“Họ không còn là bạn bè đúng lúc chúng tôi cần họ”, Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 1/4 nói trong cuộc phỏng vấn với Reuters, đề cập đến NATO. “Chúng tôi chưa đòi hỏi gì nhiều từ họ. Đó quả là con đường một chiều”.
Ông Trump cũng tuyên bố “chắc chắn sẽ xem xét” khả năng rút Mỹ khỏi NATO, liên minh quân sự mà ông cho rằng không mang lại nhiều lợi ích cho Mỹ. Khi xung đột Iran kéo dài, Tổng thống Mỹ ngày càng tỏ ra phẫn nộ với các đồng minh ở bên kia bờ Đại Tây Dương.
Hôm 31/3, ông Trump cho biết dự định chấm dứt sự can dự của Mỹ tại Iran trong vài tuần tới và sẽ “không liên quan gì” đến nỗ lực dài hạn nhằm đảm bảo an ninh cho eo biển Hormuz. Đây là huyết mạch hàng hải nắm giữ 20% nguồn cung dầu toàn cầu nhưng đang bị Iran phong tỏa.
“Chúng tôi sẽ rời đi rất sớm. Và nếu Pháp hay quốc gia nào khác muốn có dầu hoặc khí đốt đi qua eo biển Hormuz, họ cứ việc tới đó và tự lo liệu cho bản thân mình”, ông nói.
Trước đó cùng ngày, Tổng thống Mỹ đã đăng bài chỉ trích dữ dội trên mạng xã hội Truth Social. Ông cho rằng các quốc gia châu Âu nên “hãy gom chút can đảm muộn màng, đến eo biển Hormuz và tự mà lấy lại dầu”.
“Các vị sẽ phải bắt đầu học cách tự chiến đấu cho chính mình. Mỹ sẽ không ở đó để giúp nữa, giống như cách các vị đã không ở đó vì chúng tôi”, ông viết.
Vài giờ sau, ông Trump mô tả NATO là “hổ giấy” và chỉ trích liên minh này vì họ không tham gia cuộc chiến chống lại Iran.
Ông Trump cũng đã công kích Pháp, một đồng minh trong liên minh quân sự NATO. “Pháp đã không cho phép các máy bay chở đầy thiết bị quân sự hướng tới Israel bay qua lãnh thổ nước này. Họ tỏ ra rất thiếu thiện chí giúp đỡ”, ông cho hay.
Những phát biểu này cho thấy Tổng thống Mỹ ngày càng bực bội với sự dè dặt của châu Âu trong xung đột Iran. Ông tin rằng điều này đồng nghĩa với việc Washington không nên giúp bảo vệ các đồng minh ở châu Âu vì “họ không đứng về phía chúng tôi”.
Khi ông Trump gia tăng chỉ trích, các đồng minh châu Âu cũng đang đẩy mạnh phản ứng của họ.
Pháp cho biết nước này cho phép Mỹ sử dụng các căn cứ cho các hoạt động như tiếp nhiên liệu nhưng không cho máy bay trực tiếp tham chiến. Điện Elysee nói họ “ngạc nhiên” trước bài đăng nhắm thẳng vào Paris của ông Trump và khẳng định “Pháp không thay đổi lập trường của mình”.
Pháp và Anh đã từ chối tham gia vào chiến dịch tập kích Iran của Mỹ, với lý do ông Trump không tham vấn họ trước khi phát động cuộc tấn công.
Anh cũng cho phép máy bay ném bom Mỹ sử dụng các căn cứ của nước này, dù khẳng định chúng chỉ được dùng cho các nhiệm vụ phòng thủ, như không kích các địa điểm quân sự của Iran được sử dụng để gây tổn hại lợi ích của Anh.
Anh và Pháp đang phối hợp để tập hợp liên minh gồm tối đa 35 quốc gia, nhằm giúp đảm bảo an ninh cho eo biển Hormuz sau khi xung đột hạ nhiệt. Nỗ lực này có thể bao gồm việc triển khai đội tàu hộ tống để bảo vệ tàu dầu đi qua eo biển. Một số tàu có thể được lắp đặt pháo phòng không để bắn hạ máy bay không người lái hoặc tên lửa của Iran.
Châu Âu không che giấu nỗi lo ngại về nguy cơ xung đột Iran biến thành một cuộc chiến đẫm máu không có hồi kết. Và khi xung đột đẩy giá năng lượng lên cao, những lời chỉ trích từ châu Âu ngày càng trở nên gay gắt hơn.
Thủ tướng Đức Friedrich Merz tháng trước từng ủng hộ cuộc tấn công của Mỹ-Israel vào Iran. Tuy nhiên, hôm 27/3, ông nói với tờ FAZ rằng “tôi chỉ không tin những gì Israel và Mỹ đang làm sẽ thực sự dẫn đến thành công”. Đức cũng chỉ cho phép Washington sử dụng các căn cứ hoặc triển khai khí tài quân sự để đáp lại những đòn tấn công trả đũa của Tehran.
Tại Italy, cuộc chiến của Mỹ tại Iran đã gây rắc rối cho Thủ tướng Giorgia Meloni, khi mối quan hệ thân thiết giữa bà với ông Trump đang bị soi xét kỹ.
Cử tri Italy ngày 22/3 bác bỏ một cuộc trưng cầu dân ý về cải cách tư pháp, vốn được xem là thước đo mức độ ủng hộ dành cho bà. Chính quyền của bà đã tìm cách tạo khoảng cách với ông Trump trong bối cảnh người dân phản đối cuộc xung đột.
“Ông Trump là Tổng thống của một quốc gia, được bầu với số phiếu áp đảo. Ông ấy đi theo con đường riêng mà không nghe ai ngoài chính mình. Chúng tôi cũng đi theo con đường riêng, không phục tùng ai”, Bộ trưởng Quốc phòng Italy Guido Crosetto nói ngày 30/3.
Theo một quan chức cấp cao của Italy, nước này gần đây từ chối cấp quyền hạ cánh cho các chiến đấu cơ của Mỹ đang tìm cách đáp xuống căn cứ Sigonella ở phía đông Sicily. Quyết định được đưa ra sau khi xác định các máy bay này có liên quan đến xung đột ở Iran.
Trong một tuyên bố hôm 31/3, văn phòng của bà Meloni không xác nhận sự việc nhưng cho biết mỗi yêu cầu tiêm kích hạ cánh đều được xem xét cẩn trọng theo từng trường hợp “như vẫn luôn được thực hiện”. Họ cũng phủ nhận xảy ra căng thẳng với Washington về việc sử dụng căn cứ.
Thông tin này xuất hiện một ngày sau khi Bộ trưởng Quốc phòng Tây Ban Nha tuyên bố nước này tăng cường lập trường phản đối cuộc chiến. Madrid không chỉ từ chối cho máy bay quân sự Mỹ tham gia tấn công Iran sử dụng căn cứ trên lãnh thổ, mà còn cấm chúng bay qua không phận.
Thủ tướng Tây Ban Nha Pedro Sanchez, người từng không nhận được nhiều ủng hộ trong các cuộc thăm dò dư luận, đã tìm thấy “luồng sinh khí mới” trên chính trường khi ông dẫn dắt sự phản kháng của châu Âu đối với xung đột Iran.
Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio cũng đặt câu hỏi về cam kết với NATO khi nhắc đến việc Tây Ban Nha từ chối cho chiến đấu cơ Mỹ sử dụng không phận.
“Nếu NATO chỉ đơn thuần là chúng tôi bảo vệ châu Âu khi họ bị tấn công, còn họ lại từ chối cho chúng tôi sử dụng căn cứ khi cần, đó không phải là quan hệ hợp tác tốt. Điều đó khiến người ta khó tiếp tục gắn bó và nói rằng điều này có lợi cho Mỹ. Vì vậy tất cả những điều này sẽ cần xem xét lại”, ông nói.
Vincenzo Camporini, cựu tham mưu trưởng không quân Italy và hiện là cố vấn khoa học của Viện Các vấn đề Quốc tế, cho hay Washington không nên ngạc nhiên khi các đồng minh ngần ngại hợp tác với họ trong cuộc chiến Iran.
“Tôi cho rằng điều này liên quan tới việc Mỹ phát động chiến dịch mà không có bất kỳ sự tham vấn nào với các đồng minh trong NATO. Họ cũng không tính đến việc phải thông báo cho các quốc gia đồng minh”, Camporini nói. “Bạn không thể làm vậy rồi sau đó lại yêu cầu sự hỗ trợ từ các quốc gia khác trong NATO”.
AFP hôm nay 22.4 đưa tin tình trạng tăng phí qua kênh đào Panama được ghi nhận kể từ khi Mỹ và Israel phát động các cuộc tấn công nhằm vào Iran từ hôm 28.2 và eo biển Hormuz bị phong tỏa. Đây là tuyến hàng hải chiến lược vận chuyển khoảng 1/5 lượng dầu mỏ và khí tự nhiên xuất khẩu toàn cầu từ các quốc gia vùng Vịnh.
Cơ quan Quản lý kênh đào Panama cho biết để đáp ứng nhu cầu nhiên liệu, các nhà máy lọc dầu châu Á chọn mua dầu khí từ Mỹ, vận chuyển qua kênh đào Panama thay vì mua từ các nước vùng Vịnh vốn phụ thuộc vào eo biển Hormuz.
Theo thông tin chính thức từ cơ quan này, hiện lưu lượng tàu thuyền qua kênh đào Panama vẫn duy trì ở mức cao, với trung bình 34 tàu/ngày trong tháng 1 và 37 tàu/ngày trong tháng 3. Một số ngày thậm chí còn tăng lên 40 chuyến.
"Sự gia tăng trên phản ánh những thay đổi trong mô hình thương mại toàn cầu và các điều kiện thị trường, bao gồm những yếu tố địa chính trị ảnh hưởng các tuyến hàng hải quan trọng", Cơ quan Quản lý kênh đào Panama cho hay.
Các tàu qua kênh thường đặt lịch trước khá lâu, và những tàu không đặt lịch phải chờ trung bình 5 ngày. Tuy nhiên, cơ quan cũng vận hành một hệ thống đấu giá cho phép mua suất đi gấp vào phút chót.
Trong phiên đấu giá gần nhất, một tàu chở khí hóa lỏng đã chi đến 4 triệu USD để mua suất này, và trong những tuần gần đây cũng có 2 tàu đưa ra mức giá hơn 3 triệu USD.
Con số trên cao ngất ngưởng nếu so với các mức trung bình đấu giá từ tháng 10.2025 đến tháng 2 năm nay là 130.000 USD/suất, và tăng lên 385.000 USD/suất trong tháng 3 và tháng 4.
Khoảng 5% lưu lượng thương mại hàng hải toàn cầu đi qua kênh đào Panama, và những nước sử dụng chính là Mỹ và Trung Quốc. Tuyến này chủ yếu kết nối bờ Đông nước Mỹ với Trung Quốc, Hàn Quốc và Nhật Bản.
Ngày 23-5, giờ địa phương, Tổng thống Mỹ Donald Trump thông báo rằng đã đàm phán xong phần lớn thỏa thuận với Iran mặc dù "cần được hoàn thiện" thêm.
"Một thỏa thuận đã được đàm phán gần như hoàn tất, cần được hoàn thiện giữa Mỹ, Iran và nhiều quốc gia khác", ông Trump viết trên nền tảng Truth Social của mình, liệt kê một số nước Trung Đông như Saudi Arabia, UAE, Qatar, Ai Cập, Jordan, Bahrain, Thổ Nhĩ Kỳ và nước trung gian hòa giải Pakistan.
Trong thông báo này, nhà lãnh đạo Mỹ cũng cho biết eo biển Hormuz sẽ được mở cửa. Tuy nhiên, Hãng tin Fars của Iran cho biết theo trao đổi mới nhất giữa Tehran và Washington, eo biển Hormuz sẽ vẫn nằm dưới sự quản lý của Iran.
Nói về thỏa thuận, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran, ông Esmaeil Baqaei, cho biết đây là một thỏa thuận khung gồm 14 điều khoản, trong khi thỏa thuận cuối cùng sẽ được hoàn tất trong từ 30 đến 60 ngày.
Theo Hãng tin Reuters, thỏa thuận khung mở ra ba giai đoạn: chấm dứt chiến tranh, giải quyết cuộc khủng hoảng ở eo biển Hormuz và thời gian 30 ngày để đàm phán về một thỏa thuận rộng hơn, có thể được gia hạn.
Đài CNN đưa tin hàng chục tiếng súng nổ gần Nhà Trắng vào tối ngày 23-5 khi ông Trump đang ở bên trong tòa nhà.
Cơ quan Mật vụ cho biết họ đang điều tra các báo cáo về tiếng súng nổ tại góc đường 17 và đại lộ Pennsylvania North West, ngay bên ngoài khu phức hợp Nhà Trắng. Các phóng viên đứng trên bãi cỏ Nhà Trắng đã được đưa vào bên trong trú ẩn trong khi các mật vụ mang súng trường phản ứng nhanh tại hiện trường.
Quan chức Mỹ sau đó cho biết tình hình đã được kiểm soát, tay súng đã bị bắn hạ và đưa vào bệnh viện.
Sáng 24-5, Ukraine thông báo thủ đô Kiev hứng đợt tấn công quy mô lớn bằng tên lửa đạn đạo sau cảnh báo của Tổng thống Volodymyr Zelensky. Hãng tin AFP cũng xác nhận nhiều tiếng nổ lớn vang lên ở thủ đô của Ukraine giữa tiếng còi báo động.
"Thủ đô đang hứng chịu một cuộc tấn công tên lửa đạn đạo quy mô lớn. Có thể sẽ có thêm các vụ phóng tên lửa mới. Hãy ở trong hầm trú ẩn!", lãnh đạo chính quyền quân sự Kiev, ông Tymur Tkachenko, viết trên Telegram.
Vài giờ trước đó, ông Zelensky đã thông báo Kiev nhận được dữ liệu, bao gồm cả từ các đối tác Mỹ và châu Âu, về việc Nga đang chuẩn bị một cuộc tấn công bằng tên lửa Oreshnik.
"Chúng tôi đang thấy những dấu hiệu chuẩn bị cho một cuộc tấn công phối hợp vào lãnh thổ Ukraine, bao gồm cả Kiev, liên quan đến nhiều loại vũ khí khác nhau", ông Zelensky viết trên mạng xã hội.
Oreshnik là tên lửa có khả năng mang đầu đạn hạt nhân của Nga và đã được triển khai đến nước láng giềng Belarus. Nga đã sử dụng tên lửa Oreshnik trong các đợt tấn công Ukraine vào tháng 11-2024 và mới nhất vào tháng 1-2026, theo AFP.
Trung Quốc dự kiến phóng tàu vũ trụ Thần Châu-23 dự kiến sẽ phóng lúc 23:08 (1508 GMT) đưa một phi hành gia lên trạm vũ trụ Thiên Cung thực hiện sứ mệnh kéo dài 1 năm. Đây là thời sự mệnh dài kỉ lục đối với Trung Quốc, cho phép nghiên cứu sinh lý học con người trong thời gian dài ở không gian trong bối cảnh Bắc Kinh đang tham vọng đưa người lên Mặt Trăng vào năm 2030.
Theo Hãng tin AFP, tàu vũ trụ được phóng bằng tên lửa đẩy Trường Chinh-2F Y23 từ Trung tâm Phóng Vệ tinh Jiuquan ở tây bắc Trung Quốc. Có 3 phi hành gia trên tàu và 1 người sẽ ở lại trạm trong 1 năm.
Bộ Y tế Congo cho biết hơn 867 ca nhiễm Ebola được ghi nhận ở nước này với 204 người đã tử vong. Theo số liệu thống kê mới nhất của Tổ chức Y tế thế giới (WHO) vào cuối tuần này cho thấy số ca tử vong là 177 từ 750 trường hợp nghi nhiễm Ebola. WHO đã tuyên bố dịch Ebola là một tình trạng khẩn cấp quốc tế.
Cơ quan y tế của Liên minh châu Phi cảnh báo rằng ngoài Congo và Uganda, nhiều quốc gia khác trên lục địa này cũng đang có nguy cơ bị ảnh hưởng bởi virus Ebola như Angola, Burundi, Trung Phi, Ethiopia, Kenya, Rwanda, Nam Sudan, Tanzania và Zambia.
Các đội cứu hộ đang tìm kiếm 2 người còn mất tích trong vụ nổ mỏ than ở miền bắc Trung Quốc khiến ít nhất 82 người thiệt mạng, truyền thông địa phương đưa tin sáng sớm 24-5.
Tổng cộng 755 nhân viên cấp cứu và y tế đã được điều động đến hiện trường thảm họa khai thác mỏ tồi tệ nhất ở Trung Quốc trong 17 năm qua.
Tổng cộng 247 công nhân đang làm việc dưới lòng đất vào thời điểm xảy ra vụ nổ ở tỉnh Sơn Tây. Trong đó, ít nhất 82 người đã chết và 128 người đã được đưa đến bệnh viện để điều trị, một số người còn mất tích.
Theo Tân Hoa Xã, các loại khí độc hại dưới hầm mỏ đã vượt quá giới hạn an toàn trong một thời gian dài, gây ra nguy cơ xảy ra các thảm họa thứ cấp. Kết quả điều tra sơ bộ cho thấy công ty khai thác mỏ đã "vi phạm pháp luật nghiêm trọng".
Video đăng trên mạng xã hội ngày 31/3 cho thấy ít nhất hai quả đạn đánh chặn của Israel lao tới mục tiêu được cho là tên lửa đạn đạo Iran. Tuy nhiên, vật thể này liên tục thay đổi đường bay, khiến hai tên lửa đều không thể đánh trúng mục tiêu.
Chưa rõ thời điểm và vị trí ghi hình, cũng như liệu phòng không Israel có chặn được tên lửa nói trên hay không.
Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) chưa bình luận về thông tin.
"Đây không phải lần đầu có bằng chứng Iran sử dụng các tên lửa tiên tiến, với khả năng né đạn phòng không của đối phương, để tập kích Israel. Iran từng nhiều lần dùng tên lửa lắp đầu đạn hồi quyển có khả năng cơ động (MaRV) để xuyên thủng lưới phòng không đối phương", biên tập viên Thomas Newdick của chuyên trang quân sự Mỹ War Zone nhận định.
MaRV có tính năng tương tự phương tiện lướt siêu vượt âm, nhưng khả năng cơ động kém hơn và chủ yếu vẫn bay theo quỹ đạo cố định trong giai đoạn giữa hành trình. Chúng có thể đột ngột tăng độ cao khi lao tới mục tiêu và tạo ra đường bay trồi sụt, giúp tăng tầm bắn, điều chỉnh hướng bay và gây khó khăn cho lá chắn tên lửa đối phương.
Iran trong nhiều năm phát triển MaRV đối phó lưới phòng không đa tầng được Israel triển khai.
Bên cạnh đó, giới chuyên gia chỉ ra rằng những hệ thống phòng thủ tên lửa tinh vi nhất không phải lúc nào cũng đạt hiệu quả.
"Một số tên lửa của Iran có khả năng cơ động, làm phức tạp thêm hoạt động đánh chặn. Nỗ lực tính toán quỹ đạo mục tiêu đôi khi sẽ không chính xác. Một chút nhiễu loạn khí quyển cũng đủ để cản trở nỗ lực đánh chặn", Yehoshua Kalisky, chuyên gia thuộc Viện Nghiên cứu An ninh Quốc gia Israel, cho hay.
Giới chuyên gia từng cảnh báo các đợt tấn công trả đũa ban đầu của Iran có thể chỉ sử dụng tên lửa đạn đạo đời cũ, nhằm kéo giãn lưới phòng không đối phương, buộc Mỹ - Israel và đồng minh tiêu hao lượng lớn tên lửa đắt tiền để đối phó. Những vũ khí hiện đại hơn có thể được triển khai ngay khi lưới phòng thủ Mỹ và đồng minh xuất hiện lỗ hổng.
