Theo các chuyên gia, thông báo nợ thuế nên được gửi định kỳ hằng năm, trước mùa quyết toán thuế để người dân kịp đối chiếu, bổ sung nếu có sai sót. Nếu khoản nợ phát sinh do thu nhập vãng lai chưa được khấu trừ đầy đủ, cơ quan quản lý không nên xử phạt chậm nộp, mà chỉ truy thu phần thuế còn thiếu.
Anh N.K. (phường Tân Sơn Hòa, TP.HCM) cho hay cuối tháng 11-2025 anh bất ngờ nhận được thông báo của Thuế TP.HCM cho biết anh có thu nhập từ tiền lương, tiền công phát sinh tại nhiều nơi, có số thuế phải nộp thêm, thuộc đối tượng trực tiếp quyết toán thuế thu nhập cá nhân nhưng đến nay chưa nộp hồ sơ quyết toán thuế hoặc đã nộp quyết toán thuế nhưng vẫn thiếu số thuế còn phải nộp.
Sau khi kiểm tra trên phần mềm eTax Mobile và dữ liệu từ Thuế TP.HCM cung cấp, anh N.K. phát hiện có khoản thu nhập liên tục tại một trường tiểu học thuộc tỉnh Khánh Hòa suốt từ năm 2016 đến nay trong khi anh không ký kết bất cứ loại hợp đồng làm việc hay cộng tác nào, cũng không nhận bất kỳ một khoản thu nhập nào từ trường này. Anh là viên chức và chỉ ký hợp đồng duy nhất với cơ quan nơi anh công tác tại phường Đức Nhuận (TP.HCM).
Đáng nói là, theo anh N.K., thông tin hiển thị trên eTax Mobile, trường tiểu học này hằng năm trả cho anh hơn 200 triệu đồng và sau khi giảm trừ gia cảnh từ 120 - 132 triệu đồng/năm, trừ tiền đóng bảo hiểm, thu nhập chịu thuế thu nhập cá nhân của anh còn lại xấp xỉ mỗi năm khoảng 80 triệu đồng.
"Việc đột nhiên có thêm khoản thu nhập khá lớn từ một trường tiểu học hằng năm khiến tôi bị tăng thuế thu nhập cá nhân, dẫn đến khoản nợ thuế khá lớn và liên tục kéo dài từ năm 2016 đến nay lên đến hàng trăm triệu đồng khiến tôi bất an và lo bị tạm hoãn xuất cảnh", anh nói.
Tuy nhiên, quá trình xử lý khoản thu nhập trên trời rơi xuống mà bản thân anh không thực nhận rất gian nan. Qua nhiều đầu mối, anh liên hệ với bộ phận kế toán của trường tiểu học này nhưng kế toán mới lại đổ lỗi cho kế toán cũ, email qua lại hàng chục lần, chờ đợi hai tháng trời mà khoản thu nhập bị kê khai khống vẫn "trơ trơ" trên eTax Mobile.
Do vậy, anh phải gửi đơn tố cáo về Thuế cơ sở quản lý trường tiểu học trên và Thuế Khánh Hòa về việc trường tiểu học trên vì đã có "hành vi khai sai người nhận thu nhập từ tiền lương, tiền công, dẫn đến người nhận thu nhập trong đơn vị không phải nộp thuế thu nhập cá nhân, còn người ngoài đơn vị lại bị truy thu thuế dù không có nhận thu nhập, gây thiệt hại nghiêm trọng đến lợi ích hợp pháp, chính đáng của người nộp thuế".
Sau lá đơn này, dưới sức ép của cơ quan thuế họ mới vào cuộc xử lý rốt ráo cho anh và đến tháng 3-2026, khoản thu nhập khống này mới được gỡ khỏi eTax Mobile. Thuế cơ sở quản lý trường tiểu học trên cũng phản hồi là đã điều chỉnh lại thông tin và xử phạt hành chính trường tiểu học trên. Tính ra anh N.K. mất hơn bốn tháng để theo đuổi và xử lý khoản thu nhập bị kê khai khống này.
Trường hợp trên không phải cá biệt. Trên các diễn đàn về thuế thu nhập cá nhân, nhiều người nộp thuế bày tỏ lo lắng khi bất ngờ bị ghi nhận các khoản thu nhập không có thực, dẫn đến phát sinh nợ thuế oan. Điều khiến nhiều người băn khoăn nhất là làm sao sớm gỡ được những khoản nợ thuế oan này.
Trao đổi với Tuổi Trẻ, chị M.T.H. (Hà Nội) cho biết đã bị một công ty ở Hải Phòng khai khống thu nhập trong năm 2024. Vừa rồi đến kỳ quyết toán thuế thu nhập cá nhân năm 2025, vào eTax Mobile chị mới phát hiện mình bị truy thu thêm khoảng 4 triệu đồng tiền thuế. Trong khi đó, chị không biết gì về doanh nghiệp này.
"Tôi đã gửi đơn tố cáo lên cơ quan thuế và trực tiếp liên hệ với doanh nghiệp khai sai thu nhập cho mình. Sau ba ngày phản ánh, vụ việc đã được xử lý", chị M.T.H. chia sẻ.
Đáng nói là nhiều trường hợp người nộp thuế phát hiện bị kê khai khống và liên hệ với đơn vị chi trả nhưng đơn vị chi trả không phản hồi hoặc chỉ hứa hẹn cho qua chuyện dẫn đến người bị kê khai khống ấm ức trong khi khoản nợ trên eTax Mobile vẫn bị treo, ảnh hưởng đến quyền và lợi ích chính đáng của người nộp thuế.
TS Nguyễn Ngọc Tú, Trường đại học Kinh doanh và Công nghệ Hà Nội, cho rằng tình trạng khai khống thu nhập cho người nộp thuế cá nhân đã xảy ra nhiều năm nay. Không ít người dân bị "nợ thuế oan" do doanh nghiệp kê khai khống thu nhập nhằm trốn thuế. Vì vậy, trách nhiệm trước hết thuộc về doanh nghiệp kê khai sai, sau đó là cơ quan quản lý thuế.
"Đây không phải lỗi của người nộp thuế nên không thể đẩy rủi ro sang cho họ được. Vấn đề đặt ra là chế tài xử phạt hành vi khai khống, khai sai dường như chưa đủ sức răn đe, hoặc vẫn còn kẽ hở trong chính sách và công tác quản lý thiếu chặt chẽ?", ông Tú nói.
Theo ông Tú, cần xem xét lại cơ chế khấu trừ thuế đối với khoản thu nhập vãng lai để tránh tình trạng người nộp thuế bất ngờ bị nợ thuế, bị tính tiền chậm nộp, thậm chí bị xử phạt hành chính.
Cũng theo ông Tú, ngành thuế cần sớm cập nhật, chuẩn hóa dữ liệu để người nộp thuế chủ động theo dõi nghĩa vụ tài chính của mình. Đồng thời, thông báo nợ thuế phải được gửi trực tiếp tới người dân thông qua VNeID, số điện thoại, eTax Mobile... thay vì để nhiều năm sau người dân mới phát hiện.
Thông báo nợ thuế nên được gửi định kỳ hằng năm, trước mùa quyết toán thuế để người dân kịp đối chiếu, bổ sung nếu có sai sót. Chứ 10 năm sau mới biết còn nợ thuế sẽ rất khó cho người nộp thuế. "Nếu khoản nợ phát sinh do thu nhập vãng lai chưa được khấu trừ đầy đủ, cơ quan quản lý không nên xử phạt hành chính về chậm nộp tờ khai, mà chỉ truy thu phần thuế còn thiếu", ông Tú đề xuất.
Tin Gốc: Tuổi Trẻ
