Trường hợp trên được bác sĩ chuyên khoa thận Hồng Vĩnh Tường (Đài Loan) chia sẻ. Bệnh nhân Lý là người vốn có thể trạng khỏe mạnh và đam mê câu cá biển. Ông Lý duy trì thói quen ăn hải sản mỗi ngày trong thời gian dài. Tuy nhiên, trong một lần kiểm tra sức khỏe gần đây, kết quả khiến ông bàng hoàng khi chỉ số thanh thải creatinine giảm xuống còn 46 mL/min (mức độ bệnh thận mạn tính giai đoạn trung bình).
Đáng chú ý, nồng độ kim loại nặng asen trong nước tiểu của ông lên tới 586,9 μg/L, cao gấp 6 lần mức cho phép. Không chỉ vậy, nồng độ chì trong cơ thể cũng vượt ngưỡng. Việc tiếp xúc với đa kim loại nặng đã đẩy các ống thận vào tình trạng bị áp lực oxy hóa nghiêm trọng.
Trong quá trình điều trị, bác sĩ Tường yêu cầu ông Lý dừng ngay việc ăn các loại hải sản tự đánh bắt, đồng thời chuyển sang dùng nước lọc qua hệ thống tinh lọc chất lượng cao. Bệnh nhân được chỉ định dùng thuốc giải độc đường uống, hoạt động như một “thanh nam châm” để hút các ion kim loại trong máu và đào thải ra ngoài.
Sau nửa năm kiên trì, nồng độ asen trong nước tiểu của ông Lý đã trở về mức bình thường. Chức năng thận (chỉ số thanh thải creatinine) hồi phục từ 46 lên 80 mL/min. Bệnh nhân đã thành công đảo ngược tình trạng từ “suy thận trung bình” về mức “tổn thương nhẹ”, thoát khỏi nỗi ám ảnh phải chạy thận trong tương lai.
Dựa trên các tiêu chuẩn vệ sinh mới nhất giai đoạn 2024-2025 của Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm (TFDA), bác sĩ Hồng Vĩnh Tường liệt kê 5 nhóm thực phẩm người dân cần đặc biệt cảnh giác:
Cá biển sâu kích thước lớn
Cá cờ, cá ngừ, cá mập, cá dầu… là những loài săn mồi đứng đầu chuỗi thức ăn. Qua quá trình tích tụ sinh học, nồng độ methyl thủy ngân trong cơ thể chúng có thể cao gấp hàng chục nghìn lần so với nước biển. Chất này có độc tính cực mạnh, tấn công trực tiếp vào cầu thận. Người dân nên thay thế bằng các loại cá nhỏ như cá thu, cá nục và tránh ăn da, nội tạng cá.
Nội tạng động vật
Quan niệm “ăn gì bổ nấy” là một sai lầm lớn. Thận và gan là cơ quan chuyển hóa độc tố. Khi động vật tiếp xúc với cadmium (Cd) trong môi trường, chất này sẽ tích tụ tại đây. Cadmium có chu kỳ bán rã trong cơ thể người lên đến 30 năm, tiêu thụ lâu dài sẽ gây rối loạn chức năng ống thận gần.
Động vật có vỏ và gạch cua/tôm
Sò điệp, hàu và đặc biệt là gạch cua thường hấp thụ dinh dưỡng bằng cách lọc nước biển, đồng thời cô đặc asen và cadmium trong các tuyến cơ thể. Nghiên cứu chỉ ra rằng, hàm lượng kim loại nặng trong gạch cua (tuyến sinh dục và gan tụy) thường cao gấp hàng chục lần so với thịt cua.
Gạo và ngũ cốc không rõ nguồn gốc
Cây lúa có khả năng hấp thụ cadmium rất mạnh. Nếu trồng trên đất bị ô nhiễm nước thải công nghiệp sẽ tạo ra “gạo nhiễm chì/cadmium”. Ăn gạo này lâu dài có thể gây bệnh Itai-itai, dẫn đến protein niệu nghiêm trọng và mất xương.
Thực phẩm chế biến màu sắc sặc sỡ
Một số loại phẩm màu công nghiệp bất hợp pháp trong mứt, bánh kẹo giá rẻ có thể chứa hàm lượng chì cao. Chì gây xơ hóa mô kẽ thận mạn tính, đặc biệt nguy hiểm với thận đang phát triển của trẻ em.
Ngày 4-5, nguồn tin từ Sở Y tế tỉnh Đắk Lắk cho biết UBND tỉnh này vừa ban hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính 80 triệu đồng đối với ông Lê Văn Ánh, chủ tiệm bánh mì Quốc Hùng tại xã Ea Drăng, do vi phạm quy định về an toàn thực phẩm, gây hậu quả nghiêm trọng nhưng chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự.
Ngoài mức phạt tiền, cơ sở này bị đình chỉ toàn bộ hoạt động sản xuất, chế biến, kinh doanh thực phẩm trong thời hạn 3 tháng.
Chủ cơ sở cũng buộc phải chi trả toàn bộ chi phí liên quan đến việc xử lý vụ ngộ độc, khám và điều trị cho các nạn nhân.
Trước đó, theo kết quả điều tra của ngành y tế, ngày 27-3, tiệm bánh mì Quốc Hùng đã bán khoảng 300 ổ bánh mì cho người dân. Đến tối cùng ngày, nhiều thực khách ăn bánh mì của tiệm này xuất hiện các triệu chứng nghi ngộ độc thực phẩm như sốt, đau bụng, tiêu chảy, buồn nôn và nôn.
Trong những ngày sau đó, số người nhập viện tăng nhanh. Tổng cộng có 86 người ăn bánh mì của tiệm Quốc Hùng bị ngộ độc thực phẩm. May mắn, không có ca thiệt mạng.
Kết quả xét nghiệm của Viện Vệ sinh dịch tễ Tây Nguyên cho thấy 5/10 mẫu bệnh phẩm dương tính với vi khuẩn Salmonella. Đối với mẫu thực phẩm, cơ quan chức năng phát hiện 2 mẫu nhiễm Salmonella ở rau và giăm bông, đồng thời ghi nhận 1 mẫu rau nhiễm vi khuẩn Escherichia coli.
Cơ quan chức năng nhận định Salmonella và E.coli là các tác nhân phổ biến gây ngộ độc thực phẩm, nhiễm trùng đường ruột, thường xuất hiện trong các trường hợp thực phẩm không bảo đảm điều kiện vệ sinh.
Từ kết quả xét nghiệm, ngành chức năng xác định nguyên nhân vụ ngộ độc xuất phát từ bánh mì bán tại tiệm Quốc Hùng bị nhiễm vi sinh vật gây bệnh.
Hôm qua, lực lượng chức năng bắt quả tang ca sĩ Miu Lê (Lê Ánh Nhật) cùng nhóm bạn lạm dụng ma túy tại một bãi biển ở Cát Bà. Kết quả xét nghiệm nhanh cho thấy nữ ca sĩ dương tính với cả ba chất Methamphetamine, MDMA và Ketamine.
Giới chuyên môn nhận định sự pha trộn này tạo ra độc chất tàn phá toàn diện sức khỏe thể chất, tâm thần và đe dọa cướp đi sinh mạng tức thì do sốc quá liều. Bác sĩ Nguyễn Ngọc Hưng, Trưởng khoa Nội tổng hợp (Bệnh viện 09, Hà Nội), giải thích mỗi chất trong bộ ba này đều "tấn công cực mạnh, có thể bẻ gãy hệ thần kinh trung ương trong vài giây".
Methamphetamine là chất kích thích hệ thần kinh trung ương cực mạnh, giới dân chơi thường gọi tắt là "ma túy đá". Hóa chất này ép não bộ giải phóng ồ ạt dopamine, tạo ra cảm giác hưng phấn tột độ và hoang tưởng sức mạnh.
Khác với Methamphetamine, MDMA hoạt động như một chất kích thích thần kinh pha lẫn ảo giác nhẹ, mang tên lóng là "thuốc lắc". Hợp chất này can thiệp trực tiếp vào quá trình tiết serotonin, khiến cơ thể sinh ra ảo giác yêu thương, thích vận động mạnh và nhạy cảm với âm thanh, ánh sáng.
Các bác sĩ ban đầu tạo ra Ketamine nhằm mục đích gây mê phẫu thuật, nhưng tội phạm đã biến hóa chất này thành công cụ tạo ảo giác độc hại. Ketamine trực tiếp cắt đứt liên lạc giữa não bộ và cơ thể, ép nạn nhân rơi vào trạng thái phân ly, mất cảm giác đau và sinh ra ảo giác "linh hồn thoát xác".
Quá trình lạm dụng kéo dài khiến cơ thể nhiễm độc toàn thân, làm rối loạn hoàn toàn hệ thống vận hành. Ông Hưng cảnh báo ngưỡng hấp thụ của mỗi cá nhân rất khác biệt; cùng một liều lượng, cơ thể này chịu đựng được nhưng lại trở thành độc dược đoạt mạng người khác trong chớp mắt. Nếu nạn nhân hút hoặc tiêm trực tiếp vào tĩnh mạch, ma túy vượt qua hàng rào máu não chỉ trong 7 đến 10 giây. Ngược lại, nếu hít qua mũi hoặc uống pha trong nước, cơ thể cần từ 15 đến 30 phút để hóa chất ngấm vào máu và phát tác.
Trong khi đó, bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng, thành viên Hội Y học dưới nước và Oxy cao áp Việt Nam, phân tích các chất này đóng vai trò như những chiếc chìa khóa giả, bắt chước chất dẫn truyền thần kinh để gắn chặt vào thụ thể hoặc chặn đường thu hồi thông tin.
Cơ thể chịu tổn thương nặng nề khi vừa nhận kích thích cực độ, vừa chịu ức chế và phân ly. Sự pha chế tự phát, thiếu kiểm soát liều lượng và độ tinh khiết đẩy nguy cơ suy hô hấp, tăng thân nhiệt, suy đa tạng, loạn nhịp tim lên mức cao nhất. Nạn nhân dễ dàng co giật, hôn mê, tự gây hại cho bản thân, người xung quanh hoặc tử vong.
Bên cạnh đó, khi hóa chất tan, họ lập tức rơi vào trạng thái trống rỗng, trầm cảm, buộc phải tăng liều để tìm lại cảm giác bình thường và dẫn đến lệ thuộc sâu sắc.
Đồng tình với quan điểm trên, bác sĩ Nguyễn Viết Chung, Trưởng khoa Sức khỏe Tâm thần (Bệnh viện E), nhấn mạnh tính chất kích thần của cả ba loại hợp chất này. Việc tiêu thụ liều cao lập tức gây khoái cảm, hoang tưởng, rối loạn hành vi cảm xúc. Nếu dung nạp lâu dài, bệnh nhân đối mặt với tình trạng suy giảm trí nhớ, trầm cảm, lo âu, rối loạn phản xạ thần kinh và mất hoàn toàn khả năng lao động.
So với giai đoạn trước năm 2000 khi người nghiện chủ yếu tìm đến các chất có nguồn gốc tự nhiên, thị trường chất cấm hiện nay biến đổi chóng mặt với hàng nghìn loại khác nhau. Tội phạm chỉ cần thay đổi nhỏ tỷ lệ phối trộn đã sinh ra chất mới, vượt qua khả năng phát hiện của các hệ thống máy móc xét nghiệm hiện hành và gây vô vàn khó khăn cho công tác quản lý.
Các chuyên gia y tế khuyến cáo người dân tuyệt đối tránh xa chất gây nghiện và nâng cao cảnh giác trước những sản phẩm tiềm ẩn nguy cơ trà trộn chất cấm như bóng cười hay thuốc lá điện tử nhằm bảo vệ tính mạng bản thân.
Hơn 3.000 người dân TP.HCM cùng các chuyên gia y tế, huấn luyện viên dinh dưỡng đã tham gia Ngày Dinh dưỡng cộng đồng Việt Nam lần thứ 6 diễn ra sáng 24-5 tại Dinh Độc Lập do Báo Sức khỏe và Đời sống tổ chức.
Phát biểu tại chương trình, Thứ trưởng Bộ Y tế Trần Văn Thuấn cho biết dinh dưỡng đúng không phải là ăn thật cầu kỳ, thật đắt tiền, mà là ăn có hiểu biết, ăn điều độ, ăn sạch, ăn vừa đủ và biết yêu thương chính cơ thể mình.
"Sức khỏe bắt đầu từ những lựa chọn nhỏ mỗi ngày", Thứ trưởng Bộ Y tế nhấn mạnh. Đó là một bữa ăn bớt mặn hơn. Một ly nước ngọt được thay bằng ly nước lọc. Một buổi sáng dành 30 phút để đi bộ. Một buổi tối tắt điện thoại sớm hơn để ngủ đủ giấc. Những việc ấy rất nhỏ, nhưng nếu làm đều đặn, sẽ tạo nên một cuộc sống khỏe mạnh hơn.
"Cuộc sống hiện đại tiện nghi hơn nhưng cũng khiến con người dễ ít vận động hơn, ăn nhanh hơn, ngủ muộn hơn và căng thẳng hơn. Thức ăn nhanh, đồ uống nhiều đường, thói quen ngồi lâu, lạm dụng rượu bia, thuốc lá đang âm thầm lấy đi sức khỏe của nhiều người", ông Thuấn nói.
"Phòng bệnh không phải là chuyện xa xôi. Phòng bệnh nằm ngay trong mâm cơm gia đình, trong đôi giày đi bộ, trong giấc ngủ, trong cách chúng ta lắng nghe cơ thể mình mỗi ngày", ông cho hay.
Thứ trưởng Bộ Y tế cũng cảnh báo nhiều bệnh mạn tính như đái tháo đường, tăng huyết áp, tim mạch, đột quỵ hay ung thư thường bắt nguồn từ những thói quen nhỏ kéo dài trong nhiều năm. Vì vậy, mỗi người cần chủ động chăm sóc sức khỏe ngay từ khi còn khỏe mạnh thay vì chờ đến lúc mắc bệnh mới điều trị.
Thứ trưởng Bộ Y tế cho rằng việc thay đổi lối sống phải bắt đầu từ mỗi cá nhân.
"Không ai có thể ăn uống điều độ hay tập luyện thay chúng ta. Bác sĩ có thể tư vấn, bệnh viện có thể điều trị, ngành y tế có thể khuyến cáo nhưng quyết định cuối cùng vẫn nằm ở mỗi người. Hãy bắt đầu từ điều nhỏ nhất nhưng bắt đầu thật nghiêm túc", ông nhấn mạnh.
Theo cảnh báo mới đây của Tổ chức Y tế Thế giới, Việt Nam nằm trong nhóm quốc gia có tỉ lệ thanh thiếu niên ít vận động ở mức cao, với 91% trẻ em gái và 82% trẻ em trai chưa đạt mức vận động tối thiểu mỗi ngày.
Ngày Dinh dưỡng cộng đồng Việt Nam lần thứ 6 còn có nhiều hoạt động vận động, tư vấn dinh dưỡng và thi đấu giữa 20 đội chơi nhằm lan tỏa lối sống lành mạnh đến cộng đồng.
