Bà Trần Thị Trang, Vụ trưởng Vụ Bảo hiểm y tế, công bố lộ trình này tại Hội nghị Đánh giá công nghệ y tế Việt Nam hôm 6/5 ở Hà Nội. Cơ quan quản lý sẽ thẩm định chuyên môn danh mục dược phẩm trong tháng 5, sau đó rà soát pháp lý trước khi ban hành chính thức.
Danh mục bổ sung tập trung mạnh nhất vào nhóm thuốc trị khối u ác tính (chiếm gần 36%), chủ yếu gồm các phát minh y học thế hệ mới như liệu pháp điều trị đích, kháng thể đơn dòng và thuốc miễn dịch. Căn cứ vào hoạt chất, chỉ định cùng điều kiện sử dụng, hội đồng chuyên gia cũng đưa vào danh sách nhiều loại thuốc chữa bệnh tim mạch, hô hấp, nhiễm khuẩn và chuyển hóa, bà Trang cho hay.
Theo số liệu từ Cơ quan Nghiên cứu Ung thư Quốc tế (IARC), mỗi năm Việt Nam có khoảng 165.000 ca mắc ung thư mới, nhưng chỉ có 10% trong số đó được tiếp cận các liệu pháp điều trị tiên tiến như đích và miễn dịch. Chi phí cho các phương pháp này có thể lên đến 120-150 triệu đồng mỗi tháng, tương đương 500-600 triệu đồng đến vài tỷ đồng mỗi năm cho một bệnh nhân hoàn thành liệu trình.
Tình trạng tương tự cũng xảy ra với người mắc các bệnh hiếm, khi chi phí điều trị có thể cao gấp 5-10 lần so với bệnh thông thường. Việc quỹ bảo hiểm chia sẻ tiền thuốc (dự kiến đồng chi trả mức 30-50%) được các chuyên gia đánh giá sẽ tạo thêm cơ hội sống cho hàng nghìn người mắc bệnh hiểm nghèo.
Ngoài ra, Bộ Y tế cũng đang sửa đổi Thông tư 31 nhằm tháo gỡ khó khăn cho Chương trình hỗ trợ thuốc miễn phí một phần cho bệnh nhân. Chương trình này được thực hiện trên cơ sở Luật Dược 2016, cho phép doanh nghiệp dược cung cấp thuốc miễn phí một phần cho các cơ sở khám chữa bệnh. Từ năm 2019 đến nay, mạng lưới đã tài trợ hơn 1.600 tỷ đồng tiền thuốc cho trên 6.000 bệnh nhân mắc bệnh hiếm và mạn tính nặng tại 63 cơ sở y tế.
Đại diện Bộ Y tế cho hay đây là nguồn lực đáng kể trong bối cảnh nhiều loại thuốc mới, chi phí cao chưa kịp đưa vào danh mục bảo hiểm y tế hoặc còn hạn chế thanh toán. Việc tiếp cận các thuốc này giúp kéo dài thời gian sống, cải thiện chất lượng sống và giảm gánh nặng tài chính cho người bệnh.
Song song với các chính sách trên, cơ quan chức năng cũng rà soát danh mục 62 bệnh hiểm nghèo cho phép bệnh nhân khám, điều trị trực tiếp tại tuyến chuyên sâu không cần giấy chuyển viện. Những bước đi đồng bộ này giúp người bệnh tiếp cận phác đồ chất lượng cao nhanh chóng hơn, đồng thời giải quyết triệt để bài toán quá tải ở các bệnh viện tuyến cuối.
Theo thống kê của ngành y tế, chi phí dược phẩm luôn chiếm tỷ trọng lớn nhất trong cấu trúc giải ngân quỹ, tiêu tốn gần 46.000 tỷ đồng (hơn 32%) năm 2023 và xấp xỉ 51.000 tỷ đồng (hơn 31%) năm 2024. Hiện có 95,5 triệu người tham gia BHYT với khoảng 186 triệu lượt khám chữa bệnh mỗi năm.
Bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng, chuyên khoa Nội thuộc Hội Y học dưới nước và Oxy cao áp Việt Nam, cho biết nhìn bằng mắt thường, methanol giống hệt ethanol an toàn do có dạng lỏng, trong suốt và mang mùi cồn. Tuy nhiên, ngay khi người dùng uống vào, cơ thể sẽ hấp thu nhanh độc chất qua dạ dày, ruột rồi phân bố khắp hệ tuần hoàn.
Điểm nguy hiểm nhất của ngộ độc methanol là giai đoạn "êm" đánh lừa nạn nhân. Trong vài giờ đầu, người uống chỉ thấy hơi chếnh choáng, buồn nôn, choáng váng giống hệt say rượu thông thường. Phải đến 12-24 giờ sau, khi gan dùng men alcohol dehydrogenase (ADH) biến methanol thành formaldehyde, rồi men aldehyde dehydrogenase (ALDH) tiếp tục chuyển hóa chúng thành acid formic, độc tính mới thực sự bùng phát. Chính acid formic trực tiếp tàn phá các cơ quan tiêu thụ nhiều năng lượng như não, dây thần kinh thị giác, tim và thận.
Lúc này, nạn nhân bắt đầu đau đầu dữ dội, nôn mửa, khó thở và rối loạn ý thức. Mắt họ mờ dần, nhìn thấy cảnh vật như có sương mù bao phủ, hiện tượng "tuyết rơi" hoặc trắng xóa trước mặt. Bác sĩ Hoàng nhấn mạnh đây là dấu hiệu hệ thần kinh thị giác đang chịu tổn thương nặng nề. Mọi ly rượu không nhãn mác, không kiểm định đều mang nguy cơ trở thành liều thuốc độc âm thầm.
Các bác sĩ hoàn toàn có thể cứu sống bệnh nhân ngộ độc methanol nếu người nhà đưa họ đến viện kịp thời. Cơ sở y tế sẽ lập tức áp dụng biện pháp lọc máu để loại bỏ nhanh methanol cùng acid formic ra khỏi cơ thể, đồng thời điều chỉnh rối loạn điện giải và hỗ trợ hô hấp. Ngược lại, việc cấp cứu muộn khiến bệnh nhân rơi vào hôn mê sâu, toan máu nặng. Khi đó, độc tố phá hủy não và mắt không thể đảo ngược, đẩy người bệnh vào cảnh mù lòa, tàn phế hoặc tử vong dù qua cơn nguy kịch.
Chuyên gia y tế khuyên người dân cảnh giác cao độ với đồ uống không rõ nguồn gốc. Nếu cơ thể xuất hiện triệu chứng đau đầu khác thường, nôn nhiều, mệt lả, mờ mắt hay thở sâu sau khi uống rượu 12-24 giờ, nạn nhân phải lập tức đến phòng cấp cứu. Mọi người tuyệt đối không giữ suy nghĩ "ngủ một giấc sáng mai sẽ đỡ" nhằm tránh đánh mất cơ hội chữa trị vàng.
Theo bác sĩ chuyên khoa 2 Nguyễn Hoàng Thạch, Phó trưởng Khoa Nhi và Hồi sức sơ sinh, Bệnh viện đa khoa An Sinh (TP.HCM), có 3 lý do khiến trẻ rơi vào tình huống nguy hiểm nhanh hơn người lớn khi bị bỏ quên trong ô tô.
Thứ nhất, khả năng điều hòa thân nhiệt của trẻ kém hơn, đặc biệt ở trẻ dưới 5 tuổi do cơ chế tiết mồ hôi chưa hoàn thiện. Vì vậy, trẻ khó tản nhiệt và thân nhiệt tăng nhanh hơn khi ở trong môi trường nóng.
Thứ hai, tỷ lệ diện tích da trên cân nặng của trẻ cao hơn người lớn, khiến cơ thể hấp thu nhiệt từ môi trường nhanh hơn. Trong khi đó, ô tô đóng kín cửa dưới trời nắng có thể đạt 50 - 70°C chỉ sau 15 - 30 phút, khiến việc thải nhiệt gần như không thể xảy ra.
Cuối cùng, não trẻ, đặc biệt ở độ tuổi dưới 6, rất nhạy cảm với nhiệt. Khi thân nhiệt tăng cao, trẻ dễ bị tổn thương não, nhanh chóng dẫn đến rối loạn ý thức, co giật và phù não.
“Trong khoảng thân nhiệt từ 39 - 40°C, cơ thể có thể bị mất nước, chuột rút và kiệt sức vì nóng. Thân nhiệt vượt trên 40°C là ngưỡng báo động, trẻ bắt đầu có thể tổn thương não và sốc nhiệt (heatstroke). Do đó với môi trường nắng nóng hiện nay, trong 10 - 15 phút, nhiệt độ trong xe đóng kín cửa đủ gây nguy hiểm (gây mất nước, tăng thân nhiệt); trên 30 phút có thể tiến triển thành sốc nhiệt, nguy cơ tử vong rất cao, đặc biệt ở trẻ nhỏ. Một điểm quan trọng là vì trong xe sẽ hình thành hiệu ứng nhà kính nên trẻ có thể tử vong ngay cả khi nhiệt độ ngoài trời chỉ khoảng 30°C, không cần nắng gắt”, bác sĩ Thạch nói.
Từ đó, bác sĩ Thạch cho biết trong trường hợp phát hiện trẻ bị bỏ quên và có dấu hiệu hôn mê, co giật, nên thực hiện ngay những bước sơ cứu “vàng” sau trước khi đưa trẻ đến bệnh viện:
Bước 2: Đánh giá ABC (Airway - Breathing -Circulation)
Bước 3: Hạ nhiệt tích cực (càng sớm càng tốt)
Bước 4: Xử trí co giật (nếu có)
Bước 5: Những việc cần lưu ý
“Cha mẹ nên hình thành thói quen an toàn lặp lại mỗi ngày như đặt túi xách hoặc điện thoại cạnh ghế trẻ để tự nhắc mình, và luôn mở cửa sau kiểm tra trước khi khóa xe. Với trẻ lớn, có thể hướng dẫn cách bấm còi hoặc mở cửa khi cần. Khi sử dụng xe, nên bật điều hòa trước khi cho trẻ vào, hạn chế đỗ xe lâu dưới nắng và sử dụng rèm che nắng hoặc tấm cách nhiệt để giảm nhiệt trong khoang xe”, bác sĩ Thạch khuyên.
Ngày 21/5, trang Mothership đưa tin một nam hành khách trung niên ngất xỉu trên chuyến bay của hãng HK Express từ Hong Kong (Trung Quốc) đi Fukuoka (Nhật Bản). Tổ bay lập tức sơ cứu và phát loa tìm chuyên gia y tế.
Bác sĩ Trương Hải Kiệt (31 tuổi, công tác tại khoa Hồi sức tích cực ở Hong Kong) nhanh chóng tiếp cận, phối hợp cùng phi hành đoàn điều trị cho người bệnh vượt qua cơn nguy kịch. Một hành khách khác quay lại sự việc và chia sẻ lên mạng xã hội Xiaohongshu. Bác sĩ Kiệt từng tốt nghiệp Đại học Hong Kong, làm việc tại Bệnh viện Queen Mary, đồng thời tham gia làm nhạc sĩ tự do và đại sứ thể thao HYROX.
Trước đó, ngày 4/5, sự cố tương tự diễn ra trên chuyến bay VN19 từ Hà Nội đi Paris. Bốn giờ sau khi cất cánh, một nam hành khách nước ngoài xuất hiện triệu chứng đau vùng tai, liệt nửa mặt trái và nói khó. Phi hành đoàn phát loa tìm bác sĩ và cân nhắc phương án hạ cánh khẩn cấp.
Giáo sư Mai Duy Tôn, Giám đốc Trung tâm Đột quỵ (Bệnh viện Bạch Mai), lập tức thăm khám lâm sàng. Ông chẩn đoán bệnh nhân mắc chứng liệt dây thần kinh số VII ngoại biên và loại trừ hoàn toàn nguy cơ đột quỵ cấp tính. Bác sĩ Tôn dùng thuốc corticoid mang theo để điều trị tại chỗ, liên tục theo dõi dấu hiệu sinh tồn và tư vấn cơ trưởng tiếp tục hành trình.
Nam hành khách ổn định sức khỏe hoàn toàn khi máy bay đáp xuống sân bay Charles de Gaulle. Thông qua ca bệnh này, các chuyên gia y tế cảnh báo người dân tránh thói quen thay đổi nhiệt độ đột ngột vào mùa hè nhằm phòng ngừa nguy cơ co thắt mạch máu gây liệt mặt.
Hồi cuối tháng 3, tờ The Chosun Daily cũng ghi nhận trường hợp 7 chuyên gia y học gia đình Hàn Quốc cấp cứu một nữ hành khách ngoại quốc trên chuyến bay từ Incheon đi Manila. Ngày 24/3, người phụ nữ này ngã gục trước cửa nhà vệ sinh, nhịp thở yếu dần, huyết áp tụt dưới 80 mmHg. Phi hành đoàn phát thông báo tìm kiếm nhân viên y tế. Giám đốc Hiệp hội Y học Gia đình Hàn Quốc Kim Cheol-min nhanh chóng mở đường thở bằng mặt nạ thanh quản (LMA) có sẵn trên khoang. Giáo sư Kim Jeong-hwan dùng ống nghe theo dõi sát sao tiếng thở, trong khi các đồng nghiệp luân phiên bóp bóng Ambu hỗ trợ hô hấp. Bệnh nhân tự thở trở lại, phục hồi ý thức sau ít phút. Nhóm chuyên gia tiếp tục theo dõi người bệnh suốt ba giờ rưỡi cho đến khi bàn giao cho lực lượng y tế địa phương tại Manila.
