Sáng 12/4, Quốc hội đã thông qua Nghị quyết về thuế bảo vệ môi trường, giá trị gia tăng (VAT), thuế tiêu thụ đặc biệt với xăng, dầu và nhiên liệu bay.
Theo đó, thuế bảo vệ môi trường với xăng (trừ ethanol), dầu diesel, nhiên liệu bay, dầu hỏa và dầu mazut về 0 đồng. Thuế tiêu thụ đặc biệt với xăng các loại cũng được giảm về 0%. Xăng, dầu diesel và nhiên liệu bay thuộc đối tượng không phải kê khai, tính nộp thuế VAT nhưng vẫn được khấu trừ đầu vào.
Chính sách này áp dụng từ ngày 16/4 đến 30/6.
Cơ sở kinh doanh, doanh nghiệp nhập khẩu xăng, các mặt hàng dầu (diesel, dầu hỏa, mazut) và nhiên liệu bay không phải kê khai, tính nộp thuế VAT khi bán ra và ở khâu nhập khẩu.
Trong trường hợp khẩn cấp, Chính phủ được điều chỉnh (rút ngắn hoặc kéo dài) thời gian áp dụng chính sách này, và báo cáo Quốc hội tại kỳ họp gần nhất.
Theo số liệu của Bộ Công Thương, trong cơ cấu giá cơ sở xăng dầu, thuế VAT chiếm khoảng 7,4%; thuế bảo vệ môi trường 2,7-6%, và tiêu thụ đặc biệt 6,7%. Do đó, việc giảm tất cả các loại thuế này về 0 đến hết tháng 6 là giải pháp để đảm bảo các mục tiêu phát triển kinh tế – xã hội năm nay, kiểm soát lạm phát.
Hiện thuế bảo vệ môi trường, VAT, tiêu thụ đặc biệt với các loại thuế với xăng (trừ ethanol), dầu diesel và nhiên liệu bay là 0, theo Quyết định 482 của Thủ tướng áp dụng đến hết 15/4. Quyết định này đưa ra theo Luật Tổ chức Chính phủ, áp dụng trong trường hợp cấp bách. Trong khi đó, dầu hỏa, mazut vẫn chịu thuế bảo vệ môi trường lần lượt 600 đồng và 1.000 đồng một lít, kg; còn thuế VAT là 10%.
Theo báo cáo của Chính phủ, việc thuế bảo vệ môi trường với xăng (trừ ethanol), dầu diesel, nhiên liệu bay, dầu hỏa và dầu mazut về 0 đồng dự kiến làm giảm thu ngân sách bình quân 7.300 tỷ đồng một tháng.
Tuy nhiên, Chính phủ cho rằng đây là “biện pháp tài khóa đặc biệt được áp dụng trong bối cảnh đặc biệt”, để hạn chế tác động của biến động giá năng lượng, góp phần ổn định kinh tế vĩ mô, an ninh xã hội.
Xung đột Trung Đông khiến thị trường năng lượng toàn cầu, trong đó có Việt Nam chịu tác động lớn, giá nhiên liệu tăng vọt. Từ cuối tháng 2 đến nay, giá xăng dầu trong nước trải qua 15 kỳ điều hành, hiện mỗi lít xăng RON 95-III là 23.540 đồng, dầu diesel 32.960 đồng. Trước đó, có thời điểm giá hai loại nhiên liệu này lên lần lượt gần 34.000 đồng và 45.000 đồng một lít.
Chính phủ đã ban hành một số giải pháp để điều hành giá xăng, dầu nhằm hỗ trợ người dân, doanh nghiệp như sử dụng Quỹ bình ổn giá, bổ sung 8.000 tỷ đồng từ ngân sách để tạm ứng cho quỹ này…
Hơn 700 người đã nộp đơn cho 2 vị trí đăng tuyển cuối tháng 4, từ sinh viên mới tốt nghiệp Đại học, công nhân nhà máy trên khắp Trung Quốc đến nhân viên văn phòng tại các siêu đô thị như Thượng Hải và Trùng Khánh. Bài đăng thu hút tới 59 triệu lượt xem chỉ trong vài giờ trên mạng xã hội Weibo, đồng thời tạo ra 21.000 cuộc thảo luận.
Việc này cho thấy sức ép trên thị trường lao động Trung Quốc ngày càng lớn. "Tôi không nghĩ bài đăng lại lan truyền mạnh như thế. Có vẻ người bình thường đang rất khó tìm việc", Zuo - chủ trang trại cho biết. Ông tiết lộ 10% ứng viên chỉ vừa tốt nghiệp Đại học.
Số liệu mới nhất của chính phủ Trung Quốc cho thấy tỷ lệ thất nghiệp chỉ hơn 5%. Tuy nhiên, tình trạng thiếu việc làm đang lên cao và thu nhập ở khu vực tư nhân đã tăng chậm hơn tăng trưởng kinh tế trong phần lớn thập kỷ qua. Cả những người lao động chân tay lẫn nhân viên văn phòng đều phàn nàn về văn hóa làm việc "996" - làm việc từ 9h sáng đến 9h tối, 6 ngày mỗi tuần.
Các nhà phân tích dự báo thị trường lao động sẽ xấu đi trong vài tháng tới, khi các nhà máy đối mặt chi phí tăng do xung đột Trung Đông, AI ngày càng được ứng dụng nhiều và số lượng kỷ lục 12,7 triệu sinh viên tốt nghiệp đại học hè này bắt đầu tìm việc.
Phản ứng với tin tuyển dụng của Zuo "cũng cho thấy thị trường lao động vẫn đang rất cạnh tranh và thường có mức đãi ngộ thấp. Việc làm tại thành thị ngày càng kém hấp dẫn và khan hiếm", Lynn Song - kinh tế trưởng khu vực Trung Quốc tại ING nhận định.
Tăng trưởng kinh tế 5% của Trung Quốc hiện phụ thuộc lớn vào xuất khẩu, khi các hãng sản xuất hy sinh lợi nhuận để giành thị phần toàn cầu. Điều này tạo thêm áp lực lên người lao động trong nước.
James Guo (21 tuổi) - một trong những người nộp đơn chăn cừu - cho biết anh kiệt sức với công việc tại nhà máy sản xuất container. "Bạn không tưởng tượng nổi cảm giác làm hơn 13 tiếng mỗi ngày, vặn vít đến mức tay sưng phồng và đầy mụn nước, thậm chí không có thời gian đi vệ sinh đâu. Khối lượng công việc quá lớn", anh nói.
Thông báo của Zuo ưu tiên các cặp vợ chồng. Công việc là chăn 3.000 con cừu trên đồng cỏ rộng 2.000 hecta vào mùa hè. Mùa đông thì cho ăn trong nhà và dọn dẹp, khi nhiệt độ có thể xuống dưới âm 30 độ C. Dù vậy, mức lương sẽ là 8.000 nhân dân tệ (1.178 USD) mỗi tháng - cao hơn nhiều so với mức trung bình khoảng 6.000 nhân dân tệ tại các công ty tư nhân ở thành thị. Người chăn cừu còn được cung cấp chỗ ở và thực phẩm.
Shaun Rein - Giám đốc China Market Research Group cho biết những người có bằng thạc sĩ từ các đại học hàng đầu cũng tìm kiếm mức lương tương tự tại Thượng Hải. Tuy nhiên, phần lớn thu nhập của họ sẽ bốc hơi sau khi trả tiền thuê một căn hộ nhỏ xíu và các chi phí sinh hoạt cơ bản khác.
Zuo cho biết mức lương này tương xứng với mức độ khắc nghiệt của công việc. "Thu nhập cao, nhưng điều quan trọng nhất là bạn có thể làm lâu dài và vượt qua mùa đông hay không. Đây không phải là chuyến du lịch đâu", ông nói.
Nửa số người nộp đơn sinh vào thập niên 90 của thế kỷ trước. Đây là nhóm mà người lao động Trung Quốc gọi là "lời nguyền tuổi 35". Các nghiên cứu cho thấy phần lớn doanh nghiệp, kể cả khu vực công, thường bỏ qua ứng viên trên độ tuổi này.
Wu (28 tuổi) là nhân viên văn phòng trong lĩnh vực thương mại điện tử, hiện kiếm 10.000 nhân dân tệ mỗi tháng, nhưng vẫn bị công việc chăn cừu thu hút. "Tôi muốn thoát khỏi cuộc sống thành phố và không phải tiếp xúc với đủ kiểu người khó chịu nữa. Tôi có thể tận hưởng cuộc sống yên bình, tách biệt khỏi thế giới", cô nói.
Tuy nhiên, Zuo cuối cùng tuyển 4 người - gồm hai cặp vợ chồng - đều sinh vào thập niên 80 và từng làm việc tại trang trại trước đó. Dù vẫn giữ danh sách chờ gồm 40 cặp khác, ông cho biết sẽ không cân nhắc người độc thân hoặc thanh niên thành thị cho vị trí này.
Chiều 9-4, tại họp báo thường kỳ quý 1 của Bộ Tài chính, ông Lưu Đức Huy - Phó cục trưởng Cục Quản lý, Giám sát chính sách thuế, phí và lệ phí (Bộ Tài chính) - cho biết cơ quan này đang lấy ý kiến dự thảo nghị định hướng dẫn Luật Thuế thu nhập cá nhân.
Điểm mới đáng chú ý là đề xuất mức giảm trừ chi phí y tế và giáo dục - đào tạo người lao động có thu nhập từ tiền lương, tiền công, trước khi tính thuế.
Theo đó ngoài mức giảm trừ gia cảnh hiện hành 15,5 triệu đồng/tháng cho bản thân và 6,2 triệu đồng/tháng cho mỗi người phụ thuộc, người nộp thuế sẽ được trừ thêm các khoản chi y tế, giáo dục phát sinh cho cả bản thân và người phụ thuộc.
Dự thảo đưa ra hai phương án. Phương án 1 quy định mức giảm trừ tối đa 20 triệu đồng/năm với chi y tế và 21 triệu đồng/năm với giáo dục - đào tạo. Phương án 2 nâng mức này lên lần lượt 23 triệu đồng/năm và 24 triệu đồng/năm, tương ứng tổng mức giảm trừ tối đa 47 triệu đồng/năm.
Dự kiến nếu được thông qua, quy định này sẽ áp dụng từ kỳ tính thuế năm 2026, bao gồm cả các khoản chi phát sinh từ đầu năm nếu đáp ứng đủ điều kiện.
Lý giải cơ sở đề xuất, ông Huy cho biết mức này được xây dựng dựa trên chi tiêu thực tế của người dân. Năm 2024, chi tiêu y tế bình quân khoảng 3,5 triệu đồng/người, riêng điều trị nội trú khoảng 10,2 triệu đồng/người. Chi tiêu giáo dục - đào tạo bình quân đạt 9,6 triệu đồng/người.
Với tỉ lệ người nộp thuế/người phụ thuộc là 0,8, tổng chi cho hai nhóm dịch vụ này ước khoảng 20,4 triệu đồng/năm cho y tế và 19,2 triệu đồng/năm cho giáo dục. Đây là cơ sở để cơ quan soạn thảo xây dựng các mức giảm trừ.
Trả lời câu hỏi của báo chí về việc mức giảm trừ nêu trên còn thấp, ông Huy cho biết Bộ Tài chính đang tiếp tục tổng hợp góp ý, trên cơ sở đó sẽ tiếp thu, chỉnh lý và báo cáo cấp có thẩm quyền.
Theo tính toán, nếu áp dụng phương án 2, ngân sách nhà nước có thể giảm thu khoảng 7.700 tỉ đồng/năm.
Đáng chú ý, với một người lao động có một người phụ thuộc, sau khi được giảm trừ thêm chi phí y tế, giáo dục, thu nhập khoảng 28 triệu đồng/tháng vẫn chưa phải nộp thuế; từ khoảng 28,63 triệu đồng/tháng trở lên mới bắt đầu phát sinh nghĩa vụ thuế.
Để được giảm trừ, các khoản chi phải phát sinh trong nước, có hóa đơn, chứng từ hợp lệ và không được thanh toán từ các nguồn khác như bảo hiểm, ngân sách hay hỗ trợ của tổ chức, cá nhân.
Theo ông Huy, y tế và giáo dục là các lĩnh vực kinh doanh có điều kiện nên bắt buộc phải xuất đầy đủ hóa đơn, chứng từ cho người sử dụng dịch vụ.
"Trước đây bán hàng hóa, dịch vụ dưới 200.000 đồng có thể không cần hóa đơn, nhưng từ khi áp dụng hóa đơn điện tử (từ 1-7-2022), dù giá trị nhỏ vẫn phải xuất hóa đơn. Không có lý do gì người dân nộp học phí, viện phí mà không nhận được hóa đơn", ông Huy nhấn mạnh.
Tại hội nghị về đầu tư công ngày 24/4, Thủ tướng Lê Minh Hưng yêu cầu các Bộ trưởng, trưởng ngành, lãnh đạo địa phương "nghiêm túc nhìn nhận, rà soát tiến độ, chất lượng giải ngân đầu tư công để có chuyển biến ngay lập tức".
Theo đó, Thủ tướng biểu dương 7 bộ, cơ quan và 16 địa phương có tỷ lệ giải ngân cao hơn mức bình quân chung cả nước. Ngược lại, ông phê bình 28 bộ, cơ quan và 18 địa phương giải ngân dưới mức bình quân.
Thủ tướng cho rằng, đầu tư công vẫn còn dàn trải, tình trạng chuẩn bị đầu tư yếu, thủ tục rườm rà, phân bổ chậm, giải phóng mặt bằng không kịp tiến độ, nguồn nguyên vật liệu không bảo đảm. Trong khi đó, các cơ quan phối hợp chưa đồng bộ, vai trò người đứng đầu chưa được phát huy.
"Giải ngân chậm, không hết vốn đã trở thành vấn đề kéo dài, phải có biện pháp mạnh để xử lý", ông nói.
Thực tế, đầu tư là một động lực tăng trưởng quan trọng, trong đó đầu tư công giữ vai trò dẫn dắt, kích hoạt dòng vốn tư nhân và FDI, thúc đẩy sản xuất - kinh doanh. Nguồn tiền này giúp nâng tổng vốn đầu tư toàn xã hội, hỗ trợ tăng trưởng nhanh và bền vững. Theo tính toán, giai đoạn 2021-2025, vốn đầu tư công giải ngân tăng 1%, GDP có thể thêm 0,058 điểm phần trăm.
Theo Thủ tướng, giải ngân chậm phần lớn do nguyên nhân chủ quan khi cùng một mặt bằng pháp lý, có bộ ngành, địa phương làm tốt, nơi lại ì ạch. Một số bộ, cơ quan, địa phương thiếu kiểm tra đôn đốc, xử lý dự án chậm tiến độ chưa nghiêm, thậm chí còn tâm lý chờ đợi, né tránh, sợ trách nhiệm.
Bên cạnh đó, sự phối hợp giữa các cơ quan thiếu chặt chẽ; năng lực của một số chủ đầu tư, ban quản lý và nhà thầu còn hạn chế. Một số địa phương còn chậm trong khâu giải phóng mặt bằng, thiếu hụt nguyên vật liệu xây dựng và chi phí nhân công biến động.
Năm 2026, tổng kế hoạch vốn đầu tư công được Thủ tướng giao trên 1 triệu tỷ đồng, chiếm gần 35,5% tổng chi ngân sách. Mức này cao hơn 30,6% so với năm ngoái. Đến 15/4, cả nước giải ngân gần 127.400 tỷ đồng, đạt 12,6% kế hoạch Thủ tướng giao.
Kết luận Hội nghị, Thủ tướng Lê Minh Hưng khẳng định Chính phủ xác định đầu tư công là động lực quan trọng để đạt mục tiêu tăng trưởng hai chữ số, phát triển hạ tầng đồng bộ và mở ra không gian phát triển mới. Do đó, đầu tư công phải được đẩy nhanh tiến độ giải ngân, đi cùng với bảo đảm chất lượng công trình, hiệu quả sử dụng vốn.
Ông giao Bộ Tài chính nghiên cứu xây dựng phương án chấm điểm (KPI) việc thực hiện nhiệm vụ giải ngân vốn đầu tư công, báo cáo trước 15/5. Các bộ ngành, địa phương, nhất là người đứng đầu phải xác định giải ngân vốn đầu tư công là "nhiệm vụ ưu tiên hàng đầu".
"Phải phân công cụ thể lãnh đạo, cán bộ phụ trách từng dự án, cá thể hóa trách nhiệm để làm cơ sở đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ", ông nói, đồng thời yêu cầu thay thế ngay ban quản lý dự án, nhà thầu, nhân sự yếu kém, không đáp ứng yêu cầu.
