Trong hội thảo được tổ chức ở Thâm Quyến hồi tháng 4, Zhu Zhaoyi, giám đốc điều hành Viện Nghiên cứu Trung Đông tại Trường Kinh doanh HSBC thuộc Đại học Bắc Kinh, cho rằng Trung Quốc cần rút ra những bài học từ xung đột giữa Mỹ – Israel và Iran.
Ông lập luận rằng Trung Quốc hiện sở hữu rất nhiều vũ khí mới, nhưng chưa có cơ hội học hỏi từ những cuộc chiến thực tế. “Tôi tin xung đột Trung Đông có giá trị rất lớn đối với Trung Quốc, đặc biệt là về mặt quân sự. Quân đội Mỹ càng chiến đấu nhiều, Trung Quốc càng có thể thu hẹp khoảng cách về khí tài. Mỹ tham chiến thực chất là cơ hội học hỏi khổng lồ cho Trung Quốc”, ông nói.
Fu Qianshao, cựu đại tá không quân Trung Quốc, cũng chỉ ra rằng bài học lớn mà ông rút ra từ xung đột Trung Đông là “không được quên đầu tư vào năng lực phòng thủ”, đặc biệt khi Iran đã tìm được cách vượt qua cả những tổ hợp phòng không hiện đại nhất của Mỹ như Patriot và THAAD.
Theo kết quả phân tích ảnh vệ tinh do báo Washington Post công bố hôm 6/5, ít nhất 217 công trình và 11 thiết bị quân sự đã bị phá hủy hoặc hư hại tại 15 căn cứ đồn trú của Mỹ trong 6 tuần xung đột. Video đăng trên mạng xã hội cũng cho thấy lá chắn tên lửa Patriot do Mỹ sản xuất bất lực trước đòn tập kích từ Iran.
“Chúng ta cần dành nhiều nỗ lực để xác định điểm yếu trong khía cạnh phòng thủ, đảm bảo tiếp tục bất khả chiến bại trong các xung đột tương lai”, Fu cho hay.
Trung Quốc đã nhanh chóng mở rộng năng lực tấn công trong những năm gần đây, bổ sung tên lửa được trang bị phương tiện lướt siêu vượt âm và tiêm kích tàng hình thế hệ 5. Theo ước tính của Viện Nghiên cứu Quốc phòng và An ninh Hoàng gia Anh (RUSI), Bắc Kinh dự kiến biên chế tổng cộng 1.000 chiến đấu cơ J-20 vào năm 2030.
Bên cạnh đó, Trung Quốc còn sở hữu oanh tạc cơ chiến lược H-6 và đang phát triển mẫu H-20 được so sánh với “sát thủ tàng hình” B-21 Mỹ.
“Dù vậy, năng lực phòng thủ của Trung Quốc lại là vấn đề khác”, đài CNN của Mỹ nhận định.
Giới quan sát đánh giá Iran đã xuyên thủng được lưới phòng không đa tầng của Mỹ và đồng minh vùng Vịnh chỉ bằng những công nghệ tương đối thô sơ, trong đó có tên lửa đạn đạo và máy bay không người lái (UAV) tự sát kiểu Shahed.
Ở hướng ngược lại, Mỹ đã không kích Iran bằng những vũ khí hiện đại như tiêm kích F-35 và oanh tạc cơ B-2, kết hợp với UAV giá rẻ Lucas được sao chép từ dòng Shahed. Quân đội Mỹ tuyên bố đã phá hủy hơn 13.000 mục tiêu của đối phương trong 6 tuần chiến sự.
“Thách thức với lưới phòng không Trung Quốc sẽ còn lớn hơn trong kịch bản xảy ra giao tranh với Mỹ và các đồng minh Đông Á. Chúng ta phải nghiên cứu sâu hơn để bảo vệ hiệu quả các địa điểm trọng yếu, sân bay và cảng biển trước những cuộc tấn công hiệp đồng”, chuyên gia Fu cho hay.
Đài Loan thường được xem là nguyên nhân tiềm năng có thể dẫn đến xung đột giữa Mỹ và Trung Quốc.
Trung Quốc luôn xem hòn đảo là một phần lãnh thổ không thể tách rời và sẵn sàng sử dụng mọi biện pháp để thống nhất. Mỹ cam kết tôn trọng nguyên tắc “Một Trung Quốc”, nhưng tiếp tục duy trì quan hệ với Đài Loan và cung cấp cho hòn đảo các loại khí tài hiện đại.
Trong trường hợp xảy ra giao tranh quanh Đài Loan, quân đội Mỹ và lực lượng phòng vệ hòn đảo có thể sử dụng UAV để tập kích tàu chiến và máy bay Trung Quốc, với ưu tiên cao nhất là những khí tài vận chuyển lực lượng đổ bộ.
Các quân nhân và khí tài đều quý giá hơn rất nhiều so với UAV tự sát. Đây là yếu tố đã được thể hiện trong chiến sự Trung Đông, khi Mỹ hiếm khi điều tàu đi qua eo biển Hormuz do lo ngại những cuộc tập kích theo chiến thuật bất đối xứng của Iran.
Trong cuộc điều trần trước Thượng viện Mỹ hồi tháng 4, đô đốc Samuel Paparo, chỉ huy Bộ tư lệnh Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương thuộc quân đội Mỹ, khẳng định UAV tự sát đang khiến xung đột trở nên đắt đỏ hơn nhiều đối với phe tấn công.
Ông Paparo từng chủ trương phủ kín eo biển Đài Loan bằng hàng nghìn thiết bị không người lái, cả trên không, trên biển và dưới mặt nước, nhằm ngăn quân đội Trung Quốc tiếp cận hòn đảo nếu nổ ra chiến sự. “Đây là điều Bắc Kinh gần như chắc chắc đã chú ý đến”, CNN nhận định.
Một kinh nghiệm khác mà quân đội các nước có thể rút ra từ xung đột Trung Đông là đối phương không ngừng học hỏi và đủ sức áp dụng những bài học đó theo cách không ngờ tới.
Hơn hai tháng sau khi xung đột Trung Đông bùng phát, nhiều nhà phân tích vẫn chưa hiểu lý do giới lãnh đạo Mỹ không chuẩn bị kế hoạch ứng phó kịch bản Iran đóng cửa eo biển Hormuz. Một số người cũng đặt dấu hỏi tại sao chính phủ Iran vẫn có thể tiếp tục hoạt động sau khi hứng thiệt hại nặng nề về nhiều mặt.
Dù vậy, một số chuyên gia đã chỉ rõ những bài học dành cho Trung Quốc.
“Thắng lợi chiến thuật không đồng nghĩa với kết quả chính trị. Áp lực quân sự đã không thể chuyển hóa thành thỏa thuận bền vững. Đối với Trung Quốc, điều đó củng cố một bài học cốt lõi: Thắng lợi trên chiến trường không tự động dẫn đến kết cục mong muốn”, Craig Singleton, chuyên gia cấp cao tại Quỹ Phòng vệ Dân chủ (FDD), tổ chức tư vấn có trụ sở tại Mỹ, nêu quan điểm.
Trung Quốc cũng được đánh giá là thiếu kinh nghiệm chiến đấu thực tế. Quân đội nước này không phải đối mặt với cuộc chiến thật sự nào trong hàng chục năm, còn Mỹ đã tiến hành hàng loạt chiến dịch quy mô lớn như ở Iraq, Afghanistan và Iran.
“Đó mới là chiến tranh thật sự”, Song Zongping, nhà phân tích quân sự tại Bắc Kinh, cho biết khi đề cập xung đột Trung Đông.
Trong trường hợp giao tranh bùng phát giữa Bắc Kinh và Washington trong một thập kỷ tới, lượng lớn binh sĩ Mỹ từng góp mặt trong xung đột Trung Đông hiện nay sẽ tiếp tục tham chiến, mang theo lượng kinh nghiệm mà mình đã tích lũy được. “Họ đã mất đồng đội và khí tài, song cũng đạt được những thắng lợi áp đảo và thực hiện hoạt động tác chiến chính xác ở mức độ cao”, CNN cho hay.
Quân đội Trung Quốc có thể thích ứng nhanh đến mức nào nếu bị đặt trong chiến trường liên tục thay đổi như vậy vẫn còn là dấu hỏi, theo giới phân tích.
Drew Thompson, chuyên gia tại Trường nghiên cứu Quốc tế S. Rajaratnam ở Singapore, nêu ra ví dụ lịch sử là Chiến tranh Triều Tiên năm 1950-1953, lần gần nhất quân đội Mỹ và Trung Quốc giao tranh trực tiếp.
Trong cuộc chiến đó, lực lượng Trung Quốc sở hữu chiến đấu cơ MiG-15 do Liên Xô sản xuất, được đánh giá là ngang ngửa với mẫu F-86 chủ lực của Mỹ. Tuy nhiên, phi công Mỹ đạt thành tích chiến đấu vượt trội, chủ yếu do nhiều người áp dụng kinh nghiệm tích lũy từ Thế chiến II.
“Bài học ở đây là một phi công xuất sắc lái máy bay tầm thường sẽ luôn thắng một phi công tầm thường dùng máy bay xuất sắc”, Thompson cho hay.
Một bài học khác là giao tranh giữa hai phe luôn có sự chênh lệch về năng lực, nhưng không phải lúc nào cũng kết thúc gọn ghẽ như khi Mỹ mở chiến dịch đột kích để bắt Tổng thống Venezuela Nicolas Maduro hồi đầu năm.
“Iran tận dụng điểm nghẽn và đưa rủi ro vào chuỗi cung ứng toàn cầu cho thấy xung đột cục bộ có thể nhanh chóng bị quốc tế hóa như thế nào”, Singleton cho hay, đề cập tác động toàn cầu khi eo biển Hormuz bị phong tỏa. “Đối với Bắc Kinh, đó là cảnh báo rằng mọi kịch bản về Đài Loan đều sẽ lập tức làm liên lụy đến nền thương mại thế giới, dòng chảy năng lượng và các bên thứ ba theo những cách khó có thể tưởng tượng được”.
Báo SCMP ngày 16-7 dẫn lời nhà khoa học Lý Minh Đào, trưởng nhóm khoa học tại Trung tâm Nghiên cứu giám sát và cảnh báo sớm tiểu hành tinh, thuộc Cục Quản lý không gian quốc gia Trung Quốc (CNSA), cho biết nước này sẽ triển khai nhiều kính thiên văn mặt đất cùng một chùm vệ tinh trên quỹ đạo để theo dõi các thiên thể có khả năng gây nguy hiểm.
Hơn 95% các tiểu hành tinh gần Trái đất có đường kính lớn hơn 1km - đủ gây thảm họa toàn cầu - đã được nhận diện. Tuy nhiên chỉ khoảng 45% số tiểu hành tinh có đường kính khoảng 140m, có khả năng tàn phá một quốc gia nhỏ, được cho là đã được phát hiện.
Những tiểu hành tinh chưa được phát hiện mới là mối nguy lớn nhất vì chúng có số lượng nhiều, rất mờ trước khi tiến gần Trái đất và thậm chí có thể bất ngờ bay đến từ hướng Mặt trời.
"Chúng ta không thể xem nhẹ nguy cơ va chạm, nhưng cũng không cần quá lo lắng", ông Lý nói.
Theo kế hoạch, Trung Quốc sẽ lựa chọn các địa điểm phù hợp để xây dựng nhiều kính thiên văn quang học khẩu độ lớn nhằm mở rộng phạm vi quan sát và nâng cao độ chính xác trong đo đạc.
Hệ thống vệ tinh trên quỹ đạo sẽ khắc phục những hạn chế của đài quan sát mặt đất do ảnh hưởng của chu kỳ ngày - đêm và thời tiết, đồng thời phát hiện các tiểu hành tinh bay đến từ hướng Mặt trời.
Khi phát hiện một vật thể có nguy cơ, hệ thống sẽ đánh giá quỹ đạo và xác suất va chạm. Nếu mối đe dọa được xác định là đáng tin cậy và khẩn cấp, cơ quan chức năng sẽ được thông báo.
Năm ngoái, Trung Quốc bắt đầu tuyển dụng các nhà nghiên cứu về phòng thủ hành tinh sau khi tiểu hành tinh 2024 YR4 từng được Cơ quan Vũ trụ châu Âu (ESA) đánh giá có xác suất 2,2% va chạm Trái đất vào năm 2032. Tuy nhiên, các nhà khoa học sau đó nhận định khả năng xảy ra vụ va chạm là rất thấp.
Ông Lý nhận định thêm biện pháp khả thi nhất hiện nay để ứng phó với tiểu hành tinh nguy hiểm là sử dụng tàu vũ trụ để đâm làm thay đổi quỹ đạo của thiên thể (va chạm động học), phương pháp đã được NASA chứng minh hiệu quả vào năm 2022. Trong khi đó, các phương án như laser, chùm hạt hay lực hấp dẫn được đánh giá kém hiệu quả hơn.
Với kết quả 440 phiếu thuận, 151 phiếu chống và 50 phiếu trắng, Nghị viện châu Âu (EP) hôm 16.6 đã thông qua thỏa thuận thương mại Mỹ - Liên minh châu Âu (EU). Khung thỏa thuận hai bên được Tổng thống Mỹ Donald Trump và Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen nhất trí trong cuộc gặp tại Scotland hồi tháng 8.2025, thế nhưng nhiều vấn đề pháp lý phát sinh trong gần 1 năm qua khiến việc phê duyệt tại EU bị trì hoãn, Reuters đưa tin.
Theo thỏa thuận, EU nhất trí bãi bỏ thuế nhập khẩu đối với một số mặt hàng công nghiệp từ Mỹ. Đổi lại, Washington sẽ áp mức thuế 15% đối với hầu hết hàng hóa của EU. Thỏa thuận này cũng tiếp tục gia hạn việc miễn thuế đối với mặt hàng tôm hùm của Mỹ. Theo thủ tục, thỏa thuận sẽ cần được các quốc gia thành viên EU thông qua trước khi có hiệu lực.
Viết trên mạng xã hội X, bà von der Leyen cho biết: “Với cột mốc này, chúng tôi sắp hoàn thành cam kết loại bỏ thuế quan đối với hàng nhập khẩu công nghiệp của Mỹ. Với việc thực hiện đầy đủ từ cả hai phía, thỏa thuận này sẽ mang lại nhiều lợi ích hơn nữa cho người dân và doanh nghiệp”.
Theo Đài Euronews, một số nghị sĩ châu Âu từng chỉ trích thỏa thuận nói trên là thiếu cân bằng. Dù vậy, theo nghị sĩ EP Kathleen Van Brempt đến từ Bỉ, giới chức EU chấp nhận thỏa thuận này vì những cân nhắc an ninh, bao gồm việc duy trì sự ủng hộ của Washington dành cho Brussels trong những vấn đề khu vực.
Các nhà lập pháp EU cũng đã lồng ghép những điều khoản an toàn vào dự luật, theo đó cho phép khối này đình chỉ thỏa thuận thương mại nếu Mỹ không tuân thủ các điều khoản đã được hai bên thống nhất.
Trước đó, trong ngày 15.6, Tổng thống Trump cảnh báo sẽ áp đặt mức thuế cao hơn nếu EU không phê duyệt thỏa thuận thuế quan trước ngày 4.7. Ông Trump cũng dọa áp thuế 100% đối với rượu vang Pháp nếu Paris không hủy bỏ thuế doanh thu kỹ thuật số.
Theo thông tin do Tổng thống Pháp Emmanuel Macron cung cấp, một binh sĩ Pháp đã thiệt mạng và ba người khác bị thương trong một cuộc tấn công hôm nay nhằm vào lực lượng gìn giữ hòa bình của Liên hợp quốc tại Lebanon, mà có vẻ do nhóm vũ trang Hezbollah thực hiện.
"Mọi bằng chứng đều chỉ ra rằng Hezbollah chịu trách nhiệm về vụ tấn công này" - ông đăng trên nền tảng X, đồng thời kêu gọi chính quyền Lebanon bắt giữ các thủ phạm.
Khoảng 18h20 tối 18-4 (theo giờ Việt Nam), Hãng tin AFP tường thuật: Theo báo cáo của một cơ quan an ninh hàng hải Anh, các tàu vũ trang của Iran hôm nay đã nổ súng vào một tàu chở dầu ở eo biển Hormuz, sau khi quân đội Iran đảo ngược cam kết về việc mở eo biển này cho tàu thuyền qua lại.
Thuyền trưởng của tàu chở dầu cho biết đã bị hai tàu của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tiếp cận ở vị trí cách Oman khoảng 37km về phía đông bắc.
Trung tâm Điều phối thương mại hàng hải Anh (UKMTO) nói rằng phía Iran không đưa ra bất kỳ cảnh báo nào qua radio, và các tàu vũ trang "sau đó nổ súng vào tàu chở dầu".
"Theo báo cáo, tàu chở dầu và thủy thủ đoàn hiện an toàn. Nhà chức trách đang điều tra vụ việc" - UKMTO thông tin.
Hãng tin Reuters dẫn các nguồn tin trong ngành vận tải biển cho biết các tàu thương mại tìm cách đi qua eo biển Hormuz vào ngày 18-4 đã nhận được thông điệp qua radio từ Hải quân Iran rằng họ không được phép đi qua.
Một số tàu thương mại đã cố gắng di chuyển qua eo biển này sau khi nhận được thông báo một ngày trước đó cho biết việc đi lại sẽ được cho phép, nhưng bị hạn chế trong các tuyến đường mà Iran tuyên bố là an toàn.
Theo tuyên bố được phát hôm nay trên ứng dụng Telegram, lãnh tụ tối cao Iran Mojtaba Khamenei cảnh báo Hải quân Iran sẵn sàng đánh bại các lực lượng Mỹ, trong bối cảnh hai bên đối đầu căng thẳng tại eo biển Hormuz.
Ông Khamenei - người chưa xuất hiện trước công chúng kể từ khi cuộc xung đột bắt đầu hôm 28-2 - tuyên bố "hải quân dũng cảm của Iran sẵn sàng khiến kẻ thù phải nếm trải cay đắng của những thất bại mới".
Ngày 18-4, Thứ trưởng Ngoại giao Iran Saeed Khatibzadeh nói chưa có ngày nào được ấn định cho vòng đàm phán tiếp theo giữa Iran và Mỹ. Ông nói thêm trước hết cần phải đạt được một khuôn khổ hiểu biết chung, theo Hãng tin Reuters.
"Chúng tôi đang tập trung hoàn tất khuôn khổ hiểu biết giữa hai bên. Chúng tôi không muốn bước vào bất kỳ cuộc đàm phán hay cuộc gặp nào mà chắc chắn sẽ thất bại và có thể trở thành cái cớ cho một vòng leo thang căng thẳng khác" - ông Khatibzadeh nói với các phóng viên bên lề một diễn đàn ngoại giao tại tỉnh Antalya, miền nam Thổ Nhĩ Kỳ.
Tổng thống Mỹ Donald Trump nói với Reuters có thể sẽ có thêm cuộc đàm phán trực tiếp vào cuối tuần này, mặc dù một số nhà ngoại giao cho rằng điều đó khó xảy ra do vấn đề hậu cần trong việc tổ chức cuộc đàm phán tại Islamabad.
Ngày 18-4, quân đội Israel cho biết đã thiết lập một "Đường Vàng" phân định tại miền nam Lebanon, tương tự như đường ranh giới ngăn cách lực lượng của họ với khu vực vẫn do Hamas kiểm soát ở Dải Gaza.
"Trong 24 giờ qua, Lực lượng Phòng vệ Israel hoạt động ở phía nam Đường Vàng tại miền nam Lebanon đã phát hiện các phần tử khủng bố vi phạm thỏa thuận ngừng bắn và tiếp cận lực lượng chúng tôi từ phía bắc Đường Vàng theo cách gây ra mối đe dọa tức thì" - quân đội Israel cho biết, lần đầu tiên nhắc đến đường ranh giới này kể từ khi lệnh ngừng bắn có hiệu lực.
