Bộ Y tế vừa đề xuất một số quy định xử phạt vi phạm hành chính nhằm xử lý các hành vi lợi dụng không gian mạng để truyền bá, quảng cáo, tư vấn các phương pháp khám chữa bệnh sai lệch, trái quy định.
Theo Cục Quản lý khám chữa bệnh – Bộ Y tế, thời gian qua trên mạng xã hội có nhiều thông tin, nội dung khám chữa bệnh sai lệch, thậm chí cổ xúy các phương pháp, liệu pháp khám chữa bệnh chưa được kiểm chứng khoa học hoặc chưa được cơ quan có thẩm quyền cho phép áp dụng.
Ví dụ chữa bệnh “thuận tự nhiên”, chữa ung thư bằng nước kiềm, nhịn ăn, thải độc chữa bệnh, liệu pháp “chanh liều cao”…
Các thông tin, nội dung này ngày càng được đăng tải nhiều trên không gian mạng và đang gây những hiểu lầm nghiêm trọng, lôi kéo người dân từ bỏ phác đồ điều trị y khoa chính thống, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe, tính mạng của người dân. Đồng thời vi phạm quy định của Luật Khám bệnh, chữa bệnh.
Vì vậy, Cục Quản lý khám, chữa bệnh đề xuất và đóng góp ý kiến đối với dự thảo Nghị định quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh mạng và bảo vệ dữ liệu cá nhân đang lấy ý kiến các bộ, ngành, các đơn vị, tổ chức…
Cụ thể, Cục Quản lý khám, chữa bệnh đề xuất điều chỉnh, bổ sung phạt tiền 10.000.000 – 20.000.000 đồng đối với ba hành vi.
Thứ nhất, xử phạt với hành vi đăng tải, phát tán thông tin, nội dung tư vấn, giới thiệu sản phẩm, dịch vụ, thiết bị, hàng hóa dưới danh nghĩa có tác dụng khám bệnh, chữa bệnh, thay thế thuốc chữa bệnh hoặc phác đồ điều trị trái với quy định của pháp luật.
Theo Bộ Y tế, các hành vi phát tán thông tin khám chữa bệnh sai lệch trên không gian mạng thường gắn liền với mục đích thương mại, trục lợi, như bán thực phẩm chức năng, thiết bị y tế không rõ nguồn gốc, sản phẩm “thải độc”, “tăng miễn dịch”, bài thuốc tự chế, khóa học hoặc dịch vụ tư vấn điều trị không phép.
Vì vậy, việc bổ sung quy định trực tiếp như trên sẽ tạo cơ sở pháp lý rõ ràng để xử lý nhóm hành vi vi phạm, đồng thời hạn chế tình trạng lợi dụng niềm tin của người bệnh để kinh doanh trái pháp luật.
Thứ hai, hành vi phát tán thông tin về phương pháp, liệu pháp, bài thuốc, kỹ thuật khám chữa bệnh chưa được kiểm chứng khoa học hoặc chưa được cơ quan có thẩm quyền cho phép áp dụng tại Việt Nam.
Thứ ba, hành vi phát tán thông tin có nội dung xúi giục, lôi kéo, hướng dẫn người bệnh từ bỏ, trì hoãn hoặc thay thế các phương pháp, phác đồ khám bệnh, chữa bệnh đã được cơ quan có thẩm quyền công nhận, gây nguy hiểm đến sức khỏe, tính mạng của người bệnh.
Bộ Y tế cũng đề xuất mức phạt tiền 20.000.000 – 30.000.000 đồng với các hành vi làm ra thông tin về phương pháp, liệu pháp, bài thuốc, kỹ thuật khám bệnh, chữa bệnh chưa được kiểm chứng khoa học hoặc chưa được cơ quan có thẩm quyền cho phép áp dụng tại Việt Nam.
Làm ra thông tin có nội dung xúi giục, lôi kéo, hướng dẫn người bệnh từ bỏ, trì hoãn hoặc thay thế các phương pháp, phác đồ khám bệnh, chữa bệnh đã được cơ quan có thẩm quyền công nhận, gây nguy hiểm đến sức khỏe, tính mạng của người bệnh.
Bộ Y tế đề xuất các nội dung xử phạt này không áp dụng đối với trường hợp cá nhân chia sẻ kinh nghiệm, trải nghiệm cá nhân về quá trình khám bệnh, chữa bệnh không vì mục đích quảng cáo, tư vấn chuyên môn, hướng dẫn thay thế điều trị hoặc thu lợi từ việc cung cấp sản phẩm, dịch vụ, phương pháp khám bệnh, chữa bệnh.
Đối với biện pháp khắc phục hậu quả, Bộ Y tế đề xuất bổ sung việc buộc hoàn trả hoặc nộp lại số lợi bất hợp pháp có được do thực hiện hành vi vi phạm các đề xuất trên.
Cục Quản lý khám, chữa bệnh nhấn mạnh những đề xuất trên rất cần thiết, có ý nghĩa quan trọng trong giai đoạn hiện nay nhằm tăng cường bảo vệ sức khỏe người dân, phòng ngừa và xử lý hiệu quả các hành vi lợi dụng không gian mạng để truyền bá, quảng cáo, tư vấn các phương pháp khám bệnh, chữa bệnh trái quy định.
Bệnh thận mạn tính là vấn đề sức khỏe ngày càng phổ biến, đặc biệt khi bệnh tiến triển nặng có thể dẫn đến phải chạy thận lâu dài. Trong bối cảnh đó, nghiên cứu mới công bố trên tạp chí y khoa JAMA Network Open cho thấy một chế độ ăn đạm vừa phải có thể giúp làm chậm tiến triển suy thận ở bệnh nhân giai đoạn 3 - 4 và giảm nguy cơ phải chạy thận nhân tạo.
Các nhà nghiên cứu, dẫn đầu là bác sĩ Ilia Beberashvili từ Bệnh viện Yitzhak Shamir Medical Center (Israel), đã thực hiện nghiên cứu trên 1.441 bệnh nhân thận mạn tính giai đoạn 3 - 4, ở độ tuổi trung bình là 67, được theo dõi trong 15 năm, nhằm tìm ra lượng đạm tiêu thụ mỗi ngày giúp bảo vệ quả thận cho bệnh nhân thận mạn tính.
Các tác giả đã xem xét mối liên hệ giữa lượng đạm ăn vào trong ngày với tình trạng suy thận trong dài hạn.
Họ đã tiến hành đánh giá lượng đạm hấp thụ qua chế độ ăn bằng cách sử dụng lượng nitơ bài tiết qua nước tiểu trong 24 giờ và lượng đạm tiêu thụ hằng ngày theo trọng lượng cơ thể.
Kết quả đã phát hiện những người ăn ít đạm (ít hơn 1 gram đạm cho 1 kg thể trọng mỗi ngày, ví dụ người 50 kg ăn ít hơn 50 gram đạm một ngày) đã giảm 23% nguy cơ suy giảm chức năng thận về mặt tổng thể. Cụ thể như sau:
Các nhà nghiên cứu cho rằng việc kiểm soát lượng đạm ở mức vừa phải có thể giúp giảm áp lực lên thận, từ đó góp phần làm chậm quá trình suy giảm chức năng thận. Trong nghiên cứu này, chế độ ăn trên cũng chưa ghi nhận nguy cơ thiếu hụt dinh dưỡng rõ rệt ở phần lớn bệnh nhân được theo dõi.
Các nhà nghiên cứu kết luận rằng, lượng protein hấp thụ ở mức vừa phải - ít hơn 1 gram đạm cho 1 kg thể trọng mỗi ngày - giúp giảm nguy phải chạy thận nhân tạo mà không bị thiếu chất.
Những phát hiện này ủng hộ việc hạn chế đạm ở mức độ vừa phải, kết hợp với việc theo dõi lượng đạm hấp thu vào cơ thể có thể giúp bảo vệ chức năng thận tốt hơn.
Đây là bằng chứng mạnh mẽ cho thấy chế độ ăn đạm vừa phải có khả năng bảo tồn chức năng thận thực sự.
Anh Sơn mắc bệnh vảy nến thể mảng đã 10 năm nay. Dù đã kiên trì điều trị các loại thuốc bôi tại chỗ cũng như thuốc toàn thân cổ điển nhưng bệnh tình không tiến triển. Năm 2024, anh được chuyển tới Bệnh viện 19-8 điều trị với tình trạng vảy da trên nền da đỏ rải rác toàn thân.
ThS.BSCKII Phạm Ngọc Hảo, Trưởng Khoa Da liễu - Dị ứng - Miễn dịch, Bệnh viện 19-8, cho biết, thời điểm mới nhập viện, bệnh nhân rơi vào trạng thái rất bi quan, mặc cảm. Anh không dám hòa nhập với cộng đồng, thậm chí không dám bắt tay người khác do cơ thể liên tục xuất hiện những mảng da dày sừng, tróc vảy.
“Rất may bệnh nhân chưa có biểu hiện đau khớp. Sau khi làm các xét nghiệm, chúng tôi quyết định cho bệnh nhân sử dụng thuốc sinh học. Sau 6 tháng sử dụng , tình trạng bệnh đã tiến triển rõ rệt”, BS Hảo chia sẻ.
Thuốc sinh học điều trị bệnh vảy nến là liệu pháp mới điều trị cho người mắc bệnh vảy nến từ nhẹ đến nặng.
Ca bệnh được bác sĩ Hảo chia sẻ tại hội thảo khoa học: "Tối ưu hóa hiệu quả của phòng khám chuyên đề vảy nến - từ bằng chứng khoa học đến thực tế điều trị" diễn ra chiều 27/5.
Theo BS Hảo, bệnh vảy nến không nguy hiểm đến tính mạng nhưng có thể ảnh hưởng đến thẩm mỹ. Thời gian cần thiết để điều trị các tổn thương da hoặc da đầu có thể ảnh hưởng xấu đến chất lượng cuộc sống. Nhiều bệnh nhân cảm thấy mặc cảm, tự ti, thậm chí có trường hợp bi quan, muốn tìm đến cái chết.
Tuy nhiên, nếu được phát hiện sớm, điều trị sớm bằng các biện pháp tiên tiến, bệnh nhân sẽ gần như trở về cuộc sống bình thường, kéo dài thời gian tái phát, không có nguy cơ mắc các bệnh lý kèm theo.
Phát biểu tại hội thảo, PGS.TS Nguyễn Tiến Quang, Giám đốc Bệnh viện 19-8, cho biết, vảy nến là bệnh da mãn tính, ảnh hưởng nặng nề tới chất lượng cuộc sống của người bệnh. Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), thế giới có khoảng 125 triệu người mắc bệnh vảy nến, chiếm khoảng 2-3% dân số toàn cầu.
Tại Việt Nam, ước tính khoảng 2% dân số mắc bệnh vảy nến. Số lượng người bệnh có xu hướng gia tăng trong những năm gần đây.
Không chỉ gây tổn thương ngoài da, vảy nến còn liên quan đến nhiều bệnh lý đồng mắc như viêm khớp vảy nến, tim mạch, rối loạn chuyển hóa, đái tháo đường, béo phì và các rối loạn tâm lý như lo âu, trầm cảm.
Nhiều nghiên cứu cho thấy có tới 30% bệnh nhân vảy nến có thể tiến triển thành viêm khớp vảy nến nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời.
“Trong những năm gần đây, chuyên ngành da liễu đã có nhiều bước tiến quan trọng với sự ra đời của các thuốc sinh học, các chiến lược điều trị cá thể hóa và mô hình quản lý bệnh nhân theo chuyên đề. Điều này đã mở ra cơ hội giúp người bệnh đạt được mục tiêu điều trị cao hơn, kiểm soát bệnh bền vững hơn và cải thiện rõ rệt chất lượng cuộc sống”, PGS Quang nói.
PGS.TS Lê Hữu Doanh, Giám đốc Bệnh viện Da liễu Trung ương, cho biết, bệnh viện đã hỗ trợ cơ sở y tế tuyến dưới thành lập các phòng khám chuyên đề. Hiện có gần 30 phòng khám vảy nến ở các tỉnh thành. Đến nay, đã có gần 30 phòng khám chuyên đề trên cả nước.
Nhờ vậy, bệnh nhân vảy nến được quản lý và điều trị ngay tại tuyến cơ sở, không còn phải vượt hàng trăm cây số mỗi lần tái khám.
Trong cuộc sống hiện đại, người dân ngày càng có ý thức bảo vệ sức khỏe khi dần từ bỏ gà rán cùng đồ uống có đường để chuyển sang các loại thực phẩm nguyên phần, rau hữu cơ, thậm chí tôn sùng quan niệm "càng tự nhiên càng tốt".
Tuy nhiên, bác sĩ Hung Yung-hsiang, chuyên gia thận học với hơn 20 năm kinh nghiệm tại Bệnh viện Đa khoa Tam Quân, Đài Loan, cho biết nhiều bệnh nhân phải nhập viện cấp cứu không phải vì đồ ăn rác (junk food) mà lại do những thực phẩm "quá tự nhiên". Theo ông, các loài thực vật trong tự nhiên thường tự sản sinh độc tố để tự vệ; nếu con người tiêu thụ chúng sai trạng thái như khi đã mọc mầm, nấu chưa chín, bị hư hỏng hoặc ăn sống, thực phẩm lành mạnh có thể lập tức biến thành chất độc chết người.
Trong một bài viết mới đây trên trang cá nhân, bác sĩ Hung chia sẻ về một ca bệnh là nhân viên văn phòng ngoài 40 tuổi, vì tiếc của nên không nỡ vứt bỏ túi khoai tây mọc mầm. Người này lầm tưởng "đậu mọc mầm thành giá đỗ thì bổ hơn nên khoai tây mọc mầm chắc cũng tương tự", chỉ cắt bỏ các mắt mầm nhìn thấy được rồi đem chiên ngập dầu ở nhiệt độ cao.
Chưa đầy hai giờ sau khi ăn, người đàn ông bắt đầu có triệu chứng buồn nôn, tê lưỡi, nôn mửa dữ dội, vã mồ hôi lạnh và tiêu chảy nặng. Anh được đưa vào bệnh viện cấp cứu trong tình trạng tri giác mơ hồ và được chẩn đoán ngộ độc solanine cấp tính. Bệnh nhân may mắn giữ được tính mạng sau khi được điều trị kịp thời.
Trước những rủi ro tiềm ẩn trong chế độ ăn uống hàng ngày, bác sĩ Hung đã liệt kê 5 loại thực phẩm tự nhiên dễ gây ngộ độc. Mối nguy hiểm hàng đầu chính là "khoai tây mọc mầm". Khi khoai tây mọc mầm, chuyển sang màu xanh hoặc bị lưu kho quá lâu, chúng sẽ sản sinh ra một lượng lớn độc tố thần kinh solanine. Các nghiên cứu trên tạp chí quốc tế chỉ ra rằng loại độc tố này không thể bị phá hủy ngay cả khi chiên ở nhiệt độ cao và chất độc thường đã lan rộng ra toàn bộ củ khoai. Ngộ độc nhẹ có thể gây tê lưỡi và tiêu chảy, trong khi các trường hợp nghiêm trọng thậm chí có thể dẫn đến lú lẫn và suy hô hấp. Nguy cơ này đối với người già và trẻ em còn cao hơn, vì vậy cần phải vứt bỏ ngay lập tức bất kỳ củ khoai tây nào đã mọc mầm hoặc có vị đắng.
Mối nguy thứ hai là "các loại đậu chưa nấu chín" như đậu cô ve, đậu lăng và đậu thận đỏ (red kidney beans). Nếu các loại đậu này không được nấu chín hoàn toàn, chúng sẽ chứa hàm lượng lớn phytohemagglutinin, trong đó đậu thận đỏ có độc tính cao nhất. Theo Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ (FDA), chỉ cần ăn vài hạt đậu thận đỏ chưa nấu chín cũng có thể gây ngộ độc cấp tính. Bác sĩ Hung kể từng có trường hợp một phụ nữ trẻ bị đau bụng dữ dội, nôn mửa và mất nước sau khi ăn món đậu cô ve xào tái giòn, dẫn đến suy thận cấp. Ông khuyến cáo nồi chiên không dầu hoặc nồi nấu chậm hiện đại thường không thể phá hủy độc tố do nhiệt độ trong lõi thực phẩm không đủ cao, do đó, việc nấu chín kỹ các loại đậu là vô cùng quan trọng.
Nhóm thứ 3 là "sắn và măng". Cả hai nguyên liệu này đều chứa cyanogenic glycoside. Chất này sau khi được tiêu hóa trong cơ thể người sẽ chuyển hóa thành hydro xyanua có độc tính cực cao. Bác sĩ Hung dẫn một nghiên cứu của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cho thấy sắn không được xử lý đúng cách đã gây ra nhiều vụ ngộ độc hàng loạt và thậm chí có những ca tử vong. Vì các độc tố tự nhiên này có đặc tính dễ bay hơi, người dân phải ngâm và thái lát sắn, măng trước khi nấu, đồng thời "không được đậy vung" trong quá trình đun nấu để độc tố thoát ra ngoài theo hơi nước, từ đó đảm bảo an toàn thực phẩm.
Bác sĩ Hung cho biết thêm nhóm thứ 4 là "hạnh nhân đắng và nhân hạt trái cây" gồm nhân hạt đào, hạt mận và hạt táo, tất cả đều chứa amygdalin, chất giải phóng xyanua sau quá trình chuyển hóa. Việc hấp thụ quá mức có thể gây đau đầu, khó thở, co giật và thậm chí suy hô hấp. Những tin đồn lan truyền trên mạng xã hội cho rằng ăn một lượng lớn hạnh nhân đắng có thể chống ung thư đã dẫn đến một số ca ngộ độc cấp tính phải nhập viện. Các bậc phụ huynh cũng cần đặc biệt lưu ý để tránh việc trẻ nhỏ nhai nuốt nhân của các loại quả này.
Cuối cùng là "hoa hoa hiên tươi" (daylily flowers), loại hoa có chứa colchicine. Thực tế đã ghi nhận trường hợp bệnh nhân mắc bệnh thận mạn tính bị đi tiểu ra máu và suy giảm chức năng thận nhanh chóng sau khi ăn quá nhiều hoa hoa hiên tươi. Bác sĩ Hung khuyến nghị người dân ưu tiên sử dụng hoa hoa hiên khô đã được ngâm nước, ngắt bỏ nhụy và nấu chín kỹ.
Bên cạnh 5 nhóm thực phẩm trên, chuyên gia nhấn mạnh cơ thể chúng ta thường phát đi tín hiệu cảnh báo thông qua "vị đắng bất thường". Nếu dưa chuột, mướp hương hay bí ngòi vốn có vị ngọt bỗng nhiên bị đắng gắt, điều đó có nghĩa chúng chứa chất cucurbitacin. Việc cố tình nuốt chúng có thể gây viêm dạ dày ruột cấp tính, mất nước và tụt huyết áp. Tương tự, việc ăn phải các hạt lạc hoặc hạt hướng dương có mùi hôi, vị đắng có thể dẫn đến việc hấp thụ độc tố vi nấm aflatoxin hoặc ochratoxin, gặp trường hợp này cần phải nhổ ra ngay lập tức và súc miệng sạch sẽ.
Bác sĩ Hung khuyên không nên chỉ cảnh giác với thực phẩm chế biến sẵn mà lại mất cảnh giác trước hai chữ "tự nhiên", rồi mù quáng theo đuổi các chế độ ăn kiêng cực đoan hay xu hướng ăn sống vốn tiềm ẩn nhiều mối nguy hại. Sức khỏe dinh dưỡng thực sự không nằm ở việc mù quáng theo đuổi thực phẩm tự nhiên mà ở khả năng nhận biết, bảo quản, nấu nướng đúng cách và tiêu thụ ở mức độ vừa phải. Ông khuyến cáo nếu thực phẩm trong nhà đã đổi màu, mọc mầm, bị đắng hoặc có mùi vị lạ, đừng vì tiếc tiền mà đánh cược với sức khỏe của chính mình.
