Đêm 1/5, một phụ nữ mang thai 29 tuần được đưa đến phòng khám sản khoa ở thành phố Cheongju, tỉnh Bắc Chungcheong, do bị xuất huyết. Khi tim thai bất ngờ giảm mạnh, cơ sở này lập tức gọi 119, số điện thoại tiếp nhận các ca cấp cứu tại Hàn Quốc, đề nghị chuyển bệnh nhân lên tuyến trên.
Cuộc chạy đua với thời gian biến thành hành trình tìm nơi tiếp nhận. 6 bệnh viện lần lượt từ chối với lý do thiếu bác sĩ chuyên môn và hạn chế về khả năng điều trị. Khoảng ba giờ rưỡi kể từ cuộc gọi đầu tiên, một trực thăng xuất hiện để đưa sản phụ đến Bệnh viện Đại học Donga ở thành phố Busan cách đó 280 km. Khi đến nơi, em bé đã tử vong.
Sự việc gây chấn động dư luận Hàn Quốc, phơi bày những lỗ hổng trong hệ thống chăm sóc thai sản khẩn cấp tại một trong những nền kinh tế hàng đầu châu Á.
“Tôi cảm thấy trách nhiệm đè nặng lên vai mình”, Bộ trưởng Y tế Hàn Quốc Jeong Eun-kyeong nói, cam kết có biện pháp để những sự việc tương tự không tái diễn.
‘Lang thang y tế’
Sự việc ở Cheongju không phải trường hợp cá biệt. Những năm gần đây, Hàn Quốc ngày càng nhắc nhiều tới “lang thang y tế”, chỉ tình trạng bệnh nhân bị bệnh viện từ chối và phải liên hệ nhiều nơi mới tìm được cơ sở tiếp nhận. Tình trạng này đang để lại những hậu quả nặng nề ở khoa sản.
Cùng ngày 1/5, một phụ nữ ngoài 40 tuổi mang thai 26 tuần, bị tăng huyết áp nghiêm trọng, đã phải di chuyển gần 300 km từ thành phố Sejong tới Busan sau khi 52 bệnh viện từ chối tiếp nhận. Hành trình kéo dài khoảng 6 giờ bằng xe cứu thương.
Hồi tháng 2, tại thành phố Daegu, một phụ nữ mang thai song sinh có dấu hiệu sinh non bị 7 bệnh viện địa phương từ chối trước khi được chuyển tới một bệnh viện gần Seoul, cách hơn 230 km. Ca mổ cấp cứu giúp hai em bé chào đời, nhưng chỉ một trẻ sống sót. Em bé còn lại đã tử vong ngay sau sinh.
Theo Korea Herald, những câu chuyện này phản ánh những trục trặc mang tính hệ thống trong cách vận hành mạng lưới cấp cứu.
Một trong những nút thắt nằm ở cơ chế tiếp nhận bệnh nhân. Tại Hàn Quốc, xe cứu thương không thể tự đưa bệnh nhân vào khoa cấp cứu nếu chưa có xác nhận đồng ý tiếp nhận từ bệnh viện, buộc lực lượng 119 phải liên hệ từng cơ sở. Khi nhiều bệnh viện từ chối, “thời gian vàng” để xử lý các ca khẩn cấp cũng trôi qua.
“Hệ thống chuyển viện cấp cứu chỉ tồn tại trên danh nghĩa”, nghị sĩ Lee Joo-young nói, đồng thời chỉ trích cơ chế hiện nay là gần như không vận hành hiệu quả. “Cơ chế điều phối giữa các địa phương không hoạt động, khiến bệnh nhân nhiều lần rơi vào cảnh phải tiếp tục tìm kiếm nơi tiếp nhận phù hợp”.
Ông Lee thêm rằng nếu không tái cơ cấu toàn diện sự phân chia trách nhiệm giữa Cơ quan Cứu hỏa Quốc gia và Bộ Y tế Hàn Quốc, những sự việc tương tự sẽ còn tiếp diễn.
Những lỗ hổng sản khoa
Những ca sinh nguy cơ cao không chỉ cần bác sĩ sản khoa có chuyên môn cao, mà còn đòi hỏi hệ thống chăm sóc tích cực cho trẻ sơ sinh, đặc biệt là các giường hồi sức tích cực trẻ em (NICU). Nguồn lực này chủ yếu tập trung ở Seoul và một số đô thị lớn, trong khi nhiều địa phương thiếu cả nhân lực lẫn hạ tầng.
Tính trên toàn quốc, tỷ lệ bác sĩ sản khoa trên mỗi 1.000 phụ nữ ở Hàn Quốc là 0,24, tức là trung bình một bác sĩ phải phụ trách hơn 4.000 người. Ở nhiều khu vực như Bắc Gyeongsang hay Nam Chungcheong, tỷ lệ này còn thấp hơn bình quân, khiến nhiều sản phụ khó tìm được bệnh viện đủ năng lực tại địa phương.
Trong khi đó, áp lực lên hệ thống y tế Hàn Quốc ngày một lớn. Tỷ lệ mang thai ở độ tuổi cao hơn tăng lên, số ca đa thai nhiều hơn kéo theo nhu cầu điều trị thai kỳ nguy cơ cao cũng gia tăng.
“Các ca mang thai nguy cơ cao đang ngày càng nhiều, trong khi nguồn cung bác sĩ chuyên khoa vẫn không theo kịp”, Bộ trưởng Jeong thừa nhận sau cuộc họp khẩn với giới chuyên môn.
Bên cạnh thiếu hụt nhân lực là xu hướng né tránh rủi ro. Sản khoa là lĩnh vực có thể xảy ra tai biến bất ngờ, ngay cả khi quy trình chuyên môn được thực hiện đầy đủ. Nhưng tại Hàn Quốc, nếu kết cục xấu xảy ra, bác sĩ không chỉ chịu áp lực nghề nghiệp mà còn có nguy cơ bị điều tra hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự.
Điều này dẫn tới xu hướng mà giới chuyên môn gọi là “hội chứng sợ trách nhiệm”, tức bác sĩ hoặc bệnh viện có xu hướng tránh tiếp nhận những ca có nguy cơ biến chứng cao để giảm rủi ro pháp lý.
“Các bác sĩ được yêu cầu đảm nhận những ca điều trị nguy cơ rất cao, gánh trách nhiệm pháp lý nặng nề, nhưng thù lao lại tương đối thấp”, ông Yang Seung-duk, chủ tịch Hiệp hội Bác sĩ tỉnh Bắc Chungcheong, nói.
Theo ông Yang, vấn đề này không chỉ nằm trong sản khoa, mà còn lan sang toàn bộ các dịch vụ y tế thiết yếu.
“Cần giảm bớt gánh nặng rủi ro mà các nhân viên y tế đang phải đối mặt, đồng thời tăng cường các cơ chế khuyến khích đối với những người làm việc trong các lĩnh vực chăm sóc y tế trọng yếu”, ông Yang cho biết.
Sau loạt sự cố, chính phủ Hàn Quốc đang thúc đẩy một gói cải cách toàn diện cho hệ thống chăm sóc mẹ và trẻ sơ sinh. Bộ Y tế Hàn Quốc cho biết sẽ tiếp tục thảo luận với 22 trung tâm mẹ và trẻ sơ sinh trên toàn quốc cùng các hội chuyên ngành để rà soát lại toàn bộ mạng lưới điều trị, đưa ra các biện pháp hiệu quả.
Một trong những thay đổi trọng tâm là xây dựng hệ thống dữ liệu thời gian thực, cho phép biết ngay bệnh viện nào còn bác sĩ, giường NICU và có khả năng tiếp nhận ca khẩn cấp. Nếu được triển khai hiệu quả, hệ thống này có thể thay thế cách thức hiện nay là gọi điện từng nơi để hỏi.
Hàn Quốc cũng cam kết tăng cường phối hợp giữa mạng lưới sản khoa và lực lượng 119, mở rộng hỗ trợ cho những khu vực thiếu nguồn lực, cải thiện chế độ đãi ngộ cho nhân viên y tế trong các chuyên ngành thiết yếu, đồng thời củng cố cơ chế bảo vệ pháp lý cho bác sĩ trước những tai biến ngoài khả năng kiểm soát.
“Chúng tôi sẽ xây dựng một hệ thống chăm sóc mẹ và trẻ sơ sinh để phụ nữ mang thai có thể sinh con an toàn ở bất cứ đâu trên cả nước”, Bộ trưởng Jeong tuyên bố.
Tuy nhiên, nhiều chuyên gia cho rằng cải tổ cơ chế điều phối chỉ mới giải quyết một phần bài toán. Thách thức lớn hơn vẫn là nhân lực, bởi đào tạo một bác sĩ mất nhiều năm, trong khi sức hút của sản khoa đối với bác sĩ trẻ đang giảm dần.
Theo tờ Guardian ngày 8-5, Tòa án Old Bailey ở London kết luận Chi Leung "Peter" Wai (38 tuổi) và Chung Biu Yuen (65 tuổi) phạm tội hỗ trợ cơ quan tình báo nước ngoài theo Luật An ninh quốc gia của Anh.
Bộ trưởng Nội vụ Anh Dan Jarvis cho biết các hoạt động mà hai người này thực hiện "thay mặt Trung Quốc" là hoàn toàn không thể chấp nhận trên lãnh thổ Anh.
Ông nhấn mạnh Bộ Ngoại giao Anh sẽ triệu tập đại sứ Trung Quốc nhằm truyền đạt rõ rằng London sẽ không dung thứ cho các hoạt động đe dọa an ninh và an toàn của người dân tại Anh.
Đáp lại, Đại sứ quán Trung Quốc tại Anh cho biết Bắc Kinh đã gửi công hàm phản đối tới Chính phủ Anh và sẽ thực hiện "các biện pháp cần thiết" để bảo vệ lợi ích của mình.
Người phát ngôn đại sứ quán cáo buộc đây là "động thái mang động cơ chính trị", cho rằng phía Anh "lạm dụng pháp luật và thao túng quy trình tư pháp".
"Mục đích duy nhất của việc này là tiếp tay cho các phần tử chống Trung Quốc đang ẩn náu tại Anh và tìm cách gây bất ổn cho Hong Kong, đồng thời bôi nhọ Chính phủ Trung Quốc và chính quyền đặc khu hành chính Hong Kong", phía Bắc Kinh tuyên bố.
Theo hồ sơ vụ án, Wai từng làm việc cho lực lượng Biên phòng Anh tại sân bay Heathrow, đồng thời là cảnh sát tình nguyện của lực lượng City of London. Ông cũng từng phục vụ trong Hải quân Hoàng gia Anh.
Trong khi đó, Yuen là cựu Giám đốc cảnh sát Hong Kong và giữ vị trí quản lý cấp cao tại Văn phòng Kinh tế và Thương mại Hong Kong (HKETO) ở London - cơ quan đại diện cho chính quyền Hong Kong tại Anh.
Tòa án cho biết Wai đã thu thập thông tin tình báo theo chỉ đạo của Yuen, với mục tiêu chủ yếu là những nhà hoạt động dân chủ Hong Kong lưu vong tại Anh sau các đợt trấn áp của chính quyền Hong Kong và Trung Quốc.
Một trong những mục tiêu nổi bật là Nathan Law - cựu lãnh đạo phong trào biểu tình sinh viên Hong Kong hiện sống tại London.
Các tin nhắn trong điện thoại của Yuen cho thấy hoạt động theo dõi Nathan Law đã bắt đầu từ năm 2021. Công tố viên cho biết nhóm này còn nhắm đến các chính trị gia Anh, bao gồm cựu Bộ trưởng Đảng Bảo thủ Iain Duncan Smith và nữ nghị sĩ Helena Kennedy.
Theo cáo buộc, hai bị cáo đã tiến hành các hoạt động theo dõi, chụp ảnh, thu thập thông tin và sử dụng nhiều thủ đoạn lừa dối để tiếp cận mục tiêu. Một nhân chứng tại phiên tòa cho biết Wai từng đe dọa bắt giữ ông ngay tại London vì phản đối một nhà ngoại giao Hong Kong.
Hoạt động của nhóm bị phanh phui sau khi cảnh sát Anh ngăn chặn vụ bắt cóc Monica Kwong - một phụ nữ Hong Kong đang sống tại Yorkshire (Anh) - vào tháng 5-2024. Cảnh sát cho biết nhóm nghi phạm từng giả làm thợ điện để tìm cách tiếp cận căn hộ của Kwong trước khi bị bắt giữ.
Ngoài tội danh hỗ trợ tình báo nước ngoài, Wai còn bị kết tội lạm dụng chức vụ công vì truy cập trái phép cơ sở dữ liệu của Bộ Nội vụ Anh nhằm tìm kiếm thông tin về những người mà giới chức Hong Kong quan tâm.
Hai bị cáo đã bị tạm giam chờ tuyên án, với ngày 15-5 sẽ ấn định thời điểm tuyên án chính thức.
Trang Axios ngày 23.5 dẫn lời hai quan chức Mỹ cho biết Tổng thống Trump đã triệu tập cuộc họp các quan chức an ninh quốc gia cấp cao vào sáng 22.5 để bàn về Iran. Cuộc họp có Phó tổng thống J.D. Vance, Bộ trưởng Chiến tranh Pete Hegseth, Giám đốc Cơ quan Tình báo trung ương (CIA) John Ratcliffe, Chánh văn phòng Nhà Trắng Susie Wiles và các quan chức khác.
Ngoại trưởng Marco Rubio không góp mặt vì đang dự sự kiện ở châu Âu trong khi Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng liên quân Dan Caine dự lễ tốt nghiệp Học viện Hải quân.
Tại cuộc họp, các quan chức báo cáo tình hình đàm phán và các kịch bản khác nhau nếu đàm phán sụp đổ.
Nguồn tin đã nói chuyện trực tiếp với tổng thống cho hay nhà lãnh đạo đang nghiêm túc cân nhắc tấn công Iran trừ khi có đột phá phút cuối trong đàm phán.
Tương tự, CBS News dẫn nguồn tin nắm thông tin về việc lên kế hoạch cho biết chính quyền Mỹ chuẩn bị tấn công Iran bất chấp nỗ lực ngoại giao đang diễn ra. Dù vậy, chưa có quyết định nào được đưa ra tính đến chiều 22.5 (giờ Mỹ).
Một số thành viên quân đội và cộng đồng tình báo đã hủy kế hoạch dự lễ Chiến sĩ trận vong vào cuối tuần để dự phòng tình huống xảy ra chiến sự. Các quan chức quốc phòng và tình báo cũng bắt đầu cập nhật danh sách binh sĩ tại các căn cứ Mỹ ở nước ngoài.
Trong khi đó, Tổng thống Trump quyết định ở lại Nhà Trắng và không dự đám cưới của con trai Donald Trump Jr. vào cuối tuần ở Bahamas "vì hoàn cảnh liên quan đến chính phủ".
Về phía Iran, Cơ quan Hàng không dân dụng của nước này đã phát cảnh báo hàng không vào khuya 22.5, quyết định đóng không phận tại phía tây cho đến ngày 25.5, theo tờ Washington Examiner.
Bộ Y tế Iran ngày 25/5 xác nhận Lãnh tụ Tối cao Mojtaba Khamenei chỉ bị “thương nhẹ ngoài da” ở mặt, đầu và chân trong cuộc không kích do Mỹ - Israel tiến hành vào ngày 28/2. Cuộc không kích này đã khiến cha ông, cố Lãnh tụ Tối cao Ali Khamenei, thiệt mạng.
Người phát ngôn Bộ Y tế Iran Hossein Kermanpour cho biết, Lãnh tụ Tối cao Mojtaba Khamenei không bị mất tay chân, vết thương không nghiêm trọng và không cần điều trị đặc biệt.
“Theo góc nhìn của tôi với tư cách là một bác sĩ, ngoài những vết thương nhẹ ngoài da ở mặt, đầu và chân - không dẫn đến việc mất tay chân hay biến chứng đặc biệt nào - thì không có gì nghiêm trọng xảy ra. Những vết thương này không được xem là nghiêm trọng và không cần điều trị đặc biệt, ngoại trừ một hoặc hai mũi khâu”, người phát ngôn nói thêm.
Người phát ngôn cho biết tân Lãnh tụ Tối cao đã được xuất viện vào sáng sớm ngày hôm sau.
Tháng trước, báo New York Times đưa tin mặt và môi của Lãnh tụ Tối cao Mojtaba Khamenei bị bỏng nặng, và một chân đã phải trải qua 3 ca phẫu thuật. Theo báo Mỹ, ông đang chờ lắp chân giả.
Giới chức Mỹ cho rằng ông Mojtaba Khamenei đã bị thương nặng trong cuộc tập kích của Mỹ và Israel. Ông không xuất hiện trước công chúng kể từ khi được bổ nhiệm làm Lãnh tụ Tối cao.
Tân Lãnh tụ Tối cao Iran chỉ đưa ra các tuyên bố bằng văn bản, không có video hay bản ghi âm nào được công bố. Điều này làm gia tăng suy đoán về mức độ nghiêm trọng của vết thương do cuộc không kích gây ra với ông Mojtaba Khamenei.
Các quan chức Iran nhiều lần khẳng định Lãnh tụ Tối cao vẫn khỏe mạnh và vẫn điều hành đất nước. Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi cho biết Lãnh tụ Tối cao đang “thực hiện nhiệm vụ của mình theo hiến pháp”.
Đáp lại những tuyên bố nghi ngại về sức khỏe của ông, trong một bài đăng trên mạng xã hội X, Lãnh tụ Tối cao Mojtaba Khamenei đã chỉ trích "chiến dịch truyền thông của đối thủ". Ông cáo buộc những thông tin như vậy nhằm mục đích "phá hoại sự đoàn kết và an ninh quốc gia" của Iran.
Nhiều quan chức chính quyền và chỉ huy quân sự cấp cao Iran đã thiệt mạng trong các cuộc tấn công của Mỹ và Israel. Do vậy, để tránh bị theo dõi một cách tinh vi, Lãnh tụ Tối cao và giới chức cấp cao Iran được cho là đã sử dụng một hệ thống liên lạc thô sơ nhưng an toàn.
Lãnh tụ Tối cao Mojtaba Khamenei được bảo vệ bằng các biện pháp an ninh nghiêm ngặt nhất. Ngay cả các quan chức cấp cao nhất của chính phủ Iran cũng không biết Lãnh tụ Tối cao đang ở đâu và không có cách nào liên lạc trực tiếp với ông.
Thay vào đó, các thông điệp được chuyển qua một mạng lưới người đưa tin để che giấu vị trí của Lãnh tụ Tối cao.
New York Times cho biết các chỉ huy cấp cao của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran và các quan chức chính phủ cấp cao đều tránh đến thăm Lãnh tụ Tối cao, vì lo ngại Israel có thể "theo dõi vị trí của ông" thông qua các hoạt động của họ và có thể thực hiện một cuộc tấn công.
Những thông điệp gửi cho Lãnh tụ Tối cao Iran đều được "viết tay, niêm phong trong phong bì và chuyển tiếp qua một chuỗi nhân sự" gồm những người đưa tin đáng tin cậy.
