Điểm nhấn của chuyến thăm là Việt Nam nâng cấp quan hệ với cả hai nước: “Quan hệ đối tác chiến lược toàn diện tăng cường” với Ấn Độ, và “Quan hệ đối tác toàn diện” với Sri Lanka.
Xuyên suốt chuyến thăm Ấn Độ và Sri Lanka của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, có thể thấy rõ tình cảm đặc biệt mà lãnh đạo cùng nhân dân hai nước này dành cho đất nước, con người Việt Nam.
Hình ảnh chiếc cầu vượt biển mang tính biểu tượng tại Mumbai, bang Maharashtra (Ấn Độ) được thắp sáng trong đêm 7-5 bằng hình ảnh Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi để lại ấn tượng không chỉ là sự tinh tế của Ấn Độ trong ngoại giao.
Cử chỉ đó còn hàm ý mong muốn củng cố hơn nữa các cầu nối vững chắc cho quan hệ giữa hai đất nước bằng hợp tác kinh tế, thương mại, đầu tư, khoa học – công nghệ, du lịch…
Tại Sri Lanka, dù trời đã về khuya đêm 7-5, lễ đón Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại sân bay vẫn ấm áp và trọng thị. Đích thân Thủ tướng Sri Lanka Harini Amarasuriya đón Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại chân cầu thang máy bay.
Trên các tuyến đường chính của thủ đô Colombo, quốc kỳ hai nước cùng chân dung nhà lãnh đạo cao nhất của Việt Nam và khẩu hiệu chào mừng bằng 4 thứ tiếng được treo trang trọng.
Theo giới quan sát, sự tiếp đón trọng thị và có nhiều biệt lệ của Ấn Độ và Sri Lanka với Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm không chỉ xuất phát từ nền tảng tin cậy chính trị vững chắc hay tình hữu nghị bền chặt. Những cử chỉ ngoại giao đó còn phản ánh kỳ vọng của New Delhi và Colombo vào tương lai phát triển quan hệ với Hà Nội và đặc biệt đánh giá cao vị thế và vai trò của Việt Nam trên thế giới.
Trong bối cảnh các tuyến thương mại, chuỗi cung ứng và cạnh tranh chiến lược dịch chuyển về Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương, Ấn Độ cùng với Sri Lanka có vị trí án ngữ các tuyến hàng hải quốc tế huyết mạch của thế giới. Việt Nam, một nền kinh tế mở, đang đa dạng hóa thị trường, mong có thêm những “cửa” kết nối Nam Á và Ấn Độ Dương. Ở chiều ngược lại, Ấn Độ và Sri Lanka thì cần những đối tác có năng lực sản xuất, thương mại để hội nhập sâu với ASEAN.
Gặp nhau ở nhu cầu bổ trợ như vậy, nên hai bên có lý do để đi nhanh hơn, thực chất hơn.
Bộ trưởng Ngoại giao, Lao động nước ngoài và Du lịch Sri Lanka Vijitha Herath chia sẻ, nước này đặt chuyến thăm của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm trong bối cảnh Colombo đang tìm kiếm việc sớm trở thành Đối tác Đối thoại theo lĩnh vực của ASEAN và tư cách thành viên của Hiệp định Đối tác kinh tế toàn diện khu vực (RCEP) – những tổ chức, hiệp định mà Việt Nam là thành viên ngày càng quan trọng.
Nếu phải chọn một từ khóa cho chuyến thăm vừa qua, “định hình” có lẽ là từ thích hợp. Trên nền những ký ức tốt đẹp giữa Việt Nam với Ấn Độ và Sri Lanka, những cam kết chính trị từ cấp cao nhất đã được công bố: nâng tầm quan hệ Việt Nam – Ấn Độ lên Đối tác chiến lược toàn diện tăng cường và thiết lập Đối tác toàn diện Việt Nam – Sri Lanka.
Khuôn khổ quan hệ mới hay “chiếc khung” của hợp tác trong giai đoạn mới đang được xây dựng bằng những trụ cột kinh tế, thương mại, đầu tư, an ninh – quốc phòng, khoa học – công nghệ, giao lưu nhân dân.
Tại Ấn Độ, lãnh đạo hai nước đặt ra mục tiêu mới cho hợp tác thương mại bằng con số 25 tỉ USD theo hướng cân bằng và bền vững hơn vào năm 2030. Còn tại Sri Lanka ngày 8-5, lãnh đạo hai bên nhất trí triển khai các biện pháp đột phá nhằm sớm đạt mục tiêu kim ngạch thương mại 1 tỉ USD trong tương lai gần – tức gần gấp 5 lần con số hiện nay.
Mức độ thực chất được thể hiện ở các hoạt động kết nối doanh nghiệp Việt Nam với Ấn Độ và Sri Lanka.
27 thỏa thuận hợp tác liên quan xúc tiến thương mại, hàng không, văn hóa – du lịch, khách sạn, logistics, hạ tầng trạm sạc xe điện, trí tuệ nhân tạo, dịch vụ hạ tầng sân bay… được trao tại Mumbai vào ngày 7-5 giữa doanh nghiệp hai bên trước sự chứng kiến của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm.
Còn tại Sri Lanka, dù lịch trình bận rộn, ông vẫn đến dự và phát biểu chỉ đạo tại Diễn đàn doanh nghiệp hai nước vào ngày 8-5 và chứng kiến nhiều thỏa thuận được trao.
Số lượng thỏa thuận, sự quan tâm của doanh nghiệp trải rộng trên nhiều ngành, lĩnh vực phản ánh sự ủng hộ và đồng hành của cộng đồng doanh nghiệp với Chính phủ mỗi nước trong việc đưa quan hệ ngày càng thực chất, đi vào chiều sâu.
Nhìn lại chuyến thăm và từ phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm trước Quốc hội Sri Lanka ngày 8-5, chuyến công tác lần này đã gợi hình ảnh đẹp về những chiếc cầu hữu nghị từ Biển Đông sang Ấn Độ Dương đang được gia cố bằng những nhịp hợp tác mới thực chất hơn nữa, đo đếm được và hướng đến người dân.
Chuyến thăm còn chuyển tải một thông điệp ngoại giao nhất quán của các nước đang phát triển, rằng trong bối cảnh thế giới biến động, họ tìm kiếm đối thoại và hợp tác thay cho đối đầu và chia rẽ; chọn đi cùng nhau để tiến xa hơn và củng cố năng lực tự cường, tự chủ chiến lược.
Tuần trước, ông Trump đe dọa sẽ tăng thuế đối với ô tô nhập từ EU lên 25% trong tuần này với lý do tương tự. Chưa rõ cảnh báo mới sẽ áp dụng cho toàn bộ hàng hóa EU hay chỉ cho ô tô. Nếu chỉ cho ô tô, điều đó đồng nghĩa ông Trump đang kéo dài hạn chót cho EU. Tuyên bố được đưa ra sau khi ông Trump cho biết đã có cuộc gọi "tuyệt vời" với Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen.
Theo khung thỏa thuận được hai vị nhất trí vào năm ngoái, Mỹ sẽ thu thuế 15% lên hầu hết hàng hóa nhập từ EU. Tuy nhiên, vấn đề trở nên phức tạp hơn sau khi Tòa án Tối cao Mỹ hồi tháng 2 ra phán quyết vô hiệu thuế quan toàn cầu mà Nhà Trắng đã ban hành vào năm ngoái theo một đạo luật năm 1977. Chính quyền ông Trump đã sử dụng mức thuế này để gây sức ép, buộc EU chấp nhận đàm phán thỏa thuận đó.
Ngay sau phán quyết của tòa án, ông Trump đã ban hành mức thuế 10% mới lên toàn cầu theo một điều luật khác được ban hành hồi năm 1974. Tuy nhiên, Tòa án Thương mại quốc tế - một tòa án liên bang tại New York (Mỹ) - ngày 7.5 ra phán quyết rằng thuế suất mới này là vô hiệu lực và không được luật pháp cho phép.
Quyết định trực tiếp ngăn chặn chính quyền Mỹ thu thuế của 3 nguyên đơn gồm tiểu bang Washington và 2 doanh nghiệp nhỏ đã tham gia khởi kiện. Phán quyết cũng mở đường cho nhiều công ty khác yêu cầu bãi bỏ thuế suất này và đòi lại tiền thuế họ đã đóng.
Nhà Trắng chưa bình luận nhưng giới quan sát nhận định chính quyền nhiều khả năng sẽ kháng án và vụ kiện có thể được đưa lên Tòa án Tối cao.
Tổng thống Mỹ Donald Trump hôm 19/6 tổ chức họp báo tại căn cứ liên hợp Andrews để ra mắt chuyên cơ mang tên Máy bay Cầu nối VC-25B.
Được hoán cải từ chiếc Boeing 747-8i có biệt danh "cung điện bay" mà Qatar tặng cho Mỹ năm ngoái, Máy bay Cầu nối VC-25B sẽ đảm nhiệm vai trò chuyên cơ Không lực Một phục vụ Tổng thống Mỹ trong lúc tập đoàn Boeing hoàn tất quá trình chỉnh sửa hai chiếc 747-8i thành máy bay VC-25B hoàn chỉnh.
Dự án VC-25B liên tục bị chậm tiến độ và đội vốn, trong đó thời điểm giao hàng dự kiến là năm 2024 nhưng đã bị trì hoãn đến ít nhất là năm 2028. Trong khi đó, hai chiếc VC-25A được sử dụng làm chuyên cơ Không lực Một đã bị hao mòn đáng kể sau hơn 35 năm vận hành, dù liên tục được nâng cấp.
Đây là lý do Tổng thống Trump muốn sử dụng một chuyên cơ tạm thời trong lúc đợi Boeing bàn giao máy bay.
Phụ trách dự án hoán cải chiếc 747-8i "cung điện bay" thành Máy bay Cầu nối VC-25B là công ty L3Harris Technologies có trụ sở tại bang Florida.
Jason Lambert, chủ tịch phụ trách bộ phận tình báo, giám sát và trinh sát (ISR) của L3Harris, cho biết quá trình này kéo dài trong 10 tháng, trong đó các nhân viên phải làm việc 24/7 theo mô hình 3 ca để kịp ra mắt máy bay trước ngày quốc khánh Mỹ 4/7.
L3Harris cũng là nhà thầu chính của Hệ thống Liên lạc Lãnh đạo Cấp cao trên các chuyên cơ làm nhiệm vụ Không lực Một.
"Hệ thống liên lạc được Tổng thống Mỹ sử dụng để trao đổi với các quan chức dưới quyền và lãnh đạo thế giới, bao gồm giọng nói, video và toàn bộ dữ liệu được truyền đến và đi khỏi máy bay, đều phải được bảo mật để quốc gia khác không thể chặn thu", Lambert cho hay.
Ngoài hoán cải máy bay, L3Harris còn hỗ trợ xây dựng chương trình huấn luyện vận hành và bảo dưỡng đội máy bay VC-25B, trong đó hai phi cơ mà Boeing đang chỉnh sửa. Hãng đã chế tạo mô hình nội thất theo tỷ lệ 1:1 và đặt nó trong nhà chứa tại căn cứ liên hợp Andrews, để phi hành đoàn phục vụ Tổng thống Mỹ có thể thực hành trước khi máy bay cất cánh.
Về quá trình hoán cải, Lambert cho biết một trong những điều đầu tiên mà L3Harris tiến hành là cùng chính phủ Mỹ đảm bảo phi cơ an toàn để sử dụng, không có thiết bị nghe lén.
"Các chuyên gia an ninh mạng, tác chiến điện tử từ chính phủ Mỹ và L3Harris đã đảm bảo rằng mọi ngóc ngách trên máy bay đều sạch, không chỉ ngoại thất mà còn cả nội thất và các hệ thống bên trong", ông nói.
Phần lớn nội thất có sẵn trong máy bay được giữ lại và chỉ tiến hành bảo trì nhằm đẩy nhanh tiến độ, giúp dự án hoàn thành trước ngày quốc khánh Mỹ. Hầu hết kết cấu tường bên trong, cũng như toàn bộ 10 nhà vệ sinh trên máy bay, cũng được giữ nguyên.
Chất liệu da bọc, gỗ và các yếu tố ngoại hình tại một số khu vực trên máy bay đã được chỉnh sửa, nâng cấp để tăng tính thẩm mỹ, cũng như giúp máy bay trông giống phương tiện chở lãnh đạo Mỹ hơn. "Một số chi tiết nội thất trông rất đẹp nhưng lại không phù hợp với Tổng thống Mỹ", Lambert cho hay.
Hãng cũng lắp đặt cầu thang tích hợp cho chuyên cơ, cho phép Máy bay Cầu nối VC-25B đáp xuống những địa điểm hẻo lánh, không có xe thang. "Mẫu thang này có thể tự mở ra, nên tích hợp nó vào máy bay đòi hỏi thay đổi lớn về kết cấu và trải qua quá trình chứng nhận. Hệ thống này đang hoạt động trơn tru", đại diện L3Harris cho hay.
Các quan chức cấp cao của không quân Mỹ, trong đó có Bộ trưởng và Tham mưu trưởng, cũng như đại diện từ văn phòng quân sự Nhà Trắng, đã nhiều lần đến thăm công ty để kiểm tra tiến độ, cũng như đưa ra những quyết định về mặt thiết kế.
Màu sơn là vấn đề được quan tâm nhất đối với chuyên cơ Không lực Một. Tổng thống Trump cho biết khi được hỏi thích màu gì, ông đáp rằng bản thân thích màu giống quốc kỳ Mỹ.
Để đáp ứng yêu cầu của ông Trump, L3Harris đã sơn thử lên thân một máy bay cũ để tìm ra cách sơn màu đỏ, trắng, xanh và vàng hợp lý. Hãng sau đó sơn thật lên phi cơ C-32A, là chiếc Boeing 757 hoán cải thường dùng để chở Phó tổng thống Mỹ và các quan chức cấp cao, trước khi áp dụng cho Máy bay Cầu nối VC-25B.
Quá trình sơn chiếc C-32A đã giúp L3Harris rút ra bài học về thứ tự phủ màu. "Về cơ bản, máy bay có màu trắng ở phía trên, tiếp đến là đỏ, sọc vàng và màu xanh hải quân. Chúng tôi đã học được cách tối ưu hóa thứ tự sơn, trong đó màu xanh hải quân được sơn sau cùng", Lambert nói.
Hệ thống liên lạc trên Máy bay Cầu nối VC-25B được trang bị những công nghệ hiện đại nhất. Phi cơ này cũng lớn hơn chiếc VC-25A, với chiều dài nhỉnh hơn khoảng 5 m.
Tuy nhiên, Lambert từ chối trả lời khi được hỏi về thông tin như hệ thống phòng vệ và chỉ huy của máy bay, cũng như không quân Mỹ đã nới lỏng hoặc loại bỏ những yêu cầu nào để đẩy nhanh tiến độ dự án Máy bay Cầu nối VC-25B so với phiên bản VC-25B hoàn chỉnh của Boeing.
Chuyên trang quân sự Mỹ War Zone cho biết chuyên cơ VC-25A đời cũ được trang bị hệ thống cảnh báo tên lửa tiếp cận, cùng các tổ hợp gây nhiễu hồng ngoại và mồi bẫy.
Trong khi đó, Máy bay Cầu nối VC-25B dường như ứng dụng cấu hình khác biệt. Cũng chưa rõ phi cơ này có khả năng chống lại xung điện từ và duy trì năng lực chỉ huy như phiên bản VC-25B hoàn chỉnh trong dự án của Boeing hay không.
Dù vậy, Máy bay Cầu nối VC-25B dự kiến được Tổng thống Trump sử dụng rất nhiều để công du nước ngoài. Ông tuyên bố sẽ dùng nó để đến hội nghị thượng đỉnh NATO được tổ chức ở Thổ Nhĩ Kỳ vào tháng sau. Hành trình về nước từ hội nghị thượng đỉnh G7 tại Pháp hồi tuần trước là chuyến bay cuối cùng được lên kế hoạch trên chiếc VC-25A, theo lãnh đạo Mỹ.
Lambert cho biết hai máy bay VC-25A sẽ không bị loại biên mà vẫn tiếp tục bay, song sẽ không còn nhiều giờ bay dự trữ như các chuyên cơ mới do đã có tuổi đời cao. Ông không nêu kế hoạch sử dụng cụ thể đối với hai phi cơ này trong tương lai.
Hãng thông tấn Fars của Iran ngày 12/7 đưa tin, các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái của Iran đã phá hủy một số hệ thống pháo phản lực phóng loạt HIMARS của Mỹ tại Kuwait. Vũ khí này dường như được chuẩn bị để tấn công lãnh thổ Iran.
Theo Fars, 3 tên lửa đạn đạo đã được bắn về phía khu vực Al Mina của Kuwait và một địa điểm đặt hệ thống tên lửa ATACMS của Mỹ, đồng thời cho biết các mục tiêu quân sự của Mỹ ở Bahrain, Qatar, Jordan và Oman cũng đã bị nhắm mục tiêu trong suốt cả ngày.
Fars cũng cho biết 3 sĩ quan Mỹ đã thiệt mạng và một số người khác bị thương. Tuy nhiên, Bộ Chỉ huy Trung tâm Mỹ (CENTCOM), lực lượng chịu trách nhiệm hoạt động quân sự Mỹ tại Trung Đông, đã bác bỏ thông tin này.
Hãng tin Axios dẫn một quan chức Mỹ ngày 12/7 cho biết Washington đã thực hiện “một vài cuộc tấn công vào các hệ thống tên lửa và phòng không”, cũng như các tàu nhỏ của hải quân Iran, tại một số địa điểm xung quanh eo biển Hormuz.
Kênh truyền hình Press TV của Iran đưa tin về nhiều vụ nổ gần đảo Qeshm, chia sẻ đoạn video dường như cho thấy khói bốc lên trên khu vực này.
Qeshm là hòn đảo lớn nhất của Iran ở vịnh Ba Tư và được cho là một địa điểm quan trọng đối với hệ thống phòng thủ ven biển, hệ thống radar và khí tài hải quân của nước này.
Quân đội Kuwait xác nhận nước này đã bị tấn công, nhưng không đề cập đến tuyên bố của Iran về các cuộc tấn công vào hệ thống HIMARS hoặc bất kỳ thương vong nào của phía Mỹ.
Theo quân đội Kuwait, 3 đồn biên giới trên đất liền ở phía bắc nước này đã bị nhắm mục tiêu trong một cuộc tấn công gây ra “thiệt hại vật chất”, trong khi một máy bay không người lái đã tấn công giàn khoan ngoài khơi do công ty dầu mỏ Kuwait điều hành, khiến một công nhân bị thương.
Iran và Mỹ tiếp tục đối đầu sau khi thỏa thuận ngừng bắn sụp đổ hồi đầu tháng này.
Washington cáo buộc Tehran tấn công các tàu ở eo biển Hormuz, trong khi Iran cho rằng một số tàu đã không tuân thủ chỉ thị khi đi qua tuyến đường thủy chiến lược.
Tehran sau đó tuyên bố đóng cửa eo biển Hormuz - một tuyên bố mà các quan chức Mỹ bác bỏ, cho rằng giao thông thương mại vẫn tiếp tục di chuyển qua tuyến đường thủy này.
Quân đội Mỹ ngày 12/7 xác nhận Washington đã phát động đợt tấn công thứ tư vào Iran trong một tuần để đáp trả các vụ tấn công của Tehran vào các tàu đi qua eo biển Hormuz.
“Vào lúc 17h giờ miền Đông hôm nay, lực lượng Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ đã bắt đầu tiến hành các cuộc tấn công bổ sung nhằm vào Iran để tiếp tục làm suy yếu khả năng tấn công các thủy thủ dân sự và tàu thương mại tự do đi qua eo biển Hormuz. Tổng tư lệnh đã chỉ đạo các cuộc tấn công nhằm buộc lực lượng Iran phải chịu trách nhiệm”, CENTCOM cho biết trong một tuyên bố trên mạng xã hội.
Truyền thông Iran đưa tin về các vụ nổ ở phía nam nước này, bao gồm các thành phố cảng Bandar Abbas, Sirik và Jask, cũng như trên đảo Qeshm. Bộ Ngoại giao Iran lên án các cuộc tấn công của Mỹ.
CENTCOM cho biết lực lượng Mỹ đã tấn công hơn 300 mục tiêu quân sự trong 3 đêm trước đó. Iran đã đáp trả bằng cách phóng tên lửa vào 5 quốc gia Ả Rập ở vùng Vịnh, nơi đặt các căn cứ quân sự của Mỹ.
