Nghị định số 90/2026/NĐ-CP của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế có hiệu lực từ ngày 15/5, thay thế, bổ sung và cập nhật nhiều nội dung so với Nghị định 117/2020/NĐ-CP.
Trong nhóm các hành vi vi phạm hành chính về khám bệnh, chữa bệnh, một số hành vi có thể bị phạt tới 30-40 triệu đồng.
Cụ thể gồm các hành vi như khám bệnh, chữa bệnh khi chưa được cấp giấy phép, chứng chỉ hành nghề hoặc đang trong thời gian bị thu hồi giấy phép, chứng chỉ hoặc bị đình chỉ hành nghề; thuê, mượn giấy phép, chứng chỉ hành nghề; từ chối hoặc cố ý chậm cấp cứu cho người bệnh trừ trường hợp được quyền từ chối theo quy định của pháp luật…
Mức phạt này cũng áp dụng cho hành vi xâm phạm tính mạng, sức khỏe, xúc phạm danh dự, nhân phẩm của người hành nghề và người khác làm việc tại cơ sở khám bệnh, chữa bệnh hoặc phá hoại, hủy hoại tài sản của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh.
Đáng chú ý việc đăng tải các thông tin mang tính quy kết về trách nhiệm của người hành nghề, cơ sở khám bệnh, chữa bệnh khi xảy ra sự cố y khoa mà chưa có kết luận của cơ quan có thẩm quyền cũng bị phạt 30-40 triệu đồng.
Nghị định này cũng bổ sung một số hành vi vi phạm mới như không đăng ký hành nghề hoặc hành nghề ngoài thời gian, địa điểm đã đăng ký, với mức phạt 3-5 triệu đồng.
Tại Nghị định 90 bổ sung, làm rõ và cụ thể hóa nhiều hành vi vi phạm. Chẳng hạn, phạt 5-10 triệu đồng với một các hành vi như:
– Kê đơn thuốc, chỉ định sử dụng các dịch vụ khám bệnh, chữa bệnh hoặc gợi ý chuyển người bệnh tới cơ sở khám bệnh, chữa bệnh khác nhằm trục lợi.
– Tẩy xóa, sửa chữa hồ sơ bệnh án nhằm sai lệch thông tin về khám bệnh, chữa bệnh.
– Người hành nghề chịu trách nhiệm chuyên môn kỹ thuật từ hai cơ sở khám bệnh, chữa bệnh trở lên, trừ người hành nghề là người chịu trách nhiệm chuyên môn của trạm y tế cấp xã.
– Làm người phụ trách từ hai viện hoặc trung tâm hoặc khoa hoặc đơn nguyên trở lên trong cùng một cơ sở y tế hoặc trong cùng một thời gian hành nghề đồng thời làm người phụ trách của cơ sở khác.
– Từ chối tham gia hoạt động khám bệnh, chữa bệnh khi có thiên tai, thảm họa, dịch bệnh truyền nhiễm thuộc nhóm A hoặc tình trạng khẩn cấp theo quyết định huy động, điều động của cơ quan, người có thẩm quyền, trừ trường hợp người hành nghề thuộc nhóm nguy cơ cao đối với các bệnh dịch và trường hợp khác theo quy định của pháp luật…
Về hình thức xử phạt bổ sung, Nghị định 90 tiếp tục duy trì các biện pháp: Tước quyền sử dụng giấy phép, chứng chỉ hành nghề, buộc nộp lại khoản lợi bất hợp pháp song phạm vi áp dụng rõ hơn, cụ thể hơn so với Nghị định 117.
Bác sĩ Nguyễn Phối Hiền, Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM - cơ sở 3, cho biết theo y học cổ truyền, các vị thuốc hoặc thảo mộc có tác dụng thanh nhiệt thường được dùng trong những trường hợp có biểu hiện thiên về nhiệt, thấp nhiệt hoặc có chỉ định phù hợp sau khi thăm khám. Điều này không có nghĩa là ai cũng dùng được, dùng lúc nào cũng đúng và dùng càng nhiều càng tốt.
"Nước thanh nhiệt sẽ có lợi khi sử dụng đúng cách và không thay thế nước thường. Dùng đúng thì có thể là một thức uống phù hợp trong những ngày nóng bức. Dùng sai thì một ly 'nước mát' cũng có thể làm cơ thể thêm khó chịu", bác sĩ Hiền chia sẻ.
Dưới đây là một số sai lầm khi sử dụng nước thanh nhiệt có thể ảnh hưởng không tốt đến sức khỏe:
Nước lọc vẫn là nguồn nước chính của cơ thể. Các loại trà thảo mộc, nước mát hoặc nước thanh nhiệt thường có hoạt chất sinh học nhất định. Một số loại có tính lợi tiểu, một số có tính mát hoặc hàn theo y học cổ truyền, một số lại có thể ảnh hưởng đến tiêu hóa nếu dùng nhiều. Vì vậy, không nên uống nước thanh nhiệt thay hoàn toàn nước lọc trong thời gian dài.
Không phải cứ thấy nóng trong người là tự uống nước mát liên tục. Theo y học cổ truyền, thanh nhiệt cần đúng người, đúng lúc và đúng tình trạng. Người có cơ địa hư hàn, dễ lạnh bụng, hay tiêu lỏng, ăn uống kém, tay chân lạnh hoặc huyết áp thấp có thể khó chịu khi dùng thường xuyên các loại nước có tính mát hoặc hàn.
Một số sản phẩm đóng chai được quảng cáo là mát gan, thanh nhiệt, giải độc, nhưng thành phần lại có nhiều đường. Uống thường xuyên sẽ làm tăng năng lượng nạp vào cơ thể, không có lợi cho người đang kiểm soát cân nặng, rối loạn đường huyết, gan nhiễm mỡ hoặc tăng triglyceride máu.
Nhiều người có thói quen nghe vị nào mát thì cho vào chung một ấm: rau má, nhân trần, atiso, rễ tranh, cam thảo, la hán quả, hạ khô thảo. Cách pha này nghe có vẻ “đủ bài”, nhưng lại khó kiểm soát liều lượng, tính vị và tác dụng của từng vị. Trong y học cổ truyền, phối ngũ dược liệu cần có nguyên tắc.
“Thải độc” là một cụm từ rất dễ gây hiểu nhầm. Cơ thể đã có gan, thận, phổi, ruột và da tham gia vào quá trình chuyển hóa, xử lý và đào thải các chất không cần thiết. Một ly nước mát không thể thay thế chức năng của các cơ quan này. Không nên hiểu đơn giản rằng cứ uống nước thanh nhiệt là cơ thể được “lọc sạch độc tố”.
Người đang điều trị các bệnh mạn tính như tăng huyết áp, tim mạch, tiểu đường, gan, thận... không nên tự ý uống nước thanh nhiệt hằng ngày. Một số dược liệu có thể tương tác với thuốc, vì vậy nên hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ trước khi sử dụng thường xuyên.
Trẻ nhỏ, người cao tuổi, phụ nữ mang thai, phụ nữ đang cho con bú, người bệnh gan, bệnh thận hoặc người có nhiều bệnh nền là nhóm cần cẩn trọng. Cơ thể của nhóm người này nhạy cảm hơn với thay đổi nước, điện giải, tiêu hóa và tác dụng của dược liệu.
Khi tuổi thọ tăng lên, nhu cầu khám chữa bệnh cũng gia tăng, đặc biệt đối với các bệnh mạn tính như tim mạch, đái tháo đường, huyết áp, ung thư hay những bệnh lý thoái hóa. Trong khi đó, nhiều người cao tuổi không thuộc diện chính sách, không có lương hưu hoặc nguồn thu nhập ổn định vẫn phải đóng bảo hiểm y tế (BHYT) theo hộ gia đình. Mức đóng được giảm dần từ thành viên thứ hai trở đi, cụ thể người thứ hai, thứ ba, thứ tư, thứ năm lần lượt đóng bằng 70%, 60%, 50% và 40% mức đóng của người thứ nhất.
Chi phí này là gánh nặng với một bộ phận người dân, nhất là người sống dựa vào trợ cấp hoặc sự hỗ trợ của con cháu. Vì vậy, cử tri đề nghị Nhà nước nghiên cứu ban hành chính sách cấp miễn phí thẻ BHYT cho toàn bộ người dân từ 65 tuổi trở lên.
Bộ Y tế cho rằng "đây là kiến nghị đáng quan tâm trong bối cảnh Việt Nam đang bước vào giai đoạn già hóa dân số". Tuy nhiên, việc bổ sung một nhóm thụ hưởng mới với quy mô lớn cần được xem xét trên cơ sở khả năng cân đối Quỹ BHYT, nguồn lực ngân sách và sự đồng bộ của hệ thống an sinh xã hội. Bộ Y tế ghi nhận kiến nghị của cử tri và sẽ phối hợp với các bộ, ngành liên quan để nghiên cứu, xem xét.
Hiện nhiều nhóm chính sách xã hội đã được ngân sách nhà nước đóng hoặc hỗ trợ đóng BHYT. Trong đó, người nghèo, đồng bào dân tộc thiểu số, người có công với cách mạng được ngân sách đóng 100% mức phí; hộ cận nghèo được hỗ trợ 70%; hộ gia đình làm nông, lâm, ngư nghiệp có mức sống trung bình được hỗ trợ tối thiểu 30%.
Ngoài ra, người từ đủ 75 tuổi trở lên đang hưởng trợ cấp tuất hằng tháng và người từ 70 đến dưới 75 tuổi thuộc hộ cận nghèo đang hưởng trợ cấp tuất cũng thuộc nhóm được ngân sách nhà nước đóng BHYT. Thân nhân liệt sĩ, thân nhân người có công với cách mạng và một số nhóm khác cũng được hưởng chính sách tương tự theo quy định của Luật BHYT.
Các địa phương có thể căn cứ khả năng ngân sách để quyết định hỗ trợ thêm mức đóng BHYT cho người dân cao hơn quy định tối thiểu hoặc hỗ trợ cho các nhóm chưa thuộc diện được hỗ trợ, theo Bộ Y tế.
Theo các chuyên gia, nếu được thực hiện, chính sách miễn phí BHYT cho người từ 65 tuổi trở lên giúp giảm gánh nặng chi phí y tế cho người cao tuổi, góp phần tăng tỷ lệ bao phủ BHYT toàn dân. Chính sách này cũng góp phần hạn chế tình trạng người dân bỏ điều trị hoặc chậm tiếp cận dịch vụ y tế vì khó khăn tài chính.
Tuy nhiên, để thực hiện, thách thức lớn nhất là nguồn lực tài chính. Hàng triệu người thuộc nhóm tuổi từ 65 trở lên, nếu ngân sách nhà nước đóng toàn bộ mức phí BHYT sẽ tạo áp lực đáng kể lên ngân sách và quỹ bảo hiểm. Do đó, việc mở rộng chính sách cần được tính toán kỹ lưỡng về lộ trình, phạm vi áp dụng và khả năng chi trả dài hạn.
Nếu chỉ ăn thực vật mà không ăn thịt cá, cơ thể có thể xuất hiện những hiện tượng sau:
Ăn nhiều rau củ, trái cây và ngũ cốc nguyên hạt thường giúp tăng lượng chất xơ, vitamin và các chất chống ô xy hóa trong chế độ ăn. Điều này sẽ có lợi cho sức khỏe tim mạch và chuyển hóa, theo chuyên trang Eating Well (Mỹ).
Nhiều nghiên cứu cho thấy những người áp dụng chế độ ăn chủ yếu là thực vật thường có nguy cơ mắc huyết áp cao, bệnh tim mạch và tiểu đường loại 2 thấp hơn. Mức cholesterol "xấu" LDL và chỉ số khối cơ thể của họ cũng có xu hướng tốt hơn so với người ăn thịt.
Rau củ thường chứa ít calo, giàu nước và chất xơ nên tạo cảm giác no lâu. Vì vậy, nhiều người nhận thấy cân nặng giảm sau khi hạn chế thịt và tăng lượng rau trong bữa ăn.
Tuy nhiên, giảm cân không đồng nghĩa với việc chỉ giảm mỡ. Nếu chế độ ăn thiếu protein trong thời gian dài, cơ thể có thể bắt đầu phân hủy mô cơ để chuyển hóa thành năng lượng cung cấp cho cơ thể.
Việc mất khối cơ có thể khiến cơ thể dễ mệt mỏi, giảm sức mạnh, giảm khả năng vận động và làm chậm quá trình trao đổi chất. Do đó, dù cân nặng giảm nhưng sức khỏe tổng thể chưa chắc đã được cải thiện.
Nếu chỉ ăn rau, trái cây, khoai hay ngũ cốc nguyên hạt mà không bổ sung thêm các nguồn protein khác như sữa, quả hạch hay đậu, cơ thể sẽ không nhận đủ protein cần thiết. Thiếu protein trong thời gian dài có thể gây sụt giảm khối cơ, mệt mỏi, tóc dễ gãy rụng, da khô, vết thương lâu lành và suy giảm sức đề kháng, chuyên gia dinh dưỡng Natalie Romito tại trung tâm y tế phi lợi nhuận Cleveland Clinic (Mỹ) cho biết.
Thịt đỏ và một số loại hải sản là nguồn cung cấp sắt và kẽm quan trọng cho cơ thể. Mặc dù rau xanh, đậu và ngũ cốc cũng chứa sắt nhưng đây chủ yếu là sắt không heme, loại sắt hấp thu kém hơn so với sắt từ động vật. Do đó, người không ăn thịt có nguy cơ thiếu sắt cao hơn, đặc biệt là phụ nữ trong độ tuổi sinh sản.
Thiếu sắt gây mệt mỏi, da xanh xao, chóng mặt, giảm khả năng tập trung và suy giảm miễn dịch. Tương tự, kẽm là khoáng chất cần thiết cho quá trình lành vết thương, duy trì vị giác và hệ miễn dịch. Một số hợp chất tự nhiên trong thực vật có thể làm giảm khả năng hấp thu kẽm. Nếu chế độ ăn quá nhiều thực vật thì nguy cơ thiếu kẽm sẽ tăng lên, theo Eating Well.
