Trưa nay (12.6), xem kỹ đề tiếng Anh tốt nghiệp THPT 2026, ông Lê Hoàng Phong, học giả Chevening, đang học thạc sĩ lãnh đạo giáo dục tại Viện Giáo dục (Institute of Education), trực thuộc ĐH College London (UCL), Vương quốc Anh, nhìn nhận “đề thi có thể được xem là một dấu mốc tích cực trong quá trình đổi mới kiểm tra, đánh giá ở quy mô quốc gia”.
Ông Phong cho hay, thay vì tập trung chủ yếu vào việc kiểm tra các đơn vị ngữ pháp và từ vựng rời rạc, đề tiếng Anh tốt nghiệp THPT 2026 thể hiện rõ định hướng đánh giá năng lực sử dụng ngôn ngữ trong ngữ cảnh thực tế. Đây là một thay đổi quan trọng, bởi một bài thi chất lượng không chỉ đo lường khả năng ghi nhớ quy tắc mà còn cần đánh giá được năng lực đọc hiểu, xử lý thông tin, suy luận và kiến tạo ý nghĩa của người học.
Về cấu trúc, đề gồm 40 câu hỏi thực hiện trong 50 phút, khai thác nhiều loại văn bản khác nhau. Sự đa dạng này giúp mở rộng phạm vi đánh giá và tạo điều kiện để học sinh vận dụng nhiều chiến lược đọc khác nhau.
Các thí sinh không chỉ đọc để tìm thông tin trực tiếp mà còn phải xác định ý chính, suy luận thái độ của tác giả, hiểu nghĩa từ trong ngữ cảnh, nhận diện mối liên kết giữa các ý và sắp xếp thông tin để tạo nên một văn bản hoàn chỉnh, mạch lạc.
“Điểm nổi bật của đề thi là sự chuyển dịch rõ rệt từ đánh giá kiến thức ngôn ngữ ở cấp độ câu sang đánh giá năng lực đọc hiểu ở cấp độ văn bản. Các dạng câu hỏi như xác định đại từ thay thế, tìm ý chính, diễn giải tương đương, rút ra kết luận hay xác định vị trí chèn câu đều đòi hỏi học sinh phải theo dõi mạch lập luận và hiểu cấu trúc tổ chức của văn bản. Đây là những dạng nhiệm vụ có giá trị đánh giá cao hơn so với các câu hỏi mang tính ghi nhớ đơn thuần, bởi chúng phản ánh khả năng xử lý ngôn ngữ trong bối cảnh thực tế. Định hướng này phù hợp với xu thế dạy học ngoại ngữ hiện đại, nơi năng lực đọc hiểu và khai thác thông tin được xem là nền tảng của việc sử dụng ngôn ngữ hiệu quả”, ông Phong nói.
Cũng theo ông Phong, một ưu điểm đáng ghi nhận khác là chất lượng ngữ liệu tương đối hiện đại, gần gũi với đời sống nhưng vẫn bảo đảm tính học thuật cần thiết. Các chủ đề như chi phí cơ hội trong bảo vệ môi trường, hiệu quả của việc ghi chép bằng tay và bằng thiết bị số, chiến dịch giảm rác thải nhựa hay cách nhìn nhận giá trị tài sản đều mang tính thời sự và có chiều sâu nhận thức.
Nhờ đó, học sinh không thể chỉ dựa vào kỹ thuật làm bài hay mẹo suy đoán đáp án. Các em buộc phải đọc kỹ, hiểu nội dung, phân tích quan hệ ý nghĩa và vận dụng vốn từ trong ngữ cảnh cụ thể. Điều này góp phần nâng cao khả năng đánh giá năng lực đọc hiểu thực chất thay vì chỉ kiểm tra kiến thức ngôn ngữ bề mặt.
Trang 1, 2 đề thi tiếng Anh tốt nghiệp 2026, mã đề 1147
ẢNH: THÚY HẰNG
Trang 3, 4 đề thi tiếng Anh tốt nghiệp, mã đề 1147
Ông Lê Hoàng Phong cho hay xét về phương diện kỹ thuật đo lường, đề thi cho thấy sự kết hợp tương đối hợp lý giữa độ tin cậy và khả năng phân hóa. Việc lồng ghép các câu hỏi suy luận, tổng hợp thông tin và xử lý văn bản dài tạo ra nhiều mức độ thử thách khác nhau.
“Học sinh ở mức trung bình vẫn có thể hoàn thành các câu hỏi nhận biết thông tin hoặc từ vựng quen thuộc, trong khi học sinh khá giỏi có cơ hội thể hiện năng lực thông qua các nhiệm vụ đòi hỏi tư duy phân tích và suy luận sâu hơn”, học giả Chevening cho biết.
Tuy vậy, thời lượng 50 phút cho 40 câu hỏi ở đề tiếng Anh tốt nghiệp, theo ông Phong, vẫn là một yếu tố thách thức với thí sinh. Khi số lượng văn bản tương đối lớn và nhiều câu hỏi yêu cầu suy luận, bài thi không chỉ đánh giá khả năng đọc hiểu mà còn chịu ảnh hưởng bởi tốc độ xử lý thông tin, kỹ năng quản lý thời gian và khả năng duy trì sự tập trung.
Một khía cạnh khác cũng cần được nhìn nhận khách quan là bài thi hiện nay chủ yếu đánh giá năng lực tiếp nhận thông qua kỹ năng đọc. Điều này phù hợp với điều kiện tổ chức thi trên diện rộng và yêu cầu bảo đảm tính ổn định, khả thi trong triển khai. Song, nếu mục tiêu dài hạn là đánh giá năng lực giao tiếp tiếng Anh một cách toàn diện, ông Phong cho rằng hệ thống đánh giá cần từng bước nghiên cứu và bổ sung các hình thức đo lường đối với kỹ năng nghe, nói và viết.
“Tuy nhiên, nhìn tổng thể, đề thi tiếng Anh tốt nghiệp THPT 2026 cho thấy định hướng đổi mới rõ ràng và đáng khích lệ. Đề thi gửi đi một thông điệp tích cực đối với hoạt động dạy và học ngoại ngữ trong trường phổ thông: muốn học tốt tiếng Anh, học sinh không thể chỉ ghi nhớ công thức hay làm bài theo khuôn mẫu. Các em cần hình thành thói quen đọc, phát triển khả năng suy luận, hiểu cách tổ chức ý tưởng và sử dụng ngôn ngữ như một công cụ tiếp cận tri thức”, ông Lê Hoàng Phong trao đổi.
Phân tích mã đề 1133 môn tiếng Anh tốt nghiệp THPT năm 2026, thạc sĩ Đỗ Thị Ngọc Anh, quản lý học thuật tại DOL English, nhìn nhận: “Đề thi hay nhưng khó, đặc biệt các bài đọc đòi hỏi khả năng suy luận, tư duy cao”. Theo chị Ngọc Anh, các câu hỏi tập trung kiểm tra khả năng đọc hiểu, suy luận và nắm bắt ngữ cảnh của thí sinh thay vì chỉ đánh giá vốn từ vựng đơn thuần. Cấu trúc đề cơ bản giữ được sự ổn định so với năm trước. Nội dung đề thi tập trung vào những chủ đề gần gũi với đời sống, trong đó nổi bật là vấn đề môi trường và biến đổi khí hậu – một chủ đề mang tính thời sự cao.
Bên cạnh đó, đề còn đề cập đến các nội dung quen thuộc với học sinh như công việc làm thêm mùa hè, phương pháp ghi chép hiệu quả trong học tập và quản lý tiền bạc. Đây đều là những chủ đề thực tiễn, dễ tiếp cận, giúp thí sinh vận dụng kiến thức ngôn ngữ vào các tình huống đời sống.
Khi đề thi yêu cầu tốc độ xử lý thông tin cao hơn, học sinh không chỉ cần vốn từ vựng mà còn phải biết cách đọc và phân tích cấu trúc câu, theo thạc sĩ Ngọc Anh.
Cô Hoàng Thị Chung, giáo viên (GV) Trường tiểu học Đền Lừ (P.Tương Mai, Hà Nội), cho biết cô có gần 30 năm trong nghề, đạt được rất nhiều thành tích như: GV giỏi cấp quận, chiến sĩ thi đua cấp cơ sở, sáng kiến kinh nghiệm được giải cấp TP, giải thưởng cuộc thi thiết kế bài giảng cấp quốc gia… nhưng vẫn chưa được xét thăng hạng vì năm 2023 Q.Hoàng Mai (cũ) yêu cầu chỉ GV giữ chức vụ mới được thăng hạng. Do vậy, cô Chung có mong muốn những GV đủ điều kiện như cô được xét thăng hạng mà không bị gạt khỏi danh sách bởi những quy định do cơ sở tự đặt ra, để đảm bảo quyền lợi chính đáng của GV.
Cô Vũ Thị Kim Tiến, GV Trường THPT Mê Linh (Hà Nội), chia sẻ năm 2017, cô tham gia kỳ thi thăng hạng do Sở Nội vụ Hà Nội tổ chức nhưng không đỗ. Đến năm 2023, cô nghe nói có đợt thi tuyển lần 2 và trường cô có 2 hồ sơ nộp để thi, còn lại chờ có đợt xét thì nộp. Tuy nhiên sau đó, Sở Nội vụ lại quyết định không thi mà chuyển sang xét tuyển.
Cũng theo cô Tiến, sau 1 đợt thi và 1 đợt xét, trường cô có 12 trường hợp được thăng hạng. Chủ yếu là những người chưa có nhiều kinh nghiệm, chưa có bề dày thành tích, trong khi 2 phó hiệu trưởng, 5 tổ trưởng chuyên môn và 5 tổ phó chuyên môn, hàng chục GV khác có bề dày thành tích và kinh nghiệm dạy học từ gần 30 năm lại không được xét thăng hạng. Đây là việc làm bất bình đẳng, thiệt thòi cho các GV có tuổi, có nhiều cống hiến lại chịu ấm ức và bất công.
Tương tự, cô Hồ Thị Xuân Thu, GV Trường phổ thông liên cấp Khương Hạ (Hà Nội), cho biết: "Năm 2023, tôi và 4 thầy cô trong trường thừa điều kiện thăng hạng, danh sách đã được gửi lên. Sau đó, 5 GV bị nhà trường gạt lại, trong khi đó thầy hiệu phó của trường bị thiếu điều kiện lại được gửi đi xét thăng hạng và bị đánh trượt. Trường đã làm mất cơ hội thăng hạng của GV. Hai năm vừa qua đều không có đợt thăng hạng nào. GV rất thiệt thòi, ảnh hưởng đến đời sống vật chất và tinh thần".
Thầy Nguyễn Văn Đường, GV Trường THPT Phú Xuyên A (Hà Nội), cho biết trong năm 2023, khi nhiều trường THPT tại Hà Nội tạo điều kiện tối đa cho GV đủ điều kiện được thăng hạng thì tại đơn vị của thầy chỉ tiêu lại bị "bóp lại". Sau khi được xét thì số lượng GV được thăng hạng trong cả hai đợt (năm 2020 và 2023) cũng chưa đủ 50%. Điều này tạo ra sự bất bình đẳng lớn ngay trong cùng một hệ thống giáo dục.
Nhiều ý kiến cho rằng với đồng lương GV eo hẹp, việc thăng hạng không chỉ là sự ghi nhận chuyên môn mà còn là nguồn động viên kinh tế thiết thực. Khi đã kịch trần lương hạng 3, thu nhập chững lại giữa bão giá, khiến những GV tâm huyết không khỏi chạnh lòng.
Thầy Nguyễn Văn Đường và nhiều GV Hà Nội cũng chỉ ra thực tế nhiều GV bị loại hồ sơ thăng hạng vì minh chứng "không thống nhất" và cho rằng đây là bất cập cần được làm rõ.
Theo quy định tại Thông tư 34/2021/TT-BGDĐT, hồ sơ xét thăng hạng GV phải đạt đủ 100 điểm. Việc đánh giá, chấm điểm, nhận xét và chịu trách nhiệm hồ sơ thuộc về hội đồng nhà trường, đứng đầu là hiệu trưởng, cùng với sự tham gia của các bộ phận chuyên môn và đoàn thể. Tuy nhiên, thực tế tại các trường THPT ở Hà Nội hiện nay cho thấy đang phát sinh nhiều bất cập.
Sở Nội vụ Hà Nội đã ban hành bảng tiêu chí chấm điểm hồ sơ với 3 nhóm tiêu chí chính, gồm: nhóm về đào tạo, bồi dưỡng; nhóm về năng lực chuyên môn, nghiệp vụ; nhóm về thực hiện nhiệm vụ. Đáng chú ý, ở nhóm năng lực chuyên môn, nghiệp vụ, gồm nhiều tiêu chí mang tính định tính lại chưa có hướng dẫn cụ thể, thống nhất về cách hiểu và cách minh chứng. Điều này dẫn đến tình trạng mỗi GV chuẩn bị minh chứng theo một cách khác nhau, thiếu sự đồng bộ. Hệ quả là không ít GV bị loại hồ sơ ngay từ cấp trường với lý do "minh chứng chưa đủ sức thuyết phục".
Tuy nhiên, khi GV đề nghị làm rõ thế nào là thuyết phục, thì chính người đánh giá cũng không đưa ra được tiêu chí cụ thể. Việc đánh giá mang tính cảm tính, thiếu chuẩn hóa đã trực tiếp làm mất đi cơ hội thăng hạng của nhiều GV, gây tâm lý bức xúc và hoài nghi về tính công bằng.
Nêu thực tế trên, thầy Đường cho rằng cần thiết phải quay lại đúng tinh thần Thông tư 34 của Bộ GD-ĐT khi xây dựng và áp dụng tiêu chí. Cụ thể, với các tiêu chí về trình độ đào tạo, văn bằng, chứng chỉ: minh chứng phải là các giấy tờ pháp lý rõ ràng. Với các tiêu chí về năng lực, mức độ đáp ứng yêu cầu và thực hiện nhiệm vụ: cần được hội đồng nhà trường xác nhận bằng biên bản đánh giá, nhận xét, thay vì yêu cầu GV cung cấp các minh chứng rời rạc, thiếu thống nhất. Một biên bản đánh giá có trách nhiệm của hội đồng sẽ đảm bảo tính chính xác, khách quan và thống nhất hơn nhiều so với việc mỗi GV tự chứng minh năng lực bằng các tài liệu khác nhau.
Cũng theo thầy Đường, trong trường hợp số lượng hồ sơ vượt quá chỉ tiêu, việc lựa chọn cần dựa trên nhóm tiêu chí về thực hiện nhiệm vụ, vốn đã được quy định rõ trong thông tư. Đây chính là căn cứ phản ánh thực chất năng lực và quá trình công tác của GV trong nhiều năm (ví dụ 6 năm gần nhất tại Hà Nội), từ đó giúp hội đồng có cơ sở khách quan để xét chọn, tránh cách hiểu tùy tiện dẫn đến việc loại bỏ những hồ sơ xứng đáng.
Thăng hạng không chỉ là vấn đề thủ tục, mà trực tiếp liên quan đến quyền lợi, động lực và sự công bằng trong đội ngũ nhà giáo. Vì vậy, việc hoàn thiện tiêu chí, cách thức đánh giá minh bạch, thống nhất là yêu cầu cấp thiết hiện nay. Nhiều GV ở Hà Nội mong cấp có thẩm quyền quy định tỷ lệ xét thăng hạng tại các trường phổ thông phù hợp hơn; có kế hoạch thăng hạng cho GV thường xuyên theo chu kỳ ít nhất 3 năm/lần để GV đủ điều kiện có cơ hội được xét thăng hạng kịp thời, không bị bỏ lỡ quá lâu, tránh thiệt thòi cho GV.
Cô Lê Thị Nguyệt Nga, GV Trường THPT Kỹ thuật Việt Trì (Phú Thọ), nêu quan điểm: "GV không ngại tiêu chí cao, cũng không cần tiêu chí thấp. Công bằng không nằm ở việc nới tiêu chí mà nằm ở chỗ người đạt tiêu chí có thực sự được hưởng quyền lợi tương xứng hay không. Nếu câu trả lời vẫn là chờ chỉ tiêu, áp tỷ lệ thì mọi sự "nới lỏng" cũng chỉ dừng lại trên giấy".
Chương trình trải nghiệm "Chiến sĩ Công an nhí" được tổ chức tại Trường ĐH Cảnh sát nhân dân (36 Nguyễn Hữu Thọ, P.Tân Hưng, TP.HCM), dành cho các em thiếu nhi từ 9 - 15 tuổi.
Tham gia chương trình, các em sẽ được trải nghiệm môi trường sinh hoạt, học tập và rèn luyện tập trung, kỷ luật theo đúng điều lệnh công an nhân dân (CAND).
Điểm nhấn của chương trình là chuỗi hoạt động trang bị kỹ năng sống thiết thực cho thiếu nhi. Các em sẽ được hướng dẫn kỹ năng phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn cứu hộ; kỹ năng tự vệ; kỹ năng phòng chống đuối nước; kỹ năng tham gia giao thông an toàn; nhận diện các nguy cơ trên không gian mạng và cách bảo vệ bản thân trước những tình huống tiềm ẩn rủi ro trong cuộc sống.
Chương trình trải nghiệm "Chiến sĩ Công an nhí" dành cho các em thiếu nhi từ 9 - 15 tuổi
Bên cạnh đó, chương trình còn chú trọng giáo dục tinh thần trách nhiệm, ý thức tập thể và tính tự lập thông qua các hoạt động sinh hoạt chung, làm việc nhóm, thực hiện nhiệm vụ theo phân đội. Đây là cơ hội để các em học cách tự chăm sóc bản thân, sắp xếp thời gian hợp lý, hỗ trợ bạn bè và thích nghi với môi trường mới.
Không chỉ dừng lại ở việc trang bị kiến thức và kỹ năng, "Chiến sĩ Công an nhí" còn hướng đến mục tiêu bồi dưỡng ý thức chấp hành pháp luật, lòng yêu nước và niềm tự hào đối với lực lượng CAND. Thông qua những trải nghiệm thực tế, các em có thêm hiểu biết về công việc của người chiến sĩ công an, từ đó hình thành những giá trị sống tích cực ngay từ khi còn nhỏ.
"Với sự kết hợp giữa giáo dục kỹ năng, trải nghiệm thực tế và các hoạt động tập thể, chương trình "Chiến sĩ Công an nhí" không chỉ mang đến một mùa hè bổ ích mà còn góp phần giúp các em trưởng thành hơn, tự tin hơn và biết cách bảo vệ bản thân trong cuộc sống hiện đại", đại diện Trường ĐH Cảnh sát nhân dân bày tỏ.
Chương trình trải nghiệm "Chiến sĩ Công an nhí" được tổ chức theo 3 mốc thời gian để phụ huynh lựa chọn đăng ký: Khóa 1 diễn ra từ ngày 7.6 - 13.6, khóa 2 diễn ra từ ngày 22.6 - 28.6; khóa 3 diễn ra từ 5.7 - 11.7. Học phí mỗi khóa học là 6.500.000 đồng, bao gồm cả chi phí quân tư trang, lưu trú, ăn uống trong suốt thời gian học tập tại trường.
Mỗi em sẽ được cấp phát quân trang (2 bộ đồng phục cảnh sát, 2 áo thun, 1 mũ), có phòng lưu trú đầy đủ thiết bị và vật dụng sinh hoạt thiết yếu.
Nội dung các lớp học trong chương trình sẽ phân cấp theo 2 trình độ: Cơ bản - nâng cao.
Theo đó, với cấp cơ bản, trong 7 ngày, các em sẽ được tham gia các lớp học giáo dục nhân cách, rèn luyện kỷ luật và trang bị các kỹ năng sống thiết yếu. Các nội dung trọng tâm của lớp học này bao gồm: Giáo dục truyền thống và rèn luyện tác phong; Kỹ năng phòng vệ và an toàn trong đời sống; Phát triển bản thân và tư duy thời đại số; Bồi dưỡng tâm hồn, rèn luyện thể chất và hoạt động cộng đồng.
Sau khi hoàn tất lớp cơ bản, các em có thể đăng ký tham gia lớp nâng cao kéo dài 6 ngày. Tại đây, các em thiếu nhi sẽ được tập trung rèn luyện sức bền vật lý, nâng cao bản lĩnh tâm lý và trang bị "lá chắn" bảo vệ trước những cạm bẫy tinh vi của xã hội hiện đại. Cụ thể, các em sẽ được trang bị kỹ năng tự vệ và phòng, chống tệ nạn xã hội; rèn luyện "bản lĩnh số" trên không gian mạng và tiện ích công nghệ; trang bị kỹ năng sinh tồn và ứng phó tình huống khẩn cấp. Đặc biệt, các em sẽ được hướng dẫn thực hành các bài tập rèn luyện thể lực cường độ cao cũng như tham quan, xem diễn tập huấn luyện sẵn sàng chiến đấu của lực lượng cảnh sát cơ động Bộ Công an.
Nội dung nằm trong chỉ thị của Thủ tướng ngày 18/5 về việc tổ chức kỳ thi tốt nghiệp THPT và tuyển sinh đại học, giáo dục nghề nghiệp năm 2026.
Thủ tướng đánh giá kỳ thi những năm qua ngày càng nghiêm túc, cơ bản đáp ứng được mục tiêu đánh giá chất lượng giáo dục phổ thông và yêu cầu tuyển sinh, nhưng vẫn còn hạn chế. Cụ thể, với tuyển sinh có hiện tượng tuyển vượt quá quy định đảm bảo chất lượng. Việc quy đổi điểm ở một số trường còn bất hợp lý.
Người đứng đầu Chính phủ yêu cầu Bộ Giáo dục và Đào tạo, các tỉnh, thành có kế hoạch, phương án tổ chức kỳ thi, tuyển sinh và phân công nhiệm vụ theo tinh thần đảm bảo 6 rõ: rõ người, rõ việc, thời gian, trách nhiệm, sản phẩm và thẩm quyền để lãnh đạo.
Việc tổ chức kỳ thi tốt nghiệp THPT cần giảm áp lực, chi phí, đảm bảo độ tin cậy để các trường đại học, cao đẳng sử dụng trong tuyển sinh. Bộ Giáo dục và Đào tạo phải xây dựng đề thi đảm bảo chất lượng, bảo mật, có độ phân hóa phù hợp. Đồng thời, Bộ chỉ đạo các cơ sở đào tạo công bố phương thức và tuyển sinh bảo đảm thống nhất, công bằng, khách quan theo hướng đánh giá đúng năng lực của người học, bảo đảm kiểm soát thống nhất chất lượng đầu vào, góp phần đào tạo nguồn nhân lực phục vụ phát triển kinh tế - xã hội và mục tiêu tăng trưởng kinh tế "2 con số".
Trước đó, Bộ Giáo dục và Đào tạo công bố một số thay đổi trong tuyển sinh nhằm tăng chất lượng đầu vào. Như với xét học bạ, các trường cần lấy điểm trung bình chung 6 học kỳ của tối thiểu ba môn, bắt buộc có Toán hoặc Văn với trọng số tính điểm xét không thấp hơn 10/30. Đồng thời, thí sinh phải có tổng điểm ba môn thi tốt nghiệp (theo tổ hợp hoặc Toán, Văn và một môn khác) tối thiểu là 15/30. Năm ngoái, Bộ chỉ yêu cầu xét điểm cả năm lớp 12 với trọng số tối thiểu 25%.
Bộ cũng siết việc xét điểm cộng và quy đổi chứng chỉ ngoại ngữ. Trong đó, điểm khuyến khích với chứng chỉ quốc tế tối đa là 1,5, giảm một nửa so với năm ngoái. Nếu quy đổi chứng chỉ, các trường phải có tối thiểu 5 mức điểm chênh lệch, đã quy đổi thì không cộng điểm khuyến khích.
Ngoài ra, Bộ siết số lượng nguyện vọng của thí sinh (còn 15 thay vì không giới hạn), số phương thức xét tuyển của các trường (tối đa 5).
Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm nay diễn ra ngày 11-12/6. Thí sinh biết điểm vào ngày 1/7 và đăng ký, điều chỉnh nguyện vọng đại học từ ngày 2/7 đến 17h ngày 14/7. Thí sinh biết kết quả đỗ - trượt từ 17h ngày 9/8 đến 13/8.
