Trường hợp trên được bác sĩ chuyên khoa thận Hồng Vĩnh Tường (Đài Loan) chia sẻ. Bệnh nhân Lý là người vốn có thể trạng khỏe mạnh và đam mê câu cá biển. Ông Lý duy trì thói quen ăn hải sản mỗi ngày trong thời gian dài. Tuy nhiên, trong một lần kiểm tra sức khỏe gần đây, kết quả khiến ông bàng hoàng khi chỉ số thanh thải creatinine giảm xuống còn 46 mL/min (mức độ bệnh thận mạn tính giai đoạn trung bình).
Đáng chú ý, nồng độ kim loại nặng asen trong nước tiểu của ông lên tới 586,9 μg/L, cao gấp 6 lần mức cho phép. Không chỉ vậy, nồng độ chì trong cơ thể cũng vượt ngưỡng. Việc tiếp xúc với đa kim loại nặng đã đẩy các ống thận vào tình trạng bị áp lực oxy hóa nghiêm trọng.
Trong quá trình điều trị, bác sĩ Tường yêu cầu ông Lý dừng ngay việc ăn các loại hải sản tự đánh bắt, đồng thời chuyển sang dùng nước lọc qua hệ thống tinh lọc chất lượng cao. Bệnh nhân được chỉ định dùng thuốc giải độc đường uống, hoạt động như một “thanh nam châm” để hút các ion kim loại trong máu và đào thải ra ngoài.
Sau nửa năm kiên trì, nồng độ asen trong nước tiểu của ông Lý đã trở về mức bình thường. Chức năng thận (chỉ số thanh thải creatinine) hồi phục từ 46 lên 80 mL/min. Bệnh nhân đã thành công đảo ngược tình trạng từ “suy thận trung bình” về mức “tổn thương nhẹ”, thoát khỏi nỗi ám ảnh phải chạy thận trong tương lai.
Dựa trên các tiêu chuẩn vệ sinh mới nhất giai đoạn 2024-2025 của Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm (TFDA), bác sĩ Hồng Vĩnh Tường liệt kê 5 nhóm thực phẩm người dân cần đặc biệt cảnh giác:
Cá biển sâu kích thước lớn
Cá cờ, cá ngừ, cá mập, cá dầu… là những loài săn mồi đứng đầu chuỗi thức ăn. Qua quá trình tích tụ sinh học, nồng độ methyl thủy ngân trong cơ thể chúng có thể cao gấp hàng chục nghìn lần so với nước biển. Chất này có độc tính cực mạnh, tấn công trực tiếp vào cầu thận. Người dân nên thay thế bằng các loại cá nhỏ như cá thu, cá nục và tránh ăn da, nội tạng cá.
Nội tạng động vật
Quan niệm “ăn gì bổ nấy” là một sai lầm lớn. Thận và gan là cơ quan chuyển hóa độc tố. Khi động vật tiếp xúc với cadmium (Cd) trong môi trường, chất này sẽ tích tụ tại đây. Cadmium có chu kỳ bán rã trong cơ thể người lên đến 30 năm, tiêu thụ lâu dài sẽ gây rối loạn chức năng ống thận gần.
Động vật có vỏ và gạch cua/tôm
Sò điệp, hàu và đặc biệt là gạch cua thường hấp thụ dinh dưỡng bằng cách lọc nước biển, đồng thời cô đặc asen và cadmium trong các tuyến cơ thể. Nghiên cứu chỉ ra rằng, hàm lượng kim loại nặng trong gạch cua (tuyến sinh dục và gan tụy) thường cao gấp hàng chục lần so với thịt cua.
Gạo và ngũ cốc không rõ nguồn gốc
Cây lúa có khả năng hấp thụ cadmium rất mạnh. Nếu trồng trên đất bị ô nhiễm nước thải công nghiệp sẽ tạo ra “gạo nhiễm chì/cadmium”. Ăn gạo này lâu dài có thể gây bệnh Itai-itai, dẫn đến protein niệu nghiêm trọng và mất xương.
Thực phẩm chế biến màu sắc sặc sỡ
Một số loại phẩm màu công nghiệp bất hợp pháp trong mứt, bánh kẹo giá rẻ có thể chứa hàm lượng chì cao. Chì gây xơ hóa mô kẽ thận mạn tính, đặc biệt nguy hiểm với thận đang phát triển của trẻ em.
Theo ông Hưng, cha mẹ của bé (36 và 32 tuổi) đã mong con 5 năm mà chưa được toại nguyện, lần này mẹ bé mang thai đôi nhờ hỗ trợ sinh sản (IVF).
Đến tuần thai thứ 20 (cuối 2025 vừa qua), mẹ bé có dấu hiệu dọa sảy thai nên đã vào Bệnh viện Phụ sản Hà Nội điều trị, các bác sĩ đã nỗ lực cấp cứu nhưng đến tuần thai thứ 25 thì bé gái trong cặp song sinh đã chào đời.
"Những em bé sinh ở tuần thứ 25 của thai kỳ được coi là rất non, bệnh viện đã phối hợp các chuyên khoa sản khoa - nhi khoa - gây mê hồi sức và chống nhiễm khuẩn phối hợp điều trị, hiện bé đã có cân nặng khoảng 1,9 kg và phát triển khá tốt, hy vọng bé có các chỉ số bình thường. Nhưng thời điểm đó, giữ em bé còn lại là thách thức với y khoa" - bác sĩ Hưng nói.
Lý do dẫn đến khó khăn trong chăm sóc em bé còn lại là vì khi bé thứ nhất chào đời thì tử cung người mẹ có cơn co để sinh bé, ảnh hưởng đến việc giữ bé còn lại trong bụng mẹ. Thứ 2 là vấn đề chống nhiễm khuẩn, bé trong bụng mẹ có hai hàng rào bảo vệ là tử cung và nước ối, khi sinh bé thứ nhất nguy cơ vi khuẩn xâm nhập, ảnh hưởng tới an toàn của bé thứ 2" - ông Hưng cho hay.
Trong tình huống khó khăn này, ông Hưng nói bên cạnh sự nỗ lực của y bác sĩ là sự phối hợp của cha mẹ bé, đặc biệt mẹ bé đã có 13 tuần vừa qua rất vất vả để giữ con. Kết quả em bé còn lại là một bé trai đã chào đời ở tuần thai thứ 38, nặng 2,4 kg và có các chỉ số sức khỏe như các em bé sơ sinh bình thường.
Theo Bệnh viện Phụ sản Hà Nội, việc giữ được em bé còn lại trong cặp song sinh ở tình huống tương tự đến tuần thai thứ 38 chưa từng được ghi nhận ở Bệnh viện Phụ sản Hà Nội cũng như ở Việt Nam.
"Chúng tôi hy vọng những phương pháp hỗ trợ đã áp dụng điều trị cho mẹ con bé sẽ góp thêm kiến thức để các đồng nghiệp có thêm thông tin cho điều trị trong sản khoa" - ông Hưng nói.
Cụ thể, theo thông tư của Bộ Y tế, danh mục bệnh phải sử dụng vắc xin, sinh phẩm trong tiêm chủng bắt buộc gồm 14 nhóm bệnh: bệnh viêm gan vi rút B; bệnh lao; bệnh bạch hầu; bệnh ho gà; bệnh uốn ván; bệnh bại liệt; bệnh do Haemophilus influenzae tuýp b; bệnh sởi; bệnh rubella; bệnh viêm não Nhật Bản; bệnh tiêu chảy do vi rút Rota; bệnh do phế cầu; bệnh do vi rút HPV (Human Papilloma vi rút) ở người; bệnh khác theo quy định của Bộ trưởng Bộ Y tế.
So với danh mục hiện nay, danh mục mới bổ sung thêm vắc xin HPV và các bệnh khác theo quy định của Bộ Y tế.
Bên cạnh đó, thông tư cũng quy định danh mục 11 bệnh phải sử dụng vắc xin sinh phẩm bắt buộc trong tiêm chủng chống dịch bao gồm: bệnh bạch hầu; bệnh bại liệt; bệnh ho gà; bệnh rubella; bệnh sởi; bệnh tả; bệnh viêm não Nhật Bản; bệnh dại; bệnh cúm; bệnh COVID-19; các bệnh truyền nhiễm khác theo khuyến cáo của Tổ chức Y tế thế giới và được Bộ trưởng Bộ Y tế quyết định.
Trước đó, tại Nghị quyết 104/NQ-CP năm 2022 về lộ trình tăng số lượng vắc xin trong Chương trình tiêm chủng mở rộng giai đoạn 2021-2030, Chính phủ đã xác định lộ trình đưa vắc xin HPV vào chương trình từ năm 2026.
Theo lộ trình này, vắc xin Rota được triển khai từ năm 2022, vắc xin phế cầu từ năm 2025, vắc xin HPV từ năm 2026 và vắc xin cúm mùa dự kiến từ năm 2030.
Đối tượng dự kiến được tiêm miễn phí vắc xin HPV là trẻ em gái 11 tuổi. Các quy định cụ thể về độ tuổi, giới tính, số mũi tiêm và phạm vi triển khai vẫn sẽ được hướng dẫn chi tiết trong thời gian tới.
Theo các chuyên gia, HPV là bệnh lây truyền qua đường tình dục phổ biến hàng đầu hiện nay. Có nhiều chủng HPV khác nhau, trong đó một số chủng nguy cơ cao như HPV 16 và HPV 18 có thể gây ung thư cổ tử cung.
Theo thông tư, nội dung quản lý đối tượng tiêm chủng bao gồm thông tin cá nhân của đối tượng tiêm chủng; của cha, mẹ hoặc người giám hộ hoặc người đại diện hợp pháp đối với trường hợp người được tiêm chủng là trẻ em, người mất năng lực hành vi dân sự, người bị hạn chế năng lực hành vi dân sự và các thông tin khác khi cần thiết theo hướng dẫn chuyên môn của Cục Phòng bệnh.
Trạm y tế cấp xã phối hợp với các cơ quan, tổ chức có liên quan tại địa phương trong việc điều tra, lập và cập nhật danh sách các đối tượng thuộc diện tiêm chủng bắt buộc và thông báo cho đối tượng để tham gia tiêm chủng.
Cơ sở tiêm chủng cấp và điền số theo dõi tiêm chủng cá nhân; thống kê danh sách đối tượng tiêm chủng tại cơ sở và cập nhật đầy đủ, chính xác, kịp thời thông tin của đối tượng tiêm chủng lên Hệ thống quản lý thông tin tiêm chủng quốc gia bảo đảm không trùng lặp đối tượng tiêm chủng.
Đối tượng thuộc diện tiêm chủng tự nguyện, thông tư hướng dẫn cơ sở tiêm chủng cấp và điền số theo dõi tiêm chủng cá nhân; thống kê danh sách đối tượng tiêm chủng tại cơ sở và cập nhật đầy đủ, chính xác, kịp thời thông tin của đối tượng tiêm chủng lên Hệ thống quản lý thông tin tiêm chủng quốc gia bảo đảm không trùng lặp đối tượng tiêm chủng.
Đối với đối tượng tiêm chủng thuộc diện quản lý của Bộ Công an, Bộ Quốc phòng thực hiện quản lý đối tượng theo hướng dẫn của cơ quan quản lý về y tế thuộc các bộ.
Theo dự thảo nghị định vừa được Bộ Tư pháp công bố thẩm định, phụ cấp ưu đãi nghề được chia thành 6 mức từ 30% đến 100%. Các mức này tính trên mức lương theo chức danh nghề nghiệp cùng các khoản phụ cấp liên quan.
Nhóm được đề xuất hưởng mức cao nhất 100% gồm nhân viên y tế trực tiếp làm công tác hồi sức cấp cứu, giải phẫu bệnh, pháp y, pháp y tâm thần, điều trị và chăm sóc bệnh nhân tâm thần. Đây là các vị trí được đánh giá có áp lực đặc biệt cao, thường xuyên tiếp xúc ca bệnh nặng, nguy cơ rủi ro nghề nghiệp lớn và dễ xảy ra bạo hành y tế. Việc điều chỉnh nâng phụ cấp ưu đãi nghề nhằm bảo đảm chế độ đãi ngộ, khuyến khích và giữ chân nhân lực chất lượng cao trong ngành.
Cả nước hiện có gần 17.000 nhân sự làm việc tại các khoa hồi sức tích cực, chống độc và cấp cứu. Nếu nâng phụ cấp nhóm này lên 100%, tổng kinh phí tăng thêm hơn 570 tỷ đồng, trong đó ngân sách nhà nước phải bổ sung gần 160 tỷ đồng.
Một nhóm khác cũng được đề xuất nâng phụ cấp tối đa là viên chức y tế tại trạm y tế xã, cơ sở y tế dự phòng ở vùng sâu, xa, biên giới, hải đảo và địa bàn đặc biệt khó khăn.
Hai nhóm hưởng 100% này sẽ tăng theo lộ trình: từ năm 2026 hưởng 80%, năm 2027 hưởng 90% và từ năm 2028 đạt 100%.
Theo tính toán của cơ quan soạn thảo, năm 2026 tổng chi phí phụ cấp tăng thêm khoảng 5.961 tỷ đồng. Trong đó, các đơn vị tự đảm bảo khoảng 825 tỷ đồng, phần còn lại do ngân sách nhà nước chi bổ sung. Chi phí này dự kiến tăng lên hơn 6.351 tỷ đồng vào năm 2027 và khoảng 6.714 tỷ đồng mỗi năm từ 2028.
Mới đây, các bác sĩ được tăng lương khởi điểm, theo Nghị quyết 72. Cụ thể, bác sĩ, bác sĩ y học dự phòng, dược sĩ được xếp lương từ bậc hai ngay khi được tuyển dụng thay vì bậc một như hiện nay. Bộ Y tế đánh giá việc tăng lương, phụ cấp sẽ giúp cải thiện thu nhập, giữ chân nhân lực ngành y trong bối cảnh nhiều bệnh viện thiếu nhân sự, đặc biệt ở các chuyên khoa áp lực cao như cấp cứu, hồi sức.
Thời gian qua, Bộ Y tế và cử tri các tỉnh thành liên tục kiến nghị tăng lương, phụ cấp nghề cho y bác sĩ. Nhân viên y tế làm việc không có ngày nghỉ, làm việc cường độ cao trong thời gian kéo dài trong khi lương và phụ cấp chỉ đảm bảo một phần nhu cầu cuộc sống, không tương xứng với đặc thù làm việc cũng như quá trình đào tạo.
Theo thống kê của Bộ Y tế, từ đầu năm 2021 đến giữa năm 2022, cả nước có gần 10.000 nhân viên y tế nghỉ việc, trong đó nhiều nhất là ở TP HCM, Hà Nội, Đồng Nai, Bình Dương, An Giang, Đà Nẵng. Một trong những nguyên nhân chính là áp lực kinh tế, thu nhập thấp và mong muốn tìm kiếm một môi trường làm việc tốt hơn.
