Trong hội thảo được tổ chức ở Thâm Quyến hồi tháng 4, Zhu Zhaoyi, giám đốc điều hành Viện Nghiên cứu Trung Đông tại Trường Kinh doanh HSBC thuộc Đại học Bắc Kinh, cho rằng Trung Quốc cần rút ra những bài học từ xung đột giữa Mỹ – Israel và Iran.
Ông lập luận rằng Trung Quốc hiện sở hữu rất nhiều vũ khí mới, nhưng chưa có cơ hội học hỏi từ những cuộc chiến thực tế. “Tôi tin xung đột Trung Đông có giá trị rất lớn đối với Trung Quốc, đặc biệt là về mặt quân sự. Quân đội Mỹ càng chiến đấu nhiều, Trung Quốc càng có thể thu hẹp khoảng cách về khí tài. Mỹ tham chiến thực chất là cơ hội học hỏi khổng lồ cho Trung Quốc”, ông nói.
Fu Qianshao, cựu đại tá không quân Trung Quốc, cũng chỉ ra rằng bài học lớn mà ông rút ra từ xung đột Trung Đông là “không được quên đầu tư vào năng lực phòng thủ”, đặc biệt khi Iran đã tìm được cách vượt qua cả những tổ hợp phòng không hiện đại nhất của Mỹ như Patriot và THAAD.
Theo kết quả phân tích ảnh vệ tinh do báo Washington Post công bố hôm 6/5, ít nhất 217 công trình và 11 thiết bị quân sự đã bị phá hủy hoặc hư hại tại 15 căn cứ đồn trú của Mỹ trong 6 tuần xung đột. Video đăng trên mạng xã hội cũng cho thấy lá chắn tên lửa Patriot do Mỹ sản xuất bất lực trước đòn tập kích từ Iran.
“Chúng ta cần dành nhiều nỗ lực để xác định điểm yếu trong khía cạnh phòng thủ, đảm bảo tiếp tục bất khả chiến bại trong các xung đột tương lai”, Fu cho hay.
Trung Quốc đã nhanh chóng mở rộng năng lực tấn công trong những năm gần đây, bổ sung tên lửa được trang bị phương tiện lướt siêu vượt âm và tiêm kích tàng hình thế hệ 5. Theo ước tính của Viện Nghiên cứu Quốc phòng và An ninh Hoàng gia Anh (RUSI), Bắc Kinh dự kiến biên chế tổng cộng 1.000 chiến đấu cơ J-20 vào năm 2030.
Bên cạnh đó, Trung Quốc còn sở hữu oanh tạc cơ chiến lược H-6 và đang phát triển mẫu H-20 được so sánh với “sát thủ tàng hình” B-21 Mỹ.
“Dù vậy, năng lực phòng thủ của Trung Quốc lại là vấn đề khác”, đài CNN của Mỹ nhận định.
Giới quan sát đánh giá Iran đã xuyên thủng được lưới phòng không đa tầng của Mỹ và đồng minh vùng Vịnh chỉ bằng những công nghệ tương đối thô sơ, trong đó có tên lửa đạn đạo và máy bay không người lái (UAV) tự sát kiểu Shahed.
Ở hướng ngược lại, Mỹ đã không kích Iran bằng những vũ khí hiện đại như tiêm kích F-35 và oanh tạc cơ B-2, kết hợp với UAV giá rẻ Lucas được sao chép từ dòng Shahed. Quân đội Mỹ tuyên bố đã phá hủy hơn 13.000 mục tiêu của đối phương trong 6 tuần chiến sự.
“Thách thức với lưới phòng không Trung Quốc sẽ còn lớn hơn trong kịch bản xảy ra giao tranh với Mỹ và các đồng minh Đông Á. Chúng ta phải nghiên cứu sâu hơn để bảo vệ hiệu quả các địa điểm trọng yếu, sân bay và cảng biển trước những cuộc tấn công hiệp đồng”, chuyên gia Fu cho hay.
Đài Loan thường được xem là nguyên nhân tiềm năng có thể dẫn đến xung đột giữa Mỹ và Trung Quốc.
Trung Quốc luôn xem hòn đảo là một phần lãnh thổ không thể tách rời và sẵn sàng sử dụng mọi biện pháp để thống nhất. Mỹ cam kết tôn trọng nguyên tắc “Một Trung Quốc”, nhưng tiếp tục duy trì quan hệ với Đài Loan và cung cấp cho hòn đảo các loại khí tài hiện đại.
Trong trường hợp xảy ra giao tranh quanh Đài Loan, quân đội Mỹ và lực lượng phòng vệ hòn đảo có thể sử dụng UAV để tập kích tàu chiến và máy bay Trung Quốc, với ưu tiên cao nhất là những khí tài vận chuyển lực lượng đổ bộ.
Các quân nhân và khí tài đều quý giá hơn rất nhiều so với UAV tự sát. Đây là yếu tố đã được thể hiện trong chiến sự Trung Đông, khi Mỹ hiếm khi điều tàu đi qua eo biển Hormuz do lo ngại những cuộc tập kích theo chiến thuật bất đối xứng của Iran.
Trong cuộc điều trần trước Thượng viện Mỹ hồi tháng 4, đô đốc Samuel Paparo, chỉ huy Bộ tư lệnh Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương thuộc quân đội Mỹ, khẳng định UAV tự sát đang khiến xung đột trở nên đắt đỏ hơn nhiều đối với phe tấn công.
Ông Paparo từng chủ trương phủ kín eo biển Đài Loan bằng hàng nghìn thiết bị không người lái, cả trên không, trên biển và dưới mặt nước, nhằm ngăn quân đội Trung Quốc tiếp cận hòn đảo nếu nổ ra chiến sự. “Đây là điều Bắc Kinh gần như chắc chắc đã chú ý đến”, CNN nhận định.
Một kinh nghiệm khác mà quân đội các nước có thể rút ra từ xung đột Trung Đông là đối phương không ngừng học hỏi và đủ sức áp dụng những bài học đó theo cách không ngờ tới.
Hơn hai tháng sau khi xung đột Trung Đông bùng phát, nhiều nhà phân tích vẫn chưa hiểu lý do giới lãnh đạo Mỹ không chuẩn bị kế hoạch ứng phó kịch bản Iran đóng cửa eo biển Hormuz. Một số người cũng đặt dấu hỏi tại sao chính phủ Iran vẫn có thể tiếp tục hoạt động sau khi hứng thiệt hại nặng nề về nhiều mặt.
Dù vậy, một số chuyên gia đã chỉ rõ những bài học dành cho Trung Quốc.
“Thắng lợi chiến thuật không đồng nghĩa với kết quả chính trị. Áp lực quân sự đã không thể chuyển hóa thành thỏa thuận bền vững. Đối với Trung Quốc, điều đó củng cố một bài học cốt lõi: Thắng lợi trên chiến trường không tự động dẫn đến kết cục mong muốn”, Craig Singleton, chuyên gia cấp cao tại Quỹ Phòng vệ Dân chủ (FDD), tổ chức tư vấn có trụ sở tại Mỹ, nêu quan điểm.
Trung Quốc cũng được đánh giá là thiếu kinh nghiệm chiến đấu thực tế. Quân đội nước này không phải đối mặt với cuộc chiến thật sự nào trong hàng chục năm, còn Mỹ đã tiến hành hàng loạt chiến dịch quy mô lớn như ở Iraq, Afghanistan và Iran.
“Đó mới là chiến tranh thật sự”, Song Zongping, nhà phân tích quân sự tại Bắc Kinh, cho biết khi đề cập xung đột Trung Đông.
Trong trường hợp giao tranh bùng phát giữa Bắc Kinh và Washington trong một thập kỷ tới, lượng lớn binh sĩ Mỹ từng góp mặt trong xung đột Trung Đông hiện nay sẽ tiếp tục tham chiến, mang theo lượng kinh nghiệm mà mình đã tích lũy được. “Họ đã mất đồng đội và khí tài, song cũng đạt được những thắng lợi áp đảo và thực hiện hoạt động tác chiến chính xác ở mức độ cao”, CNN cho hay.
Quân đội Trung Quốc có thể thích ứng nhanh đến mức nào nếu bị đặt trong chiến trường liên tục thay đổi như vậy vẫn còn là dấu hỏi, theo giới phân tích.
Drew Thompson, chuyên gia tại Trường nghiên cứu Quốc tế S. Rajaratnam ở Singapore, nêu ra ví dụ lịch sử là Chiến tranh Triều Tiên năm 1950-1953, lần gần nhất quân đội Mỹ và Trung Quốc giao tranh trực tiếp.
Trong cuộc chiến đó, lực lượng Trung Quốc sở hữu chiến đấu cơ MiG-15 do Liên Xô sản xuất, được đánh giá là ngang ngửa với mẫu F-86 chủ lực của Mỹ. Tuy nhiên, phi công Mỹ đạt thành tích chiến đấu vượt trội, chủ yếu do nhiều người áp dụng kinh nghiệm tích lũy từ Thế chiến II.
“Bài học ở đây là một phi công xuất sắc lái máy bay tầm thường sẽ luôn thắng một phi công tầm thường dùng máy bay xuất sắc”, Thompson cho hay.
Một bài học khác là giao tranh giữa hai phe luôn có sự chênh lệch về năng lực, nhưng không phải lúc nào cũng kết thúc gọn ghẽ như khi Mỹ mở chiến dịch đột kích để bắt Tổng thống Venezuela Nicolas Maduro hồi đầu năm.
“Iran tận dụng điểm nghẽn và đưa rủi ro vào chuỗi cung ứng toàn cầu cho thấy xung đột cục bộ có thể nhanh chóng bị quốc tế hóa như thế nào”, Singleton cho hay, đề cập tác động toàn cầu khi eo biển Hormuz bị phong tỏa. “Đối với Bắc Kinh, đó là cảnh báo rằng mọi kịch bản về Đài Loan đều sẽ lập tức làm liên lụy đến nền thương mại thế giới, dòng chảy năng lượng và các bên thứ ba theo những cách khó có thể tưởng tượng được”.
Thứ trưởng Ngoại giao Iran Kazem Gharibabadi ngày 19/5 đã đưa ra tuyên bố cứng rắn nhằm đáp trả phát biểu của Tổng thống Mỹ Donald Trump về việc tạm ngừng các cuộc tấn công vào Iran để tạo cơ hội cho ngoại giao.
“Mỹ nói rằng họ đã tạm ngừng các cuộc tấn công vào Iran để tạo cơ hội cho đàm phán, nhưng đồng thời lại nói về việc sẵn sàng cho một cuộc tấn công quy mô lớn bất cứ lúc nào. Điều này có nghĩa rằng họ gọi mối đe dọa là cơ hội hòa bình”, ông Gharibabadi nói.
Ông Gharibabadi tuyên bố Iran sẽ không bao giờ đầu hàng, thay vào đó sẽ luôn đoàn kết và sẵn sàng đối mặt với bất kỳ hành động gây hấn quân sự nào.
“Iran đoàn kết và sẵn sàng đối mặt với bất kỳ hành động gây hấn quân sự nào. Đối với chúng tôi, đầu hàng không có ý nghĩa gì; hoặc chúng tôi thắng, hoặc chúng tôi trở thành những người tử vì đạo”, nhà ngoại giao Iran nhấn mạnh.
Thiếu tướng Ali Abdollahi, Tư lệnh Bộ chỉ huy Trung tâm Khatam al-Anbia của Iran, cảnh báo Mỹ và các đồng minh không nên lặp lại sai lầm chiến lược và tính toán sai lầm.
Theo ông Abdollahi, đối thủ nên biết rằng Iran và lực lượng vũ trang của nước này hiện được chuẩn bị kỹ lưỡng và mạnh mẽ hơn trước đây, luôn sẵn sàng hành động.
Ông cảnh báo bất kỳ hành động gây hấn hay tấn công nào mới của đối thủ nhằm vào Iran sẽ bị đáp trả “nhanh chóng, dứt khoát, mạnh mẽ và quy mô lớn”.
Quân đội Iran cũng cảnh báo nếu Mỹ lại phạm sai lầm và rơi vào bẫy của Israel, phát động một cuộc chiến khác chống lại Iran, lực lượng vũ trang Iran sẽ mở ra các mặt trận mới bằng các công cụ và phương pháp mới.
“Cộng hòa Hồi giáo Iran không thể bị phong tỏa hoặc đánh bại”, Thiếu tướng Mohammad Akraminia, người phát ngôn của quân đội Iran, tuyên bố.
Cùng ngày, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã ngụ ý rằng chiến dịch tấn công của Mỹ vào Iran có thể sẽ được nối lại trong những ngày tới nếu không đạt được thỏa thuận hòa bình.
Tổng thống Trump nói rằng ông đã cho Iran một "khoảng thời gian có hạn", sau khi ông chỉ thị quân đội Mỹ tạm ngừng tiến hành cuộc tấn công vào Iran theo yêu cầu từ các nhà lãnh đạo của Ả rập Xê út, Các Tiểu vương quốc Ả rập Thống nhất và Qatar, mặc dù kế hoạch tấn công dự kiến được thực hiện vào ngày 19/5.
"Tôi nói là 2-3 ngày - có thể là thứ sáu, thứ bảy, chủ nhật; có thể là đầu tuần tới, một khoảng thời gian giới hạn - bởi vì chúng ta không thể để họ có vũ khí hạt nhân mới", ông nói rõ khi trả lời câu hỏi của các phóng viên về việc ông sẵn sàng chờ đợi bao lâu trước khi ra lệnh nối lại các cuộc tấn công nhằm vào Iran.
Tổng thống Trump nói rằng Tehran rất muốn đạt được một thỏa thuận với Washington để chấm dứt xung đột, đồng thời nhắc lại cảnh báo về khả năng nối lại các cuộc tấn công vào Iran.
"Tôi hy vọng chúng ta không phải làm điều đó, nhưng chúng ta có thể sẽ phải giáng cho họ một đòn mạnh nữa... Tôi vẫn chưa chắc chắn. Các bạn sẽ sớm biết thôi", nhà lãnh đạo Mỹ nói với các phóng viên.
Tổng thống Trump cho biết Mỹ sẵn sàng tạo cơ hội cho ngoại giao để giải quyết xung đột Iran cho đến đầu tuần tới, hoãn việc nối lại các cuộc tấn công cho đến hết khoảng thời gian này.
Tổng thống cũng cho biết ông chỉ còn "một giờ nữa" là ra lệnh tấn công Iran trước khi tạm dừng kế hoạch trong tuần này.
"Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) đã tiến hành một cuộc tập kích ở Dải Gaza với mục tiêu là Izz al-Din al-Haddad, chỉ huy cánh vũ trang của lực lượng Hamas", Bộ trưởng Quốc phòng Israel Israel Katz ngày 15/5 thông báo.
AFP dẫn lời một quan chức quân sự Israel cho biết ngay sau khi nhận được tin tình báo về vị trí của Haddad ở Gaza City, chiến đấu cơ đã cất cánh để tiến hành cuộc tấn công. Theo Times of Israel, ba tiêm kích đã tham gia chiến dịch và thả tổng cộng 13 quả bom xuống địa điểm trên.
Một nguồn tin quân sự cho hay những quả bom đã đánh trúng căn hộ mà Haddad được cho là đang ẩn nấp, cũng như một phương tiện rời đi nhằm ngăn thủ lĩnh này chạy thoát.
Ít nhất 7 người thiệt mạng trong cuộc tấn công, 50 người bị thương được đưa tới bệnh viện Al-Shifa, cơ quan khẩn cấp Gaza cho biết. Một quan chức cấp cao Israel nói với báo giới rằng các dấu hiệu ban đầu cho thấy Haddad đã thiệt mạng, song quân đội nước này chưa đưa xác nhận.
Ông Katz cho hay Haddad là một trong những kiến trúc sư chính của cuộc tập kích do nhóm Hamas thực hiện vào miền nam Israel ngày 7/10/2023, khiến khoảng 1.200 người thiệt mạng. Quan chức này cáo buộc Haddad phải chịu trách nhiệm về những vụ giết người, bắt cóc và gây thương tích cho hàng nghìn dân thường cũng như binh sĩ Israel.
"Ông ấy giam con tin của chúng tôi trong điều kiện tàn bạo, dàn dựng các cuộc tấn công nhằm vào lực lượng Israel cũng như từ chối thực hiện thỏa thuận do Tổng thống Mỹ Donald Trump thúc đẩy về giải giáp lực lượng Hamas và phi quân sự hóa Dải Gaza", Bộ trưởng Katz cho hay.
Theo Bộ trưởng Quốc phòng Israel, Haddad là "chỉ huy quân sự cấp cao nhất của nhóm vũ trang Hamas và thủ lĩnh cấp cao cuối cùng còn lại ở Dải Gaza". Ông này đã "di chuyển giữa các địa điểm ẩn náu và tham gia rất sâu vào hệ thống giam giữ con tin ở Dải Gaza" trong cuộc chiến.
Video từ hiện trường cho thấy đám mây bụi và khói lớn bốc lên từ một tòa nhà đổ nát. Cơ quan phòng vệ dân sự tại Dải Gaza cho biết mục tiêu bị ném bom là "một tòa nhà dân sự" ở khu vực Al-Rama.
Times of Israel cho biết ông Haddad trở thành thủ lĩnh của Hamas ở Dải Gaza cũng như cánh vũ trang của lực lượng này sau khi Muhammad Sinwar bị Israel hạ sát hồi tháng 5/2025.
Trong cuộc phỏng vấn với Wall Street Journal năm ngoái, một quan chức Hamas nói ông Haddad sở hữu biệt danh "Bóng ma của al-Qassam" vì rất kín tiếng. Ông từng thoát khỏi một số nỗ lực ám sát và Israel đã treo thưởng 750.000 USD cho bất cứ ai cung cấp thông tin về thủ lĩnh này. Cả hai con của ông đều đã thiệt mạng trong xung đột.
Bất chấp lệnh ngừng bắn đạt được hồi tháng 10/2025, bạo lực vẫn diễn ra hàng ngày ở Dải Gaza khi quân đội Israel tiếp tục tập kích vùng lãnh thổ này. Cả Israel và Hamas đều cáo buộc nhau vi phạm thỏa thuận đình chiến.
Theo cơ quan y tế tại dải đất, ít nhất 856 người Palestine đã bị sát hại kể từ khi lệnh ngừng bắn bắt đầu. Quân đội Israel nói 5 binh sĩ nước này đã thiệt mạng trong cùng thời gian.
Những công tác chuẩn bị bao gồm rà soát các đặc điểm bề mặt của mặt trăng mà họ cần phân tích và chụp ảnh trong thời gian bay quanh vệ tinh tự nhiên của trái đất, theo AFP hôm nay 5.4 dẫn thông tin từ đội ngũ phụ trách chương trình Artemis 2 trên mặt đất.
"Tinh thần của mọi người trên tàu vô cùng phấn chấn", chỉ huy sứ mệnh Reid Wiseman nói với trung tâm điều phối đặt ở Houston (bang Texas, Mỹ) vào thời điểm phi hành đoàn bắt đầu ngày làm việc hôm 4.4 trên tàu.
Cơ quan Hàng không Vũ trụ Mỹ (NASA) cho biết vào thời điểm thức dậy khoảng 23 giờ 35 hôm 4.4 (giờ Việt Nam), các phi hành gia đang ở cách trái đất 271.979 km, và còn cách mặt trăng khoảng 178.154 km.
NASA cho biết đội ngũ trên tàu đã bắt đầu ngày mới (4.4) bằng bữa sáng với món trứng khuấy và cà phê, nghe nhạc.
Sau đó, phi hành gia người Mỹ Victor Glover tiến hành những thao tác lái tàu để cung cấp cho NASA thêm nhiều dữ liệu về hiệu suất của tàu vũ trụ trong quá trình di chuyển.
Chỉ huy Wiseman cùng với các phi hành gia người Mỹ Christina Koch và Glover và đồng nghiệp người Canada Jeremy Hansen đang thực hiện hành trình lịch sử bay quanh mặt trăng. Sau đó, họ tận dụng lực hấp dẫn của thiên thể này để quay lại trái đất, điều mà con người chưa làm được trong hơn nửa thế kỷ.
Sau đó, cả đội kiểm tra lại danh sách công việc để ghi lại trải nghiệm bay quanh mặt trăng, bao gồm chụp ảnh và mô tả các đặc điểm trên bề mặt vệ tinh tự nhiên của trái đất như các dòng dung nham cổ xưa và những hố va chạm.
Cột mốc quan trọng tiếp theo của hành trình kéo dài 10 ngày dự kiến diễn ra trong đêm 5.4 sang ngày hôm sau, khi tàu vũ trụ Orion tiến vào vùng ảnh hưởng của mặt trăng. Như tên gọi, đây là vùng trọng lực của mặt trăng đối với tàu sẽ lớn hơn lực kéo từ địa cầu.
Trong quá trình này, họ sẽ quan sát mặt trăng từ một góc nhìn khác so với các sứ mệnh Apollo trong thập niên 1960 và 1970.
Trong khi các tàu Apollo bay ở độ cao khoảng 113 km so với bề mặt mặt trăng, phi hành đoàn Artemis 2 sẽ tiếp cận ở khoảng cách hơn 6.440 km tại điểm gần nhất, cho phép họ quan sát toàn bộ bề mặt hình cầu của mặt trăng, bao gồm cả các khu vực gần hai cực.
Nếu mọi thứ diễn ra suôn sẻ, trong quá trình tàu Orion bay vòng qua mặt trăng, các phi hành gia sẽ lập kỷ lục bay xa trái đất hơn bất kỳ sứ mệnh nào trước đó.
