Mỗi lần xuất hiện trước đám đông, Sultan Kösen luôn khiến mọi người sửng sốt. Với chiều cao lên tới 2,51m cùng đôi tay, bàn chân khổng lồ, người đàn ông đến từ Thổ Nhĩ Kỳ được xem là “người khổng lồ” ngoài đời thật. Tuy nhiên, phía sau ngoại hình khác thường ấy lại là một căn bệnh hiếm gặp khiến cuộc sống của ông thay đổi hoàn toàn.
Theo thông tin từ Guinness World Records, Sultan Kösen hiện giữ kỷ lục người đàn ông cao nhất thế giới còn sống. Điều đặc biệt là ông không sinh ra với chiều cao bất thường. Trong suốt thời thơ ấu, Sultan phát triển giống như những đứa trẻ khác cho tới khi bước vào tuổi thiếu niên.
Các bác sĩ xác định ông mắc chứng “pituitary gigantism” – hội chứng khổng lồ do tuyến yên sản xuất quá nhiều hormone tăng trưởng. Nguyên nhân bắt nguồn từ một khối u nằm ở tuyến yên trong não, khiến cơ thể phát triển liên tục và gần như mất kiểm soát.
Căn bệnh hiếm gặp này khiến chiều cao của Sultan tăng vọt qua từng năm. Tay chân ông dài bất thường, bàn tay gần 28cm và bàn chân thuộc hàng lớn nhất thế giới. Hình ảnh Sultan đứng cạnh người bình thường tạo nên sự đối lập gây choáng, nhiều người thậm chí ví ông như nhân vật bước ra từ phim viễn tưởng.
Thế nhưng, chiều cao “khổng lồ” không mang lại cuộc sống dễ dàng. Sultan từng chia sẻ điều khiến ông mệt mỏi nhất là gần như không thể sử dụng các vật dụng thông thường. Không có chiếc giường phổ thông nào đủ dài để ông nằm thoải mái. Quần áo và giày dép đều phải đặt may riêng vì kích thước cơ thể quá lớn.
Việc di chuyển cũng trở thành thử thách mỗi ngày. Sultan rất khó ngồi vừa xe hơi thông thường, nhiều lần phải cúi gập người hoặc thò đầu qua cửa sổ trời khi ngồi trong xe. Chỉ riêng chuyện bước qua cửa ra vào hay đi trên phương tiện công cộng cũng gây nhiều bất tiện.
Không chỉ ảnh hưởng sinh hoạt, căn bệnh này còn tác động nghiêm trọng tới sức khỏe. Chiều cao quá lớn khiến xương khớp và cột sống phải chịu áp lực nặng nề trong thời gian dài. Sultan thường xuyên gặp khó khăn khi đi lại và phải sử dụng gậy hỗ trợ để giữ thăng bằng.
Các chuyên gia y tế cho biết hội chứng khổng lồ do tuyến yên có thể gây hàng loạt biến chứng như đau xương khớp, tim mạch, tiểu đường, suy giảm vận động và tuổi thọ thấp hơn người bình thường nếu không được điều trị kịp thời.
May mắn là Sultan từng được phẫu thuật và điều trị nhằm kiểm soát hormone tăng trưởng. Sau nhiều năm, tình trạng chiều cao của ông đã được ngăn chặn, tránh tiếp tục phát triển mất kiểm soát. Tuy nhiên, những ảnh hưởng mà căn bệnh để lại gần như theo ông suốt đời.
Dù vậy, Sultan Kösen vẫn trở thành nhân vật nổi tiếng toàn cầu nhờ ngoại hình hiếm có. Ông tham gia nhiều chương trình truyền hình, sự kiện quốc tế và thường xuyên thu hút đám đông mỗi khi xuất hiện. Nhưng đằng sau sự tò mò của công chúng là một cuộc sống đầy bất tiện mà ít ai tưởng tượng được.
Với Sultan, điều khó khăn nhất không phải những ánh nhìn hiếu kỳ, mà là cảm giác cơ thể mình quá khác biệt so với thế giới xung quanh.
Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) vừa công bố dự thảo Thông tư quy định quy trình biên soạn, thẩm định và ban hành chương trình, giáo trình các môn học chung trong giáo dục nghề nghiệp (GDNN), đồng thời lấy ý kiến rộng rãi từ các cơ quan, tổ chức, chuyên gia, cơ sở đào tạo và người dân.
Dự thảo được xây dựng nhằm bảo đảm tính thống nhất, liên thông trong hệ thống giáo dục quốc dân, đồng thời nâng cao hiệu quả quản lý đào tạo và phát triển nguồn nhân lực trong lĩnh vực GDNN.
Theo nội dung dự thảo, các môn học chung áp dụng cho chương trình đào tạo trình độ trung cấp và cao đẳng gồm: Ngoại ngữ; Năng lực số; Giáo dục chính trị; Pháp luật; Giáo dục Quốc phòng và An ninh; Giáo dục thể chất.
Đối với môn Ngoại ngữ, dự thảo quy định có thể lựa chọn tiếng Anh hoặc các ngoại ngữ phổ biến khác như tiếng Trung, Nhật Bản, Hàn Quốc, Nga, Pháp, Đức, Lào và ngôn ngữ quốc gia của Campuchia.
Thủ trưởng các cơ sở GDNN sẽ quyết định lựa chọn ngoại ngữ phù hợp với yêu cầu đào tạo thực tiễn, trong đó ưu tiên tiếng Anh theo lộ trình trở thành ngôn ngữ thứ 2 trong trường học.
Dự thảo cũng quy định cụ thể thời lượng cho từng môn học theo từng trình độ. Trong đó, môn Ngoại ngữ có thời lượng 90 giờ (3 tín chỉ) đối với trung cấp và 120 giờ (4 tín chỉ) đối với cao đẳng; môn Năng lực số là 45 giờ (2 tín chỉ) và 75 giờ (3 tín chỉ). Môn Giáo dục chính trị tương ứng 45 giờ (3 tín chỉ) và 75 giờ (5 tín chỉ); môn Pháp luật 30 giờ (2 tín chỉ) và 45 giờ (3 tín chỉ).
Đối với các môn còn lại, Giáo dục thể chất có thời lượng 30 giờ (1 tín chỉ) ở trình độ trung cấp và 60 giờ (2 tín chỉ) ở trình độ cao đẳng; Giáo dục Quốc phòng và An ninh là 45 giờ (2 tín chỉ) và 75 giờ (3 tín chỉ).
Một điểm đáng chú ý là dự thảo quy định kết quả học tập các môn học chung được công nhận giữa các cơ sở GDNN. Người học có thể được xem xét chuyển đổi, công nhận kết quả khi chuyển ngành, nghề đào tạo hoặc thay đổi hình thức học tập.
Về trách nhiệm tổ chức thực hiện, Bộ GD&ĐT sẽ chủ trì xây dựng, thẩm định và ban hành chương trình các môn học chung, đồng thời biên soạn, thẩm định và ban hành giáo trình đối với các môn Giáo dục chính trị, Pháp luật, Giáo dục Quốc phòng và An ninh để thống nhất sử dụng.
Đối với các môn Ngoại ngữ, Năng lực số và Giáo dục thể chất, các cơ sở GDNN được chủ động xây dựng hoặc lựa chọn giáo trình phù hợp, trên cơ sở chương trình do Bộ ban hành.
Ngày 11/5, HĐND Tp.Hà Nội chính thức thông qua nghị quyết quy định nội dung chi, mức chi cho công tác chuẩn bị và tổ chức các kỳ thi giáo dục phổ thông trên địa bàn.
Nghị quyết áp dụng với nhiều kỳ thi như tuyển sinh lớp 10 THPT, tuyển sinh lớp 10 chuyên, thi tốt nghiệp THPT, thi học sinh giỏi cấp thành phố và cấp quốc gia.
Trong đó, mức chi cao nhất dành cho giáo viên tham gia công tác chấm thi thuộc nhóm chấm bài thi tự luận, thi nói, thi thực hành ở kỳ thi chọn học sinh giỏi các môn văn hóa cấp thành phố. Tiền công dành cho đối tượng này là 1,23 triệu đồng/người/ngày.
Đối với kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 THPT chuyên, giáo viên chấm bài thi môn chuyên được hưởng 770.000 đồng/người/ngày. Riêng tổ trưởng tổ chấm thi được nhận thêm 240.000 đồng mỗi đợt chấm ngoài tiền công chấm thi.
Ở kỳ thi tuyển sinh lớp 10 THPT không chuyên, tiền công chấm bài thi tự luận và trắc nghiệm là 620.000 đồng/người/ngày. Trưởng ban chấm thi hưởng 790.000 đồng/ngày, phó trưởng ban hưởng 660.000 đồng/ngày.
Với kỳ thi tốt nghiệp THPT, mức chi cho giáo viên chấm bài thi tự luận và trắc nghiệm được nâng lên 770.000 đồng/người/ngày. Trưởng ban chấm thi nhận 990.000 đồng/ngày, phó trưởng ban nhận 820.000 đồng/ngày.
Ngoài công tác chấm thi, nghị quyết cũng quy định chi tiết mức thù lao cho các khâu ra đề, in sao đề thi, coi thi, kiểm tra, phúc khảo và xây dựng ngân hàng câu hỏi thi.
Đáng chú ý, người chủ trì xây dựng ma trận đề thi, bản đặc tả đề thi hoặc ra đề thi trắc nghiệm, tự luận chính thức ở một số kỳ thi có thể được hưởng mức 1,23 triệu đồng/ngày.
Không chỉ giáo viên, lực lượng phục vụ kỳ thi như công an, y tế, bảo vệ, nhân viên phục vụ cũng được quy định mức chi cụ thể. Theo đó, thành viên lực lượng an ninh, y tế tham gia phục vụ các kỳ thi được hưởng từ 300.000 đồng đến gần 700.000 đồng/ngày tùy vị trí và nhiệm vụ.
Theo nghị quyết, các mức chi được tính cho thời gian làm việc 8 giờ/ngày. Trường hợp làm việc ban đêm được hưởng thêm 130% mức lương ngày thường; làm việc vào ngày nghỉ, lễ, Tết có thể được tính từ 150% đến 300% tùy thời điểm và tính chất công việc.
Nghị quyết cũng nêu rõ trường hợp một người thực hiện nhiều nhiệm vụ khác nhau trong cùng một ngày thì chỉ được hưởng mức thù lao cao nhất.
Tại nhiều quốc gia, kỳ thi tốt nghiệp phổ thông được xem là cánh cửa mở ra tương lai. Nhưng ở Nigeria, kỳ thi WAEC – chứng chỉ trung học Tây Phi, lại nhiều năm liền gắn với những bê bối gian lận khiến cả xã hội lo ngại.
WAEC là kỳ thi quan trọng bậc nhất với học sinh tại Nigeria cũng như nhiều nước Tây Phi. Kết quả của kỳ thi này ảnh hưởng trực tiếp tới khả năng vào đại học và cơ hội việc làm sau này. Chính vì vậy, áp lực điểm số đã khiến nạn quay cóp phát triển với quy mô đáng báo động.
Trong nhiều năm, báo chí Nigeria liên tục phản ánh các vụ lộ đề thi trước giờ làm bài, giám thị tiếp tay cho thí sinh và những nhóm "giải đề thuê" hoạt động công khai trên mạng xã hội. Có thời điểm, đáp án được phát tán qua điện thoại chỉ vài phút sau khi đề thi bắt đầu.
Điều gây tranh cãi hơn cả là sự tồn tại của các "special centres", tạm dịch là "trung tâm thi đặc biệt". Đây là những địa điểm bị cáo buộc tổ chức gian lận có hệ thống để đổi lấy tiền. Nhiều phụ huynh sẵn sàng chi khoản tiền lớn để con em được làm bài trong môi trường "dễ thở", nơi đáp án có thể được cung cấp ngay trong phòng thi.
Một số trung tâm thậm chí bị ví như "nhà máy sản xuất điểm cao", khi học sinh gần như được đảm bảo kết quả tốt nếu chịu trả phí. Các vụ điều tra cho thấy nhiều đường dây gian lận có sự tham gia của giám thị, giáo viên và cả nhân viên tổ chức thi.
Năm 2025, WAEC gây chấn động khi công bố cấm hơn 500 trường tham gia kỳ thi do liên quan tới gian lận. Động thái mạnh tay này được xem là một trong những chiến dịch chống quay cóp lớn nhất lịch sử giáo dục Nigeria.
Tuy nhiên, nhiều chuyên gia nhận định đây mới chỉ là phần nổi của tảng băng chìm. Theo họ, gốc rễ vấn đề nằm ở áp lực cạnh tranh khốc liệt và sự bất bình đẳng trong giáo dục. Tại Nigeria, cơ hội học đại học và tìm việc làm tốt vẫn cực kỳ hạn chế, khiến nhiều gia đình coi điểm số là "tấm vé đổi đời".
Trong bối cảnh đó, không ít học sinh bị cuốn vào tâm lý "phải thắng bằng mọi giá". Khi quá nhiều người cùng tham gia hoặc làm ngơ trước gian lận, hành vi quay cóp dần bị xem là điều bình thường thay vì đáng xấu hổ.
Sự phát triển của công nghệ càng khiến cuộc chiến chống gian lận trở nên khó khăn hơn. Từ tai nghe siêu nhỏ, điện thoại giấu kín cho tới các nhóm chia sẻ đáp án trực tuyến, nhiều hình thức gian lận hiện đại liên tục xuất hiện trong các kỳ thi lớn.
Không chỉ ảnh hưởng tới tính công bằng, tình trạng này còn gây lo ngại về chất lượng nguồn nhân lực trong tương lai. Khi điểm số không còn phản ánh năng lực thật, các trường đại học và nhà tuyển dụng cũng mất dần niềm tin vào hệ thống đánh giá.
Nhiều nhà giáo dục cảnh báo rằng nếu không cải tổ mạnh mẽ, Nigeria có nguy cơ rơi vào vòng luẩn quẩn: áp lực thi cử tạo ra gian lận, còn gian lận lại khiến giá trị giáo dục tiếp tục suy giảm.
Dù WAEC và Chính phủ Nigeria đã liên tục siết chặt quy định, tăng cường giám sát và áp dụng công nghệ chống quay cóp, cuộc chiến này vẫn chưa có hồi kết. Bởi phía sau mỗi vụ gian lận không chỉ là câu chuyện thi cử, mà còn phản ánh áp lực xã hội, khoảng cách giàu nghèo và khát vọng đổi đời của hàng triệu học sinh tại quốc gia đông dân nhất châu Phi.
