“Họ không còn là bạn bè đúng lúc chúng tôi cần họ”, Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 1/4 nói trong cuộc phỏng vấn với Reuters, đề cập đến NATO. “Chúng tôi chưa đòi hỏi gì nhiều từ họ. Đó quả là con đường một chiều”.
Ông Trump cũng tuyên bố “chắc chắn sẽ xem xét” khả năng rút Mỹ khỏi NATO, liên minh quân sự mà ông cho rằng không mang lại nhiều lợi ích cho Mỹ. Khi xung đột Iran kéo dài, Tổng thống Mỹ ngày càng tỏ ra phẫn nộ với các đồng minh ở bên kia bờ Đại Tây Dương.
Hôm 31/3, ông Trump cho biết dự định chấm dứt sự can dự của Mỹ tại Iran trong vài tuần tới và sẽ “không liên quan gì” đến nỗ lực dài hạn nhằm đảm bảo an ninh cho eo biển Hormuz. Đây là huyết mạch hàng hải nắm giữ 20% nguồn cung dầu toàn cầu nhưng đang bị Iran phong tỏa.
“Chúng tôi sẽ rời đi rất sớm. Và nếu Pháp hay quốc gia nào khác muốn có dầu hoặc khí đốt đi qua eo biển Hormuz, họ cứ việc tới đó và tự lo liệu cho bản thân mình”, ông nói.
Trước đó cùng ngày, Tổng thống Mỹ đã đăng bài chỉ trích dữ dội trên mạng xã hội Truth Social. Ông cho rằng các quốc gia châu Âu nên “hãy gom chút can đảm muộn màng, đến eo biển Hormuz và tự mà lấy lại dầu”.
“Các vị sẽ phải bắt đầu học cách tự chiến đấu cho chính mình. Mỹ sẽ không ở đó để giúp nữa, giống như cách các vị đã không ở đó vì chúng tôi”, ông viết.
Vài giờ sau, ông Trump mô tả NATO là “hổ giấy” và chỉ trích liên minh này vì họ không tham gia cuộc chiến chống lại Iran.
Ông Trump cũng đã công kích Pháp, một đồng minh trong liên minh quân sự NATO. “Pháp đã không cho phép các máy bay chở đầy thiết bị quân sự hướng tới Israel bay qua lãnh thổ nước này. Họ tỏ ra rất thiếu thiện chí giúp đỡ”, ông cho hay.
Những phát biểu này cho thấy Tổng thống Mỹ ngày càng bực bội với sự dè dặt của châu Âu trong xung đột Iran. Ông tin rằng điều này đồng nghĩa với việc Washington không nên giúp bảo vệ các đồng minh ở châu Âu vì “họ không đứng về phía chúng tôi”.
Khi ông Trump gia tăng chỉ trích, các đồng minh châu Âu cũng đang đẩy mạnh phản ứng của họ.
Pháp cho biết nước này cho phép Mỹ sử dụng các căn cứ cho các hoạt động như tiếp nhiên liệu nhưng không cho máy bay trực tiếp tham chiến. Điện Elysee nói họ “ngạc nhiên” trước bài đăng nhắm thẳng vào Paris của ông Trump và khẳng định “Pháp không thay đổi lập trường của mình”.
Pháp và Anh đã từ chối tham gia vào chiến dịch tập kích Iran của Mỹ, với lý do ông Trump không tham vấn họ trước khi phát động cuộc tấn công.
Anh cũng cho phép máy bay ném bom Mỹ sử dụng các căn cứ của nước này, dù khẳng định chúng chỉ được dùng cho các nhiệm vụ phòng thủ, như không kích các địa điểm quân sự của Iran được sử dụng để gây tổn hại lợi ích của Anh.
Anh và Pháp đang phối hợp để tập hợp liên minh gồm tối đa 35 quốc gia, nhằm giúp đảm bảo an ninh cho eo biển Hormuz sau khi xung đột hạ nhiệt. Nỗ lực này có thể bao gồm việc triển khai đội tàu hộ tống để bảo vệ tàu dầu đi qua eo biển. Một số tàu có thể được lắp đặt pháo phòng không để bắn hạ máy bay không người lái hoặc tên lửa của Iran.
Châu Âu không che giấu nỗi lo ngại về nguy cơ xung đột Iran biến thành một cuộc chiến đẫm máu không có hồi kết. Và khi xung đột đẩy giá năng lượng lên cao, những lời chỉ trích từ châu Âu ngày càng trở nên gay gắt hơn.
Thủ tướng Đức Friedrich Merz tháng trước từng ủng hộ cuộc tấn công của Mỹ-Israel vào Iran. Tuy nhiên, hôm 27/3, ông nói với tờ FAZ rằng “tôi chỉ không tin những gì Israel và Mỹ đang làm sẽ thực sự dẫn đến thành công”. Đức cũng chỉ cho phép Washington sử dụng các căn cứ hoặc triển khai khí tài quân sự để đáp lại những đòn tấn công trả đũa của Tehran.
Tại Italy, cuộc chiến của Mỹ tại Iran đã gây rắc rối cho Thủ tướng Giorgia Meloni, khi mối quan hệ thân thiết giữa bà với ông Trump đang bị soi xét kỹ.
Cử tri Italy ngày 22/3 bác bỏ một cuộc trưng cầu dân ý về cải cách tư pháp, vốn được xem là thước đo mức độ ủng hộ dành cho bà. Chính quyền của bà đã tìm cách tạo khoảng cách với ông Trump trong bối cảnh người dân phản đối cuộc xung đột.
“Ông Trump là Tổng thống của một quốc gia, được bầu với số phiếu áp đảo. Ông ấy đi theo con đường riêng mà không nghe ai ngoài chính mình. Chúng tôi cũng đi theo con đường riêng, không phục tùng ai”, Bộ trưởng Quốc phòng Italy Guido Crosetto nói ngày 30/3.
Theo một quan chức cấp cao của Italy, nước này gần đây từ chối cấp quyền hạ cánh cho các chiến đấu cơ của Mỹ đang tìm cách đáp xuống căn cứ Sigonella ở phía đông Sicily. Quyết định được đưa ra sau khi xác định các máy bay này có liên quan đến xung đột ở Iran.
Trong một tuyên bố hôm 31/3, văn phòng của bà Meloni không xác nhận sự việc nhưng cho biết mỗi yêu cầu tiêm kích hạ cánh đều được xem xét cẩn trọng theo từng trường hợp “như vẫn luôn được thực hiện”. Họ cũng phủ nhận xảy ra căng thẳng với Washington về việc sử dụng căn cứ.
Thông tin này xuất hiện một ngày sau khi Bộ trưởng Quốc phòng Tây Ban Nha tuyên bố nước này tăng cường lập trường phản đối cuộc chiến. Madrid không chỉ từ chối cho máy bay quân sự Mỹ tham gia tấn công Iran sử dụng căn cứ trên lãnh thổ, mà còn cấm chúng bay qua không phận.
Thủ tướng Tây Ban Nha Pedro Sanchez, người từng không nhận được nhiều ủng hộ trong các cuộc thăm dò dư luận, đã tìm thấy “luồng sinh khí mới” trên chính trường khi ông dẫn dắt sự phản kháng của châu Âu đối với xung đột Iran.
Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio cũng đặt câu hỏi về cam kết với NATO khi nhắc đến việc Tây Ban Nha từ chối cho chiến đấu cơ Mỹ sử dụng không phận.
“Nếu NATO chỉ đơn thuần là chúng tôi bảo vệ châu Âu khi họ bị tấn công, còn họ lại từ chối cho chúng tôi sử dụng căn cứ khi cần, đó không phải là quan hệ hợp tác tốt. Điều đó khiến người ta khó tiếp tục gắn bó và nói rằng điều này có lợi cho Mỹ. Vì vậy tất cả những điều này sẽ cần xem xét lại”, ông nói.
Vincenzo Camporini, cựu tham mưu trưởng không quân Italy và hiện là cố vấn khoa học của Viện Các vấn đề Quốc tế, cho hay Washington không nên ngạc nhiên khi các đồng minh ngần ngại hợp tác với họ trong cuộc chiến Iran.
“Tôi cho rằng điều này liên quan tới việc Mỹ phát động chiến dịch mà không có bất kỳ sự tham vấn nào với các đồng minh trong NATO. Họ cũng không tính đến việc phải thông báo cho các quốc gia đồng minh”, Camporini nói. “Bạn không thể làm vậy rồi sau đó lại yêu cầu sự hỗ trợ từ các quốc gia khác trong NATO”.
"Một tàu dầu của Israel, mang tên thương mại là Aqua 1 đang hoạt động tại trung tâm vịnh Ba Tư đã bị lực lượng hải quân Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đánh trúng bằng tên lửa và đang bốc cháy", IRGC ra tuyên bố trên truyền hình nhà nước Iran ngày 1/4.
IRGC không đưa ra bằng chứng cho thấy tàu Aqua 1 thuộc sở hữu của Israel. Theo trang theo dõi hàng hải Marine Traffic, tàu dầu này treo cờ Panama, hiện được công ty QatarEnergy thuê.
Trước đó cùng ngày, Cơ quan Hoạt động Thương mại Hàng hải Vương quốc Anh (UKMTO) và công ty QatarEnergy cho biết tàu dầu Aqua 1 bị tập kích trong vùng biển của Qatar, cách trung tâm công nghiệp Ras Laffan, nơi đặt nhà máy khí đốt lớn nhất thế giới, khoảng 31 km về phía bắc.
Toàn bộ 21 thủy thủ trên tàu đã được sơ tán, không có thương vong liên quan. Vụ tấn công cũng không gây ra nguy cơ tràn dầu.
IRGC không cho biết đã sử dụng loại tên lửa nào để tấn công tàu Aqua 1. Bộ Quốc phòng Qatar cho hay tàu dầu đã trúng một trong ba quả tên lửa hành trình được phóng lên từ lãnh thổ Iran, gây hư hại trên mớn nước.
IRGC cũng khẳng định eo biển Hormuz vẫn đóng cửa đối với "kẻ thù" của Iran, thêm rằng tình hình quanh tuyến đường thủy quan trọng này "vẫn nằm dưới sự kiểm soát vững chắc" của họ.
Israel chưa bình luận về thông tin.
Sau khi chiến sự bùng phát ngày 28/2, Iran nhắm mục tiêu vào loạt hạ tầng trọng yếu ở Trung Đông, trong đó có các cơ sở dầu khí ở vùng Vịnh. Vụ tấn công nhiều khả năng sẽ tiếp tục khiến eo biển Hormuz, huyết mạch vận chuyển 20% nguồn cung dầu khí thế giới, bị tê liệt.
Theo Hãng tin Reuters, Tổng thống Zelensky dẫn lại thông tin tình báo từ Ukraine, Mỹ và châu Âu khi đưa ra cảnh báo nói trên.
"Các cơ quan tình báo của chúng tôi cho biết đã nhận được dữ liệu, bao gồm từ các đối tác Mỹ và châu Âu, về việc Nga đang chuẩn bị tiến hành một cuộc tấn công bằng tên lửa Oreshnik" - ông Zelensky viết trên nền tảng X.
Cảnh báo được đưa ra một ngày sau khi Tổng thống Nga Vladimir Putin ra lệnh cho quân đội Nga chuẩn bị các phương án trả đũa nhằm Ukraine sau vụ tấn công bằng máy bay không người lái (drone) nhằm vào một ký túc xá sinh viên ở khu vực Lugansk do Nga kiểm soát ở miền đông Ukraine.
Các quan chức Nga thông tin số người thiệt mạng trong vụ tấn công bằng drone vào ký túc xá sinh viên ở Lugansk đã tăng lên 18 người. Tuy nhiên bên quân đội Ukraine phủ nhận trách nhiệm về vụ tấn công này.
"Chúng tôi đang ghi nhận các dấu hiệu cho thấy Nga chuẩn bị tiến hành cuộc tấn công phối hợp nhằm vào lãnh thổ Ukraine, gồm cả Kiev, có sử dụng nhiều loại vũ khí khác nhau. Các vũ khí tầm trung nói trên có thể được sử dụng trong cuộc tấn công như vậy" - ông Zelensky viết trên nền tảng X.
Trước đó, Nga đã hai lần tấn công Ukraine bằng tên lửa siêu vượt âm Oreshnik - loại tên lửa mà ông Putin từng tuyên bố là "không thể đánh chặn" nhờ tốc độ được cho là gấp hơn 10 lần vận tốc âm thanh.
Nga lần đầu phóng tên lửa Oreshnik hồi tháng 11-2024 nhằm vào một cơ sở mà Nga nói là nhà máy quân sự ở Ukraine. Khi đó, các nguồn tin Ukraine cho biết tên lửa mang đầu đạn giả, thay vì thuốc nổ và chỉ gây thiệt hại hạn chế.
Vụ tấn công thứ hai diễn ra vào tháng 1-2026, khi tên lửa đánh trúng vùng Lviv ở miền tây Ukraine.
"Chúng tôi muốn lưu ý các đối tác tại Mỹ và châu Âu rằng việc sử dụng loại vũ khí này cũng như việc kéo dài cuộc chiến đang tạo ra một tiền lệ toàn cầu cho các bên gây hấn tiềm tàng khác" - ông Zelensky nêu quan ngại.
Hồi tháng 1, lãnh đạo Anh, Pháp và Đức mô tả việc Nga sử dụng tên lửa siêu vượt âm Oreshnik - loại vũ khí có khả năng mang cả đầu đạn thông thường và hạt nhân - tại miền tây Ukraine là hành động "leo thang và không thể chấp nhận".
Ông Zelensky cho biết Ukraine đang trông đợi phản ứng từ cộng đồng quốc tế - "một phản ứng mang tính ngăn chặn trước, chứ không phải chỉ phản ứng sau khi sự việc đã xảy ra".
Nhà lãnh đạo Ukraine nhấn mạnh rằng cần gây sức ép lên Matxcơva để ngăn Nga mở rộng cuộc chiến.
Hãng AFP ngày 12.5 đưa tin 12 nhân viên điều trị cho một người được sơ tán từ du thuyền MV Hondius dương tính với virus hanta tại Hà Lan đã phải cách ly, sau khi các quy trình không được tuân thủ đúng cách.
Bệnh viện Đại học Radboud cho biết đã xảy ra sai sót trong quy trình lấy máu và xử lý nước tiểu của bệnh nhân. "Do tình huống đó, 12 nhân viên sẽ phải cách ly phòng ngừa trong sáu tuần như một biện pháp phòng ngừa, dù nguy cơ lây nhiễm thấp", bệnh viện cho biết trong thông cáo.
Sai sót đầu tiên xảy ra khi lấy máu từ bệnh nhân lúc nhập viện hôm 7.5. Quy trình tiêu chuẩn đã được tiến hành nhưng "do bản chất của virus, máu này lẽ ra phải được xử lý theo quy trình nghiêm ngặt hơn", theo thông cáo.
Hai ngày sau đó, các quy trình nghiêm ngặt hơn cũng không được tuân thủ trong việc xử lý nước tiểu của bệnh nhân.
"Dù khả năng lây nhiễm thực tế rất nhỏ, những biện pháp này lại có tác động đáng kể đến tất cả những người liên quan", theo bà Bertine Lahuis, Chủ tịch Hội đồng quản trị bệnh viện.
"Chúng tôi rất tiếc vì điều này đã xảy ra tại trung tâm y tế đại học của chúng tôi. Chúng tôi sẽ điều tra kỹ lưỡng diễn biến sự việc để rút kinh nghiệm và ngăn chặn điều này xảy ra trong tương lai", bà Lahuis nói thêm.
Bệnh nhân này, hiện chưa được tiết lộ danh tính, đã được sơ tán khỏi tàu MV Hondius bằng máy bay và đưa đến bệnh viện Radboud hôm 7.5. Sau đó, bệnh nhân này xét nghiệm dương tính với virus hanta.
Trong một diễn biến khác, Bộ Y tế Tây Ban Nha ngày 12.5 cho hay một công dân nước này đang cách ly tại Madrid sau khi sơ tán khỏi du thuyền đã xét nghiệm dương tính với virus hanta.
Bệnh nhân không có triệu chứng và trong tình trạng ổn. Bệnh viện đang tiến hành thêm các xét nghiệm để xác định chính xác hơn. Trong khi đó, 13 hành khách người Tây Ban Nha còn lại hiện đang cách ly tại cùng quân y viện và xét nghiệm âm tính.
Du thuyền MV Hondius hiện đang rời đảo Tenerife tại quần đảo Canary của Tây Ban Nha để đến Hà Lan, sau khi những hành khách cuối cùng đã được sơ tán.
Ba người đã thiệt mạng sau khi một loại virus hanta, chủng virus hiếm gặp thường lây lan giữa các loài gặm nhấm, được phát hiện trên tàu MV Hondius, gây ra mối lo ngại về sức khỏe toàn cầu.
Hiện chưa có vắc xin hoặc phương pháp điều trị đặc hiệu nào cho loại virus hanta, nhưng các quan chức y tế khẳng định nguy cơ đối với cộng đồng là thấp và bác bỏ những so sánh với đại dịch Covid-19.
