Tạm dừng hoạt động leo núi tuyến 3 đỉnh Tam Đảo

Hòa trong tiếng cồng chiêng vang vọng, lễ cưới truyền thống của đồng bào Chăm Hroi được tái hiện sống động tại làng Canh Tiến, xã Canh Vinh (Gia Lai), thu hút đông đảo du khách.

Đây là điểm nhấn trong chuỗi sự kiện “Điểm hẹn Canh Tiến - Nơi hòa quyện cùng thiên nhiên” diễn ra ngày 25-26/4, nhân kỷ niệm 51 năm Ngày Thống nhất đất nước (30/4/1975-30/4/2026) và hưởng ứng Năm Du lịch Quốc gia - Gia Lai 2026.

Không chỉ là hoạt động văn hóa, sự kiện còn mở ra không gian trải nghiệm đậm bản sắc, nơi du khách được “nghe núi rừng kể chuyện” qua những nghi lễ cổ xưa được phục dựng gần như nguyên bản.

Canh Tiến từng là ngôi làng biệt lập giữa đại ngàn. Để vào đây, người dân phải đi đò vượt hồ Núi Một hoặc băng rừng, qua đèo Nha Sam hiểm trở. Giờ đây, khi hạ tầng giao thông được đầu tư, điện lưới quốc gia phủ tới, diện mạo làng đã có nhiều đổi thay.

Theo lãnh đạo xã Canh Vinh, không chỉ chuyển mình về kinh tế - xã hội, Canh Tiến còn là nơi hội tụ văn hóa của đồng bào Ba Na, Chăm, cùng hệ sinh thái suối, rừng còn khá nguyên sơ, giàu tiềm năng phát triển du lịch cộng đồng.

Người Chăm Hroi ở Canh Tiến theo chế độ mẫu hệ nên lễ cưới được tổ chức tại nhà gái. Trước ngày cưới, em gái cô dâu cùng đại diện nhà gái sang nhà trai để thay cô dâu thực hiện nghi thức "bắt chồng".

Sau đó, lễ cúng cưới chính thức được diễn ra trước sự chứng kiến của họ hàng hai bên và bản làng. Nghi thức này được những ông Chơ No (ông mai mối) hai bên đảm nhiệm.

Điểm khiến nhiều du khách thích thú chính là các lễ vật trong lễ cưới. Không cầu kỳ, xa xỉ, tất cả đều gắn với đời sống thường nhật nhưng mang giá trị biểu trưng sâu sắc. Một mâm lễ cơ bản gồm ghè rượu, gà, nồi đồng, vòng tay, kiềng bạc, sáp ong, trầu cau và thau đồng đựng nước. Mỗi vật phẩm không chỉ là sính lễ mà còn thể hiện sự gắn kết, lời chúc về cuộc sống đủ đầy, bền chặt của đôi vợ chồng trẻ.

Theo ông Vũ Trọng Tiến, Phó Chủ tịch UBND xã Canh Vinh, việc phục dựng lễ cưới truyền thống của người Chăm Hroi không chỉ nhằm tạo điểm nhấn cho du lịch mà còn góp phần gìn giữ một nghi lễ độc đáo đang dần mai một.

Mỗi nghi thức, mỗi lễ vật trong lễ cưới đều chứa đựng những giá trị văn hóa, tín ngưỡng và quan niệm sống của cộng đồng, cần được bảo tồn và truyền lại cho thế hệ trẻ.

“Thông qua việc tái hiện, chúng tôi mong muốn giúp người dân, đặc biệt là lớp trẻ hiểu hơn về phong tục của dân tộc mình, từ đó nâng cao ý thức giữ gìn bản sắc văn hóa”, ông Tiến nói.

Ông cũng cho rằng thông qua chuỗi sự kiện "Điểm hẹn Canh Tiến - Nơi hòa quyện cùng thiên nhiên" là cơ hội quảng bá hình ảnh Canh Tiến, một vùng đất giàu bản sắc, thân thiện và giàu tiềm năng; đồng thời từng bước xây dựng sản phẩm du lịch đặc trưng, nâng cao đời sống người dân.

“Quan trọng hơn, đây là dịp khơi dậy niềm tự hào văn hóa, để mỗi người dân trở thành một đại sứ du lịch cho quê hương”, ông Tiến nhấn mạnh.

Tin Gốc: Dân Trí

Tháng 8/1821, tại Berlin, Đức, nhà triết học Arthur Schopenhauer, khi đó 33 tuổi, vướng vào một vụ kiện làm thay đổi một phần cuộc đời ông. Nổi giận vì tiếng trò chuyện ồn ào của ba người phụ nữ ngay trước cửa phòng mình, ông yêu cầu họ rời đi. Cuộc tranh cãi leo thang thành xô xát.

Một thợ may tên Caroline Louise Marquet cáo buộc Schopenhauer hành hung khiến bà bị liệt nửa người và mất khả năng lao động. Sau 6 năm kiện tụng, tòa án phán quyết nhà triết học phải trả chi phí y tế và trợ cấp cho bà Marquet một khoản tiền đáng kể mỗi năm, cho đến cuối đời.

Với ông, tiếng ồn không chỉ là sự phiền toái, nó là kẻ thù của tư duy.

Tương tự, Immanuel Kant, một tượng đài triết học khác, cũng cần sự yên tĩnh tuyệt đối để làm việc. Ông từng phải chuyển nhà vì tiếng gà gáy và từng viết thư phàn nàn về tiếng hát của các tù nhân ở nhà tù gần đó.

Trong bài luận Về tiếng ồn và sự ồn ào (1851), Schopenhauer kịch liệt chỉ trích tiếng roi quất trên đường phố thời bấy giờ, tương đương với tiếng xe rú ga bây giờ. Ông gọi đó là "kẻ giết chết tư tưởng".

Đối với ông, một tâm trí thiên tài giống như một viên kim cương - nếu bị vỡ vụn bởi sự xao nhãng, sẽ mất đi giá trị. Khả năng tập trung cao độ vào một điểm duy nhất chính là điều làm nên sự khác biệt giữa một trí tuệ ưu việt và một người bình thường.

Ông thậm chí còn tuyên bố những ai không nhạy cảm với tiếng ồn thì cũng thường kém nhạy cảm với nghệ thuật và tư duy sâu sắc.

Về mặt y khoa, hiện tượng cực kỳ nhạy cảm với âm thanh được gọi là Hội chứng Misophonia (chứng ghét âm thanh) hoặc Sensory Processing Sensitivity (nhạy cảm xử lý giác quan). Người mắc tình trạng này thường có phản ứng tiêu cực với các tiếng động nhỏ, lặp đi lặp lại trong môi trường xung quanh.

Dưới góc nhìn y khoa hiện đại, Tiến sĩ Neel Burton (Đại học Oxford, Anh) nhận định không có hạnh phúc nào lớn hơn việc trí óc được tự do hoạt động mà không bị gián đoạn. Ngược lại, những người sợ hãi việc suy nghĩ thường dùng tiếng ồn để lấp đầy và làm tê liệt tâm trí mình.

Khoa học hiện đại cũng tìm thấy mối liên hệ thú vị giữa chứng sợ tiếng ồn và sự sáng tạo. Các nhà nghiên cứu tại Đại học Northwestern, Mỹ, phát hiện những người có khả năng sáng tạo cao thường bị suy giảm "khả năng lọc thông tin giác quan".

Nói cách khác, bộ não của họ có "màng lọc" quá mỏng, khiến các âm thanh ngoại cảnh dễ dàng lọt vào. Tuy nhiên, chính sự "lọt lưới" này lại giúp não bộ thu nạp những ý tưởng nằm ngoài trọng tâm chú ý, thúc đẩy tư duy liên tưởng độc đáo.

Nhưng nếu những thông tin lọt vào đó chỉ là tiếng ồn vô nghĩa, bộ não sẽ rơi vào trạng thái quá tải và bị tê liệt.

Câu chuyện của Schopenhauer không chỉ là về một nhà triết học cáu kỉnh. Đó là lời nhắc nhở về giá trị của sự tĩnh lặng.

Trong một thế giới đầy rẫy những âm thanh hỗn tạp, việc bảo vệ không gian yên tĩnh không phải là sự ích kỷ, mà là cách chúng ta bảo vệ năng lực tư duy và sự sáng tạo.

Tin Gốc: Vnexpress

Số lượng sinh viên Trung Quốc sang Mỹ du học đã sụt giảm liên tục trong nhiều năm, cho thấy nhận thức của giới trẻ về nền giáo dục từng được thế hệ trước khát khao đã thay đổi.

Bà Zhang Mengyao (48 tuổi), cựu nhân viên ngân hàng tại thành phố cảng Thiên Tân, chia sẻ: "Tôi rất đau đầu. Con gái tôi không muốn đi du học Mỹ dù tôi đã chuẩn bị mọi thứ. Tôi thực sự không hiểu con bé nghĩ gì. Tôi đã mơ ước về cơ hội này cả đời, vậy mà con bé thậm chí còn không thèm cân nhắc".

Vào thập niên 1990, chị gái của bà Zhang đã giành được một công việc tại Phố Wall (bang New York). Được chị truyền cảm hứng, bà nộp đơn xin thị thực du học 3 lần nhưng đều bị từ chối vì nghi ngờ có ý định nhập cư.

Ngược lại, con gái của bà, hiện là sinh viên năm ba ngành quản lý công, đã từ chối kế hoạch học cao học tại Mỹ do mẹ vạch sẵn. Mục tiêu của cô gái trẻ là tham gia kỳ thi công chức nhằm trở thành người phát ngôn Bộ Ngoại giao.

Câu chuyện của gia đình bà Zhang phản ánh một bước chuyển biến trong nhận thức của người Trung Quốc về nền giáo dục Mỹ. Ngày nay, giới trẻ mang một lập trường có chiều sâu, thực tế và tự tin hơn so với cái nhìn có phần "ngưỡng mộ" của các bậc phụ huynh.

Ông Jason Zhu, một cố vấn du học tại Bắc Kinh, cho biết: "Nhiều người muốn con cái theo học tại các trường đại học trong nước. Họ tin vào tiềm năng phát triển tại Trung Quốc, đồng thời quan ngại về tình trạng an ninh ở Mỹ".

Mặc dù Trung Quốc vẫn là nguồn sinh viên quốc tế bậc đại học lớn tại Mỹ, số lượng đã sụt giảm nghiêm trọng. Từ đỉnh điểm 148.900 sinh viên Trung Quốc học đại học tại Mỹ trong năm 2018-2019, đến năm 2024-2025, con số này giảm xuống còn 78.583 sinh viên.

Đặc biệt, nhiều người trẻ Trung Quốc tin vào thuật ngữ "lằn ranh sinh tử" (kill line). Thuật ngữ này ám chỉ nguy cơ một người ở Mỹ có thể rơi vào cảnh nghèo đói chỉ sau một trận bạo bệnh, tai nạn hoặc mất việc làm.

Ngoài ra, tình trạng phân biệt đối xử đối với sinh viên quốc tế, dù đã cải thiện nhiều so với trong quá khứ, vẫn là một vấn đề nổi cộm.

Theo một cuộc khảo sát công bố vào năm 2025, nhiều sinh viên Trung Quốc đang học tập tại Mỹ cho biết đã phải nhận những trải nghiệm tồi tệ. 68% chia sẻ từng bị phân biệt đối xử ngoài khuôn viên trường, và 60% nói bị bắt nạt ngay trong khuôn viên trường. Khoảng một nửa số sinh viên trả lời từng bị quấy rối bằng lời nói.

Ngoài ra, những lo ngại về ảnh hưởng của Trung Quốc đối với các trường đại học hàng đầu tại Mỹ không phải là điều mới. Một số quan chức Mỹ bày tỏ lo ngại rằng Bắc Kinh đang tận dụng Đại học Harvard để tiếp cận công nghệ tiên tiến, tuyển mộ nhân tài, né tránh luật an ninh quốc gia và các biện pháp kiểm soát xuất khẩu của Mỹ.

Hồi tháng 5-2025, chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump quyết định chặn quyền tuyển sinh sinh viên quốc tế của Đại học Harvard, buộc hàng ngàn sinh viên nước ngoài phải chuyển trường hoặc đối mặt nguy cơ mất tình trạng pháp lý tại Mỹ.

Trung Quốc ngay lập tức phản đối việc chính trị hóa giáo dục, cho rằng hợp tác giáo dục giữa hai nước là đôi bên cùng có lợi. Đại học Harvard chỉ trích động thái chặn tuyển sinh là "phi pháp", đồng thời cam kết duy trì khả năng tiếp nhận sinh viên quốc tế.

Nhiều người trẻ tại Trung Quốc hiện nay đề cao tính thực tế.

Li Yuelin, sinh viên ngành khoa học máy tính tại tỉnh Quảng Đông, cho biết: "Tôi vẫn muốn học công nghệ tại Mỹ và hy vọng tìm được việc làm ở Thung lũng Silicon. Nhưng những cơ hội hấp dẫn, lương cao tại Thâm Quyến hoặc Hàng Châu khiến việc ở lại trong nước trở thành một lựa chọn tốt không kém".

Trong khi đó, sinh viên quản lý công Wang Yiyi ưu tiên sự ổn định trong nước. Cô cho biết nếu không thể trở thành công chức, cô sẽ cân nhắc làm việc tại Hong Kong một thời gian để tích lũy trải nghiệm quốc tế trước khi tìm việc tại Bắc Kinh hoặc Thượng Hải.

Wang chia sẻ: "Nếu không tìm được việc làm trong thị trường cạnh tranh khốc liệt hiện nay, tôi sẵn sàng tận hưởng một cuộc sống 'nằm yên' (lying flat) thoải mái với sự chu cấp của ba mẹ.

Sau khi xem các bài viết so sánh chi phí sinh hoạt trên mạng xã hội, tôi nhận ra chúng ta có thể tận hưởng một cuộc sống ít áp lực và chi phí thấp hơn nhiều ngay tại Trung Quốc".

Thuật ngữ "nằm yên" chỉ lối sống từ bỏ áp lực cạnh tranh khốc liệt, né tránh việc dành dụm mua nhà hay thăng tiến của một bộ phận giới trẻ Trung Quốc để chọn cuộc sống nhu cầu thấp, ít căng thẳng.

Theo công ty tư vấn du học IDP, tính cả chi phí ăn ở và sinh hoạt phí, mỗi du học sinh quốc tế tại Mỹ cần dự trù từ 35.000 - 90.000 USD/năm. Trong khi mức học phí bậc đại học ở Trung Quốc chỉ từ 650 - 2.000 USD/năm.

Tin Gốc: Tuổi Trẻ