Mỗi sáng, những chuyến xe từ Bình Quới vào trung tâm TP.HCM lại chen chúc nhau trên con đường đông nghịt người.
Thành phố thức dậy bằng tiếng còi xe, những tòa nhà kính phản chiếu ánh nắng đầu ngày và nhịp sống lúc nào cũng vội vàng như thể ai chậm lại sẽ bị bỏ quên phía sau.
Tôi cũng từng sống như thế.
Nhiều năm làm việc trong lĩnh vực sáng tạo và công nghệ khiến tôi quen với những đêm thức trắng trước màn hình, những deadline (thời hạn phải hoàn thành công việc – PV) nối tiếp nhau và cảm giác lúc nào đầu óc cũng đầy tiếng ồn. Có những ngày tôi ngồi giữa quán cà phê đông người nhưng vẫn thấy mình trống rỗng đến lạ.
Rồi một buổi chiều, tôi tình cờ đọc được thông tin về một workshop (hội thảo – PV) diễn ra ở Bình Quới.
Nơi đó có cái tên rất đặc biệt: “Vườn Xà Bần”. Tôi quyết định đăng ký tham gia mà không nghĩ nhiều. Có lẽ vì lúc ấy, tôi thật sự cần một nơi để thở chậm lại.
Con đường dẫn vào khu vườn nhỏ hơn tôi tưởng. Chỉ cách trung tâm Sài Gòn không quá xa, nhưng không khí ở Bình Quới lại khác hẳn. Gió từ bờ sông thổi qua những hàng cây khiến mọi thứ dịu xuống. Tiếng xe cộ cũng không còn dồn dập như trong thành phố.
Khi bước vào “Vườn Xà Bần”, điều đầu tiên tôi ngửi thấy là mùi đất ẩm. Không phải mùi nước hoa hay máy lạnh quen thuộc của những quán cà phê thành phố. Mà là mùi của cây cỏ, của đất sau cơn mưa và những luống rau vừa được tưới nước.
Workshop hôm đó không quá đông.
Mọi người ngồi thành một vòng tròn dưới mái che bằng gỗ cũ. Có người là nhân viên văn phòng, có người làm nghệ thuật, có cả những bạn trẻ chỉ đơn giản muốn tìm một nơi yên tĩnh sau những ngày mệt mỏi.
Người hướng dẫn workshop là Trân, cô gái đã xây dựng “Vườn Xà Bần”.
Khó ai nghĩ rằng nơi đầy cây xanh này trước kia từng là bãi đất chứa: gạch vụn; bê tông nứt vỡ; sắt gỉ và rác xây dựng bị bỏ quên sau những công trình dang dở.
Trân kể rằng cô không muốn nơi ấy mãi là một khoảng đất chết giữa thành phố. Cô bắt đầu bằng việc dọn từng bao rác nhỏ, mang đất tới và trồng những cây đầu tiên. Dần dần, vài người bạn tới phụ. Rồi nhiều người khác tìm đến.
Cuối cùng, “Vườn Xà Bần” trở thành một khu vườn cộng đồng đúng nghĩa.
Trong workshop hôm ấy, mỗi người được chọn một chậu cây nhỏ để tự tay chăm sóc.
Trân gọi trải nghiệm đó là: “Chăm vườn như chăm mình”.
Lúc đầu tôi chỉ nghĩ đó là một câu nói đẹp. Nhưng khi thật sự ngồi xuống, chạm tay vào đất và cẩn thận tưới từng ít nước cho cây, tôi mới hiểu điều cô muốn nói.
Có những chiếc lá úa cần được cắt bỏ để cây tiếp tục lớn lên. Có những ngày cây cần nhiều nước hơn bình thường. Và cũng có lúc, điều tốt nhất mình có thể làm là kiên nhẫn chờ nó hồi phục.
Con người cũng vậy.
Giữa cuộc sống hiện đại, chúng ta thường quen với việc ép bản thân phải mạnh mẽ liên tục, phải chạy nhanh liên tục, đến mức quên mất rằng tâm hồn mình cũng có lúc cần được nghỉ ngơi.
Khi cúi xuống nhổ cỏ cho luống rau nhỏ hôm ấy, tôi nhận ra đầu óc mình bỗng yên hơn rất nhiều. Không còn tiếng thông báo điện thoại. Không còn áp lực phải trả lời email ngay lập tức. Chỉ còn tiếng gió, tiếng lá cây và mùi đất dưới tay. Lần đầu tiên sau rất lâu, tôi cảm thấy mình thật sự hiện diện ở một nơi nào đó.
Trong nhiều năm, người ta thường nghĩ nông nghiệp là ngành của: ruộng đồng; sản lượng; xuất khẩu và những vùng quê xa thành phố.
Nhưng sau buổi workshop ở “Vườn Xà Bần”, tôi bắt đầu nghĩ khác.
Có lẽ trong tương lai, nông nghiệp sẽ còn mang một ý nghĩa lớn hơn. Giữa những đô thị ngày càng áp lực và cô đơn, những khu vườn cộng đồng có thể trở thành nơi chữa lành cho con người.
Một đứa trẻ học cách gieo hạt sẽ hiểu thiên nhiên quý giá thế nào.Một người trẻ kiệt sức có thể tìm lại sự bình yên khi chăm sóc cây cối.Một người già cô đơn sẽ có thêm nơi để trò chuyện mỗi buổi sáng.
Nông nghiệp trong tương lai có thể không chỉ nuôi sống con người bằng thực phẩm. Nó còn có thể nuôi dưỡng tinh thần của họ.
Điều khiến tôi bất ngờ là “Vườn Xà Bần” không quay lưng với công nghệ. Những người trẻ ở đây dùng mạng xã hội để chia sẻ kiến thức trồng cây. Workshop được kết nối qua nền tảng online để mọi người đăng ký tham gia. Những mã QR nhỏ được đặt cạnh từng luống rau để khách có thể đọc câu chuyện về từng loại cây và cách chăm sóc chúng.
Ở đó, công nghệ không khiến con người xa thiên nhiên hơn. Nó trở thành cây cầu đưa họ quay lại gần thiên nhiên hơn. Chiều hôm ấy, trước khi ra về, tôi nhận một chậu cây nhỏ được trồng trong chiếc lon sữa cũ.
Trân mỉm cười nói: “Mang nó về chăm thử đi. Biết đâu mình cũng sẽ dịu lại giống cái cây này”. Tôi bật cười. Nhưng trên đường trở về thành phố, tôi cứ nghĩ mãi về câu nói ấy.
Ngoài kia, Sài Gòn vẫn tiếp tục xây thêm những tòa nhà mới.
Nhưng ở một góc nhỏ của Bình Quới, trên nền đất từng đầy xà bần và đổ nát, một khu vườn vẫn đang lặng lẽ lớn lên.
Và có lẽ, giữa cuộc sống hiện đại đầy vội vã này, con người cũng đang cần những khu vườn như thế để học lại cách chăm sóc chính mình.
Ngày 29-5, Đại học Kinh tế TP.HCM (UEH) tổ chức hội thảo "Thực thi Luật Đô thị đặc biệt: Lộ trình kiến tạo TP.HCM - đô thị thông minh, bền vững và Net-Zero", quy tụ nhiều chuyên gia và nhà hoạch định chính sách tham gia góp ý cho mô hình phát triển mới của TP.HCM.
Chia sẻ tại sự kiện, ông Nguyễn Anh Tuấn - Chủ tịch UBND xã Bình Mỹ, TP.HCM - cho rằng không phải mọi sáng kiến đều cần chờ đợi một cơ chế hoàn chỉnh hoặc sự thống nhất tuyệt đối ngay từ đầu.
Hiện nay nhiều mô hình tại địa phương dù nhận được sự đồng thuận từ người dân và doanh nghiệp nhưng vẫn gặp khó khăn do cách hiểu và áp dụng quy định khác nhau giữa các cấp quản lý.
"Nếu các sáng kiến đều bị chặn lại vì e ngại tranh cãi hoặc chưa đủ cơ sở hoàn thiện thì sẽ rất khó hình thành các mô hình đổi mới hiệu quả", ông Tuấn nói.
Chủ tịch UBND xã Bình Mỹ cho rằng cần thay đổi tư duy quản trị theo hướng giảm dần cơ chế "kiểm soát đầu vào", thay vào đó tập trung nhiều hơn vào hiệu quả cuối cùng của mô hình triển khai.
Khi được trao quyền chủ động hơn, địa phương không chỉ khai thác hiệu quả nguồn lực sẵn có mà còn có khả năng thu hút thêm nguồn lực xã hội thông qua các sáng kiến sáng tạo.
Chia sẻ thêm, ông Nguyễn Thanh Hòa - Phó giám đốc Trung tâm Chuyển đổi số TP.HCM - cho biết thành phố đang đẩy mạnh thảo luận liên quan đến Luật Đô thị đặc biệt, trong đó có nhiều nội dung về phân quyền, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.
Theo ông Hòa, một trong những thay đổi lớn nhất là tư duy chuyển từ "ủy quyền" sang "phân quyền thực chất", cho phép địa phương có thêm không gian thử nghiệm trong quản trị đô thị.
Ở góc độ nghiên cứu, PGS.TS Trịnh Tú Anh - Viện trưởng Viện Đô thị thông minh và quản lý (ISCM), UEH - cho rằng một trong những thách thức lớn nhất của đổi mới sáng tạo đô thị hiện nay là sự "bập bênh" giữa nhu cầu thử nghiệm cái mới và các rủi ro về tài chính, tổ chức và thể chế.
Theo bà Tú Anh, trường đại học hiện không chỉ là nơi giảng dạy và nghiên cứu mà còn có thể trở thành trung tâm kết nối tri thức, đồng kiến tạo các giải pháp phát triển kinh tế - xã hội cho đô thị.
Bà dẫn ví dụ nhiều trường đại học trên thế giới như Viện Công nghệ Massachusetts (MIT) của Mỹ hay Đại học Aalto của Phần Lan hiện xem toàn bộ không gian quanh trường là hệ sinh thái thử nghiệm công nghệ và đổi mới sáng tạo.
Nhiều trường đại học tại TP.HCM như UEH hiện nằm trong các khu vực đô thị hóa mạnh, tập trung nhiều vấn đề về giao thông, môi trường và quản trị đô thị... Đây được xem là điều kiện thuận lợi để triển khai các mô hình thử nghiệm gắn với nhu cầu thực tế của thành phố.
Ngoài ra, môi trường đại học cũng quy tụ đội ngũ nghiên cứu, sinh viên cùng nhiều hoạt động học thuật, tạo điều kiện thuận lợi để thử nghiệm các giải pháp mới liên quan đến dữ liệu, công nghệ hay hành vi người dùng.
"Đây là nền tảng để các trường đại học trở thành một phần trong hệ sinh thái đổi mới sáng tạo của đô thị thay vì chỉ dừng lại ở vai trò đào tạo nguồn nhân lực", bà Tú Anh nhấn mạnh.
Theo "Báo cáo Tài sản Toàn cầu 2026" của BCG, Hong Kong (Trung Quốc) lần đầu tiên trở thành trung tâm quản lý tài sản xuyên biên giới lớn nhất thế giới, quy mô 2.950 tỷ USD, cao hơn mức 2.940 tỷ USD của Thụy Sĩ.
Đặc khu này vươn lên vị trí dẫn đầu nhờ đón nhận dòng tài sản từ Trung Quốc đại lục cùng làn sóng IPO bùng nổ năm 2025. "Hong Kong củng cố vai trò là cửa ngõ của Trung Quốc ra thị trường toàn cầu", báo cáo nhận định.
Theo BCG, vị thế của đặc khu hành chính này khó thay đổi do các trung tâm tài chính tại châu Á tăng trưởng nhanh hơn "thiên đường an toàn" của châu Âu. Tài sản xuyên biên giới do Hong Kong và Singapore quản lý dự báo tăng khoảng 9% mỗi năm đến 2030, so với mức 6% của Thụy Sĩ.
Dù vậy, Thụy Sĩ vẫn có lợi thế nhờ cơ cấu khách hàng đa dạng, đến từ nhiều khu vực, trong khi các trung tâm tài chính châu Á phụ thuộc lớn vào tăng trưởng của Trung Quốc. "Bất ổn địa chính trị đang tái khẳng định vai trò của Thụy Sĩ như một trung tâm tài sản cốt lõi toàn cầu, thu hút dòng tiền tìm nơi trú ẩn an toàn từ các khu vực biến động mạnh như Trung Đông", BCG nhận định.
Nguồn tin từ các chủ ngân hàng và cố vấn tài chính của Reuters cũng cho biết giới giàu có tìm cách chuyển tài sản từ khu vực vùng vịnh sang Thụy Sĩ do xung đột kéo dài.
Ông Michael Kahlich, Đồng tác giả báo cáo BCG, nhận định thế giới đang hình thành hai cụm trung tâm tài sản lớn: Singapore và Hong Kong cho châu Á và Thụy Sĩ, Anh, Mỹ cho phương Tây. "Điều quan trọng vẫn là sự gần gũi với khách hàng", ông nói.
BCG cho biết tài sản xuyên biên giới toàn cầu đã tăng 8,4%, lên 15.700 tỷ USD vào năm ngoái, nhờ thị trường tài chính khởi sắc và nhu cầu đa dạng hóa địa lý gia tăng. Phần lớn dòng tiền này chảy vào 10 trung tâm tài chính lớn nhất thế giới, khiến mức độ tập trung ngày càng cao.
Khi yếu tố gần khách hàng ngày càng quan trọng, các ngân hàng Thụy Sĩ cũng mở rộng hiện diện sang các trung tâm tài chính lớn khác. "UBS hiện dẫn đầu trong lĩnh vực quản lý tài sản tại cả Singapore và Hong Kong", ông Michael nhận định.
Tại Hội nghị Thường trực Chính phủ với cộng đồng doanh nghiệp với chủ đề "Tháo gỡ điểm nghẽn - Khơi thông nguồn lực - Thúc đẩy tăng trưởng" ngày 18/7, Thủ tướng Lê Minh Hưng giao Bộ Công Thương xây dựng Đề án tái cơ cấu Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) theo thị trường điện cạnh tranh, báo cáo trong quý III.
Bên cạnh đó, Bộ Công Thương được giao chủ trì đổi mới hoạt động xúc tiến thương mại, tận dụng hiệu quả các hiệp định thương mại tự do; hỗ trợ doanh nghiệp mở rộng thị trường và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.
Thủ tướng nhấn mạnh, hiệu quả xúc tiến phải được đo bằng hợp đồng, đơn hàng và thị phần thực tế của doanh nghiệp Việt Nam. Bộ Ngoại giao chỉ đạo các đại sứ, Bộ Công Thương chỉ đạo các thương vụ tăng cường hiệu quả công tác này, "đeo bám" từng thị trường, từng mặt hàng và đánh giá kết quả bằng KPI.
Đồng thời, Bộ Công Thương được giao triển khai hiệu quả Chương trình Vươn ra thị trường quốc tế giai đoạn 2026-2030 và khẩn trương đề xuất Chương trình "Người Việt Nam dùng hàng Việt Nam", trình cấp có thẩm quyền trong tháng 7.
Tại hội nghị, Chủ tịch Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Việt Nam (Petrovietnam) Lê Ngọc Sơn kiến nghị sớm hoàn thiện khung pháp lý về năng lượng, trong đó sớm thông qua Luật Dầu khí sửa đổi và hoàn thiện Luật Điện lực theo hướng đồng bộ, khả thi.
Đồng thời ông đề xuất tháo gỡ vướng mắc về tiêu thụ khí cho phát điện, hoàn thiện cơ chế giá điện hai thành phần và xác định rõ cơ quan đầu mối quản lý điện gió ngoài khơi.
Petrovietnam cũng đề nghị sớm cụ thể hóa các cơ chế về an ninh năng lượng, hoàn thiện khung pháp lý về dự trữ dầu thô chiến lược và tiếp tục phân cấp mạnh hơn cho doanh nghiệp nhà nước, tạo điều kiện để tham gia các dự án năng lượng quy mô lớn và tăng tỷ lệ nội địa hóa.
Phát biểu tại hội nghị, Thứ trưởng Bộ Công Thương Trương Thanh Hoài cho biết các kiến nghị của doanh nghiệp trong lĩnh vực công thương chủ yếu liên quan đến việc đột phá thể chế nhằm giải phóng nguồn lực.
Theo ông, điểm nghẽn hiện nay không chỉ nằm ở thủ tục hành chính mà còn ở phương thức quản lý. Trong nhiều lĩnh vực như công nghiệp và năng lượng, cơ quan quản lý vẫn tham gia sâu vào quá trình đầu tư, sản xuất, kinh doanh, trong khi doanh nghiệp cần được trao nhiều quyền chủ động hơn.
Thời gian tới, Bộ Công Thương sẽ tập trung sửa đổi Luật Điện lực, Luật Dầu khí và các luật về công nghiệp theo hướng cơ quan quản lý tập trung vào quy hoạch, tiêu chuẩn, quy chuẩn và kiểm soát đầu ra; còn doanh nghiệp được chủ động quyết định các vấn đề về đầu tư, công nghệ, tổ chức sản xuất và chịu trách nhiệm trước pháp luật.
Theo Bộ Công Thương, khi phương thức quản lý được thay đổi, chi phí tuân thủ sẽ giảm, thời gian thực hiện dự án được rút ngắn. Đối với cơ chế giá điện, Bộ sẽ nghiên cứu các kiến nghị của doanh nghiệp để hoàn thiện các quy định pháp luật, bảo đảm an ninh năng lượng với chi phí hợp lý.
