Không thể giao trẻ em cho mạng xã hội: Đừng để trẻ lạc giữa thế giới số

Từ cái cảnh lụi hụi nấu nồi cơm nhỏ xíu trong căn phòng trọ Sài Gòn, ăn qua loa cho xong bữa, về tới nhà là thành #cơmnhà thiệt sự - có người nấu, có người chờ, có tiếng cười nói rôm rả, nghe mà ấm lòng muốn rơi nước mắt.

Quê tôi ở một xóm nhỏ miền Tây, xứ sen hồng - trước nhà là con rạch nước đục phù sa, sau nhà là mấy liếp rau xanh rì. Xe vừa quẹo vô đầu xóm là tôi thấy lòng mình nhẹ hẳn, như trút được nguyên bao nhiêu mệt mỏi trên thành phố.

Ở TP.HCM, có khi chạy xe ngoài đường đông nghẹt, nghe còi inh ỏi, đầu óc lúc nào cũng căng như dây đàn. Vậy mà chỉ cần về tới cổng nhà, nghe tiếng má với câu chào quen thuộc, "về rồi hả con", là tự nhiên thấy mọi thứ dịu xuống.

Bữa cơm quê không có gì cao sang mà sao ngon lạ. Ba tôi hay tranh thủ buổi sáng đi vợt hến dưới rạch. Ba nói: "Hến này tươi ăn mới ngọt", rồi cười cười, tay còn dính bùn mà mặt thì khoái chí. Má thì ở trong bếp, lụi hụi rửa rau, nấu nồi canh chua thơm phức. Còn ngoại tôi, lúc nào cũng ngồi cái ghế gỗ cũ, chậm rãi nhìn con cháu, lâu lâu chen vô một câu: "Ăn nhiều vô con, ốm quá trời".

Có bữa cơm chỉ có cá kho, dĩa rau luộc, chén nước mắm dầm ớt, vậy mà ngồi ăn, tôi thấy ngon hơn bất cứ món nào ngoài quán. Cá kho đậm đà, thịt săn, nước kho sền sệt. Má còn để thêm dĩa xoài chín vàng ươm, ăn kèm nghe vừa ngọt vừa béo, đúng cái kiểu "đặc sản nhà làm" mà đi đâu cũng không kiếm được. Tôi vừa ăn vừa xuýt xoa, ba nhìn qua cười: "Ở trên đó có ăn được vầy không con?". Tôi chỉ biết lắc đầu.

Ở TP.HCM, nhiều khi ăn một mình riết rồi quen. Mở điện thoại lên coi cái gì đó, ăn cho qua bữa, xong rồi lại lao vô công việc. Không ai hỏi ngon không, cũng không có ai gắp cho miếng cá, chan thêm miếng canh. Mọi thứ nó gọn gàng, nhanh chóng, mà cũng lạnh lẽo dữ lắm.

Ở quê, bữa cơm kéo dài hơn bình thường. Ăn xong rồi vẫn ngồi đó, nói chuyện này chuyện kia. Ba kể chuyện xóm làng, má hỏi thăm công việc trên thành phố, ngoại thì lâu lâu chen vô nhắc chuyện hồi xưa. Có khi chỉ là mấy câu chuyện đơn giản vậy thôi, mà tôi nghe hoài không chán. Tại lâu rồi, tôi mới có lại cái cảm giác "được thuộc về chốn quê".

Mỗi lần về quê, tôi hay tự nhủ: "Lần này ở lâu lâu chút". Mà rồi cũng vài bữa là phải đi. Sài Gòn còn công việc, còn trách nhiệm, còn bao nhiêu thứ đang chờ. Ngày lên lại thành phố, má gói cho mớ đồ ăn, ba dặn dò đủ thứ, Ngoại thì đứng nhìn theo, ánh mắt hiền mà buồn buồn. Tôi quay xe đi mà lòng cứ nặng trĩu.

Trên đường trở lại, tôi biết rồi mình sẽ lại quay về với những bữa ăn vội vàng. Nhưng trong lòng tôi, cái vị cơm quê vẫn còn đó. Cái vị cá kho đậm đà, cái ngọt của xoài chín, cái ấm áp của tiếng cười bên mâm cơm... nó theo tôi lên tới tận Sài Gòn, len vô từng ngày bận rộn.

Có người hỏi tôi, sao cứ thích về quê hoài vậy. Tôi cười, trả lời vui: "Về ăn cơm". Nhưng thiệt ra, đâu chỉ là ăn. Là về để thấy mình vẫn còn một nơi để thương, để nhớ. Là về để biết, dù ngoài kia có mệt cỡ nào, thì vẫn có một mâm cơm chờ mình, có ba má, có ngoại, có một mái nhà luôn mở cửa.

Với tôi - một thằng con trai miền Tây đi làm xa - hạnh phúc nhiều khi chỉ là vậy thôi - một bữa cơm nhà, ăn cho no bụng, rồi cười cho đã lòng.

Tin Gốc: Tuổi Trẻ

Anh Nguyễn Thế Tuyền, 34 tuổi, trú xã Hồng Xuân, tỉnh Ninh Bình, bắt đầu công việc phục dựng mô hình nhà cổ từ năm 2021. Thời điểm đó, căn nhà 5 gian của ông bà ngoại sắp bị tháo dỡ. Thấy tiếc nuối không gian gắn bó suốt tuổi thơ, anh tự mày mò dựng bản thu nhỏ ngôi nhà nhằm giữ lại kỷ niệm.

Ông ngoại anh, một kiến trúc sư hơn 80 tuổi đã nghỉ hưu, là người hướng dẫn trực tiếp về tỷ lệ, không gian và kết cấu. Từng học Đại học Xây dựng nhưng sau đó chuyển hướng sang lĩnh vực làm đẹp và nghệ thuật, anh Tuyền tận dụng kiến thức kết cấu và thẩm mỹ để tính toán chi tiết. "Thời gian đầu, tôi liên tục làm hỏng và phải đập đi xây lại. Việc đúc từng viên gạch, viên ngói mini và lắp ghép đòi hỏi độ chính xác cao", anh Tuyền kể.

Sau 6 tháng, phiên bản nhà 5 gian đầu tiên hoàn thiện. "Nhìn ngôi nhà quen thuộc hiện ra trong hình hài thu nhỏ, cả bầu trời ký ức tuổi thơ ùa về khiến tôi vô cùng xúc động", chủ nhân tác phẩm kể.

Anh tiếp tục lấy ý tưởng từ các kiến trúc trong làng, sáng tác thêm nhiều tác phẩm và nhận nhiều lời khen khi đăng tải lên mạng xã hội. Nhiều khách hàng từ khắp mọi miền tìm đến, kể về cơ ngơi cũ của ông bà và đặt hàng phục dựng. "Lượng đơn đặt hàng tăng dần giúp tôi gắn bó với nghề đến tận hôm nay trong sự ủng hộ nhiệt tình của gia đình", chàng trai 34 tuổi nói.

Quá trình chế tác một mô hình trải qua nhiều công đoạn. Người thợ phải đến tận nơi khảo sát hoặc nghiên cứu qua hình ảnh, video của khách hàng để chọn vật liệu. Với những công trình không còn dấu tích, anh dựng bản vẽ 3D dựa trên lời kể của gia chủ, thống nhất phương án trước khi thi công.

Khâu thực hành bắt đầu bằng việc hàn khung sắt, đổ móng, xây tường bằng gạch mini. Tiếp đó là hoàn thiện hệ thống cửa gỗ, nội thất và các tiểu cảnh sân vườn. Những chi tiết như chum nước, xe đạp, bó lúa... được bổ sung để tăng tính sinh động. Theo anh Tuyền, khâu tính toán tỷ lệ gặp nhiều khó khăn nhất, bởi một sai lệch nhỏ sẽ làm mất độ chân thực của công trình. Để tái tạo dấu vết thời gian, anh thường xuyên đi quan sát thực tế các mảng tường rêu phong nhằm pha chế màu sơn sát với thực tế.

Vượt lên trên yếu tố kỹ thuật, người thợ phải thổi được "cái hồn" vào tác phẩm. Nhiều công trình đã bị phá bỏ từ lâu đòi hỏi sự khéo léo, tỉ mỉ của người thiết kế, khiến gia chủ khi nhìn vào phải ngỡ ngàng nhận ra cơ ngơi xưa.

Sau 5 năm, xưởng của anh đã cho ra đời vài trăm mô hình, chủ yếu là nhà 5 gian miền Bắc với tỷ lệ thu nhỏ 1/20. Giá thành dao động 10 - 100 triệu đồng tùy kích thước. Khách hàng đa phần là người cao tuổi muốn mô phỏng lại nhà cũ, hoặc người trẻ mua làm quà tặng bố mẹ.

Nhiều năm theo nghề nhưng theo anh Tuyền, khoảnh khắc bàn giao sản phẩm luôn mang lại nhiều cảm xúc, chứng kiến nhiều gia chủ rơi nước mắt khi ký ức ùa về.

Tháng 5/2025, ông Nguyễn Văn Hảo (55 tuổi, tỉnh Thái Bình) nhận bàn giao phiên bản nhà 5 gian 3 trái sau ba tháng đặt hàng với chi phí 20 triệu đồng. Căn nhà gốc xây năm 1982 của gia đình ông đã phải dỡ bỏ từ 5 năm trước do xuống cấp. Muốn con cháu nhớ về cội nguồn, ông bàn bạc cùng người thân và chốt phương án phục dựng, sau khi được bạn bè giới thiệu xưởng chế tác của anh Tuyền.

"Mô hình giúp tôi dễ dàng kể lại cho con cháu về không gian sống ngày xưa", ông Hảo nói.

Hiện xưởng chế tác của anh Tuyền có 10 nhân sự làm việc. Trong thời gian tới, người thợ 34 tuổi cho biết có kế hoạch thực hiện các tác phẩm mô phỏng những công trình di tích lịch sử và kiến trúc văn hóa tiêu biểu của Việt Nam.

"Tôi mong muốn dùng chính đôi tay này để lan tỏa mạnh mẽ giá trị văn hóa truyền thống đến mai sau", chàng trai Ninh Bình nói.

Một số mô hình nhà cổ của anh Tuyền chế tác từ năm 2021 đến nay.

Tin Gốc: Vnexpress

Một vụ việc gây sốc tại Trung Quốc đang thu hút sự chú ý lớn trên mạng xã hội, sau khi một nhân viên môi giới bất động sản phát hiện căn hộ cho thuê bị bỏ hoang trong tình trạng kinh hoàng: rác thải chất đống khắp nơi, mùi hôi nồng nặc và một chú chó bị bỏ lại không người chăm sóc.

Theo thông tin từ truyền thông địa phương, sự việc xảy ra tại thành phố Nam Ninh, thuộc Khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây, miền tây nam Trung Quốc.

Một đoạn video được đăng tải vào ngày 22/5 bởi chính nhân viên môi giới đã nhanh chóng lan truyền, thu hút hàng triệu lượt xem và hàng loạt bình luận bày tỏ sự bàng hoàng.

Căn hộ được nhắc đến là một căn phòng cho thuê một phòng ngủ. Khi người môi giới mở cửa bước vào, anh lập tức bị choáng ngợp bởi cảnh tượng bên trong: đồ đạc bị vứt lộn xộn, rác sinh hoạt chất thành từng đống lớn nhỏ khắp sàn nhà, từ túi nilon, hộp thức ăn thừa cho đến các vật dụng sinh hoạt hư hỏng. Không gian sống gần như không còn chỗ trống để đặt chân.

Điều khiến sự việc trở nên nghiêm trọng hơn là sự xuất hiện của một chú chó giống Alaskan Malamute bị bỏ lại trong căn phòng. Con vật trong tình trạng hoảng loạn, liên tục sủa và di chuyển giữa đống rác, cho thấy dấu hiệu bị bỏ đói và thiếu chăm sóc trong thời gian dài.

Người môi giới bất động sản, người trực tiếp chứng kiến hiện trường, đã không giấu được sự kinh ngạc.

Ông mô tả: "Mùi hôi thối kinh khủng. Rác thải ở khắp mọi nơi. Tôi chưa từng thấy một căn hộ nào bẩn như vậy." Ông cũng cho biết hình ảnh căn phòng hoàn toàn trái ngược với ấn tượng ban đầu về người thuê – một phụ nữ luôn xuất hiện với vẻ ngoài gọn gàng, lịch sự mỗi khi giao tiếp.

Theo lời kể, nữ khách thuê đã rời đi mà không thông báo trước, không bàn giao căn hộ và cũng không để lại bất kỳ dấu vết liên lạc rõ ràng nào. Người này đồng thời đang nợ tiền thuê nhà kéo dài khoảng hai tháng. Hiện vẫn chưa xác định chính xác thời gian cô sinh sống tại đây trước khi biến mất.

Điều đáng chú ý là tiền đặt cọc ban đầu của người thuê chỉ đủ để bù cho một tháng tiền thuê. Điều này đồng nghĩa với việc chủ nhà và đơn vị môi giới có thể phải chịu thêm chi phí đáng kể để dọn dẹp, khử mùi và khôi phục lại tình trạng ban đầu của căn hộ sau khi bị bỏ lại trong điều kiện nghiêm trọng như vậy.

Trong một video cập nhật sau đó, nhân viên môi giới cho biết anh đã đưa chú chó ra khỏi căn hộ để kiểm tra sức khỏe. May mắn là kết quả ban đầu cho thấy con vật không gặp bệnh lý nghiêm trọng, tuy nhiên đã bị sụt cân do thiếu thức ăn trong vài ngày. Hình ảnh chú chó sau khi được cứu khiến nhiều người theo dõi không khỏi thương xót.

Sau sự việc, một số cư dân địa phương đã bày tỏ mong muốn nhận nuôi chú chó, mở ra hy vọng về một cuộc sống mới tốt đẹp hơn cho nó sau chuỗi ngày bị bỏ rơi trong môi trường khắc nghiệt.

Câu chuyện nhanh chóng trở thành chủ đề bàn luận rộng rãi trên các nền tảng mạng xã hội Trung Quốc. Nhiều người bày tỏ sự phẫn nộ trước hành vi bỏ mặc trách nhiệm của người thuê nhà, đồng thời lên án tình trạng bỏ rơi thú cưng khi chuyển đi.

Bên cạnh đó, không ít ý kiến cũng bày tỏ sự thương cảm đối với chú chó, vốn hoàn toàn vô tội nhưng phải chịu cảnh sống giữa rác thải và đói khát.

Vụ việc hiện vẫn đang được chia sẻ mạnh mẽ, trở thành một lời nhắc nhở về trách nhiệm của người nuôi thú cưng cũng như ý thức giữ gìn môi trường sống trong các khu nhà cho thuê.

Tin Gốc: Người Đưa Tin