Hành trình tham gia Chương trình Tiếp sức mùa thi của anh Lại Mạnh Duẩn bắt đầu vào năm 2009, khi anh đang là sinh viên năm nhất Viện ĐH Mở Hà Nội. Tràn đầy nhiệt huyết, anh đăng ký tham gia đội tình nguyện Tiếp sức mùa thi và được phân công túc trực tại Bến xe Gia Lâm.
Những năm 2009 – 2010, điện thoại thông minh chưa phổ biến và Google Maps vẫn là một khái niệm xa lạ với nhiều người dân. Để chỉ đường cho hàng ngàn sĩ tử từ các tỉnh lẻ bỡ ngỡ bước chân lên thủ đô, các tình nguyện viên chỉ có một công cụ duy nhất là những tấm bản đồ giấy khổ lớn mượn từ Thành đoàn Hà Nội.
Việc tra cứu thủ công vô cùng mất thời gian, lúng túng và không mang lại hiệu quả cao. Chứng kiến sự vất vả của các tình nguyện viên và sự hoang mang của phụ huynh, sĩ tử, một ý tưởng đã nhen nhóm trong đầu chàng sinh viên trẻ: phải tạo ra một tấm bản đồ chuyên biệt, chi tiết và dễ hiểu nhất để phục vụ riêng cho kỳ thi đại học.
Cơ duyên đến khi anh Duẩn bắt đầu làm công việc phụ xe (nhân viên bán vé) tại Xí nghiệp Xe buýt Thăng Long vào năm thứ hai. Công việc này đã giúp anh có cơ hội đi khắp các nẻo đường, nắm rõ từng lộ trình, từng điểm dừng đỗ của hệ thống xe buýt Hà Nội. Tận dụng lợi thế đó, anh bắt tay vào thực hiện tấm bản đồ chỉ đường đầu tiên.
Ban đầu, bản đồ chỉ dừng lại ở khu vực Bến xe Gia Lâm và một số trường đại học lân cận, thì đến năm 2012 – 2013, khát vọng của anh Duẩn ngày càng lớn hơn. Anh muốn mở rộng phạm vi ra toàn thành phố.
Để có được dữ liệu chính xác cho bản đồ, anh Duẩn đã đi xe máy khảo sát thực tế. Anh đã đi hàng trăm km, đến gần 1.500 điểm trường đại học, cao đẳng, học viện và các trường THPT trên địa bàn Hà Nội.
Anh còn tới tận các điểm thi ở ngoại ô, vùng ven đô để tìm lộ trình tuyến xe buýt ngắn nhất, tối ưu nhất. Có những điểm trường nằm trong ngõ sâu, anh phải ghi chép cẩn thận từ bến xe buýt gần nhất đi bộ vào mất bao xa để tư vấn chính xác cho thí sinh.
Đêm về, anh cặm cụi gõ máy tính để tổng hợp dữ liệu. “Nhiều hôm máy tính treo và xóa sạch mọi thứ. Lúc đó, tôi thật sự nản chí, muốn bỏ cuộc vì quá mệt mỏi và mất công sức. Nhưng không hiểu động lực từ đâu, tôi lại ngồi dậy thức trắng đêm để làm lại từ đầu”, anh Duẩn chia sẻ.
Nỗ lực phi thường của anh Lại Mạnh Duẩn đã mang đến một kết quả vượt mong đợi. Đến năm 2013, dưới sự ủng hộ và tạo điều kiện của Hội Sinh viên thành phố Hà Nội, bản đồ chỉ đường của anh Duẩn đã được nhân rộng ra 12 bến xe và nhà ga trọng điểm trên toàn thành phố.
Đây là quyển cẩm nang “có 1 không 2” bằng cách chỉ dẫn rất tỉ mỉ như: từ bến xe này đi ra ngoài rẽ phải, đi bao nhiêu bước, nhìn thấy biển gì, lên tuyến xe số mấy, đi thêm bao nhiêu bến nữa thì xuống…
“Cẩm nang” của anh Duẩn trở thành một báu vật thực sự đối với các đội tình nguyện viên lúc bấy giờ. Bất kỳ tình nguyện viên nào, dù mới tham gia, chưa thạo đường Hà Nội, chỉ cần nhìn vào bản đồ là có thể tư vấn vanh vách cho thí sinh cách đi từ bến xe đến đúng điểm thi bằng phương tiện công cộng rẻ nhất và an toàn nhất.
Sáng kiến này không chỉ giúp tiết kiệm hàng ngàn giờ đồng hồ tra cứu mà còn tạo ra một hình ảnh sinh viên tình nguyện Hà Nội chuyên nghiệp, tận tâm và vô cùng chuyên nghiệp.
Với cống hiến xuất sắc đó, năm 2013, anh Lại Mạnh Duẩn được tuyên dương là một trong những gương mặt tiêu biểu của chiến dịch Mùa hè xanh và vào danh sách 10 Gương mặt trẻ tiêu biểu thủ đô.
Bản đồ chỉ đường của anh Duẩn đã hoàn thành xuất sắc sứ mệnh lịch sử của nó suốt 5 – 6 năm (từ 2010 đến 2015). Từ năm 2015, khi Bộ GD-ĐT thay đổi quy chế thành kỳ thi THPT quốc gia, cùng với sự bùng nổ của mạng xã hội và Google Maps, cuốn cẩm nang bằng giấy dần khép lại vòng đời của mình. Thế nhưng, tinh thần của người tạo ra nó thì vẫn sáng mãi.
Cuộc đời của anh Lại Mạnh Duẩn cũng có những ngã rẽ. Nhận thấy ngành học tại Viện ĐH Mở không còn phù hợp, anh mạnh dạn dừng lại và thi vào ngành kinh tế vận tải (hệ tại chức) của Trường ĐH Công nghệ Giao thông vận tải. Vừa học vừa làm, anh lấy bằng cử nhân vào năm 2019.
Hiện tại, anh Duẩn mưu sinh bằng công việc của một shipper công nghệ. Dù công việc vất vả, dầm mưa dãi nắng, nhưng trái tim thiện lương và tinh thần “hiệp sĩ” của chàng tình nguyện viên năm nào vẫn nguyên vẹn.
Gần đây nhất, trong 2 năm 2022 và 2023, anh lại được cộng đồng và lực lượng công an biểu dương khi nhặt được giấy tờ, tài sản quan trọng của du khách nước ngoài và chủ động tìm cách trao trả lại tận tay người mất.
Nhìn lại hành trình hơn 1 thập kỷ gắn bó với công tác thiện nguyện, từ một sinh viên làm bản đồ xe buýt đến một anh shipper tử tế giữa đời thường, anh Duẩn tâm sự: “Làm tình nguyện không có lương, nhưng tôi nhận được rất nhiều. Đó là niềm vui, là sự trưởng thành của bản thân và là cơ hội để tôi được làm những việc tốt đẹp cho mọi người”.
Trong một lần lướt điện thoại, Đang bắt gặp một phiên livestream bán bonsai dừa khô trên mạng xã hội. Đang ngỡ ngàng khi nghe giá rao bán từng cây vì cao gấp cả chục lần so với bán trái thông thường.
Đặc biệt, phiên bản độc đáo, bất ngờ của những trái dừa khô qua bàn tay của các nghệ nhân khiến Đang thích thú, mặc dù vườn nhà cũng trồng nhiều loại cây này. Thế là chàng trai miền Tây suy nghĩ "tại sao mình không thử".
Ban đầu, Đang chỉ đặt mục tiêu làm bonsai trang trí trong nhà nên tâm lý thoải mái, tự mày mò học hỏi kỹ thuật trên internet, vừa làm vừa rút kinh nghiệm. Giống dừa xiêm trong vườn và mua thêm ở Vĩnh Long được Đang ưu tiên lựa chọn. Với Đang, dừa này trái nhỏ gọn, màu lá và màu cây đẹp, phù hợp để làm kiểng.
Đam mê thôi thúc, những cây dừa bonsai cứ thế tăng lên, Đang quyết định livestream bán thử. "Tôi nhận thấy giới chơi cây kiểng ít ai làm bonsai dừa vì nó quá đỗi quen thuộc. Nhưng tôi nghĩ, sự quen thuộc đó biết đâu lại là cơ hội của mình, nếu biến nó mới mẻ và độc đáo hơn", Đang nói và hào hứng kể tiếp: "Nhờ kiên trì livestream, sản phẩm của tôi dần được khách hàng ở TP.HCM và các tỉnh miền Bắc chú ý, đặt mua".
Theo Đang, quy trình chế tác bonsai dừa mang lại nhiều điều thú vị. Đang kể hồi hộp nhất là khi lột vỏ dừa, phần gáo và bộ rễ sẽ lộ ra, mỗi cây mang một hình dáng khác nhau. May mắn hơn, có những cây dừa "đột biến" với hai ngọn, ba ngọn rất đặc biệt.
Việc trồng dừa không cần giá thể phức tạp, tưới nước đầy đủ thì có tỷ lệ sống cao. Tuy nhiên, thử thách thực sự chỉ bắt đầu khi nâng bộ rễ dừa lên khỏi giá thể để tạo hình. Khâu này đòi hỏi sự khéo tay sắp xếp, cắt tỉa. Đang bộc bạch: "Việc này cần chăm chỉ chỉnh sửa hàng ngày thì tán lá mới bung xòe, bộ rễ mới uốn lượn đúng thế mình muốn. Tính từ lúc ươm mầm đến bán thì mất ít nhất cũng 6 đến 8 tháng".
Điểm nhấn độc đáo trong các tác phẩm của Đang chính là sự sáng tạo. Không chỉ dừng lại ở dáng cây, anh còn sơn màu, đánh bóng vỏ và gáo dừa, khéo léo lắp ráp thêm các chi tiết để tạo những hình ảnh sinh động, gần gũi như kiến, rùa, gà, ong, hoa...
Bên cạnh đó, Đang rất chú trọng khâu chọn chậu và phủ thêm thảm cỏ xanh lên mặt giá thể để tăng tính thẩm mỹ cho tác phẩm. Nhờ đó, giá mỗi chậu bonsai dừa khô trung bình từ 200.000 đồng trở lên, thậm chí có cây lên tới 1 - 2 triệu đồng.
Chị Nguyễn Thúy An, Bí thư xã đoàn Hòa An, đánh giá cao tinh thần dám nghĩ dám làm và sự sáng tạo trong khởi nghiệp của Đang, góp phần nâng tầm giá trị trái dừa khô cao hơn hẳn giá trị thật của nó. "Đang là Bí thư Chi đoàn ấp, đã dành nhiều thời gian công tác Đoàn và ngoài ra còn phụ cha mẹ làm kinh tế nông nghiệp. Nếu Đang có thời gian tạo hình bonsai dừa nhiều hơn, tôi tin hiệu quả kinh tế còn cao hơn nữa", chị An chia sẻ.
Tại không gian triển lãm đổi mới sáng tạo trong khuôn khổ Đại hội (ĐH) Đoàn toàn quốc, gian hàng của Bộ Công an đã trở thành một điểm nhấn thu hút sự quan tâm lớn của các đại biểu. Mang đến ĐH thông điệp mạnh mẽ về kỷ nguyên công nghệ, gian trưng bày không chỉ giới thiệu các thiết bị hiện đại mà còn thể hiện quyết tâm của tuổi trẻ Công an nhân dân (CAND) trong công cuộc chuyển đổi số quốc gia.
Chia sẻ tại không gian triển lãm, thiếu tá Hoàng Minh Trí, cán bộ Phòng Ứng dụng công nghệ thông tin và quản lý hồ sơ xuất nhập cảnh (Bộ Công an), phụ trách gian hàng, cho biết đất nước đang bước vào một thời kỳ mới, Đảng và Nhà nước đang đẩy mạnh công tác chuyển đổi số. Nắm bắt tinh thần đó, gian hàng của Bộ Công an tập trung giới thiệu những thành tựu nổi bật như: robot thông minh phục vụ công tác trinh sát, các giải pháp tuyên truyền phòng chống tội phạm lừa đảo trên không gian mạng, và đặc biệt là không gian trải nghiệm công nghệ Deepfake do Công ty Gtel phát triển.
Bên cạnh đó, khách tham quan còn được trải nghiệm trực tiếp các dịch vụ công trên hệ thống VNeID thuộc Đề án 06, bao gồm trạm y tế số hay các dịch vụ trực tuyến trong lĩnh vực quản lý xuất nhập cảnh.
Theo thiếu tá Trí, việc mang những công nghệ này đến triển lãm không chỉ đơn thuần là giới thiệu sản phẩm, mà cốt lõi là hướng tới việc áp dụng KH-CN vào công tác quản lý nhà nước về an ninh trật tự. Mục tiêu lớn nhất là phục vụ hiệu quả công tác bảo vệ an ninh quốc gia, đồng thời nâng cao tinh thần cảnh giác của người dân trước các thủ đoạn tội phạm mạng ngày càng tinh vi. Khi các ứng dụng công nghệ thực sự đi vào đời sống, sẽ góp phần nâng cao chất lượng sống của nhân dân và đẩy mạnh phong trào Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc.
Nói về vai trò của thanh niên trong bối cảnh hiện nay, thiếu tá Trí tự hào khẳng định: "Đối với mỗi thế hệ thanh niên, không chỉ riêng tuổi trẻ CAND mà toàn bộ thanh niên Việt Nam, mục tiêu đầu tiên và cao cả nhất luôn là phục vụ quốc gia, phục vụ dân tộc".
Anh cho rằng những thành tựu công nghệ của thế giới và thế hệ đi trước chính là nền tảng để lực lượng thanh niên công an tiếp tục nghiên cứu, tìm tòi và sáng tạo ra những giải pháp mới. Sứ mệnh của tuổi trẻ CAND là làm chủ công nghệ để giữ gìn trật tự an toàn xã hội, từ đó tạo ra một môi trường bình yên, an tâm cho người dân phát triển kinh tế.
Tại không gian trưng bày của ĐH, tinh thần xung kích, đổi mới sáng tạo của tuổi trẻ Việt Nam được thể hiện rõ nét qua lăng kính KH-CN. Chia sẻ về vấn đề này, anh Nguyễn Tuấn Khải, cán bộ phòng KH-CN thuộc Trung tâm Phát triển KH-CN và tài năng trẻ T.Ư Đoàn (CYTAST) đã có những nhận định sâu sắc về vai trò nòng cốt của thanh niên trong kỷ nguyên số.
Giới thiệu về không gian trưng bày của CYTAST, anh Khải cho biết điểm nhấn nổi bật là các sản phẩm thuộc nhóm giáo dục STEM và Robotics. Theo anh, đây không chỉ là những mô hình trưng bày đơn thuần mà là "hình ảnh thu nhỏ" sinh động của cả một phong trào sáng tạo công nghệ đang lan tỏa mạnh mẽ. Thông qua các sân chơi thường niên do Trung tâm làm thường trực như Hội thi Tin học trẻ toàn quốc hay các giải đấu sáng tạo Robotics, hàng nghìn tài năng nhí, thanh thiếu niên đam mê công nghệ đã được phát hiện, ươm mầm và tạo điều kiện phát triển.
Bàn về vai trò của người trẻ trong công tác nghiên cứu khoa học, anh Khải nhấn mạnh sự dấn thân của tầng lớp trí thức trẻ. Điều này được minh chứng rõ nét qua sức hút và chất lượng của Giải thưởng KH-CN Quả cầu vàng hay Giải thưởng Nữ sinh KH-CN. Những cá nhân xuất sắc được vinh danh không chỉ dừng lại ở việc học hỏi, mà đã trực tiếp làm chủ các công nghệ lõi, công nghệ mũi nhọn của thế giới như AI, y sinh, công nghệ môi trường... Qua đó, thanh niên đang từng bước tạo ra những sản phẩm mang đậm dấu ấn trí tuệ Việt, đóng góp trực tiếp vào mục tiêu phát triển bền vững của đất nước.
Đặc biệt, trong bối cảnh cả nước đang hướng tới mục tiêu chuyển đổi số quốc gia, đóng góp của tổ chức Đoàn và thanh niên ngày càng đi vào chiều sâu. Anh Khải nhận định tinh thần chuyển đổi số hiện nay không chỉ dừng lại ở các phong trào bề nổi mà đã được "hiện thực hóa" ngay trong các công tác nghiệp vụ nội bộ. Việc tiên phong số hóa tài liệu, tư liệu, hình ảnh hay xây dựng các nền tảng học trực tuyến (e-learning) bài bản chính là bước tiến thiết thực nhằm tối ưu hóa công tác giáo dục thanh thiếu nhi và quản trị hệ thống. Cùng với đó, các hội thi tin học dành cho khối cán bộ, công chức, viên chức trẻ cũng góp phần đắc lực nâng cao năng lực số cho đội ngũ nòng cốt.
Ngày 15.4, thừa ủy quyền của Trung ương Đoàn, Tỉnh đoàn Nghệ An đã đến nhà riêng, trao tặng bằng khen và Huy hiệu "Tuổi trẻ dũng cảm" cho nam sinh Võ Hoàng Thành (học sinh lớp 10, Trường THPT Nghi Lộc 3) và truy tặng bằng khen cùng Huy hiệu "Tuổi trẻ dũng cảm" cho nữ sinh Lê Thị Quỳnh Chi (lớp 11, Trường THPT Nguyễn Thức Tự), vì hành động dũng cảm cứu người trong tình huống nguy hiểm.
Trước đó, chiều ngày 10.4, Quỳnh Chi cùng bạn đang chụp ảnh ở bãi biển thuộc P.Cửa Lò (Nghệ An), phát hiện một nam sinh lớp 7 bị đuối nước. Ngay lập tức, Quỳnh Chi nhảy xuống biển để cứu. Tuy nhiên, do sóng lớn và khu vực này có dòng chảy ngầm nên Quỳnh Chi gặp khó khăn để kéo nam sinh gặp nạn vào bờ. Thấy vậy, một bạn nữ đi cùng Quỳnh Chi cùng nhảy xuống hỗ trợ, nhưng do đuối sức nên cả 3 cùng chới với dưới biển.
Thời điểm đó, em Võ Hoàng Thành đang đi dạo trên bờ, phát hiện sự việc và nhảy xuống, lần lượt dìu được nam sinh và một nữ sinh vào bờ. Riêng Quỳnh Chi bị sóng đẩy ra xa, kiệt sức và bị chìm. Em Võ Hoàng Thành tiếp tục ra cứu Quỳnh Chi nhưng do sức đã yếu và sóng lớn nên không cứu được. Quỳnh Chi sau đó được lực lượng cứu hộ đến ứng cứu nhưng em đã tử vong.
Hành động cứu người gặp nạn trong tình huống nguy hiểm của Quỳnh Chi và Võ Hoàng Thành là minh chứng sống động cho tinh thần xung kích, dũng cảm của tuổi trẻ, góp phần lan tỏa những giá trị tốt đẹp trong cộng đồng.
