Nhân Ngày Tăng huyết áp thế giới 17/5 năm nay, các chuyên gia tim mạch tiếp tục cảnh báo về một nghịch lý đáng lo ngại: tăng huyết áp là bệnh rất dễ phát hiện, có nhiều phương pháp điều trị hiệu quả, nhưng tỷ lệ người bệnh được chẩn đoán và kiểm soát huyết áp đạt mục tiêu vẫn còn thấp.
Đến nay, tăng huyết áp vẫn âm thầm là nguyên nhân hàng đầu dẫn đến đột quỵ, nhồi máu cơ tim, suy tim và suy thận tại Việt Nam cũng như trên toàn cầu.
Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), tăng huyết áp được xem là “kẻ giết người thầm lặng” bởi đa số người bệnh gần như không có triệu chứng rõ ràng trong nhiều năm.
Hiện toàn thế giới có khoảng 1,3 tỷ người trưởng thành mắc tăng huyết áp, nhưng gần một nửa trong số đó không biết mình mắc bệnh. Tăng huyết áp gây ra hơn 10 triệu ca tử vong mỗi năm và là yếu tố nguy cơ hàng đầu của bệnh tim mạch và đột quỵ.
Tại Việt Nam, tỷ lệ tăng huyết áp ở người trưởng thành hiện dao động khoảng 25-30%, tương đương hàng chục triệu người mắc bệnh. Đáng lưu ý, tăng huyết áp hiện không còn là bệnh của người cao tuổi. Áp lực công việc, stress kéo dài, béo phì, ăn mặn, ít vận động và lạm dụng rượu bia khiến bệnh ngày càng trẻ hóa.
Điều đáng nói là đây lại là một trong những bệnh lý dễ phát hiện nhất. Chỉ với một máy đo huyết áp đạt chuẩn và vài phút thực hiện đúng kỹ thuật, người dân hoàn toàn có thể phát hiện sớm bệnh ngay tại nhà hoặc tại các cơ sở y tế ban đầu.
Tuy nhiên, trên thực tế, tỷ lệ bỏ sót chẩn đoán vẫn rất cao. Nhiều khảo sát dịch tễ tại Việt Nam cho thấy còn một tỷ lệ lớn người trưởng thành bị tăng huyết áp nhưng chưa từng được chẩn đoán hoặc không biết mình mắc bệnh.
Các chuyên gia tim mạch cho rằng nguyên nhân lớn nhất là tâm lý chủ quan. Không ít người chỉ đi khám khi đã xuất hiện biến chứng như đau ngực, khó thở, suy tim hoặc nghiêm trọng hơn là đột quỵ não.
“Rất nhiều bệnh nhân nhập viện vì tai biến mạch máu não mới lần đầu biết mình bị tăng huyết áp. Đây là điều đáng tiếc bởi nếu được phát hiện sớm, phần lớn biến chứng hoàn toàn có thể phòng tránh”, chuyên gia tim mạch thông tin.
Sai lầm bỏ thuốc điều trị
Hội Tim mạch học Việt Nam cho biết phần lớn bệnh nhân có thể kiểm soát huyết áp tốt nếu được điều trị đúng và tuân thủ đầy đủ.
Trong những năm gần đây, điều trị tăng huyết áp đã có nhiều thay đổi đáng kể. Các thuốc phối hợp liều cố định giúp người bệnh uống ít viên hơn nhưng hiệu quả cao hơn. Các thiết bị đo huyết áp điện tử ngày càng chính xác và thuận tiện. Nhiều mô hình quản lý bệnh mạn tính từ xa cũng bắt đầu được triển khai.
Đặc biệt, với các trường hợp tăng huyết áp khó kiểm soát hoặc kháng trị, thế giới hiện đã có thêm những kỹ thuật can thiệp mới như triệt đốt thần kinh giao cảm động mạch thận (renal denervation), mở ra thêm hy vọng cho người bệnh.
Tuy nhiên, theo WHO, tỷ lệ người bệnh đạt huyết áp mục tiêu an toàn trên toàn cầu vẫn chưa cao. Tại nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam, số bệnh nhân kiểm soát huyết áp tốt còn thấp hơn kỳ vọng dù khả năng tiếp cận điều trị đã cải thiện đáng kể.
Các chuyên gia nhận định khoảng cách lớn nhất hiện nay không nằm ở công nghệ hay thuốc men mà nằm ở nhận thức cộng đồng và sự tuân thủ điều trị.
Nhiều người bệnh vẫn chỉ đo huyết áp khi thấy khó chịu trong người. Một số khác điều trị theo “kinh nghiệm truyền miệng”, tự đổi thuốc hoặc bỏ tái khám định kỳ. Điều này khiến việc kiểm soát huyết áp trở nên khó khăn hơn nhiều so với khả năng thực tế mà y học hiện đại có thể đạt được.
Nhiều bệnh nhân cho rằng khi huyết áp trở về bình thường thì có thể ngưng thuốc. Một số khác lo sợ việc dùng thuốc kéo dài sẽ “hại gan, hại thận”, trong khi thực tế chính tăng huyết áp không kiểm soát mới là nguyên nhân gây tổn thương tim, não và thận nghiêm trọng hơn.
Các bác sĩ cho biết điều trị tăng huyết áp là quá trình lâu dài, đòi hỏi người bệnh phải duy trì thuốc đều đặn kết hợp thay đổi lối sống. Việc uống thuốc thất thường khiến huyết áp dao động liên tục và làm tăng nguy cơ biến cố tim mạch nguy hiểm.
Ngoài thuốc, các biện pháp như giảm muối, bỏ thuốc lá, kiểm soát cân nặng, tăng vận động thể lực và hạn chế rượu bia đóng vai trò rất quan trọng trong kiểm soát huyết áp.
Chuyên gia chỉ thực trạng vì sao uống 3-4 loại thuốc mà huyết áp vẫn không hạ?
Trước đó, tại chương trình hưởng ứng Ngày Tăng huyết áp thế giới 2026 tổ chức tại Trung tâm Y tế phường Từ Liêm (Hà Nội), do Hội Tim Mạch Học Việt Nam phối hợp cùng Quỹ Tim Mạch Việt Nam và Viện Tim Mạch, Bệnh viện 19-8 tổ chức, các bác sĩ đã khám, đo huyết áp, tư vấn sức khỏe tim mạch miễn phí cho khoảng 400 người dân cao tuổi, gia đình chính sách.
GS.TS Phạm Mạnh Hùng chỉ ra thực tế, nhiều bệnh nhân nghĩ uống tăng liều thuốc, uống 3-4 loại thuốc để kiểm soát huyết áp, nhưng huyết áp vẫn không hạ.
“Không phải cứ tăng liều thuốc là huyết áp sẽ giảm. Có những bệnh nhân uống rất nhiều thuốc nhưng huyết áp vẫn cao vì phía sau đó có thể là một bệnh lý tiềm ẩn chưa được phát hiện”, ông nói.
Theo GS Hùng, phần lớn trường hợp huyết áp khó kiểm soát trước hết cần xem lại việc đo huyết áp và tuân thủ điều trị.
“Có bệnh nhân đo huyết áp sai cách, uống thuốc không đều, tự ý bỏ thuốc hoặc ăn quá mặn nên huyết áp luôn dao động cao. Đây là nguyên nhân rất thường gặp”, ông cho biết.
Tuy nhiên, nếu bệnh nhân đã tuân thủ đầy đủ chế độ điều trị, thay đổi lối sống hợp lý, sử dụng phối hợp nhiều thuốc đúng phác đồ mà huyết áp vẫn cao kéo dài, các bác sĩ cần nghĩ tới nguyên nhân tăng huyết áp thứ phát hoặc tăng huyết áp kháng trị.
Nhân Ngày Tăng huyết áp thế giới 17/5, các chuyên gia tim mạch khuyến cáo người dân nên hình thành thói quen đo huyết áp định kỳ, đặc biệt sau tuổi 30 hoặc ở những người có yếu tố nguy cơ như béo phì, đái tháo đường, hút thuốc lá, stress kéo dài hay có tiền sử gia đình mắc bệnh tim mạch.
Theo các bác sĩ, tăng huyết áp hoàn toàn có thể kiểm soát hiệu quả nếu được phát hiện sớm và điều trị đúng cách.
GS Hùng nhấn mạnh: “Đo huyết áp định kỳ là biện pháp đơn giản, hiệu quả và ít tốn kém nhất để phát hiện sớm bệnh tăng huyết áp. Mỗi người trưởng thành nên “nhớ số đo huyết áp như nhớ số tuổi của mình. Bởi chỉ khi biết huyết áp của bản thân ở mức nào, người dân mới có thể phát hiện sớm nguy cơ và điều trị kịp thời trước khi xảy ra biến chứng”.
Tại sự kiện, các bác sĩ đã trực tiếp hướng dẫn người dân cách đo huyết áp đúng, nhận biết các dấu hiệu nguy hiểm của bệnh tim mạch, đồng thời tư vấn các biện pháp dự phòng hiệu quả như: Giảm muối trong khẩu phần ăn; tăng cường vận động thể lực; duy trì cân nặng hợp lý; bỏ thuốc lá; hạn chế rượu bia; kiểm tra huyết áp định kỳ và tuân thủ điều trị.
Ngày 20/4, Bệnh viện Đa khoa tỉnh Quảng Trị cho biết vừa phẫu thuật thành công một ca bệnh hiếm gặp, khi bệnh nhân có hai khối ung thư nguyên phát ở hai cơ quan khác nhau.
Trước đó, bệnh nhân vào viện do đau bụng kéo dài. Qua thăm khám và tầm soát, bác sĩ phát hiện ung thư đại tràng sigma. Kết quả giải phẫu bệnh xác định đây là ung thư biểu mô tuyến biệt hóa vừa, ở giai đoạn tiến triển.
Trong quá trình đánh giá toàn thân, các bác sĩ phát hiện thêm một tổn thương khoảng 2 cm ở phổi trái, ban đầu nghi ngờ di căn. Tuy nhiên, kết quả sinh thiết cho thấy đây cũng là ung thư biểu mô tuyến. Xét nghiệm hóa mô miễn dịch sau đó xác nhận hai khối u có nguồn gốc độc lập, không phải ung thư đại tràng di căn lên phổi.
Bệnh nhân được chẩn đoán mắc hai ung thư nguyên phát riêng biệt, trong đó ung thư phổi ở giai đoạn sớm (T1N0M0).
Theo bác sĩ, khó khăn lớn nhất là phân biệt ung thư nguyên phát với di căn, yếu tố quyết định chiến lược điều trị. Nếu chẩn đoán sai, người bệnh có thể mất cơ hội phẫu thuật triệt căn.
Ngoài ra, việc hai bệnh lý ở hai giai đoạn khác nhau cũng đặt ra bài toán lựa chọn phương án điều trị, phẫu thuật từng giai đoạn hay can thiệp đồng thời để tận dụng "thời điểm vàng", đặc biệt với ung thư phổi giai đoạn sớm.
Sau hội chẩn đa chuyên khoa, ê-kíp quyết định phẫu thuật nội soi đồng thời. Ca mổ kéo dài khoảng 4,5 giờ, gồm cắt đại tràng sigma và cắt thùy trên phổi trái. Sau 6 ngày sau phẫu thuật, bệnh nhân tỉnh táo, tự thở, ăn uống và đại tiện bình thường, các ống dẫn lưu đã được rút.
Kết quả giải phẫu bệnh sau mổ cho thấy tại phổi là ung thư biểu mô tuyến giai đoạn T1N0, chưa ghi nhận di căn hạch; tại đại tràng, khối u xâm lấn T3N0, chưa phát hiện di căn hạch.
Các bác sĩ đánh giá đây là trường hợp hiếm khi một bệnh nhân đồng thời mắc hai ung thư nguyên phát ở hai cơ quan khác nhau. Việc thực hiện thành công phẫu thuật nội soi triệt căn cùng lúc cho cả hai bệnh lý là thách thức lớn, đòi hỏi trình độ chuyên môn cao và sự phối hợp chặt chẽ giữa nhiều chuyên khoa.
Nước dừa từ lâu đã được xem là thức uống giải khát quen thuộc trong những ngày nắng nóng. Tuy nhiên, thời điểm sử dụng cũng ảnh hưởng đáng kể đến hiệu quả mà loại nước này mang lại cho cơ thể.
Uống nước dừa vào buổi sáng khi bụng còn đói có thể hỗ trợ bù nước, cải thiện tiêu hóa và giúp cơ thể khởi động nhẹ nhàng sau một đêm nghỉ ngơi, theo trang NDTV (Ấn Độ).
Sau nhiều giờ ngủ, cơ thể rơi vào tình trạng thiếu nước nhẹ. Việc bổ sung nước ngay sau khi thức dậy giúp các cơ quan hoạt động hiệu quả hơn.
Nước dừa chứa khoảng 94% là nước và cung cấp các chất điện giải quan trọng như kali và magiê.
Nghiên cứu được công bố trên Healthline Nutrition Reviews cho thấy thành phần điện giải trong nước dừa có khả năng hỗ trợ bù nước hiệu quả.
Khi uống lúc bụng đói, cơ thể hấp thu các dưỡng chất này nhanh hơn, từ đó giúp khôi phục cân bằng nước sau một đêm dài.
Uống nước dừa vào đầu ngày có thể giúp hệ tiêu hóa vận hành nhẹ nhàng hơn sau nhiều giờ không nạp thực phẩm.
Theo nghiên cứu đăng trên Springer Nature, nước dừa chứa các hợp chất có lợi cho tiêu hóa, hỗ trợ giảm táo bón và góp phần duy trì sức khỏe đường ruột.
Loại nước này cũng giúp hạn chế cảm giác đầy bụng và tạo cảm giác dễ chịu cho dạ dày vào buổi sáng.
Kali là khoáng chất nổi bật trong nước dừa. Đây là dưỡng chất cần thiết để duy trì huyết áp ở mức ổn định.
Nước dừa có đặc tính hỗ trợ kiểm soát huyết áp và cải thiện chức năng tim mạch. Việc bổ sung nước dừa thường xuyên cùng chế độ ăn uống cân bằng có thể giúp duy trì sự ổn định của hệ tuần hoàn và giảm áp lực lên tim.
Nước dừa có đặc tính lợi tiểu tự nhiên nên thường được xem là thức uống hỗ trợ thanh lọc cơ thể.
Nghiên cứu được công bố trên Frontiers in Nutrition ghi nhận nước dừa có thể làm tăng lượng nước tiểu và thúc đẩy quá trình bài tiết điện giải.
Tác dụng này giúp hỗ trợ chức năng thận, đồng thời góp phần hạn chế nguy cơ hình thành sỏi thận nhờ cải thiện lưu lượng nước tiểu và cân bằng khoáng chất trong cơ thể.
Nước dừa chứa đường tự nhiên cùng nhiều khoáng chất cần thiết cho quá trình tạo năng lượng.
Khi uống vào buổi sáng lúc bụng đói, cơ thể hấp thu các dưỡng chất này nhanh hơn. Nhờ đó, cơ thể duy trì sự tỉnh táo và giảm cảm giác mệt mỏi mà không cần phụ thuộc vào đồ uống chứa caffeine.
Đây cũng là lựa chọn phù hợp để thay thế trà hoặc cà phê trong những ngày muốn bắt đầu buổi sáng một cách nhẹ nhàng.
Theo bà Surabhi Siddhartha, bác sĩ sản phụ khoa tại Ấn Độ, tiêu thụ quá nhiều nước dừa có thể làm tăng nồng độ kali trong cơ thể, từ đó ảnh hưởng đến chức năng thận và sự cân bằng điện giải.
Người mắc bệnh thận hoặc đang thực hiện chế độ ăn hạn chế kali nên tham khảo ý kiến nhân viên y tế trước khi uống nước dừa hằng ngày.
Để nhận được lợi ích tốt nhất, nên chọn nước dừa tươi từ dừa non, uống vào buổi sáng khi bụng đói và sử dụng khoảng 200 đến 250 ml mỗi ngày.
Sau khi uống, nên chờ khoảng 15 đến 20 phút rồi mới ăn sáng để cơ thể hấp thu dưỡng chất hiệu quả hơn.
Nước dừa không phải là giải pháp thần kỳ cho sức khỏe. Tuy nhiên, khi sử dụng điều độ, đây là thức uống tự nhiên giúp hỗ trợ bù nước, tiêu hóa và duy trì sự cân bằng của cơ thể ngay từ đầu ngày.
Theo quyết định, hình thức kiểm tra là đột xuất, nhằm kịp thời phát hiện, chấn chỉnh các vi phạm nếu có. Thời hạn kiểm tra kéo dài 15 ngày kể từ ngày công bố quyết định.
Danh sách các cơ sở được kiểm tra do Chi cục An toàn vệ sinh thực phẩm TP Hà Nội và Chi cục An toàn thực phẩm tỉnh Ninh Bình lựa chọn.
Theo đó, Bộ Y tế quyết định thành lập 2 đoàn kiểm tra. Đoàn số 1 thực hiện kiểm tra tại Ninh Bình do bà Bùi Thị Ngoan, Phó trưởng Phòng Pháp chế - Thanh tra, làm trưởng đoàn. Đoàn số 2 kiểm tra tại Hà Nội do ông Lưu Đức Du, Phó trưởng Phòng Giám sát ngộ độc thực phẩm và Thông tin truyền thông, làm trưởng đoàn.
Các đoàn kiểm tra có nhiệm vụ rà soát việc chấp hành quy định pháp luật về an toàn thực phẩm tại các cơ sở kinh doanh dịch vụ ăn uống, bếp ăn tập thể theo quy định tại Thông tư 48/2015 của Bộ Y tế (đã được sửa đổi, bổ sung năm 2023) và các văn bản liên quan.
Bên cạnh đó, đoàn kiểm tra được thực hiện đầy đủ quyền hạn theo Luật An toàn thực phẩm, bao gồm xử lý hoặc kiến nghị xử lý các vi phạm trong quá trình kiểm tra; đồng thời tổng hợp, báo cáo kết quả theo quy định.
Quyết định có hiệu lực kể từ ngày ký. Các đơn vị liên quan, bao gồm Văn phòng Cục, Phòng Pháp chế - Thanh tra, Viện Kiểm nghiệm an toàn vệ sinh thực phẩm quốc gia, các chi cục địa phương cùng các cơ sở được kiểm tra có trách nhiệm phối hợp, triển khai thực hiện.
Bộ Y tế có quyết định thành lập đoàn kiểm tra đột xuất này sau khi cơ quan chức năng đã phát hiện và xử lý tình trạng thu gom, vận chuyển, giết mổ và đưa ra thị trường sản phẩm từ heo mắc bệnh tại một số địa phương. Trong đó nguồn thực phẩm này đã được cung ứng vào các bếp ăn tập thể, trong đó có bếp ăn tại cơ sở giáo dục.
Theo Bộ Y tế, bếp ăn tập thể là mô hình phục vụ suất ăn với số lượng lớn tại trường học, doanh nghiệp, bệnh viện…, do đó yêu cầu kiểm soát an toàn thực phẩm phải được thực hiện nghiêm ngặt. Vụ việc nêu trên làm gia tăng nguy cơ lây lan dịch bệnh, đe dọa sức khỏe cộng đồng, đặc biệt là trẻ em, học sinh, sinh viên và người lao động.
