Tôi biết đến Tổng công ty Điện lực TP.HCM (EVNHCMC) thông qua cuộc thi Tiết kiệm điện thành thói quen, được tổ chức cùng Báo Thanh Niên. Đến mùa thứ ba, cuộc thi không còn đơn thuần là một sân chơi viết lách, mà trở thành nơi những câu chuyện đời thường được chia sẻ, kinh nghiệm được truyền đi, và cũng là nơi những thói quen tốt dần được hình thành.
Sức hút của cuộc thi “nhỏ nhưng có võ” không phải là những giải pháp quá phức tạp, mà chính là sự gần gũi. Người tham gia không cần là chuyên gia. Họ chỉ cần kể lại cách gia đình mình sử dụng điện mỗi ngày. Một thói quen rút phích cắm sau khi dùng xong. Một cách sắp xếp thiết bị trong bếp để tránh quá tải. Một quyết định nhỏ như hạn chế bật nhiều thiết bị vào giờ cao điểm.
Những câu chuyện ấy, khi đứng riêng lẻ, có thể rất bình thường. Nhưng khi được đặt cạnh nhau, chúng tạo thành một bức tranh sinh động về đời sống sử dụng điện của người Việt hiện nay. Ở đó có thành phố, nông thôn, miền biển, những nơi xa xôi. Mỗi nơi một hoàn cảnh, nhưng đều có thể tìm thấy cho mình những cách tiết kiệm điện phù hợp.
Chính ở điểm này, sự lan tỏa của ngành điện thành phố trở nên rõ ràng hơn bao giờ hết. Những thông tin, kinh nghiệm không dừng lại trong phạm vi TP.HCM. Chúng đi xa hơn, đến với những người chưa từng đặt chân đến nơi đó, nhưng vẫn có thể áp dụng những điều được chia sẻ.
Một gia đình ở miền Trung có thể học được cách theo dõi việc sử dụng điện từ một bài viết trên báo. Một người ở vùng quê có thể thay đổi thói quen sinh hoạt chỉ từ một video ngắn trên mạng xã hội. Những khoảng cách về địa lý không còn là rào cản. Thay vào đó là một dòng chảy thông tin liên tục, ai cũng có thể học hỏi và điều chỉnh cách sống của mình.
Trong số những ý tưởng được chia sẻ, có những sáng kiến rất thú vị. Chẳng hạn như việc mỗi gia đình tự tạo một “tài khoản điện cá nhân” để theo dõi hành vi sử dụng điện của từng thành viên. Đó đâu phải công nghệ cao, chỉ cần một bảng ghi chép hoặc một file đơn giản, nhưng lại giúp người ta nhìn rõ hơn cách mình đang tiêu thụ điện. Ai sử dụng nhiều nhất, thiết bị nào hoạt động bất thường, thời điểm nào cần điều chỉnh, tất cả dần hiện ra rõ ràng hơn.
Từ việc nhận diện, người ta bắt đầu thay đổi. Và từ những thay đổi nhỏ ấy, một thói quen mới dần hình thành.
Mùa thi thứ ba còn mang đến một cách tiếp cận mới khi nhiều video clip được gửi về. Những đoạn phim ngắn ghi lại chính không gian sống, những thói quen hằng ngày, những mẹo nhỏ được thực hiện một cách tự nhiên. Hình ảnh giúp câu chuyện trở nên rõ ràng hơn, dễ tiếp cận hơn. Người xem không chỉ đọc, mà còn thấy, và từ đó dễ dàng làm theo.
Đó chỉ là một thay đổi nhỏ trong cách truyền tải thông tin, một biểu hiện rõ nét của hành trình chuyển đổi số mà ngành điện thành phố đang kiên trì theo đuổi suốt nhiều năm qua.
Ở đó, ngành điện trở thành một người đồng hành. Những thông tin về an toàn điện, tiết kiệm điện đâu chỉ là những quy định mang tính nhắc nhở một chiều, nó được kể lại bằng hình ảnh, bằng video, bằng những tình huống rất gần với đời sống. Một căn bếp ngày hè, một chiếc tủ lạnh hoạt động quá tải, một gia đình vô tình sử dụng nhiều thiết bị cùng lúc trong giờ cao điểm, tất cả được tái hiện một cách sinh động, để người xem hiểu và thấy chính mình trong đó.
Đằng sau những nội dung ấy là cả một hệ thống công nghệ đang vận hành âm thầm. Từ các nền tảng số, hệ thống dữ liệu, đến cách phân tích hành vi người dùng để đưa ra thông tin phù hợp, ngành điện thành phố đang từng bước chuyển mình, không chỉ hiện đại trong vận hành lưới điện mà còn hiện đại trong cách kết nối với con người. Điện trở thành một phần của đời sống số, nơi mỗi người dân có thể tương tác, tiếp nhận và thay đổi chính thói quen của mình.
Chính sự đổi mới ấy đã làm nên một hình ảnh khác của ngành điện thành phố trong hành trình 50 năm, là những người giữ cho dòng điện luôn ổn định, kiên trì gieo vào đời sống những thói quen tốt, những nhận thức bền vững. Từ một thành phố năng động, những thông tin ấy tiếp tục lan tỏa ra nhiều nơi khác, vượt qua khoảng cách địa lý để chạm đến những gia đình ở khắp mọi miền.
Đó chính là cách mà dòng điện, sau khi đi qua những đường dây, tiếp tục hành trình của mình trong một hình thức khác đi qua nhận thức, đi vào thói quen, và ở lại lâu dài trong đời sống của mỗi người.
Với chặng đường 50 năm của ngành điện thành phố, có thể thấy rõ một sự chuyển mình vượt bậc. Từ việc mang điện đến từng khu phố, ngành điện hôm nay còn mang đến cách để giữ cho dòng điện ấy bền lâu hơn. Và điều đó không chỉ diễn ra trong phạm vi một thành phố.
Những gì được chia sẻ, được kể lại, đang tiếp tục đi xa. Từ TP.HCM, những câu chuyện lan đến nhiều nơi khác, chạm vào những gia đình khác nhau, nhưng lại có thể cùng chung một thói quen: sử dụng điện một cách thông minh hơn, tiết kiệm hơn.
Khi ánh đèn bật lên mỗi tối, ở bất cứ đâu, đó không chỉ là ánh sáng của một hệ thống đã vận hành suốt nửa thế kỷ. Đó còn là kết quả của rất nhiều thay đổi âm thầm, những thay đổi bắt đầu từ chính mỗi con người, mỗi gia đình và được nối dài bằng sự lan tỏa không ngừng của những câu chuyện giản dị.
Từ những góc phố nhộn nhịp, không gian mở đến những chiếc bàn nhỏ ấm áp, ánh đèn hiện diện như một phần không thể thiếu trong trải nghiệm của con người.
Dưới ánh sáng dịu nhẹ ấy, những cuộc trò chuyện, phút giây thư giãn hay khoảnh khắc lặng yên đều trở nên trọn vẹn hơn.
Không chỉ là nguồn sáng, điện còn góp phần kết nối con người, tạo nên những không gian sống động nhưng vẫn đầy chất “chill” giữa nhịp sống hiện đại.
TP.HCM đón hai bố con tôi bằng cái nắng vàng ruộm, không khí náo nhiệt với cơ man nào là những tòa nhà cao tầng, những con đường tấp nập xe cộ cùng nụ cười thân thiện của người dân bản xứ. Bố tôi liên tục chép miệng: "Thành phố to đẹp quá. Điện lúc nào cũng thắp sáng con ơi".
Tôi khi ấy chẳng có cái nhìn sâu xa như bố. Tôi chỉ biết rằng thành phố này thật đẹp, thật năng động và hiện đại khiến tôi muốn được chu du và khám phá. Những tòa nhà cao chọc trời quê tôi tìm mãi chẳng có khiến tôi cứ ngước mắt lên nhìn mà thán phục. Những con đường như những ô bàn cờ luôn đông đúc với nhịp sống hối hả của một trung tâm kinh tế bậc nhất cả nước.
Sông Sài Gòn về đêm lộng gió hắt thứ ánh sáng huyền ảo được tạo ra từ cơ man nào những ánh đèn rực rỡ sắc màu… Tất cả, tạo nên một bức tranh về một thành phố hiện đại khiến tôi chẳng muốn rời xa. Để rồi, cũng chính tại thành phố năng động này trái tim tôi và bố lại khắc sâu một tình cảm khác đó chính là sự biết ơn, là ân tình mong muốn được đền đáp bởi một biến cố không báo trước…
Đêm trước ngày lên xe trở ra Bắc, bố tôi đột ngột trở bệnh. Căn bệnh thần kinh năm xưa của bố tái phát. Cơn đau đầu dữ dội, mồ hôi bố vã ra như tắm. Ánh mắt từ sự chịu đựng nhẫn nại trước cơn đau trở nên dại đi và dần mờ đục. Bố không nhận biết được mọi người xung quanh. Bố không nhớ tôi, không nhớ chú và bắt đầu đập phá đồ đạc. Mọi việc diễn ra quá nhanh khiến tôi trở nên lóng ngóng. Ngay lập tức, chú gọi xe đưa bố tới bệnh viện cấp cứu ngay trong đêm. Còn tôi, đứa con trai 21 tuổi của bố chỉ biết cầm đôi bàn tay thô ráp áp vào má mình, tôi sợ và lặng lẽ khóc…
Những ngày đầu nhập viện, bố luôn trong trạng thái nửa tỉnh nửa mê. Những cơn đau đầu khiến bố vật vã. Tiếng máy móc, trang thiết bị y tế nơi các phòng bệnh luôn ở trạng thái vận hành hết công suất. Lần đầu tiên trong suốt quãng thời gian bố nằm viện tôi mới có dịp để ý tới mọi thứ xung quanh mình nơi bệnh viện rộng lớn nhất thành phố này. Các bác sĩ luôn ở tình trạng tập trung cao độ, bệnh viện luôn quá tải bệnh nhân với sự đông đúc tới nghẹt thở. Những máy móc trang thiết bị hiện đại nhất luôn trong chế độ vận hành, làm việc không ngừng nghỉ và đằng sau sự không ngừng nghỉ ấy chính là ánh sáng của "niềm tin, hy vọng" từ những mạch ngầm lưới điện của thành phố mang tên Bác...
Rời phòng chăm sóc đặc biệt sau gần hai mươi ngày với những máy móc, thiết bị điện hỗ trợ bố tôi được cho ra phòng bệnh có người thân túc trực. Vừa nhìn thấy tôi với chú, nơi khóe mắt với nhiều vết chân chim, đồi mồi của bố giọt nước mắt chảy tràn khóe mắt. Cầm tay bố mà tôi và chú chẳng ai cầm được nước mắt.
Bố tôi đã qua cơn nguy kịch chính nhờ sự tận tâm, nhiệt thành của các y bác sĩ nơi đây. Và rồi, trong suốt quãng thời gian hơn một tháng tiếp tục điều trị với sự hỗ trợ của máy móc, của thiết bị, bố tôi nói: "Thành phố này đã cứu bố một mạng, các bác sĩ đã đưa bố từ cõi chết trở về và chính nhờ những trang thiết bị hiện đại này, nhờ dòng điện 'nghĩa tình' này, nhờ những con người âm thầm vận hành, gìn giữ mạch ngầm ánh sáng bố mới có ngày hôm nay". Lời bố có phần nghèn nghẹn, đôi mắt như chứa nước. Khi ấy, tôi biết bố đang xúc động và bố tôi đã khóc…
Rời thành phố mang tên Bác khi căn bệnh của bố gần như đã được đẩy lùi hoàn toàn sau hơn hai tháng điều trị. Ngồi trên ô tô để ra Bắc bố tôi không nói gì. Ánh mắt ông như đang cố "nuốt trọn" cả thành phố này vào lòng để khắc ghi mãi hình bóng ấy trong tim. Từ ô cửa kính của xe khách tôi thấy thành phố như đang vẫy tay chào bố con tôi bằng muôn vàn ánh sao sáng lấp lánh từ những tòa nhà, những công trình ánh sáng. Lòng tôi vừa xốn xang lại có gì đó hụt hẫng như đang chia xa một "người bạn lớn".
"Người bạn lớn" - thành phố mang tên Bác nghĩa tình đã thắp niềm hy vọng cho những lữ khách như hai bố con tôi năm xưa. "Người bạn lớn" với thứ ánh sáng không bao giờ tắt đã trao cho bố tôi niềm tin, sự hy vọng về "ánh sáng ở cuối đường hầm".
Và cứ thế, trong hành trình 50 năm đã qua ngành điện thành phố mang tên Bác vẫn như ngọn hải đăng dẫn đường mang về những giá trị to lớn để phát triển kinh tế, xã hội. Mang ánh sáng ân tình soi tỏ muôn nơi. Soi tỏ từng niềm vui, niềm hạnh phúc cho những con người, những phận đời, những lữ khách phương xa như bố con tôi của hơn hai mươi năm về trước.
Những ngày đầu tổ chức lại giao thông tại vòng xoay Điện Biên Phủ để giảm kẹt xe, không ít người đi đường lúng túng vì phải làm quen với cách lưu thông mới. Có người đi nhầm làn, có người phải chạy thêm một đoạn mới quay đầu được.
Sau các lần điều chỉnh phân làn và đèn tín hiệu, tình hình giao thông tại khu vực này dần ổn định. Dòng xe được tách theo từng hướng di chuyển, giảm cảnh chen cắt giữa các luồng phương tiện như trước. Trước đó, làn đường đảo chiều trên đường Cộng Hòa cũng từng gây nhiều bỡ ngỡ trong những ngày đầu vận hành nhưng đã góp phần tăng khả năng thoát xe tại cửa ngõ sân bay Tân Sơn Nhất.
Thay vì chờ thêm một con đường mới hay một cây cầu mới, nhiều giải pháp gần đây tập trung vào việc giúp dòng xe di chuyển hợp lý hơn trên những tuyến đường vốn đã quá tải từ lâu.
Chị Nguyễn Quỳnh An (phường Hiệp Bình) cho biết mỗi ngày mất khoảng 40 phút để đi từ nhà đến công ty ở phường Xuân Hòa. Thế nhưng vào giờ tan tầm, nếu gặp ùn tắc trên đường Điện Biên Phủ, thời gian về nhà có thể kéo dài hơn một giờ.
Đây cũng là tình cảnh quen thuộc của nhiều người lao động tại TP.HCM. Dù nhiều tuyến đường, nút giao đã được mở rộng hoặc điều chỉnh tổ chức giao thông, áp lực đi lại vẫn rất lớn khi lượng phương tiện ngày càng tăng. Câu chuyện của chị Quỳnh An cho thấy áp lực giao thông không chỉ nằm ở một điểm kẹt xe cụ thể mà còn liên quan đến nhu cầu đi lại hằng ngày của hàng triệu người dân.
Trong nhiều năm qua, đầu tư hạ tầng luôn được xem là giải pháp quan trọng để giảm ùn tắc. Tuy nhiên, theo ông Đỗ Ngọc Hải, Trưởng phòng Quản lý, bảo trì và khai thác công trình giao thông (Sở Xây dựng TP.HCM), việc mở rộng đường tại khu vực nội đô ngày càng gặp nhiều khó khăn do quỹ đất hạn chế, chi phí giải phóng mặt bằng lớn và thời gian thực hiện kéo dài.
Chính vì vậy, TP.HCM liên tục thử nghiệm những cách tổ chức giao thông mới tại các điểm thường xuyên kẹt xe. Khi số lượng phương tiện tiếp tục tăng qua từng năm, thành phố cần thêm nhiều giải pháp khác để hỗ trợ việc đi lại của người dân. Trước mắt, TP.HCM tập trung khai thác hiệu quả metro số 1, mở rộng mạng lưới xe buýt kết nối và tăng cường ứng dụng công nghệ trong công tác điều hành giao thông.
Phòng CSGT Công an TP.HCM cho hay hệ thống camera tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) đang được triển khai trên hàng trăm tuyến đường, nút giao trọng điểm và các khu vực thường xuyên xảy ra kẹt xe.
Nếu trước đây lực lượng chức năng chủ yếu phát hiện kẹt xe qua tuần tra trực tiếp hoặc phản ánh từ hiện trường, hiện nay nhiều điểm ùn ứ đã được nhận diện sớm hơn thông qua hệ thống camera giám sát. Từ đó, CSGT có thể đưa ra phương án phân luồng, điều tiết từ xa hoặc điều động lực lượng đến hiện trường để xử lý.
Theo Phòng CSGT, cùng với các giải pháp tổ chức giao thông tại hiện trường, hệ thống camera AI đang góp phần nâng cao hiệu quả điều hành giao thông đô thị, giúp nhiều điểm ùn ứ được giải tỏa sớm hơn và hạn chế tình trạng kẹt xe kéo dài.
"Trong thời gian tới, hệ thống camera AI sẽ tiếp tục được mở rộng đến các tuyến đường mới, khu vực ngoại thành và nghiên cứu kết nối với đèn tín hiệu giao thông cùng các hệ thống điều hành thông minh khác nhằm nâng cao khả năng điều tiết giao thông trên toàn thành phố", đại diện Phòng CSGT chia sẻ.
Ngay cả khi các nút giao được tổ chức lại tốt hơn, giao thông công cộng được mở rộng hay công nghệ được ứng dụng nhiều hơn, áp lực ùn tắc vẫn khó giảm nếu mỗi ngày hàng trăm nghìn người tiếp tục đổ vào trung tâm.
Đại diện Sở Xây dựng đánh giá áp lực ùn tắc không xuất phát riêng từ hạ tầng. Việc nhiều người phải sống ở một nơi, làm việc ở một nơi khác khiến nhu cầu di chuyển xuyên tâm mỗi ngày ngày càng lớn.
"Khi phần lớn việc làm, dịch vụ và các hoạt động kinh tế vẫn tập trung ở khu vực lõi đô thị, nhu cầu đi lại vào trung tâm tiếp tục gia tăng. Điều này tạo thêm áp lực cho hệ thống giao thông vốn đã quá tải ở nhiều khu vực", ông Hải nói.
Do đó, TP.HCM đang nghiên cứu mô hình phát triển đô thị đa cực, từng bước hình thành thêm các trung tâm kinh tế - dịch vụ tại những khu vực lân cận nhằm giảm áp lực dồn nén vào khu vực trung tâm. Theo định hướng của Sở Xây dựng, các khu dân cư, thương mại và dịch vụ sẽ được phát triển quanh các đầu mối giao thông công cộng lớn.
"Cách làm này hướng đến việc giúp người dân tiếp cận nơi làm việc, trường học và các dịch vụ thiết yếu thuận tiện hơn, giảm nhu cầu di chuyển quãng đường dài mỗi ngày. Bên cạnh đó, khi hệ thống vận tải công cộng đáp ứng tốt hơn nhu cầu đi lại, thành phố sẽ từng bước nghiên cứu các đề án kiểm soát sử dụng phương tiện cơ giới cá nhân theo lộ trình phù hợp", đại diện Sở Xây dựng thông tin.
Với người dân TP.HCM, điều dễ cảm nhận nhất vẫn là quãng đường đi làm có bớt kẹt xe hơn hay không, thời gian về nhà có ngắn hơn hay không. Bởi với nhiều người dân, đó mới là thay đổi dễ nhận thấy nhất trong cuộc sống hằng ngày.
