Vừa qua, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam chuyển từ đơn vị thuộc Chính phủ sang đơn vị sự nghiệp thuộc Ban Chấp hành Trung ương Đảng.
Trao đổi với Báo Thanh Niên, PGS-TS Vũ Tuấn Hưng, Viện trưởng Viện Khoa học xã hội vùng Nam bộ (thuộc Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam) nhìn nhận mô hình mới mở ra nhiều cơ hội mới để các đơn vị trực thuộc nâng tầm vị thế.
* Việc Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam chuyển đổi mô hình tổ chức tác động như thế nào đến Viện Khoa học xã hội vùng Nam bộ, thưa ông?
– PGS-TS Vũ Tuấn Hưng: Đây là một thay đổi mang tính hệ thống, do đó tác động đến toàn bộ đơn vị trực thuộc, trong đó có Viện Khoa học xã hội vùng Nam bộ.
Có thể nói, Viện Khoa học xã hội vùng Nam bộ đang bước vào một giai đoạn phát triển mới với vị thế được nâng cao rõ rệt.
Khi trực thuộc Ban Chấp hành Trung ương Đảng, các hoạt động nghiên cứu của viện không chỉ phục vụ yêu cầu phát triển vùng Nam bộ mà còn gắn trực tiếp với nhiệm vụ tham mưu chiến lược cho Đảng ở tầm quốc gia. Điều này vừa là cơ hội, vừa là trách nhiệm lớn.
* Trong bối cảnh đó, Viện Khoa học xã hội vùng Nam bộ sẽ định hình lại vai trò của mình ra sao?
– Chúng tôi sẽ mở rộng theo hướng vừa chuyên sâu về vùng, vừa có tầm nhìn quốc gia.
Viện không chỉ nghiên cứu các vấn đề đặc thù của Nam bộ mà còn phải đóng góp luận cứ khoa học cho việc xây dựng các chủ trương, chính sách lớn liên quan đến phát triển vùng và liên kết vùng của Việt Nam nói chung, trong đó có vùng Đông Nam bộ và Đồng bằng sông Cửu Long.
Chúng tôi sẽ nâng vai trò dự báo và tư vấn chiến lược đối với những vấn đề nổi lên ở Nam bộ như biến đổi khí hậu, phát triển bền vững đồng bằng, chuyển dịch cơ cấu kinh tế, đô thị hóa và biến đổi xã hội. Những vấn đề này không chỉ có ý nghĩa khu vực mà còn ảnh hưởng đến sự phát triển chung của cả nước.
* Những yêu cầu mới nào được đặt ra đối với Viện Khoa học xã hội vùng Nam bộ trong giai đoạn chuyển đổi này, thưa ông?
– Có thể khái quát ở 3 nhóm yêu cầu lớn.
Thứ nhất là nâng cao chất lượng và tính chiến lược của các nghiên cứu. Các đề tài phải bám sát thực tiễn, có khả năng dự báo và đề xuất chính sách cụ thể, thay vì chỉ dừng ở mô tả hoặc phân tích.
Thứ hai là đổi mới phương thức hoạt động. Viện cần đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số trong nghiên cứu, xây dựng hệ thống dữ liệu vùng có tính liên thông, đồng thời tăng cường hợp tác với các địa phương, các cơ quan Trung ương và đối tác quốc tế.
Thứ ba là phát triển đội ngũ. Các nhà khoa học phải được trang bị kiến thức chuyên môn, nâng cao năng lực liên ngành, kỹ năng phân tích chính sách và tư duy hội nhập.
* Theo ông, việc chuyển đổi này mang lại những cơ hội lớn nào cho Viện Khoa học xã hội vùng Nam bộ?
– Trước hết là cơ hội nâng cao vị thế và tiếng nói học thuật. Khi gắn trực tiếp với Ban Chấp hành Trung ương Đảng, các sản phẩm nghiên cứu của chúng tôi có khả năng tác động mạnh mẽ hơn đến quá trình hoạch định chính sách.
Thứ hai là cơ hội tiếp cận nguồn lực tốt hơn, cả về tài chính, dữ liệu và hợp tác. Điều này giúp viện có điều kiện triển khai các chương trình nghiên cứu lớn, dài hạn và có tính liên ngành cao.
Thứ ba là cơ hội mở rộng hợp tác quốc tế. Với vị thế mới, chúng tôi có thể chủ động tham gia các mạng lưới nghiên cứu khu vực và quốc tế, từ đó nâng cao chất lượng và uy tín khoa học.
* Tuy nhiên, chắc chắn cũng có nhiều thách thức đặt ra, thưa ông?
– Đúng vậy. Thách thức lớn nhất là áp lực nâng cao chất lượng nghiên cứu. Khi vị thế tăng lên, yêu cầu về sản phẩm khoa học cũng cao hơn, đòi hỏi sự đầu tư nghiêm túc và đổi mới mạnh mẽ.
Bên cạnh đó là thách thức về cơ chế vận hành trong giai đoạn chuyển tiếp. Việc điều chỉnh mô hình tổ chức, quy trình quản lý cần được thực hiện đồng bộ để tránh gián đoạn hoạt động.
Một vấn đề quan trọng khác là phải giữ tính độc lập, khách quan trong nghiên cứu khoa học, nhưng vẫn bảo đảm định hướng phục vụ nhiệm vụ chính trị. Đây là bài toán không đơn giản.
Ngoài ra, cạnh tranh nguồn nhân lực chất lượng cao cũng là thách thức lớn, đặc biệt trong bối cảnh các tổ chức trong và ngoài nước đều có chính sách thu hút nhân tài rất mạnh. Điều này càng trở nên khó khăn, khốc liệt hơn với sức hút thu nhập, điều kiện làm việc của các trường đại học, tập đoàn, doanh nghiệp lớn…
* Vậy đâu là những giải pháp then chốt để Viện Khoa học xã hội vùng Nam bộ thích ứng và phát triển trong vị thế mới?
– Theo tôi, trước hết cần hoàn thiện cơ chế quản trị theo hướng hiện đại, minh bạch và linh hoạt.
Tiếp đó là đầu tư xây dựng đội ngũ cán bộ khoa học có chất lượng cao, đặc biệt chú trọng thế hệ trẻ; xác định rõ các hướng nghiên cứu trọng điểm; tăng cường liên kết với các địa phương, doanh nghiệp và đối tác quốc tế.
Đặc biệt, viện phải xây dựng một môi trường học thuật lành mạnh, khuyến khích sáng tạo, tôn trọng sự khác biệt và đề cao trách nhiệm khoa học, bám sát thực tiễn sinh động của vùng.
Chiều 25.6, tại buổi họp báo về tình hình kinh tế - xã hội TP.HCM, đại diện UBND phường Bến Thành đã thông tin về phương án bố trí quỹ nhà tạm cư, mức hỗ trợ và chính sách tái định cư đối với hơn 1.600 hộ dân bị ảnh hưởng bởi dự án chỉnh trang khu Mả Lạng và chợ Gà - Gạo.
Theo ông Lê Thanh Tuấn, Trưởng phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị UBND phường Bến Thành, dự án chỉnh trang đô thị khu Mả Lạng và chợ Gà - Gạo được triển khai theo chủ trương của HĐND TP.HCM tại Nghị quyết số 59 ngày 19.6.2026.
Dự án dự kiến thực hiện từ năm 2026 đến năm 2029, trong đó khởi công vào quý 3/2026, hoàn thành công trình vào quý 4/2028 và bàn giao đưa vào khai thác, vận hành trong năm 2029.
Trong thời gian chờ bàn giao nhà tái định cư, các hộ gia đình đủ điều kiện tái định cư sẽ được hỗ trợ chi phí tạm cư theo quy định tại điểm b1 khoản 1 điều 21 Quyết định số 11 của UBND TP.HCM.
Cụ thể, mức hỗ trợ hiện nay đối với khu vực phường Bến Thành là 8 triệu đồng/hộ/tháng đối với hộ có từ 4 nhân khẩu trở xuống. Hộ có từ 5 nhân khẩu trở lên được hỗ trợ thêm 2 triệu đồng/người/tháng nhưng tối đa không quá 24 triệu đồng/hộ/tháng.
Liên quan đến các trường hợp phức tạp như hộ tạm trú (riêng khu chợ Gà - Gạo có 58 nhân khẩu tạm trú), nhà không có giấy tờ hợp lệ, nhiều hộ cùng sinh sống trên một địa chỉ hoặc các hộ kinh doanh nhỏ bị mất mặt bằng sinh kế, ông Tuấn cho biết UBND TP.HCM đã giao UBND phường phối hợp với đơn vị thực hiện công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư.
Trong quá trình triển khai, đơn vị bồi thường sẽ căn cứ kết quả điều tra, khảo sát, đo đạc, kiểm đếm và các quy định pháp luật hiện hành để xây dựng phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư. Phương án này sẽ được niêm yết công khai và lấy ý kiến người có đất bị thu hồi theo đúng quy định.
Dự án chỉnh trang khu Mả Lạng (phường Cầu Ông Lãnh) và khu chợ Gà - Gạo (phường Bến Thành) nhằm cải thiện điều kiện sống tại 2 khu dân cư hiện hữu lâu năm ở khu vực trung tâm TP.HCM.
Trong đó, khu Mả Lạng là một trong những khu dân cư có mật độ dân số cao bậc nhất khu vực trung tâm. Phần lớn nhà ở được xây dựng từ lâu, diện tích nhỏ, nằm san sát nhau và nhiều công trình đã xuống cấp.
Theo số liệu rà soát sơ bộ, phạm vi chỉnh trang khu Mả Lạng, giới hạn bởi các tuyến đường Nguyễn Trãi - Trần Đình Xu - Nguyễn Cư Trinh, có khoảng 1.070 trường hợp nhà, đất bị ảnh hưởng, liên quan đến 1.459 hộ dân với khoảng 4.693 nhân khẩu.
Trong khi đó, khu chợ Gà - Gạo, giới hạn bởi các tuyến đường Nguyễn Thái Học - Võ Văn Kiệt - Yersin và hẻm 3 Yersin, là khu dân cư lâu đời gắn với hoạt động thương mại, dịch vụ và kinh doanh nhỏ lẻ. Sau nhiều năm phát triển, hệ thống giao thông nội bộ tại đây trở nên chật hẹp, nhiều căn nhà xuống cấp, điều kiện vệ sinh môi trường và an toàn phòng cháy, chữa cháy không còn đáp ứng yêu cầu.
Khảo sát sơ bộ cho thấy khu vực này có khoảng 252 căn nhà thuộc phạm vi dự án, ảnh hưởng đến 192 hộ dân với 744 nhân khẩu, gồm 686 nhân khẩu thường trú và 58 nhân khẩu tạm trú.
Chiều 3-5, thông tin từ Sở Y tế tỉnh Nghệ An cho biết sở đã nhận được báo cáo ban đầu về sự việc một bác sĩ của Bệnh viện Đa khoa Quỳnh Lưu vừa cứu sống một bé trai nghi bị điện giật.
Khoảng 18h chiều 2-5, trong lúc nghỉ lễ cùng gia đình ở biển Quỳnh, huyện Quỳnh Lưu (cũ), tỉnh Nghệ An, bác sĩ Hồ Khắc Thủy - Phó giám đốc Bệnh viện Đa khoa Quỳnh Lưu - thấy một bé trai khoảng 10-12 tuổi bất tỉnh, ngừng tim.
Những nhân chứng ở hiện trường cho hay bé trai gặp nạn có thể do bị điện giật từ cột đèn ở bãi biển do các hộ kinh doanh dựng lên.
Trước tình huống khẩn cấp, bác sĩ Thủy nhanh chóng tiếp cận, ép tim ngoài lồng ngực liên tục.
Nhờ được sơ cứu kịp thời, đúng kỹ thuật, sau vài phút, cháu bé đã hồi tỉnh, qua cơn nguy kịch.
Gia đình bé trai bày tỏ cảm ơn tới sự hỗ trợ kịp thời của bác sĩ Thủy đã cứu giúp con mình an toàn.
Chia sẻ sau sự việc, bác sĩ Thủy cho biết: "Đây là phản xạ nghề nghiệp, trong hoàn cảnh đó, bất kỳ nhân viên y tế nào cũng sẽ ưu tiên cao nhất cho việc cứu người".
Theo Sở Y tế tỉnh Nghệ An, hành động của bác sĩ Thủy đã góp phần lan tỏa hình ảnh người thầy thuốc tận tâm, sẵn sàng cứu người trong mọi hoàn cảnh.
Trước đó ngày 19-3, Sở Y tế tỉnh Nghệ An đã khen thưởng bác sĩ Trần Văn Biên - Bệnh viện Hoàn Mỹ Vinh và bác sĩ Nguyễn Cao Việt - Bệnh viện Đa khoa thành phố Vinh - vì hành động kịp thời ép tim, cứu sống người đàn ông 64 tuổi bị đột quỵ, ngừng tuần hoàn trên sân bóng chuyền ở Vinh Hưng vào chiều 17-3.
Theo kết luận thanh tra, công tác giải phóng mặt bằng của dự án còn nhiều trở ngại. Trung tâm Phát triển quỹ đất tỉnh Cà Mau đã phối hợp các đơn vị liên quan đo đạc được 315/456 hộ, tổ chức; kiểm kê tài sản gắn liền với đất đối với 133 trường hợp.
Tuy nhiên thời điểm thanh tra vẫn còn 141 hộ chưa được đo đạc và 323 hộ chưa được kiểm kê. Trong đó, 59 hộ không hợp tác, không đồng ý chủ trương thu hồi đất; 82 hộ không có mặt tại địa phương hoặc chưa xác định được chủ sử dụng đất.
Trước đó, UBND thành phố Cà Mau (cũ) đã phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ và tái định cư cho 76 hộ dân, với tổng kinh phí hơn 80 tỉ đồng trên diện tích 8,7ha.
Tuy nhiên việc chi trả chưa thể thực hiện do chủ đầu tư chưa chuyển đủ kinh phí theo phương án được phê duyệt, mới chuyển 2,2 tỉ đồng.
Thanh tra tỉnh Cà Mau cho rằng việc giải phóng mặt bằng kéo dài khiến chủ đầu tư chậm điều chỉnh kế hoạch, phân bổ nguồn lực tài chính. Nguồn vốn thực hiện dự án cũng chưa đa dạng, còn phụ thuộc nhiều vào vốn vay và vốn chủ sở hữu.
Từ kết quả thanh tra, Thanh tra tỉnh kiến nghị UBND tỉnh giao Sở Tài chính chủ trì, phối hợp các đơn vị liên quan rà soát, đánh giá năng lực tài chính của Công ty TNHH Xây dựng Quang Tiền trong quý 2-2026 để xem xét khả năng tiếp tục thực hiện dự án hoặc đề xuất phương án xử lý theo quy định.
Thanh tra tỉnh cũng đề nghị Sở Xây dựng theo dõi, đôn đốc tiến độ thực hiện dự án; phối hợp đánh giá khả năng tiếp tục triển khai của chủ đầu tư trước khi hết thời hạn thực hiện.
Đồng thời Trung tâm Phát triển quỹ đất tỉnh phối hợp chính quyền địa phương và chủ đầu tư đẩy nhanh công tác giải phóng mặt bằng, hoàn thiện các thủ tục cần thiết để trình cấp có thẩm quyền giao đất thực hiện dự án theo quy định.
