Mỗi sáng, những chuyến xe từ Bình Quới vào trung tâm TP.HCM lại chen chúc nhau trên con đường đông nghịt người.
Thành phố thức dậy bằng tiếng còi xe, những tòa nhà kính phản chiếu ánh nắng đầu ngày và nhịp sống lúc nào cũng vội vàng như thể ai chậm lại sẽ bị bỏ quên phía sau.
Tôi cũng từng sống như thế.
Nhiều năm làm việc trong lĩnh vực sáng tạo và công nghệ khiến tôi quen với những đêm thức trắng trước màn hình, những deadline (thời hạn phải hoàn thành công việc – PV) nối tiếp nhau và cảm giác lúc nào đầu óc cũng đầy tiếng ồn. Có những ngày tôi ngồi giữa quán cà phê đông người nhưng vẫn thấy mình trống rỗng đến lạ.
Rồi một buổi chiều, tôi tình cờ đọc được thông tin về một workshop (hội thảo – PV) diễn ra ở Bình Quới.
Nơi đó có cái tên rất đặc biệt: “Vườn Xà Bần”. Tôi quyết định đăng ký tham gia mà không nghĩ nhiều. Có lẽ vì lúc ấy, tôi thật sự cần một nơi để thở chậm lại.
Con đường dẫn vào khu vườn nhỏ hơn tôi tưởng. Chỉ cách trung tâm Sài Gòn không quá xa, nhưng không khí ở Bình Quới lại khác hẳn. Gió từ bờ sông thổi qua những hàng cây khiến mọi thứ dịu xuống. Tiếng xe cộ cũng không còn dồn dập như trong thành phố.
Khi bước vào “Vườn Xà Bần”, điều đầu tiên tôi ngửi thấy là mùi đất ẩm. Không phải mùi nước hoa hay máy lạnh quen thuộc của những quán cà phê thành phố. Mà là mùi của cây cỏ, của đất sau cơn mưa và những luống rau vừa được tưới nước.
Workshop hôm đó không quá đông.
Mọi người ngồi thành một vòng tròn dưới mái che bằng gỗ cũ. Có người là nhân viên văn phòng, có người làm nghệ thuật, có cả những bạn trẻ chỉ đơn giản muốn tìm một nơi yên tĩnh sau những ngày mệt mỏi.
Người hướng dẫn workshop là Trân, cô gái đã xây dựng “Vườn Xà Bần”.
Khó ai nghĩ rằng nơi đầy cây xanh này trước kia từng là bãi đất chứa: gạch vụn; bê tông nứt vỡ; sắt gỉ và rác xây dựng bị bỏ quên sau những công trình dang dở.
Trân kể rằng cô không muốn nơi ấy mãi là một khoảng đất chết giữa thành phố. Cô bắt đầu bằng việc dọn từng bao rác nhỏ, mang đất tới và trồng những cây đầu tiên. Dần dần, vài người bạn tới phụ. Rồi nhiều người khác tìm đến.
Cuối cùng, “Vườn Xà Bần” trở thành một khu vườn cộng đồng đúng nghĩa.
Trong workshop hôm ấy, mỗi người được chọn một chậu cây nhỏ để tự tay chăm sóc.
Trân gọi trải nghiệm đó là: “Chăm vườn như chăm mình”.
Lúc đầu tôi chỉ nghĩ đó là một câu nói đẹp. Nhưng khi thật sự ngồi xuống, chạm tay vào đất và cẩn thận tưới từng ít nước cho cây, tôi mới hiểu điều cô muốn nói.
Có những chiếc lá úa cần được cắt bỏ để cây tiếp tục lớn lên. Có những ngày cây cần nhiều nước hơn bình thường. Và cũng có lúc, điều tốt nhất mình có thể làm là kiên nhẫn chờ nó hồi phục.
Con người cũng vậy.
Giữa cuộc sống hiện đại, chúng ta thường quen với việc ép bản thân phải mạnh mẽ liên tục, phải chạy nhanh liên tục, đến mức quên mất rằng tâm hồn mình cũng có lúc cần được nghỉ ngơi.
Khi cúi xuống nhổ cỏ cho luống rau nhỏ hôm ấy, tôi nhận ra đầu óc mình bỗng yên hơn rất nhiều. Không còn tiếng thông báo điện thoại. Không còn áp lực phải trả lời email ngay lập tức. Chỉ còn tiếng gió, tiếng lá cây và mùi đất dưới tay. Lần đầu tiên sau rất lâu, tôi cảm thấy mình thật sự hiện diện ở một nơi nào đó.
Trong nhiều năm, người ta thường nghĩ nông nghiệp là ngành của: ruộng đồng; sản lượng; xuất khẩu và những vùng quê xa thành phố.
Nhưng sau buổi workshop ở “Vườn Xà Bần”, tôi bắt đầu nghĩ khác.
Có lẽ trong tương lai, nông nghiệp sẽ còn mang một ý nghĩa lớn hơn. Giữa những đô thị ngày càng áp lực và cô đơn, những khu vườn cộng đồng có thể trở thành nơi chữa lành cho con người.
Một đứa trẻ học cách gieo hạt sẽ hiểu thiên nhiên quý giá thế nào.Một người trẻ kiệt sức có thể tìm lại sự bình yên khi chăm sóc cây cối.Một người già cô đơn sẽ có thêm nơi để trò chuyện mỗi buổi sáng.
Nông nghiệp trong tương lai có thể không chỉ nuôi sống con người bằng thực phẩm. Nó còn có thể nuôi dưỡng tinh thần của họ.
Điều khiến tôi bất ngờ là “Vườn Xà Bần” không quay lưng với công nghệ. Những người trẻ ở đây dùng mạng xã hội để chia sẻ kiến thức trồng cây. Workshop được kết nối qua nền tảng online để mọi người đăng ký tham gia. Những mã QR nhỏ được đặt cạnh từng luống rau để khách có thể đọc câu chuyện về từng loại cây và cách chăm sóc chúng.
Ở đó, công nghệ không khiến con người xa thiên nhiên hơn. Nó trở thành cây cầu đưa họ quay lại gần thiên nhiên hơn. Chiều hôm ấy, trước khi ra về, tôi nhận một chậu cây nhỏ được trồng trong chiếc lon sữa cũ.
Trân mỉm cười nói: “Mang nó về chăm thử đi. Biết đâu mình cũng sẽ dịu lại giống cái cây này”. Tôi bật cười. Nhưng trên đường trở về thành phố, tôi cứ nghĩ mãi về câu nói ấy.
Ngoài kia, Sài Gòn vẫn tiếp tục xây thêm những tòa nhà mới.
Nhưng ở một góc nhỏ của Bình Quới, trên nền đất từng đầy xà bần và đổ nát, một khu vườn vẫn đang lặng lẽ lớn lên.
Và có lẽ, giữa cuộc sống hiện đại đầy vội vã này, con người cũng đang cần những khu vườn như thế để học lại cách chăm sóc chính mình.
Dòng chảy dầu khí qua eo biển Hormuz tắc nghẽn do xung đột Trung Đông khiến giá nhiên liệu tăng vọt. Nguồn cung sản phẩm hóa dầu, vốn là đầu vào của nhiều mặt hàng như giày dép, quần áo và túi nhựa, cũng chịu nhiều ảnh hưởng.
Tác động rõ rệt nhất ở châu Á, nơi chiếm hơn một nửa sản lượng sản xuất của thế giới và phụ thuộc nhiều vào nhập khẩu dầu mỏ cùng các sản phẩm liên quan.
Tại Hàn Quốc, người dân tích trữ túi đựng rác và chính phủ khuyến khích giảm thiểu vật dụng dùng một lần. Đài Loan phải thiết lập đường dây nóng cho các nhà sản xuất nhựa, trong khi nông dân dự kiến tăng giá lúa gạo vì không thể mua được túi hút chân không.
Ở Nhật Bản, khủng hoảng dầu mỏ làm dấy lên lo ngại thiếu ống nhựa y tế để bệnh nhân chạy thận nhân tạo. Các nhà sản xuất tại Malaysia cảnh báo thiếu hụt một sản phẩm phụ của dầu mỏ, đe dọa nguồn cung găng tay y tế toàn cầu.
"Mọi thứ chịu ảnh hưởng rất nhanh chóng: bia, mì, khoai tây chiên, đồ chơi, mỹ phẩm", Dan Martin, Đồng Giám đốc bộ phận tình báo kinh doanh tại công ty tư vấn Dezan Shira & Associates, cho biết.
Nguyên nhân là nắp nhựa, thùng chứa, túi và các loại hộp đựng ngày càng khó mua. Các dẫn xuất dầu mỏ còn được dùng để sản xuất keo dán giày dép và đồ nội thất, dầu bôi trơn máy móc công nghiệp, dung môi cho sơn và quy trình làm sạch.
"Gián đoạn dầu mỏ lan truyền rất nhanh sang sản phẩm hóa dầu và hàng tiêu dùng", ông Dan Martin nói.
Khi các nhà sản xuất phải trả nhiều tiền hơn cho năng lượng và nguyên liệu thô, họ bắt đầu đẩy chi phí lên người tiêu dùng. Biến động này tạo áp lực lên lạm phát và kìm hãm kinh tế.
Theo Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), nếu không có xung đột, tăng trưởng toàn cầu năm nay có thể đạt 3,3%. Tuy nhiên, tổ chức này sẽ công bố điều chỉnh dự báo vào tuần sau. "Dù chiến tranh có thể định hình kinh tế toàn cầu theo nhiều cách khác nhau, nhưng tất cả đều dẫn tới giá cao hơn và tăng trưởng chậm lại", bà Kristalina Georgieva, Giám đốc điều hành IMF, nhận định.
Dư địa ứng phó với tình trạng thiếu hụt sản phẩm từ dầu mỏ không còn nhiều. Các quốc gia bắt đầu xả kho dự trữ dầu khẩn cấp, nhưng chỉ giúp bổ sung vào nguồn cung nhiên liệu. Trong khi phần lớn thiếu hụt trong ngành sản xuất là naphtha - một sản phẩm phụ của dầu mỏ, đầu vào quan trọng cho vật liệu tổng hợp.
Các nhà sản xuất có rất ít nguồn dự trữ và không có chất thay thế naphtha. Một số công ty hóa dầu tại châu Á - nơi mua một nửa nguồn naphtha từ Trung Đông - đã cắt giảm sản lượng hoặc tuyên bố tình huống "bất khả kháng" trong những tuần gần đây.
Hàn Quốc tận dụng việc Mỹ tạm đình chỉ trừng phạt dầu và sản phẩm dầu mỏ của Nga để nhập lô naphtha đầu tiên từ Moskva, kể từ khi xung đột Ukraine nổ ra. Seoul cũng áp lệnh cấm xuất khẩu naphtha nhằm bảo vệ nguồn cung nội địa.
Ông Martin cho biết tình trạng khan hiếm sản phẩm từ dầu mỏ đang làm tăng chi phí đầu vào, nhất là tại các doanh nghiệp sản xuất hàng có tiêu chuẩn nghiêm ngặt như chất bán dẫn, linh kiện ôtô và bao bì y tế hoặc thực phẩm. "Doanh nghiệp gần như không có nhiều cách xoay xở, ngoài cắt giảm sản xuất và tiết kiệm năng lượng", ông nói.
Khi các nhà sản xuất chạy đua để đảm bảo nguồn nguyên liệu, chi phí nhựa và các sản phẩm liên quan tăng mạnh. Theo nền tảng phân tích thị trường hàng hóa ICIS, giá nhựa nguyên sinh tại châu Á đã tăng tới 59%, lên mức cao kỷ lục kể từ cuối tháng 2, thời điểm Mỹ và Israel bắt đầu không kích Iran.
Một trong những nhà bán buôn bao bì nhựa lớn nhất Thái Lan đã tăng giá 10% túi nilon trong suốt, loại sử dụng phổ biến để đựng thức ăn mang đi. Truyền thông Ấn Độ đưa tin nước đóng chai đắt hơn do giá nắp nhựa tăng 4 lần kể từ xung đột Trung Đông. Nongshim - nhà sản xuất mì ăn liền lớn nhất Hàn Quốc, cho biết công ty cung cấp bao bì nhựa cho họ hiện chỉ còn khoảng một tháng nguồn cung.
Theo bà Shariene Goh, chuyên gia phân tích hóa dầu cấp cao tại ICIS, các mặt hàng tiêu dùng phụ thuộc nhiều vào bao bì nhựa, như mỹ phẩm, có thể dễ rơi vào tình trạng thiếu hụt hơn những sản phẩm chỉ sử dụng nhựa một phần. "Các doanh nghiệp có thể tận dụng lượng tồn kho hiện có, nhưng sẽ cạn dần theo thời gian. Tôi cho rằng họ có thể thiếu hụt khá sớm", bà nói.
Theo Morgan Stanley, ngoài sản xuất 17% naphtha và 30% nhựa nguyên sinh toàn cầu, Trung Đông còn cung cấp 45% lưu huỳnh (dùng sản xuất phân bón), 33% helium (chất sử dụng trong bán dẫn, y tế và hàng không vũ trụ) và 22% urê và amoniac.
Một số nhà sản xuất hàng tiêu dùng trì hoãn mua nguyên liệu với hy vọng giá sẽ giảm nếu xung đột Trung Đông được giải quyết. Số khác tìm cách hạ chi phí bằng cách giảm lượng nhựa sử dụng.
Tại Indonesia, nơi giá nhựa tăng gấp đôi trong một tháng qua, các công ty đã giảm độ dày bao bì. Có doanh nghiệp còn cân nhắc dùng vật liệu khác như giấy, thủy tinh, nhôm hoặc nhựa tái chế. Nhưng theo Liên đoàn Bao bì Indonesia, mỗi lựa chọn đều có thách thức riêng về độ bền, tuân thủ quy định an toàn, cũng như thời gian cần thiết để điều chỉnh dây chuyền sản xuất và tìm nguồn cung mới, vốn có thể mất từ 6 tháng đến 1 năm.
Stephen Moore, nhà sáng lập MLT Analytics, cho biết việc chuyển sang các vật liệu thay thế cũng đắt đỏ. Theo ông, nguồn cung nhựa tái chế và nhựa sinh học còn hạn chế, chưa kể vật liệu sinh học đắt gấp 5-7 lần loại nguồn gốc từ dầu mỏ.
"Nếu mọi thứ ở eo biển Hormuz trở lại bình thường ngay ngày mai, tôi nghĩ cũng phải mất ít nhất vài tháng để ngành nhựa ở châu Á có thể quay lại trạng thái gần như bình thường", ông nói.
Năm nay, giỗ Tổ Hùng Vương (mùng 10-3 âm lịch) và dịp lễ 30-4 và 1-5 chỉ cách hai ngày làm việc, kỳ nghỉ kéo dài tạo thuận lợi cho người dân, du khách lên kế hoạch vui chơi, nghỉ ngơi từ sớm.
Tuy ảnh hưởng của tình hình căng thẳng tại Trung Đông, nhưng thị trường tour quốc tế dịp nghỉ lễ 30-4 năm nay vẫn diễn ra sôi động. Thay vì các đường bay xa, khách Việt ưu tiên chọn điểm đến gần, đặc biệt là khu vực Đông Bắc Á.
Nhiều doanh nghiệp du lịch ghi nhận lượng khách đặt tour quốc tế tăng 10 - 15% so với cùng kỳ năm ngoái. Với các thị trường quen thuộc, Trung Quốc là điểm sáng nhờ tour tuyến phong phú, giá cả hợp lý.
Tại hội chợ du lịch quốc tế Việt Nam - VITM 2026 diễn ra từ ngày 10 đến 12-4, tour Trung Quốc được chào bán đa dạng, phù hợp với túi tiền của nhiều nhóm khách. Từ tour đường bộ chỉ từ 3,7 triệu đồng/khách đến các tour dài ngày bằng đường hàng không có chi phí khoảng 20 triệu đồng/khách.
Theo bà Nguyễn Hoài Thu - Phó giám đốc Lữ hành Saigontourist, chi nhánh Hà Nội, những lo ngại về giá xăng không ảnh hưởng đến giá tour và combo, vì các doanh nghiệp lữ hành đã làm việc với các hãng hàng không từ cuối năm 2025 và lên kế hoạch sản phẩm đến hết quý 2.
Trong khi đó, giá vé máy bay tại thời điểm hiện tại đã tăng 30% so với cùng kỳ năm ngoái nên lượng khách đặt mua tour, combo tăng nhờ giá tốt hơn nhiều so với tour tự túc.
Với các tour quốc tế, thị trường Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc đều ghi nhận tín hiệu tích cực, lượng khách đặt tour tăng 10 - 15% so với cùng kỳ năm 2025. Bên cạnh đó, các điểm đến như Đài Loan, Hong Kong, Singapore cũng được khách Việt quan tâm.
Người dân đến gian hàng của Saigontourist chủ yếu tìm mua tour cho kỳ nghỉ hè và dịp lễ 2-9. Những ngày đầu, chủ yếu là khách hàng hưu trí, dịp cuối tuần giới trẻ tìm hiểu và chốt tour nhiều hơn.
Tượng tự, ông Hồ Xuân Phúc, Tổng giám đốc Hanoitours, cho biết đến thời điểm hiện tại các tour du lịch Trung Quốc đã kín chỗ. Nhu cầu của du khách tập trung vào các tuyến Bắc Kinh - Thượng Hải, Lệ Giang - Côn Minh, Trùng Khánh... nơi có các chương trình nghệ thuật đặc sắc, giàu trải nghiệm văn hóa.
Thay vì các tour mua sắm giá rẻ, khách Việt đang có xu hướng quan tâm nhiều hơn đến sản phẩm tour tự thiết kế "no shopping", cá nhân hóa, tăng thời gian trải nghiệm, khám phá.
Ông Bùi Thanh Tú, Giám đốc truyền thống BestPrice, nhận định thị trường dần có dấu hiệu rõ nét về sự chuyển dịch từ tour truyền thống sang các hành trình giàu trải nghiệm, phù hợp với nhu cầu cá nhân, nhóm khách.
Du khách không còn muốn đi qua nhiều điểm theo kiểu "cưỡi ngựa xem hoa" mà hướng đến trải nghiệm sâu, khám phá bản thân và văn hóa tại diểm đến. Xu hướng này phản ánh sự thay đổi trong hành vi tiêu dùng, du khách sẵn sàng chi trả cao hơn để có trải nghiệm trọn vẹn. Các sản phẩm này cho phép du khách được tự do, linh hoạt lên lịch trình. Việc cá nhân hóa trải nghiệm du lịch tăng nhanh ở nhóm khách trẻ và khách có thu nhập khá.
Ở thị trường nội địa, du khách có nhu cầu đi các tour từ 3 - 5 ngày với các điểm đến phù hợp với cả gia đình.
Theo báo cáo mới đây của Booking.com, top 10 điểm đến được du khách Việt tìm kiếm nhiều nhất trong sáu tháng đầu năm chủ yếu là biển đảo với những cái tên quen thuộc như Đà Nẵng, Nha Trang, Phú Quốc, Vũng Tàu, Mũi Né.
Bên cạnh đó còn có các điểm đến thuận lợi cho các trải nghiệm văn hóa, lối sống như TP.HCM, Hà Nội, Hội An, Đà Lạt, Ninh Bình. Qua đó phản ánh nhu cầu du lịch của khách Việt trong mùa cao điểm hè, đặc biệt trong dịp nghỉ lễ sắp tới.
Tại miền Bắc, Hạ Long (Quảng Ninh), Cát Bà (Hải Phòng) vẫn giữ được sức hút. Cùng với đó các điểm đến như Ninh Bình, Hà Giang được du khách trẻ yêu thích với trải nghiệm ngắm mùa bướm tại Vườn quốc gia Cúc Phương, hay phượt trên các cung đường đèo kỳ vĩ.
Đại diện Paradise Vietnam cho biết nhu cầu đặt phòng, dịch vụ lưu trú trên vịnh Hạ Long trong dịp lễ sắp tới tăng mạnh. Hiện, khách sạn thuộc tập đoàn đã kín phòng trong cả hai dịp lễ giỗ Tổ Hùng Vương và 30-4, cùng với đó hai tàu ngủ đêm trên vịnh Hạ Long và vịnh Lan Hạ đạt công suất 70 - 80%.
Bên cạnh việc đặt tour trọn gói, tour từng phần, combo, dịp lễ này du khách Việt cũng có xu hướng tận hưởng kỳ nghỉ với trải nghiệm tự túc bằng phương tiện cá nhân tới các điểm đến gần.
Theo bảng xếp hạng tỷ phú theo thời gian thực của Forbes, tính đến ngày 5/4, ông Phạm Nhật Vượng sở hữu khối tài sản 24,5 tỷ USD, xếp thứ 100 trên thế giới về độ giàu có. Như vậy, tỷ phú này đã vượt ông Prajogo Pangestu, người Indonesia, nhà sáng lập tập đoàn Barito Pacific, để trở thành người giàu nhất Đông Nam Á.
Tại thời điểm cuối năm 2025, ông Phạm Nhật Vượng chỉ xếp thứ hai trong số những người giàu nhất Đông Nam Á, dưới ông Prajogo Pangestu. Tuy nhiên, sau 3 tháng, tài sản của tỷ phú người Indonesia đã đi xuống, từ hơn 44 tỷ USD về còn 18,6 tỷ USD, tính đến ngày 5/4. Nguyên nhân chủ yếu do cổ phiếu của tập đoàn Barito Pacific giảm khoảng 60% tính từ đầu năm.
Forbes thống kê tài sản của cá nhân dựa vào số lượng và giá cổ phiếu người này nắm giữ tại một thời điểm nhất định. Ngoài ra, họ cũng đánh giá nhiều tài sản khác của các tỷ phú khi xếp hạng, gồm sở hữu tại các công ty riêng, bất động sản, tác phẩm nghệ thuật, du thuyền...
Tính từ đầu năm, tài sản của tỷ phú Phạm Nhật Vượng cũng đã giảm gần 4 tỷ USD, chủ yếu do cổ phiếu VIC của Vingroup đi xuống. Hiện doanh nhân này cùng gia đình nắm quyền chi phối tại Vingroup, với tổng sở hữu khoảng 65%. Cá nhân ông sở hữu trực tiếp 389,9 triệu cổ phiếu VIC, tương đương 10,05% vốn.
Chủ tịch Vingroup được tạp chí danh tiếng của Mỹ vinh danh là tỷ phú Việt Nam đầu tiên vào 2013. Khi đó, tỷ phú này sở hữu 1,5 tỷ USD và đứng thứ 974 thế giới. Như vậy sau 12 năm, tài sản của tỷ phú Phạm Nhật Vượng đã tăng hơn 16 lần.
Gia đình ông Phạm Nhật Vượng còn hai tỷ phú khác, gồm bà Phạm Thu Hương và bà Phạm Thúy Hằng. Hai nữ doanh nhân này chính thức có mặt trong danh sách những người giàu nhất thế giới của Forbes vào tháng 3 năm nay.
Bà Phạm Thu Hương là vợ ông Phạm Nhật Vượng, sở hữu khối tài sản 1,5 tỷ USD. Nữ doanh nhân sinh năm 1969, có bằng Thạc sĩ Luật Quốc tế tại Ukraine. Bà hiện giữ vị trí Phó chủ tịch Vingroup, đồng thời là Chủ tịch Công ty GSM - đơn vị vận hành hãng taxi và gọi xe Xanh SM.
Trong khi đó, bà Phạm Thúy Hằng là em gái bà Hương. Bà sinh năm 1974, tốt nghiệp chuyên ngành Ngôn ngữ Nga, Đại học Hà Nội (trước đây là Đại học Ngoại ngữ Hà Nội). Bà cũng đang là Phó chủ tịch của Vingroup, sở hữu khối tài sản 1,5 tỷ USD.
Năm nay, Vingroup đặt mục tiêu doanh thu đạt 450.000 tỷ đồng, tăng khoảng 36% so với cùng kỳ năm trước. Doanh nghiệp này dự kiến lãi sau thuế 25.000 tỷ đồng, gấp 2,2 lần năm 2025, cao nhất từ trước đến nay.
