“Họ không còn là bạn bè đúng lúc chúng tôi cần họ”, Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 1/4 nói trong cuộc phỏng vấn với Reuters, đề cập đến NATO. “Chúng tôi chưa đòi hỏi gì nhiều từ họ. Đó quả là con đường một chiều”.
Ông Trump cũng tuyên bố “chắc chắn sẽ xem xét” khả năng rút Mỹ khỏi NATO, liên minh quân sự mà ông cho rằng không mang lại nhiều lợi ích cho Mỹ. Khi xung đột Iran kéo dài, Tổng thống Mỹ ngày càng tỏ ra phẫn nộ với các đồng minh ở bên kia bờ Đại Tây Dương.
Hôm 31/3, ông Trump cho biết dự định chấm dứt sự can dự của Mỹ tại Iran trong vài tuần tới và sẽ “không liên quan gì” đến nỗ lực dài hạn nhằm đảm bảo an ninh cho eo biển Hormuz. Đây là huyết mạch hàng hải nắm giữ 20% nguồn cung dầu toàn cầu nhưng đang bị Iran phong tỏa.
“Chúng tôi sẽ rời đi rất sớm. Và nếu Pháp hay quốc gia nào khác muốn có dầu hoặc khí đốt đi qua eo biển Hormuz, họ cứ việc tới đó và tự lo liệu cho bản thân mình”, ông nói.
Trước đó cùng ngày, Tổng thống Mỹ đã đăng bài chỉ trích dữ dội trên mạng xã hội Truth Social. Ông cho rằng các quốc gia châu Âu nên “hãy gom chút can đảm muộn màng, đến eo biển Hormuz và tự mà lấy lại dầu”.
“Các vị sẽ phải bắt đầu học cách tự chiến đấu cho chính mình. Mỹ sẽ không ở đó để giúp nữa, giống như cách các vị đã không ở đó vì chúng tôi”, ông viết.
Vài giờ sau, ông Trump mô tả NATO là “hổ giấy” và chỉ trích liên minh này vì họ không tham gia cuộc chiến chống lại Iran.
Ông Trump cũng đã công kích Pháp, một đồng minh trong liên minh quân sự NATO. “Pháp đã không cho phép các máy bay chở đầy thiết bị quân sự hướng tới Israel bay qua lãnh thổ nước này. Họ tỏ ra rất thiếu thiện chí giúp đỡ”, ông cho hay.
Những phát biểu này cho thấy Tổng thống Mỹ ngày càng bực bội với sự dè dặt của châu Âu trong xung đột Iran. Ông tin rằng điều này đồng nghĩa với việc Washington không nên giúp bảo vệ các đồng minh ở châu Âu vì “họ không đứng về phía chúng tôi”.
Khi ông Trump gia tăng chỉ trích, các đồng minh châu Âu cũng đang đẩy mạnh phản ứng của họ.
Pháp cho biết nước này cho phép Mỹ sử dụng các căn cứ cho các hoạt động như tiếp nhiên liệu nhưng không cho máy bay trực tiếp tham chiến. Điện Elysee nói họ “ngạc nhiên” trước bài đăng nhắm thẳng vào Paris của ông Trump và khẳng định “Pháp không thay đổi lập trường của mình”.
Pháp và Anh đã từ chối tham gia vào chiến dịch tập kích Iran của Mỹ, với lý do ông Trump không tham vấn họ trước khi phát động cuộc tấn công.
Anh cũng cho phép máy bay ném bom Mỹ sử dụng các căn cứ của nước này, dù khẳng định chúng chỉ được dùng cho các nhiệm vụ phòng thủ, như không kích các địa điểm quân sự của Iran được sử dụng để gây tổn hại lợi ích của Anh.
Anh và Pháp đang phối hợp để tập hợp liên minh gồm tối đa 35 quốc gia, nhằm giúp đảm bảo an ninh cho eo biển Hormuz sau khi xung đột hạ nhiệt. Nỗ lực này có thể bao gồm việc triển khai đội tàu hộ tống để bảo vệ tàu dầu đi qua eo biển. Một số tàu có thể được lắp đặt pháo phòng không để bắn hạ máy bay không người lái hoặc tên lửa của Iran.
Châu Âu không che giấu nỗi lo ngại về nguy cơ xung đột Iran biến thành một cuộc chiến đẫm máu không có hồi kết. Và khi xung đột đẩy giá năng lượng lên cao, những lời chỉ trích từ châu Âu ngày càng trở nên gay gắt hơn.
Thủ tướng Đức Friedrich Merz tháng trước từng ủng hộ cuộc tấn công của Mỹ-Israel vào Iran. Tuy nhiên, hôm 27/3, ông nói với tờ FAZ rằng “tôi chỉ không tin những gì Israel và Mỹ đang làm sẽ thực sự dẫn đến thành công”. Đức cũng chỉ cho phép Washington sử dụng các căn cứ hoặc triển khai khí tài quân sự để đáp lại những đòn tấn công trả đũa của Tehran.
Tại Italy, cuộc chiến của Mỹ tại Iran đã gây rắc rối cho Thủ tướng Giorgia Meloni, khi mối quan hệ thân thiết giữa bà với ông Trump đang bị soi xét kỹ.
Cử tri Italy ngày 22/3 bác bỏ một cuộc trưng cầu dân ý về cải cách tư pháp, vốn được xem là thước đo mức độ ủng hộ dành cho bà. Chính quyền của bà đã tìm cách tạo khoảng cách với ông Trump trong bối cảnh người dân phản đối cuộc xung đột.
“Ông Trump là Tổng thống của một quốc gia, được bầu với số phiếu áp đảo. Ông ấy đi theo con đường riêng mà không nghe ai ngoài chính mình. Chúng tôi cũng đi theo con đường riêng, không phục tùng ai”, Bộ trưởng Quốc phòng Italy Guido Crosetto nói ngày 30/3.
Theo một quan chức cấp cao của Italy, nước này gần đây từ chối cấp quyền hạ cánh cho các chiến đấu cơ của Mỹ đang tìm cách đáp xuống căn cứ Sigonella ở phía đông Sicily. Quyết định được đưa ra sau khi xác định các máy bay này có liên quan đến xung đột ở Iran.
Trong một tuyên bố hôm 31/3, văn phòng của bà Meloni không xác nhận sự việc nhưng cho biết mỗi yêu cầu tiêm kích hạ cánh đều được xem xét cẩn trọng theo từng trường hợp “như vẫn luôn được thực hiện”. Họ cũng phủ nhận xảy ra căng thẳng với Washington về việc sử dụng căn cứ.
Thông tin này xuất hiện một ngày sau khi Bộ trưởng Quốc phòng Tây Ban Nha tuyên bố nước này tăng cường lập trường phản đối cuộc chiến. Madrid không chỉ từ chối cho máy bay quân sự Mỹ tham gia tấn công Iran sử dụng căn cứ trên lãnh thổ, mà còn cấm chúng bay qua không phận.
Thủ tướng Tây Ban Nha Pedro Sanchez, người từng không nhận được nhiều ủng hộ trong các cuộc thăm dò dư luận, đã tìm thấy “luồng sinh khí mới” trên chính trường khi ông dẫn dắt sự phản kháng của châu Âu đối với xung đột Iran.
Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio cũng đặt câu hỏi về cam kết với NATO khi nhắc đến việc Tây Ban Nha từ chối cho chiến đấu cơ Mỹ sử dụng không phận.
“Nếu NATO chỉ đơn thuần là chúng tôi bảo vệ châu Âu khi họ bị tấn công, còn họ lại từ chối cho chúng tôi sử dụng căn cứ khi cần, đó không phải là quan hệ hợp tác tốt. Điều đó khiến người ta khó tiếp tục gắn bó và nói rằng điều này có lợi cho Mỹ. Vì vậy tất cả những điều này sẽ cần xem xét lại”, ông nói.
Vincenzo Camporini, cựu tham mưu trưởng không quân Italy và hiện là cố vấn khoa học của Viện Các vấn đề Quốc tế, cho hay Washington không nên ngạc nhiên khi các đồng minh ngần ngại hợp tác với họ trong cuộc chiến Iran.
“Tôi cho rằng điều này liên quan tới việc Mỹ phát động chiến dịch mà không có bất kỳ sự tham vấn nào với các đồng minh trong NATO. Họ cũng không tính đến việc phải thông báo cho các quốc gia đồng minh”, Camporini nói. “Bạn không thể làm vậy rồi sau đó lại yêu cầu sự hỗ trợ từ các quốc gia khác trong NATO”.
Trong cuộc bầu cử sơ bộ của đảng Dân chủ tại bang Colorado ngày 30-6 (giờ địa phương), nữ chính trị gia Melat Kiros đã tạo nên cú sốc khi đánh bại nghị sĩ kỳ cựu Diana DeGette (68 tuổi).
Chiến thắng giúp bà Kiros trở thành ứng viên chính thức của Đảng Dân chủ tại khu vực bầu cử số 1 của bang Colorado, bao gồm thành phố Denver.
Đây vốn là "thành trì" của Đảng Dân chủ, nên kết quả này gần như bảo đảm bà sẽ giành chắc ghế tại Hạ viện Mỹ trong cuộc bầu cử tháng 11.
Theo báo Guardian, bà Kiros sinh năm 1997 tại Ethiopia - đúng vào năm bà DeGette lần đầu bước chân vào Quốc hội Mỹ.
Bà tốt nghiệp Trường Luật thuộc Đại học Notre Dame năm 2022.
Chiến thắng của bà diễn ra chỉ một tuần sau khi cử tri New York lần lượt loại hai nghị sĩ Dân chủ đương nhiệm và chọn một gương mặt mới thay thế một nghị sĩ nghỉ hưu.
Điểm chung của các ứng viên chiến thắng là đều theo đường lối cấp tiến, kêu gọi lập trường cứng rắn hơn với Israel.
Khi tuyên bố tranh cử, bà Kiros nhận được sự ủng hộ của Thượng nghị sĩ Bernie Sanders cùng nhiều tổ chức cánh tả.
Sau chiến thắng của bà, tổ chức Justice Democrats nhận định bà đã "xây dựng được một phong trào truyền cảm hứng, giúp cử tri nhận ra họ có quyền lựa chọn những người đại diện đúng với mong muốn của mình trong Đảng Dân chủ".
Giám đốc điều hành Justice Democrats Alexandra Rojas cho rằng kết quả phản ánh xu hướng của cử tri Dân chủ, khi họ ngày càng mong muốn những nhà lãnh đạo có lập trường quyết liệt như bà Kiros.
Nghị quyết được đề xuất bởi hạ nghị sĩ Gregory Meeks, thành viên cấp cao của đảng Dân chủ trong Ủy ban Đối ngoại Hạ viện Mỹ, và dự kiến được đưa ra bỏ phiếu ngày 21/5. Văn kiện yêu cầu Tổng thống Donald Trump rút lực lượng Mỹ khỏi Iran, ngoại trừ "những đơn vị có thể cần thiết để bảo vệ Mỹ hoặc đồng minh, đối tác của khỏi cuộc tấn công sắp xảy ra".
Cuộc bỏ phiếu bị Chủ tịch Hạ viện Mike Johnson đình chỉ vài giờ trước khi bắt đầu, giữa lúc đảng Cộng hòa đứng trước nguy cơ thất bại do không đủ số nghị sĩ có mặt.
"Giá xăng và giá thực phẩm tăng. Chúng tôi đã thúc đẩy cuộc bỏ phiếu về cuộc chiến do chính Tổng thống lựa chọn và nó chắc chắn sẽ được thông qua. Chắc chắn chúng tôi có đủ phiếu và họ biết điều đó. Vì vậy họ đang chơi trò chính trị, gian lận và trì hoãn bỏ phiếu", nghị sĩ Meeks nói.
Nghị sĩ Meeks trước đó chỉ trích Chủ tịch Johnson đã cố tình trì hoãn cuộc bỏ phiếu. "Rất nhiều đồng nghiệp từ đảng Cộng hòa đang cảm nhận áp lực từ cử tri ở quê nhà, khi người dân phải đối mặt với giá thực phẩm tăng cao và giá xăng leo thang", ông nói.
Đảng Dân chủ đã nhiều lần thúc đẩy bỏ phiếu nhằm hạn chế quyền phát động chiến tranh của Tổng thống Trump ở cả Hạ viện và Thượng viện. Nỗ lực này đang nhận được thêm sự ủng hộ từ một số nghị sĩ Cộng hòa trong những tuần gần đây.
Hạ nghị sĩ Jim McGovern chất vấn "điều gì đang xảy ra" với nghị quyết về quyền chiến tranh của ông Trump.
"Chúng ta không bỏ phiếu, giữa lúc người dân Mỹ đã quá chán ngán cuộc chiến phi pháp đang tiêu tốn hàng chục tỷ USD sao? Giá xăng đang tăng vọt. Người dân thậm chí không đủ tiền mua thực phẩm. Thế mà các vị rút lại dự luật? Các vị không đủ can đảm hay bản lĩnh để bỏ phiếu?", ông nói.
Ông Meeks cho biết cuộc bỏ phiếu dự kiến diễn ra đầu tháng 6, khi Hạ viện Mỹ quay lại làm việc sau kỳ nghỉ Memorial Day, ngày lễ tưởng nhớ những quân nhân Mỹ đã thiệt mạng.
Thượng viện Mỹ đầu tuần này cũng thúc đẩy nghị quyết tương tự nhằm hạn chế khả năng ông Trump tiến hành hành động quân sự nhằm vào Iran mà không có sự phê chuẩn của quốc hội. Nghị quyết vượt qua vòng bỏ phiếu thủ tục quan trọng ở Thượng viện Mỹ sau 7 lần thất bại, vào vòng tranh luận để đưa ra kết luận trong vài tuần tới.
Hạ viện Mỹ hủy bỏ cuộc bỏ phiếu diễn ra sau khi Tổng thống Trump hồi đầu tuần nói rằng ông tin chiến dịch Iran được người dân Mỹ ủng hộ.
"Hãy nhìn xem, ai cũng nói cuộc chiến không được lòng dân, nhưng tôi nghĩ nó rất được ủng hộ khi người ta hiểu rằng chuyện này liên quan tới vũ khí hạt nhân, những vũ khí có thể xóa sổ Los Angeles hay các thành phố lớn chỉ trong thời gian rất ngắn", ông cho hay.
Cuộc thăm dò gần đây của CNN cho thấy 77% người Mỹ, trong đó có cả đa số cử tri Cộng hòa, cho rằng chính sách của Tổng thống Trump đã khiến chi phí sinh hoạt tại cộng đồng nơi họ sống gia tăng.
Natalie Alatriste sinh ra và lớn lên trong gia đình gốc Mỹ Latin tại hạt Miami-Dade, bang Florida. Trong ký ức của Alatriste, Miami những năm 1990 là một thành phố sôi động nhưng không quá đông đúc, với môi trường đa văn hóa, nơi cộng đồng người gốc Cuba, Mexico, Haiti, Venezuela và Colombia cùng sinh sống.
Tuy nhiên, theo cô, diện mạo thành phố đã thay đổi rõ rệt sau đại dịch Covid-19. Làn sóng người từ các bang có chi phí cao như New York chuyển đến sau đại dịch đã đẩy giá cả tại Miami tăng nhanh.
Alatriste làm việc tại một công ty toàn cầu với thu nhập khoảng 175.000 USD mỗi năm, thuộc nhóm cao ở bang nơi thu nhập trung vị của một hộ gia đình khoảng 75.000 USD/năm.
Tuy nhiên, Alatriste cho biết cô vẫn thấy "nghèo" khi phải chi trả cho các chi phí cố định cao ở Florida, đặc biệt là tiền nhà. Cô sống trong căn hộ hai phòng ngủ tại Coral Gables từ năm 2020, với giá thuê ban đầu 2.200 USD mỗi tháng, nhưng đến năm 2025 đã tăng lên 3.750 USD, dù điều kiện căn hộ không thay đổi.
Các chi phí khác như điện, thực phẩm và ăn uống bên ngoài cũng tăng đáng kể. Theo Alatriste, một ly cocktail giá 25 USD tại Miami đã trở thành điều bình thường. Giao thông cũng là vấn đề lớn khi các tuyến cao tốc thường xuyên thi công, khiến thời gian đi làm trên quãng đường khoảng 8 km có thể mất tới 30-45 phút vào giờ cao điểm.
"Hệ thống giao thông công cộng hạn chế, trong khi thời tiết nóng ẩm ở Florida khiến việc đi bộ hoặc sử dụng xe buýt trở nên bất tiện, bạn sẽ đến công ty trong tình trạng mồ hôi nhễ nhại", Alatriste nói với Business Insider.
Từ năm 2024, cô bắt đầu tính đến việc rời Florida, khi chi phí sinh hoạt tăng mạnh và môi trường chính trị tại bang không còn phù hợp với quan điểm cá nhân. "Florida không còn khiến tôi cảm thấy như ở nhà nữa", Alatriste nói.
Quyết định rời đi không dễ dàng, vì gia đình cô vẫn sống tại Florida. Alatriste cho biết cô từng nhiều lần do dự trước khi đóng gói đồ đạc để chuyển nhà.
Năm 2025, cô chuyển đến Arlington, bang Virginia, sau thời gian dài cân nhắc về chi phí sống và định hướng cá nhân. "Ngày tôi rời đi rất xúc động, như thể bỏ lại tất cả những gì quen thuộc phía sau", cô nhớ lại.
Arlington là nơi cô từng có ấn tượng tốt từ thời trung học khi tham dự lễ nhậm chức của tổng thống Barack Obama năm 2009. Khu vực này, cách thủ đô Washington khoảng 20 phút di chuyển, được cô đánh giá phù hợp hơn với nhịp sống cá nhân.
Hiện Alatriste sống cùng bạn đời tại khu Shirlington, nơi tập trung nhiều gia đình trẻ, trong độ tuổi 30-40. Tại đây, cô xây dựng được các mối quan hệ hàng xóm, tham gia câu lạc bộ đọc sách và duy trì thói quen tập luyện, thay vì lối sống sôi động như ở Miami.
"Miami là nơi có văn hóa thiên về tiệc tùng, nên khi bước vào môi trường mới như thế này chính là điều tôi hằng mơ ước. Rốt cuộc tôi đã tìm thấy nó", cô nói với Arlington Today.
Alatriste cho biết cô cảm nhận rõ sự "dễ thở" về tài chính khi sống ở Arlington. Cô và bạn đời thuê một căn nhà phố ba tầng rộng khoảng 232 m2 với giá 4.350 USD mỗi tháng. Dù mức thuê không thấp, việc có hai nguồn thu nhập cùng mặt bằng chi phí sinh hoạt hợp lý hơn giúp cuộc sống bớt áp lực, từ tiền thực phẩm, bảo hiểm xe đến các khoản chi tiêu hàng ngày.
Sau khi rời công ty cũ, cô bắt đầu kinh doanh riêng trong lĩnh vực tư vấn, làm việc với các công ty chăm sóc sức khỏe. Theo Alatriste, môi trường tại Virginia thuận lợi hơn cho việc phát triển sự nghiệp khi tập trung nhiều tổ chức và chuyên gia trong ngành. Hiện cô có khoảng 5-6 khách hàng và đã tuyển nhân sự bán thời gian đầu tiên.
"Tôi không còn cảm giác lãng phí quá nhiều thời gian hay tiền bạc chỉ để duy trì cuộc sống. Dù vậy, tôi vẫn nhớ gia đình tại Florida và không loại trừ khả năng quay lại trong tương lai, nếu điều kiện sống tại Miami có những thay đổi đáng kể", Alatriste cho biết.
