Sắc xanh lan tỏa trên thị trường chứng khoán trong phiên giao dịch hôm nay (7-5), giúp chỉ số VN-Index bật tăng gần 18 điểm (+0,94%), tạm dừng ở mốc 1.909 điểm khi chốt phiên.
Đáng chú ý, chỉ tháng 4 qua, VN-Index đã tăng hơn 10%. Phản ánh tâm lý của nhà đầu tư trước tin vui về việc chứng khoán Việt Nam được Tổ chức FTSE Russell xác nhận nâng hạng lên thị trường mới nổi thứ cấp, có hiệu lực từ ngày 21-9-2026, trở thành chất xúc tác thúc đẩy sự chuyển dịch của dòng tiền theo hướng chọn lọc và chuyên nghiệp hơn.
Tuy nhiên đà tăng này mang tính phân hóa rõ rệt, khi phần lớn đến từ một số cổ phiếu vốn hóa lớn, riêng nhóm Vingroup đã đóng góp hơn 186 điểm. Trong khi đó nhiều nhóm cổ phiếu khác diễn biến kém tích cực hơn, chủ yếu đi ngang hoặc điều chỉnh.
Thanh khoản thị trường không đồng thuận với đà tăng. Giá trị giao dịch bình quân trong tháng vừa qua chỉ đạt khoảng 26.300 tỉ đồng/phiên, giảm 22% so với tháng liền trước, phản ánh tâm lý thận trọng của dòng tiền và xu hướng đầu tư có chọn lọc, thay vì lan tỏa rộng.
Diễn biến này khiến hiệu suất thực tế của nhà đầu tư có độ lệch đáng kể so với chỉ số. Có thể hiểu dù thị trường tăng mạnh về mặt điểm số, nhưng không nhiều nhà đầu tư thực sự hưởng lợi tương xứng.
Khi thị trường Việt Nam tiến tới thị trường mới nổi thứ cấp, dòng tiền bắt đầu dịch chuyển theo những tiêu chí khắt khe hơn, trạng thái chọn lọc cao hơn, thay vì vận động theo diện rộng. Với nhà đầu tư cá nhân tự quản lý danh mục, sân chơi mới không còn dễ, không phải vì thiếu thông tin, mà vì thiếu hệ thống để xử lý thông tin.
Trong bối cảnh đó, dữ liệu một năm của nhiều quỹ mở cổ phiếu trên Fmarket – nền tảng phân phối quỹ mở lớn nhất Việt Nam – vẫn đang ghi nhận mức sinh lời 30-49%, vượt đáng kể mức tăng thực tế của thị trường nếu loại trừ nhóm cổ phiếu dẫn dắt.
Đáng chú ý, 5 quỹ mở có hiệu suất tốt bậc nhất lần lượt gồm: VNDAF (49%), MAGEF (44%%), BVFED (39%), VDEF (38%) và DCDS (37%).
Kết quả này đến từ cách tiếp cận có hệ thống của quỹ khi phân bổ linh hoạt giữa các nhóm ngành, chủ động điều chỉnh tỉ trọng theo chu kỳ và tập trung vào các doanh nghiệp có nền tảng cơ bản tốt.
Bà Trần Thị Hồng Tươi, CFA – Trưởng Phòng Quản lý danh mục, Công ty Quản lý Quỹ Mirae Asset Việt Nam, cho biết bên cạnh việc nắm giữ dài hạn các cổ phiếu vốn hóa lớn, quỹ còn phân bổ một phần danh mục vào nhóm cổ phiếu có tính động lượng (Momentum Trading Portfolio), đó là những cổ phiếu vừa và nhỏ có những chuyển biến tích cực trong kết quả kinh doanh và được ủng hộ bởi điều kiện thị trường.
Nhiều quỹ mở ghi nhận lợi nhuận 1 năm trên 30% – Nguồn: Fmarket
Dòng vốn ngoại được kỳ vọng có thể sớm chảy mạnh vào thị trường chứng khoán Việt Nam. Khi chỉ còn hơn bốn tháng nữa, cổ phiếu Việt sẽ chính thức được đưa vào các rổ chỉ số của FTSE.
Theo phía Chứng khoán VNDirect, lượng vốn hút về có thể đạt khoảng 1 – 1,5 tỉ USD từ các quỹ đầu tư nước ngoài, đặc biệt là các quỹ ETF (dạng quỹ mô phỏng theo chỉ số chứng khoán).
Bà Nguyễn Hoài Thu, CFA – Phó tổng giám đốc Công ty Quản lý Quỹ VinaCapital, nhận định việc nâng hạng thị trường chứng khoán không chỉ là một cột mốc mang tính kỹ thuật, mà còn là bước chuyển quan trọng về cấu trúc dòng vốn và chất lượng.
“Giúp tăng chiều sâu cho thị trường chứng khoán, khắc phục tình trạng nhà đầu tư cá nhân chiếm khoảng 90% giao dịch như hiện nay. Sự tham gia của nhà đầu tư tổ chức, với dòng vốn ổn định, sẽ góp phần làm giảm biến động thị trường, nâng cao tính bền vững và chất lượng giao dịch”, bà Thu nhấn mạnh.
Theo chuyên gia, khi thị trường ngày càng vận hành theo chuẩn tổ chức, lợi thế cạnh tranh sẽ thuộc về những nhà đầu tư có hệ thống phân tích và kỷ luật quản lý danh mục. Những người thiếu hành trang sẽ khó theo kịp nhịp vận động, dễ bị hụt hơi trong cuộc đua gay cấn về lợi nhuận.
VN-Index, chỉ số đại diện cho sàn TP HCM, hôm nay đóng cửa với mức tăng 79 điểm, đánh dấu phiên khởi sắc nhất lịch sử chứng khoán Việt Nam tính theo điểm số tuyệt đối. Nhờ đó, tài sản của các tỷ phú cũng tăng đáng kể.
Bảng xếp hạng tỷ phú theo thời gian thực của Forbes cho biết ông Phạm Nhật Vượng, Chủ tịch Vingroup, là người kiếm tiền nhiều tiền nhất Việt Nam trong ngày 8/4. Tài sản của doanh nhân này đã tăng 1,3 tỷ USD hôm nay, lên 25,7 tỷ USD. Ông hiện vẫn là người giàu nhất Đông Nam Á và xếp thứ 94 thế giới, tăng 6 bậc trong một ngày.
Xếp sau về số tiền kiếm được trong phiên hôm nay là các thành viên trong gia đình ông, gồm bà Phạm Thu Hương, bà Phạm Thúy Hằng. Mức tăng tài sản của hai nữ tỷ phú này lần lượt là 194,7 triệu USD và 135,2 triệu USD.
Tài sản cũng tăng hơn 100 triệu USD hôm nay còn có Chủ tịch Vietjet Nguyễn Thị Phương Thảo, Chủ tịch Hòa Phát Trần Đình Long và Chủ tịch Techcombank Hồ Hùng Anh. Hai tỷ phú còn lại của Việt Nam gồm Chủ tịch VPBank Ngô Chí Dũng và Chủ tịch Masan Group Nguyễn Quang Đăng cũng gia tăng hàng chục triệu USD.
Forbes thống kê tài sản của cá nhân dựa vào số lượng và giá cổ phiếu người đó nắm giữ tại một thời điểm nhất định. Ngoài ra, họ cũng đánh giá nhiều tài sản khác của các tỷ phú khi xếp hạng, gồm sở hữu tại các công ty riêng, bất động sản, tác phẩm nghệ thuật, du thuyền...
Việc chứng khoán Việt Nam chính thức được FTSE Russell xác nhận nâng hạng là nguyên nhân chính khiến thị trường khởi sắc hôm nay. Ngoài ra, việc căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông hạ nhiệt cũng tác động tích cực đến điểm số.
Trong ngắn hạn, Công ty Chứng khoán SSI cho rằng thị trường nửa đầu tháng 4 sẽ diễn biến tích cực. Việc này được hỗ trợ bởi một số yếu tố như lợi nhuận quý I khả quan của các doanh nghiệp, kết quả nâng hạng và kỳ vọng của nhà đầu tư về Chính phủ nhiệm kỳ mới.
Tuy nhiên, đơn vị phân tích này đánh giá đà hưng phấn nhiều khả năng suy yếu khi bước sang nửa sau của tháng. Trong lịch sử, tháng 4 thường là giai đoạn thận trọng của thị trường, khi tỷ lệ cổ phiếu tăng giá trung bình chỉ đạt khoảng 47,7%, chỉ cao hơn tháng 10.
Hiện tượng "trũng" theo mùa này thường xuất phát từ việc thị trường có sự hấp thụ nhất định về kế hoạch kinh doanh sau mùa đại hội cổ đông. Đồng thời, nhà đầu tư thường có xu hướng chốt lời trong giai đoạn công bố kết quả kinh doanh quý 1.
Bên cạnh đó, Chứng khoán SSI dự báo tốc độ tăng trưởng lợi nhuận có thể chậm lại trong quý II do chịu tác động từ mặt bằng giá nhiên liệu tăng và lãi suất duy trì ở mức cao. Các yếu tố này kết hợp với kỳ nghỉ lễ kéo dài vào cuối tháng, làm giảm mức độ tham gia của nhà đầu tư và thu hẹp thanh khoản, từ đó khiến thị trường xuất hiện thêm các nhịp biến động mang tính ngắn hạn.
Theo phó giáo sư Greeni Maheshwari, ngành quản trị, Đại học RMIT Việt Nam, các đối tượng lừa đảo đang đẩy mạnh sử dụng email do trí tuệ nhân tạo (AI) tạo ra, tạo danh tính doanh nghiệp giả mạo, thậm chí sao chép giọng nói hoặc video của lãnh đạo doanh nghiệp nhằm tạo độ tin cậy và thao túng niềm tin.
Theo ghi nhận của chuyên gia RMIT, nhiều vụ việc gần đây trên thế giới cho thấy các hình thức lừa đảo liên tục biến đổi. Tại Các Tiểu vương quốc Ả Rập thống nhất (UAE), các đối tượng đã mạo danh doanh nghiệp hợp pháp bằng cách sử dụng giấy phép kinh doanh và địa chỉ thật, sau đó chuyển hướng thanh toán vào các tài khoản ngân hàng hoặc nền tảng ký quỹ giả trước khi biến mất sau khi nhận tiền.
Một thủ đoạn khác được gọi là "giao hàng rồi để hỏng tại cảng" (deliver-and-rot-at-port). Theo đó, hàng hóa dễ hư hỏng bị cố tình trì hoãn thông quan cho đến khi mất giá trị, khiến doanh nghiệp xuất khẩu chịu thiệt hại nặng nề.
Nhiều doanh nghiệp Việt Nam cũng đã trở thành nạn nhân của các chiêu trò tương tự.
Năm 2025, một doanh nghiệp xuất khẩu hồ tiêu ghi nhận thiệt hại khoảng 600.000 USD khi đối tác sử dụng nhiều pháp nhân trung gian để tạo dựng uy tín, sau đó trì hoãn thanh toán và cung cấp chứng từ chuyển tiền giả nhằm kéo dài thời gian, ép doanh nghiệp Việt phải giảm giá.
Theo bà Maheshwari, số hóa khiến các hành vi gian lận diễn ra nhanh hơn, mở rộng quy mô dễ dàng hơn và khó bị phát hiện hơn nhiều.
Doanh nghiệp Việt Nam, đặc biệt là nhóm doanh nghiệp nhỏ và vừa, vẫn dễ bị tổn thương do phụ thuộc lớn vào đàm phán qua email (thư điện tử), tài liệu điện tử và các giao dịch từ xa. Điều này tạo điều kiện cho các hình thức lừa đảo như email giả mạo do AI tạo ra, giả mạo tên miền hoặc xâm nhập các kênh liên lạc.
"Các đối tượng lừa đảo giờ đây có thể sao chép danh tính nhà cung cấp gần như hoàn hảo, khiến nhiều dấu hiệu cảnh báo truyền thống mà doanh nghiệp từng dựa vào không còn hiệu quả", bà nói.
Phó giáo sư Maheshwari nhận định doanh nghiệp Việt cần vượt ra khỏi các phương thức quản trị rủi ro truyền thống để ứng phó với các hình thức gian lận được hỗ trợ bởi công nghệ số.
"Các vụ lừa đảo ngày nay ngày càng dựa trên AI và dữ liệu. Đối tượng lừa đảo sử dụng danh tính số giả, website sao chép và thông tin bị rò rỉ để tạo ra những kịch bản rất thuyết phục, khiến các bước xác minh cơ bản không còn đủ nữa", bà nói.
Bà khuyến nghị doanh nghiệp cần chú ý tới các dấu hiệu cảnh báo sớm như hồ sơ người mua không thể xác minh, hành vi đàm phán bất thường, tạo cảm giác cấp bách một cách bất thường, yêu cầu thanh toán đáng ngờ hoặc sự không nhất quán trong các loại giấy tờ.
Bà Maheshwari cũng nhấn mạnh vai trò của cơ quan quản lý trong việc bảo vệ doanh nghiệp trước các hình thức gian lận mới. Theo đó, cần đẩy mạnh hoạt động nâng cao nhận thức, hoàn thiện khung pháp lý cho thương mại xuyên biên giới và tăng cường hợp tác quốc tế trong giải quyết tranh chấp.
Bên cạnh đó, việc xây dựng các cơ sở dữ liệu đối tác đã được xác thực, thúc đẩy tiêu chuẩn xác minh số và cơ chế chia sẻ thông tin sẽ giúp doanh nghiệp giảm rủi ro. Các cơ quan chức năng cũng có thể ứng dụng AI để phát hiện giao dịch bất thường, tài liệu giả mạo và thiết lập các hệ thống cảnh báo sớm về gian lận.
Tại dự thảo Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa (sửa đổi), Bộ Tài chính đề xuất bổ sung cơ chế khuyến khích tổ chức tín dụng cho nhóm doanh nghiệp này vay trên cơ sở đa dạng hình thức bảo đảm tiền vay.
Theo đó, ngoài tài sản hữu hình như bất động sản, doanh nghiệp có thể dùng tài sản hình thành trong tương lai, quyền tài sản, quyền sở hữu trí tuệ, tài sản số, tài sản ảo... để vay vốn. Cơ quan quản lý cũng khuyến khích các nhà băng cho vay dựa trên xếp hàng tín nhiệm, phương án sản xuất kinh doanh và mở rộng thị trường, hoặc dòng tiền của doanh nghiệp.
Theo Bộ Tài chính, chính sách này nhằm khơi thông nguồn lực cho khu vực kinh tế tư nhân, ưu tiên cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, startup công nghệ... tại Nghị quyết 68 của Bộ Chính trị.
Doanh nghiệp nhỏ và vừa là các công ty có số lao động bình quân năm không quá 300 người và tổng doanh thu dưới 400 tỷ đồng. Theo Bộ Tài chính, khu vực này hiện chiếm hơn 98% doanh nghiệp trong nền kinh tế, nhưng chỉ tiếp cận khoảng 19-20% tổng dư nợ tín dụng.
Hiện phần lớn doanh nghiệp nhỏ gặp khó khi vay vốn do ngân hàng yêu cầu tài sản đảm bảo theo tiêu chuẩn tín dụng truyền thống, như bất động sản. Trong khi đó, nhiều startup công nghệ có giá trị lớn nằm ở phần mềm, dữ liệu khách hàng, thuật toán, thương hiệu hay tài sản số nhưng chưa được công nhận rộng rãi trong hoạt động tín dụng.
Ngoài tín dụng, dự thảo luật cũng bổ sung nhiều cơ chế hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa như ưu đãi thuế cho hoạt động nghiên cứu phát triển, hỗ trợ chuyển đổi số.
Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa đã có hiệu lực 8 năm. Tuy nhiên, một số quy định cũng không còn phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp hiện nay. Nhiều quy định đã được tích hợp trong các luật chuyên ngành khác. Do đó, sửa luật lần này, theo Bộ Tài chính, nhằm đồng bộ với các quy định mới về đầu tư, kinh doanh, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh.
Bộ Tài chính dẫn kinh nghiệm quốc tế, cho biết hầu hết các quốc gia lớn đều coi khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa là "xương sống" của nền kinh tế. Nhóm này chiếm khoảng 97-99% tổng số doanh nghiệp và được xác định là động lực tăng trưởng, đổi mới sáng tạo tại nhiều nước trên thế giới.
Một số nước như Nhật Bản, Hàn Quốc hay Malaysia xây dựng luật khung về hỗ trợ để làm cơ sở triển khai loạt chính sách hỗ trợ tài chính, giảm thuế. Trong khi đó, Mỹ và EU xây dựng các đạo luật chi tiết với các cơ chế hỗ trợ trực tiếp cho doanh nghiệp nhỏ.
Dự kiến, Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa (sửa đổi) sẽ được trình tại kỳ họp Quốc hội vào tháng 10. Nếu được thông qua, luật sẽ có hiệu lực từ ngày 1/7/2027.
