Nghị định số 90/2026/NĐ-CP của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế có hiệu lực từ ngày 15/5, thay thế, bổ sung và cập nhật nhiều nội dung so với Nghị định 117/2020/NĐ-CP.
Trong nhóm các hành vi vi phạm hành chính về khám bệnh, chữa bệnh, một số hành vi có thể bị phạt tới 30-40 triệu đồng.
Cụ thể gồm các hành vi như khám bệnh, chữa bệnh khi chưa được cấp giấy phép, chứng chỉ hành nghề hoặc đang trong thời gian bị thu hồi giấy phép, chứng chỉ hoặc bị đình chỉ hành nghề; thuê, mượn giấy phép, chứng chỉ hành nghề; từ chối hoặc cố ý chậm cấp cứu cho người bệnh trừ trường hợp được quyền từ chối theo quy định của pháp luật…
Mức phạt này cũng áp dụng cho hành vi xâm phạm tính mạng, sức khỏe, xúc phạm danh dự, nhân phẩm của người hành nghề và người khác làm việc tại cơ sở khám bệnh, chữa bệnh hoặc phá hoại, hủy hoại tài sản của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh.
Đáng chú ý việc đăng tải các thông tin mang tính quy kết về trách nhiệm của người hành nghề, cơ sở khám bệnh, chữa bệnh khi xảy ra sự cố y khoa mà chưa có kết luận của cơ quan có thẩm quyền cũng bị phạt 30-40 triệu đồng.
Nghị định này cũng bổ sung một số hành vi vi phạm mới như không đăng ký hành nghề hoặc hành nghề ngoài thời gian, địa điểm đã đăng ký, với mức phạt 3-5 triệu đồng.
Tại Nghị định 90 bổ sung, làm rõ và cụ thể hóa nhiều hành vi vi phạm. Chẳng hạn, phạt 5-10 triệu đồng với một các hành vi như:
– Kê đơn thuốc, chỉ định sử dụng các dịch vụ khám bệnh, chữa bệnh hoặc gợi ý chuyển người bệnh tới cơ sở khám bệnh, chữa bệnh khác nhằm trục lợi.
– Tẩy xóa, sửa chữa hồ sơ bệnh án nhằm sai lệch thông tin về khám bệnh, chữa bệnh.
– Người hành nghề chịu trách nhiệm chuyên môn kỹ thuật từ hai cơ sở khám bệnh, chữa bệnh trở lên, trừ người hành nghề là người chịu trách nhiệm chuyên môn của trạm y tế cấp xã.
– Làm người phụ trách từ hai viện hoặc trung tâm hoặc khoa hoặc đơn nguyên trở lên trong cùng một cơ sở y tế hoặc trong cùng một thời gian hành nghề đồng thời làm người phụ trách của cơ sở khác.
– Từ chối tham gia hoạt động khám bệnh, chữa bệnh khi có thiên tai, thảm họa, dịch bệnh truyền nhiễm thuộc nhóm A hoặc tình trạng khẩn cấp theo quyết định huy động, điều động của cơ quan, người có thẩm quyền, trừ trường hợp người hành nghề thuộc nhóm nguy cơ cao đối với các bệnh dịch và trường hợp khác theo quy định của pháp luật…
Về hình thức xử phạt bổ sung, Nghị định 90 tiếp tục duy trì các biện pháp: Tước quyền sử dụng giấy phép, chứng chỉ hành nghề, buộc nộp lại khoản lợi bất hợp pháp song phạm vi áp dụng rõ hơn, cụ thể hơn so với Nghị định 117.
Dịch vụ lấy máu xét nghiệm tại nhà ngày càng phổ biến, vì thuận tiện, không phải xếp hàng chờ đợi. Đây là một phần trong tổng thể khám chữa bệnh từ xa, với mục tiêu giúp người dân không cần đến bệnh viện mà vẫn được đảm bảo chăm sóc sức khỏe. Song, mọi người cần tham khảo ý kiến bác sĩ điều trị trước khi gọi xét nghiệm, tránh bỏ sót các chỉ số quan trọng.
"Nếu là trường hợp tái khám định kỳ hoặc đang theo dõi dài hạn, bạn chỉ cần lấy tờ kết quả cũ và làm lại đúng các xét nghiệm như vậy", phó giáo sư nói.
Tuy nhiên, nhiều kỹ thuật viên thường có xu hướng gợi ý làm thêm xét nghiệm A, B, C... với tâm lý "đằng nào cũng một lần lấy máu" của người bệnh và gia đình. Vì vậy, rất nhiều xét nghiệm không cần thiết đã được thực hiện, đặc biệt là các xét nghiệm marker ung thư.
Ngoài ra, người bệnh cần lưu ý tính chính xác của kết quả, bởi chất lượng ống máu sau khi vận chuyển một quãng đường dài khó so sánh được với mẫu lấy ngay tại bệnh viện. "Bộ bảo quản mẫu vận chuyển chuyên nghiệp có giá lên tới hàng trăm triệu đồng nên không Lab xét nghiệm nào trang bị đồng bộ cho toàn bộ dịch vụ lấy máu tại nhà của mình", phó giáo sư nói.
Do đó, khi thấy một kết quả bất thường, bệnh nhân cần tham khảo ý kiến bác sĩ điều trị. Ví dụ bệnh nhân hoàn toàn không có triệu chứng nhưng xét nghiệm Creatinin lên tới 135 µmol/L, vượt ngưỡng bình thường hơn 20%. Trong khi đó, Ure và các chỉ số khác lại hoàn toàn bình thường. Bác sĩ khuyên bệnh nhân làm lại xét nghiệm chức năng thận, kết quả Creatinin chỉ 67 µmol/L, trong giới hạn bình thường.
Một yếu tố nữa ảnh hưởng đến chất lượng xét nghiệm tại nhà là tay nghề của kỹ thuật viên lấy máu. Nhiều người chưa được đào tạo bài bản để xử trí các sự cố có thể xảy ra khi lấy máu ví dụ như phản ứng cường phế vị.
Cường phế vị là cảm giác choáng váng hoặc ngất xỉu do cơ thể phản ứng thái quá với nỗi sợ kim tiêm, cảm giác đau hoặc khi nhìn thấy máu.
Bác sĩ khuyên người bệnh cần thông thái, lựa chọn cẩn thận đơn vị lấy máu tại nhà. Xác định rõ danh mục xét nghiệm cần thiết qua tư vấn của bác sĩ, trao đổi thẳng thắn với kỹ thuật viên lấy mẫu. Không nên tự suy luận khi thấy kết quả bình thường hay bất thường so với lần trước mà cần chuyển kết quả đến bác sĩ của mình.
Ngày 19.5, Trường đại học Y - Dược, Đại học Huế tổ chức hội nghị quốc tế "Chuẩn hóa chất lượng và nâng cao năng lực trong thực hành chăm sóc ban đầu và y học gia đình". Hội nghị kéo dài 2 ngày, nhằm thúc đẩy mô hình chăm sóc liên tục, quản lý sức khỏe toàn dân và nâng cao năng lực hệ thống chăm sóc sức khỏe ban đầu và y học gia đình trong giai đoạn mới.
Đây cũng là sự kiện hưởng ứng Ngày bác sĩ gia đình thế giới 19.5 với chủ đề được phát động "Chăm sóc lấy con người làm trung tâm trong thời đại số".
Tham dự hội nghị có đại diện Bộ Y tế, các sở y tế, trường đại học y dược, chuyên gia trong nước; hơn 200 đại biểu đến từ các trạm y tế xã phường, bệnh viện và trung tâm y tế ở khu vực miền Trung - Tây nguyên; Hội Bác sĩ gia đình Việt Nam, Hội Tim mạch học Việt Nam, Hội Phụ sản Việt Nam, Hội Hô hấp Việt Nam; các chuyên gia quốc tế đến từ Cơ quan dịch vụ y tế quốc gia Vương quốc Anh (NHS)...
Hội nghị diễn ra trong bối cảnh ngành y tế đang thúc đẩy nhiều định hướng chính sách quan trọng nhằm củng cố y tế cơ sở và tăng cường chăm sóc sức khỏe ban đầu để thực hiện các mục tiêu sức khỏe đến năm 2035 theo tinh thần Nghị quyết số 72-NQ/TW, Chỉ thị số 17/CT-TTg và các định hướng của Chương trình mục tiêu quốc gia về y tế giai đoạn 2026 - 2035.
GS-TS Nguyễn Vũ Quốc Huy, Hiệu trưởng Trường đại học Y - Dược, Đại học Huế, Phó chủ tịch Hội Giáo dục y học Việt Nam, phát biểu khai mạc nhấn mạnh việc phát triển chăm sóc sức khỏe ban đầu hiện nay không chỉ là yêu cầu chuyên môn của ngành y tế mà còn là cơ sở quan trọng để triển khai hiệu quả các chính sách quản lý sức khỏe toàn dân trong giai đoạn mới.
Theo GS-TS Nguyễn Vũ Quốc Huy, trọng tâm hiện nay không chỉ là tăng cường cơ sở vật chất và trang thiết bị, mà là nâng cao năng lực vận hành của hệ thống: từ đào tạo nhân lực, chuẩn hóa chất lượng thực hành, quản trị dữ liệu đến tăng cường phối hợp đa ngành và tổ chức chăm sóc tích hợp giữa các tuyến.
Ông Vincent Sai (University College London) cũng chia sẻ rằng, xây dựng dịch vụ chăm sóc sức khỏe ban đầu hiệu quả cần chuyển từ mô hình điều trị thụ động sang quản lý sức khỏe chủ động, phát hiện sớm và chăm sóc liên tục tại cộng đồng. Việc phân tầng nguy cơ, quản lý bệnh mạn tính và chuẩn hóa quy trình chăm sóc sẽ giúp giảm tình trạng nhập viện không cần thiết, tối ưu chi phí.
Các báo cáo khác tập trung vào những vấn đề sức khỏe nổi bật hiện nay như: dự phòng đột quỵ, quản lý bệnh không lây nhiễm, phát hiện sớm ung thư, dự phòng HPV, chăm sóc người cao tuổi...
PGS-TS Nguyễn Minh Tâm, Trường đại học Y - Dược, Đại học Huế, Phó chủ tịch Hội Bác sĩ gia đình Việt Nam, cho biết những năm gần đây, mạng lưới các bộ môn y học gia đình, các đơn vị đào tạo và Hội Bác sĩ gia đình Việt Nam đã duy trì sự phối hợp trong đào tạo, thực hành và hỗ trợ chuyên môn cho y tế cơ sở tại nhiều địa phương.
Trong đó, có đào tạo bác sĩ y học gia đình, hỗ trợ chuyên môn cho y tế cơ sở, phát triển phòng khám bác sĩ gia đình, triển khai các mô hình quản lý bệnh không lây nhiễm và chăm sóc liên tục tại cộng đồng... Những hoạt động đang cho thấy vai trò ngày càng rõ nét của y học gia đình trong các định hướng đổi mới hệ thống y tế và chăm sóc sức khỏe ban đầu tại Việt Nam.
Trong khuôn khổ hội nghị, Trường đại học Y - Dược, Đại học Huế tiếp tục triển khai chương trình hỗ trợ tăng cường năng lực cho các trạm y tế và phòng khám bác sĩ gia đình tại khu vực miền Trung - Tây nguyên trong quản lý tăng huyết áp và bệnh phổi mạn tính, hỗ trợ thiết bị theo dõi huyết áp và hô hấp ký; đào tạo, cấp chứng chỉ kỹ thuật đo và phân tích kết quả hô hấp ký cho cán bộ y tế tuyến cơ sở nhằm tăng cường năng lực phát hiện sớm và quản lý bệnh tim mạch, bệnh phổi mạn tính tại cộng đồng.
Hoạt động này tiếp nối chương trình hỗ trợ nâng cao năng lực y tế cơ sở mà Phòng khám Bác sĩ gia đình, Trường đại học Y - Dược, Đại học Huế đã triển khai trong giai đoạn 2023 - 2025 với gần 2.000 máy đo huyết áp và ứng dụng theo dõi huyết áp tại nhà (hỗ trợ cho các trạm y tế và người dân). Trong năm 2026, khoảng 600 trạm y tế xã, phường tại 9 tỉnh miền Trung - Tây nguyên sẽ tiếp tục được hỗ trợ thiết bị nhằm tăng cường năng lực quản lý bệnh không lây nhiễm tại tuyến chăm sóc ban đầu.
Tại hội nghị, đại diện Cục Khoa học công nghệ và đào tạo (Bộ Y tế) cập nhật các định hướng trọng tâm trong triển khai khám sức khỏe định kỳ, quản lý sức khỏe toàn dân và củng cố y tế cơ sở giai đoạn 2026 - 2035.
Ngày 13-6, Sở Y tế Đồng Tháp cho biết đã xác định nguyên nhân vụ nhiều học sinh và người lớn nhập viện sau khi ăn suất ăn bán trú tại Trường tiểu học Kim Đồng (phường Sa Đéc) là ngộ độc thực phẩm, có liên quan vi khuẩn Salmonella spp và khả năng nhiễm chéo trong quá trình chế biến, bảo quản thức ăn.
Theo sở, Bệnh viện Đa khoa Sa Đéc đã lấy 30 mẫu bệnh phẩm trong các ngày 20 và 21-5 gửi xét nghiệm. Kết quả từ Viện Pasteur TP.HCM cho thấy 18/30 mẫu dương tính với Salmonella spp.
Trên cơ sở các bằng chứng dịch tễ, lâm sàng và kết quả xét nghiệm, cơ quan chức năng xác định đây là vụ ngộ độc thực phẩm do nhiều nguồn thực phẩm bị ô nhiễm. Các tác nhân được ghi nhận gồm Escherichia coli, Bacillus cereus giả định và Salmonella spp.
Ngành y tế nhận định khả năng rất cao các tác nhân gây bệnh xuất phát từ tình trạng nhiễm chéo trong quá trình chế biến, bảo quản suất ăn bán trú cung cấp cho trường.
Từ ngày 19 đến 21-5, nhiều học sinh và người lớn phải nhập viện sau khi sử dụng suất ăn bán trú tại trường. Đến chiều 22-5, tổng số người nhập viện điều trị là 81 người, gồm 71 học sinh và 10 người lớn.
Sau vụ việc, UBND phường Sa Đéc đã thành lập đoàn kiểm tra liên ngành an toàn thực phẩm, đồng thời yêu cầu nhà trường tạm ngưng tổ chức ăn bán trú từ ngày 20-5.
Trung tâm Y tế khu vực Sa Đéc 1 phối hợp với địa phương điều tra vụ việc, lấy mẫu thực phẩm lưu của các ngày 18 và 19-5 để kiểm nghiệm. Bệnh viện Đa khoa Sa Đéc cũng lấy mẫu bệnh phẩm của các trường hợp nhập viện để phục vụ công tác xác minh nguyên nhân.
UBND phường Sa Đéc đang phối hợp với Sở Nông nghiệp và Môi trường Đồng Tháp củng cố hồ sơ, xử lý vi phạm đối với công ty cung cấp suất ăn bán trú cho Trường tiểu học Kim Đồng.
