Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 91/2026 quy định chi tiết và biện pháp tổ chức, hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Giáo dục đại học.
Theo nghị định, để được công nhận là “đại học”, cơ sở giáo dục phải có tỉ lệ giảng viên quốc tế, bao gồm cả giảng viên là người Việt Nam ở nước ngoài và người có quốc tịch nước ngoài tham gia giảng dạy chương trình đào tạo chính quy các trình độ của giáo dục đại học, được xác định trong khoảng thời gian 12 tháng đạt tối thiểu 5% tổng số giảng viên cơ hữu của cơ sở giáo dục đại học. Đội ngũ giảng viên cơ hữu trình độ tiến sĩ đạt tỉ lệ tối thiểu 60%.
Về quy mô phải có ít nhất 3 trường thành viên, có ít nhất 25 ngành đào tạo ở mỗi trình độ của giáo dục đại học đang hoạt động theo quy định hiện hành.
Quy mô đào tạo chính quy đạt từ 15.000 người học trở lên, tỉ lệ người học sau đại học trên tổng quy mô đào tạo chính quy đạt tối thiểu 20%, ti lệ người học quốc tế theo học chương trình đào tạo chính quy cấp văn bằng đạt tối thiểu 3%.
Về nghiên cứu khoa học và đổi mới sáng tạo, yêu cầu tỉ lệ sản phẩm khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo bình quân của một giảng viên cơ hữu ít nhất trong một năm là 1 bài báo khoa học thuộc danh mục Web of Science hoặc Scopus hoặc sách xuất bản hoặc bằng độc quyền sáng chế, giải pháp hữu ích; tỉ trọng thu từ hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo đạt tối thiểu 20% tổng nguồn thu sự nghiệp của cơ sở giáo dục đại học.
Tỉ trọng thu từ các hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo là tổng thu hoạt động trong năm của cơ sở giáo dục đại học từ các hoạt động thường xuyên (bao gồm cả ngân sách nhà nước, nhà đầu tư hỗ trợ) và thực hiện nhiệm vụ không thường xuyên, không bao gồm kinh phí đầu tư do Nhà nước hoặc nhà đầu tư cấp.
Các trường phải duy trì các điều kiện trên liên tục ít nhất 3 năm mới đủ điều kiện nộp hồ sơ xét duyệt.
Về tiêu chí thành lập trường thành viên/trực thuộc, yêu cầu có ít nhất 5 ngành đào tạo cùng lĩnh vực ở mỗi trình độ của giáo dục đại học; quy mô đào tạo chính quy từ 3.000 người học trở lên.
Như vậy, so với những quy định trước đây, hầu hết các điều kiện chuyển “trường đại học” lên “đại học” đã chặt chẽ hơn, yêu cầu cao hơn.
Các quy định điều chỉnh như sau:
Cả nước hiện có 13 đại học, bao gồm: Đại học Quốc gia Hà Nội, Đại học Quốc gia TP.HCM, Đại học Thái Nguyên, Đại học Huế, Đại học Đà Nẵng, Đại học Bách khoa Hà Nội, Đại học Kinh tế TP.HCM, Đại học Kinh tế quốc dân, Đại học Công nghiệp Hà Nội, Đại học Cần Thơ, Đại học Trà Vinh, Đại học Duy Tân và Đại học Phenikaa.
Khi chuyển đổi từ “trường đại học” lên “đại học”, các đại học sẽ quản trị tốt hơn, tận dụng được tài nguyên, nguồn lực hiệu quả hơn, có năng lực tự chủ cao hơn, đó là lợi thế để các cơ sở tiếp tục phát triển.
Dựa trên chỉ tiêu và số lượng nguyện vọng 1 của từng trường, phụ huynh, học sinh có thể điều chỉnh nguyện vọng lớp 10 từ nay đến 17h ngày 8/5.
Năm nay, TP HCM có hơn 169.000 học sinh tốt nghiệp THCS, tăng gần 43.000 so với năm ngoái. Khoảng 70% trong số này có suất vào lớp 10 công lập.
Kỳ thi vào lớp 10 dự kiến vào ngày 1-2/6 với ba môn Toán, Văn, Ngoại ngữ (chủ yếu Tiếng Anh). Nhóm có nguyện vọng vào trường chuyên sẽ làm bài môn chuyên tương ứng. Riêng ở xã đảo Thạnh An, đặc khu Côn Đảo, các trường xét tuyển vào lớp 10 bằng học bạ.
Đại học Yonsei và Đại học Korea đang đối mặt làn sóng chỉ trích sau các báo cáo về việc tuyển dụng học giả ưu tú nước ngoài nhưng thực tế những người này không giảng dạy hay cư trú tại Hàn Quốc.
Theo nhận định của Yonhap News, đây có thể là chiến lược nhằm "lách luật" của các bảng xếp hạng đại học danh tiếng như QS và THE. Cụ thể, nếu tên của trường được liệt kê ở phần tác giả của một bài báo, bài đó sẽ được tính vào tổng sản lượng nghiên cứu của trường.
Đại học Yonsei được cho đã bắt đầu lộ trình này từ năm 2017 qua chương trình "Yonsei Frontier Lab", ưu đãi lên tới 30.000 USD để các nhà nghiên cứu nước ngoài ghi tên Yonsei vào danh sách đơn vị liên kết trong các bài báo công bố quốc tế.
Kết quả là trong vòng 6 năm, nhóm này đã đóng góp hàng trăm bài báo cho trường. Thứ hạng của Yonsei trên bảng xếp hạng QS đã nhảy vọt từ ngoài top 100 năm 2018 lên vị trí thứ 70 thế giới vào năm 2023.
Đại diện Đại học Yonsei cho biết trường từng bổ nhiệm các học giả này trong thời gian đại dịch Covid-19, nhưng đã chấm dứt hợp đồng với khoảng 14 người vào năm 2022, sau khi nhận thấy việc thiếu trao đổi thực chất có thể gây ra những rắc rối về mặt pháp lý.
Phía nhà trường cũng phủ nhận chi tiền để yêu cầu học giả ghi danh trường, mà chỉ nhằm hỗ trợ đi lại và sinh hoạt.
Tương tự, chương trình "K-Club" do Đại học Korea triển khai năm 2023 thu hút khoảng 150 học giả nước ngoài. Thứ hạng của trường trên bảng xếp hạng THE đã nhảy từ ngoài top 200 lên vị trí 156 vào năm 2026.
Phân tích từ cơ sở dữ liệu Scopus cho thấy, trong hơn 8.700 bài báo liên quan đến Đại học Korea năm ngoái, hơn 1.000 bài (khoảng 11%) thuộc về các thành viên của K-Club. Tính đến giữa tháng 3, tỷ lệ này đã tăng lên 12,5%.
Đáng chú ý, phần lớn học giả này đang công tác toàn thời gian tại các viện nghiên cứu hoặc đại học khác ở nước ngoài. Sau khi nhận danh hiệu giáo sư thỉnh giảng của Đại học Korea, họ liệt kê tên trường này như một đơn vị công tác thứ hai hoặc thứ ba.
Điển hình là Zahoor Ahmed, một phó giáo sư người Pakistan, nổi tiếng với tần suất công bố bài báo khoa học "khủng" (trung bình hai tuần một bài), dù cho tới nay, ông chưa từng đặt chân đến khuôn viên Đại học Korea để làm việc.
Phía trường khẳng định mục tiêu của K-Club là thúc đẩy hợp tác quốc tế, nhưng số liệu thực tế lại cho thấy một bức tranh khác. Chỉ khoảng 8% trong số 1.600 bài báo của các giáo sư K-Club có tên đồng tác giả là giảng viên cơ hữu của trường này.
Giải thích, Đại diện Đại học Korea cho rằng đây là mô hình "hợp tác nghiên cứu từ xa", phù hợp với xu hướng số hóa toàn cầu, tương tự cách làm của Harvard, MIT hay Imperial College London.
Trường cũng bác bỏ cách gọi "giáo sư ma", khẳng định đóng góp học thuật không nên bị đánh giá chỉ dựa trên việc các nhà nghiên cứu có mặt trực tiếp tại trường hay không.
Trong tiêu chí xếp hạng đại học thế giới của THE, môi trường nghiên cứu và chất lượng nghiên cứu chiếm tổng cộng 59% trọng số. QS cũng coi nghiên cứu và khám phá là tiêu chí có sức nặng nhất, quyết định 50% thứ hạng của trường.
Thời tiết sáng nay dễ chịu, khoảng 27 độ C. Tại điểm thi trường THPT Kim Liên, phường Kim Liên, rào chắn được dựng cách cổng trường khoảng 100 m để phụ huynh dựng xe bên ngoài, giảm ùn tắc.
Đa số thí sinh và người nhà thong thả hơn hôm qua, khi nhiều người có mặt từ hơn 6h, nhưng chưa vội vào phòng thi. Các em kiểm tra đồ đạc và ngồi nghỉ cho đỡ nóng.
Anh Nguyễn Thành Chung dựng chiếc xe cub lên vỉa hè, dặn dò con trai. Anh kể không cho con soát đáp án Văn và Tiếng Anh hôm qua, để giữ tâm lý thoải mái nhất cho môn Toán sáng nay. Con trai anh đặt mục tiêu 25 điểm để trúng tuyển nguyện vọng 1 vào Kim Liên. Anh thấy mức điểm này đủ an toàn, để nếu không may trượt nguyện vọng 1, con vẫn dễ đỗ THPT Đống Đa.
"Nếu vẫn không như ý, con sẽ học trường tư", anh nói.
Ở trường THPT Yên Hòa, phường Yên Hòa, Bảo Khanh đến cùng bố mẹ lúc 6h45 trong tâm trạng phấn chấn. Em nói cảm thấy hài lòng với hai môn thi hôm qua, trong khi môn Toán thi sáng nay lại là thế mạnh.
Khanh nói "không dám đoán" điểm Văn, nhưng so bài làm với đáp án "khá ổn". Còn với Tiếng Anh, Khanh được cô giáo soát bài, sai ba câu nên dự kiến được 9,25 điểm. Em đặt mục tiêu giữ phong độ, đạt từ 8,5 điểm trở lên môn Toán, để giành tổng 26 điểm, hy vọng đỗ nguyện vọng 1 vào trường THPT Yên Hòa.
Nữ sinh kể hôm qua hơn 6h đã tới điểm thi, phải chờ khá lâu mới được vào phòng. Vì đã quen địa điểm, hôm nay em chỉ cần tới sớm 15 phút, không còn cảm thấy vội.
Trong khi đó, Gia Huy, thi tại THCS Kim Giang, phường Khương Đình, vẫn hơi hồi hộp. Hôm qua, Huy "làm được" môn Văn, nhưng Tiếng Anh lại không như ý. Vì vậy, áp lực đặt lên môn Toán để em có thể đạt tối thiểu 21 điểm, nuôi mục tiêu trúng nguyện vọng 1 vào THPT Khương Đình.
"Em mong phần Hình học không quá khó và không mất điểm ở phần tổ hợp trong đề Toán", Huy nói.
Thí sinh được gọi vào phòng thi lúc 7h. Các em làm đề Toán trong 120 phút, bắt đầu từ 8h. Sau bài thi này, phần lớn sẽ kết thúc kỳ thi vào lớp 10 THPT công lập. Nhóm có nguyện vọng vào trường chuyên sẽ làm thêm bài thi vào ngày 1/6.
Điểm thi, điểm chuẩn lớp 10 của Hà Nội dự kiến được công bố từ ngày 19 đến 22/6.
Năm nay, 147.000 học sinh Hà Nội tốt nghiệp THCS, hơn 124.000 em đăng ký thi lớp 10 - đông nhất cả nước. Với chỉ tiêu khoảng 82.660, tỷ lệ đỗ công lập trên số dự thi là 66%.
Gần 90 trường tư được giao hơn 34.000 chỉ tiêu lớp 10, cùng hệ thống trung tâm giáo dục nghề nghiệp - giáo dục thường xuyên, đủ đáp ứng nhu cầu học cấp 3 của những em còn lại.
