kiên cố để tránh trú, anh Phạm Hoàng Cương cho biết.
Cùng thời điểm, khu vực Văn Bàn, Bắc Hà cũng ghi nhận mưa đá nhưng mật độ thưa hơn và thời gian ngắn hơn.
Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn quốc gia chiều nay phát đi cảnh báo ở vùng phía nam Trung Quốc có một khối không khí lạnh đang di chuyển và đã tiến sát biên giới phía Bắc, dự kiến trong đêm nay ảnh hưởng đến vùng núi, trung du Bắc Bộ, sau đó lan sang Tây Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ.
Thời điểm không khí lạnh ảnh hưởng trùng với hoạt động của vùng hội tụ gió trên cao 1.500-5.000 m nên từ chiều tối 22/4 đến đêm 23/4, Bắc Bộ có mưa giông, lượng mưa phổ biến 20-40 mm, cục bộ có nơi trên 100 mm.
Ngày 23-24/4, Bắc Trung Bộ cũng có mưa với lượng như trên. Từ chiều tối 23/4 đến ngày 25/4, Trung Trung Bộ mưa giông 10-30 mm, cục bộ có nơi trên 70 mm, tập trung vào chiều tối và đêm.
Cơ quan khí tượng cảnh báo sự tương tác giữa khối không khí lạnh và khối khí nóng ẩm đang tồn tại ở Bắc Bộ và Trung Bộ sẽ tạo ra các dòng đối lưu mạnh, làm xuất hiện nguy cơ tố, lốc, mưa đá và gió giật mạnh từ chiều tối nay và kéo dài đến hết ngày 24/4. Trong đó, các khu vực có nguy cơ cao gồm trung du và vùng núi phía Bắc, vùng núi phía tây các địa phương từ Thanh Hóa đến TP Huế.
Dưới tác động của không khí lạnh, từ ngày 23/4, nhiệt độ miền Bắc giảm 5-7 độ, phổ biến còn 26-28 độ C. Nhiệt độ thấp nhất về đêm và sáng sớm ở vùng núi giảm còn 19-21 độ; trung du và đồng bằng giảm còn 21-23 độ C.
Cơ quan khí tượng khuyến cáo người dân cần theo dõi chặt chẽ các bản tin cảnh báo thời tiết, hạn chế ra ngoài khi xuất hiện giông. Nếu đang ở ngoài trời, cần nhanh chóng tìm nơi trú ẩn an toàn trong nhà kiên cố, tránh xa cây lớn, cột điện, biển quảng cáo và các công trình tạm.
Khi có mưa đá, người dân nên ở trong nhà, đóng kín cửa, tránh gần cửa kính để hạn chế rủi ro vỡ kính gây thương tích. Đồng thời, cần chủ động gia cố mái nhà, chằng chống các vật dụng dễ bị gió cuốn; tắt các thiết bị điện khi có sét và hạn chế sử dụng điện thoại ngoài trời để giảm nguy cơ bị sét đánh.
Ngày 15-5, ông Hồ Văn Mừng - Chủ tịch UBND tỉnh An Giang - chủ trì hội nghị tham vấn Đề án chuyển đổi xanh đặc khu Phú Quốc (tỉnh An Giang) giai đoạn 2026 - 2035, tầm nhìn đến năm 2050.
Sự kiện trên thu hút nhiều ý kiến chuyên gia từ Trường đại học VinUni (VinUniversity), Tập đoàn Vingroup và lãnh đạo các sở ngành trong tỉnh thảo luận về lộ trình đưa Phú Quốc trở thành hình mẫu xanh của khu vực.
Ông Trần Trung Kết - Tổng giám đốc Công ty cổ phần Đầu tư và Phát triển Phú Quốc (CEO Group) - cho biết đơn vị rất quan tâm đến vấn đề môi trường cũng như chuyển đổi xanh. Hiện nay CEO Group đang có một chuỗi khách sạn Bãi Trường ở Phú Quốc.
Đơn vị đang tập trung chuyển đổi về năng lượng xanh, trong đó có toàn bộ hệ thống năng lượng áp mái đã được triển khai và đầu tư, mang lại hiệu quả rất tốt.
Ngoài ra hạn chế tối đa toàn bộ các chai nhựa, ống hút và đồ nhựa dùng một lần trong khách sạn và thay vào đó là các đồ dùng có thể tái chế được.
"Chúng tôi cũng đang phối hợp với đơn vị liên quan để tận dụng rác thải sinh hoạt ủ thành phân bón, phục vụ cho việc chăm sóc cây xanh cảnh quan tại khu du lịch. Chúng tôi luôn đồng hành cùng Phú Quốc để thực hiện chuyển đổi xanh, phát triển bền vững đảo", ông Kết nói.
Bà Trương Thị Thảo - Phó giám đốc Công ty cổ phần Đầu tư và Phát triển du lịch Phú Quốc - thông tin thời gian qua Tập đoàn Vingroup triển khai xe buýt điện và đã miễn phí 3 năm liền cho dân toàn đảo Phú Quốc thuận tiện đi lại.
"Tôi đề xuất đơn vị tư vấn VinUni ghi nhận ý kiến sở ngành đóng góp và xem xét, bổ sung để hoàn thiện đề án trên. UBND tỉnh An Giang sớm có cơ chế, chính sách đặc thù cho đề án chuyển đổi xanh này và thành lập ban chỉ đạo để triển khai đưa đảo Phú Quốc phát triển xanh, bền vững", bà Thảo đề xuất.
Ông Trần Minh Khoa - Chủ tịch UBND đặc khu Phú Quốc - cho hay Phú Quốc đang làm quy hoạch phân khu và sắp tới là điều chỉnh quy hoạch chung nên cần đưa thêm nội dung phát triển các trạm điện, phục vụ giao thông xanh.
Trong lộ trình thực hiện giao thông xanh, địa phương thấy cần có biện pháp kinh tế kèm theo, gồm: khuyến khích người dân đổi cũ lấy mới, tỉ lệ ra sao và nguồn hỗ trợ như thế nào?
Ngoài ra cũng cần chế tài xử phạt thì việc chuyển đổi giao thông xanh ở Phú Quốc mới đi vào chất lượng.
"Với phương tiện xe hiện có trên đảo và lộ trình thực hiện giao thông xanh đến năm 2030 là rất ngắn, khó đạt kết quả tốt. Phú Quốc đề xuất hoàn thiện giao thông xanh trên đảo đến năm 2035 là phù hợp. Nguồn lực thực hiện đề án trên, chúng tôi nghĩ cần phân định rõ người, rõ việc để khi thực hiện sẽ thuận lợi", ông Khoa nói.
Chủ tịch UBND tỉnh An Giang Hồ Văn Mừng nhấn mạnh chuyển đổi xanh Phú Quốc cần ưu tiên giao thông xanh và hướng tới mục tiêu 100% phương tiện xanh trên đảo.
Địa phương và đơn vị liên quan cần tập trung vào các trụ cột chiến lược từ giao thông xanh đến quản trị số, phủ kín hạ tầng trạm sạc xe điện và thay thế dần phương tiện nhiên liệu hóa thạch.
Tập trung công trình xanh, giải quyết triệt để rác thải nhựa và bảo tồn hệ sinh thái rừng, biển là nhiệm vụ sống còn để bảo vệ thương hiệu đảo ngọc.
Các doanh nghiệp làm du lịch trên đảo cần hướng đến sử dụng vật dụng thân thiện với môi trường (không sử dụng đồ nhựa) và cần quy hoạch lại hạ tầng năng lượng xanh, mang lại lợi ích thiết thực cho đời sống người dân và môi trường trên đảo Phú Quốc.
Tại buổi làm việc với Phó thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà chiều 17/4, Bộ trưởng Y tế Đào Hồng Lan cho biết ngành y tế đang đẩy mạnh tiếp cận các công nghệ điều trị hiện đại nhằm nâng cao năng lực chẩn đoán và điều trị trong nước.
Một trong những hướng được đề cập là việc tham gia các chương trình thử nghiệm lâm sàng quốc tế đối với vaccine mRNA điều trị ung thư và các vaccine thế hệ mới, qua đó từng bước tiếp cận các phương pháp điều trị cá thể hóa đang được nghiên cứu trên thế giới.
Ở mảng điều trị, ngành y tế đã chủ động lựa chọn và triển khai các hướng thử nghiệm lâm sàng đối với các công nghệ mới. Trọng tâm là liệu pháp tế bào miễn dịch CAR-T và liệu pháp tế bào gốc, trong đó có chương trình hợp tác với Nhật Bản, cùng với các công nghệ in 3D và cá thể hóa trong chấn thương chỉnh hình.
Song song, trí tuệ nhân tạo đang được ứng dụng trong giải trình tự gen thế hệ mới nhằm hỗ trợ điều trị ung thư và tầm soát trước sinh, góp phần nâng cao khả năng phát hiện sớm và can thiệp kịp thời.
Theo Bộ trưởng, các hoạt động trên nằm trong kế hoạch triển khai Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Sau khi rà soát danh mục công nghệ chiến lược, Bộ Y tế đã lựa chọn các lĩnh vực cần thiết, có khả năng đáp ứng trực tiếp nhu cầu chăm sóc sức khỏe của người dân.
Trong lộ trình này, việc tham gia các chương trình thử nghiệm lâm sàng quốc tế, trong đó có vaccine mRNA điều trị ung thư và các vaccine thế hệ mới, được xem là bước tiếp cận nhằm từng bước nâng cao năng lực nghiên cứu và ứng dụng công nghệ trong nước.
Bộ trưởng Y tế cũng cho biết hệ thống y tế trong nước đã có bước phát triển, tạo nền tảng tiếp cận công nghệ cao. Năm 2025, tỷ lệ bao phủ bảo hiểm y tế đạt trên 95%, số bác sĩ đạt 15 người trên 10.000 dân, nhiều kỹ thuật chuyên sâu đã được triển khai tại các cơ sở khám chữa bệnh.
Bộ Y tế đang xây dựng lộ trình thực hiện chính sách miễn viện phí và thí điểm để bảo hiểm y tế chi trả các dịch vụ tầm soát, chẩn đoán sớm. Cùng với đó, ngành y tế đẩy mạnh chuyển đổi số khi phần lớn bệnh viện đã triển khai hồ sơ bệnh án điện tử, hàng chục triệu hồ sơ sức khỏe cá nhân được thiết lập, hướng tới hình thành cơ sở dữ liệu quốc gia về y tế.
Ngành y tế dự kiến đầu tư phát triển 5 đại học trọng điểm lĩnh vực y dược, trình Thủ tướng phê duyệt trong quý 4/2026, nhằm nâng cao chất lượng đào tạo và nguồn nhân lực.
Phó thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà lưu ý ngành y tế cần đặc biệt quan tâm chế độ đãi ngộ cho đội ngũ cán bộ y tế, nhất là nhân viên y tế tuyến cơ sở. Bộ Y tế cũng cần rà soát tổng thể nguồn lực để phân định rõ phần tự chủ của cơ sở khám chữa bệnh và phần ngân sách nhà nước ưu tiên cho phòng chống dịch, y tế dự phòng và tuyến cơ sở.
Phó thủ tướng yêu cầu ngành y tế xây dựng chiến lược dài hạn về phát triển nhân lực, trong đó xem xét hỗ trợ tài chính cho sinh viên y khoa cam kết làm việc tại cơ sở y tế. Ngành cũng cần sớm hoàn thiện hồ sơ bệnh án điện tử, kết nối với cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư để phục vụ quản lý, theo dõi, đánh giá sức khỏe người dân, nhất là trong triển khai khám sức khỏe định kỳ và tầm soát bệnh.
"Ngành y tế cần chuyển mạnh từ chữa bệnh sang phòng bệnh, tiến tới mục tiêu khám, sàng lọc sức khỏe định kỳ miễn phí cho người dân", Phó thủ tướng nói và yêu cầu xử lý triệt để tình trạng thiếu thuốc, vật tư y tế.
Một nhiệm vụ cấp bách khác là chuẩn bị điều kiện đưa vào vận hành Bệnh viện Bạch Mai 2 và Việt Đức 2, trong đó bảo đảm nguồn nhân lực trước mắt và lâu dài. Phó thủ tướng cũng yêu cầu có cơ chế mạnh mẽ thúc đẩy phát triển kinh tế tư nhân, đẩy mạnh xã hội hóa y tế để giảm tải cho khu vực công và nâng cao hiệu quả cung ứng dịch vụ y tế.
