Trong tác phẩm Tây Du Ký của tác giả Ngô Thừa Ân có nhắc tới một vùng đất mang tên Nữ Nhi Quốc. Theo mô tả, vùng đất này không xuất hiện nam giới, do phụ nữ toàn quyền quyết định.
Trên thực tế, ở Trung Quốc có một vùng giống như vậy. Từ xưa đến nay, người dân vẫn giữ chế độ mẫu hệ và mọi thứ do người phụ nữ làm chủ. Cộng đồng khoảng 40.000 người sống tại một thung lũng xanh tươi dưới chân dãy Himalaya, nằm giữa 2 tỉnh Vân Nam và Tứ Xuyên.
Thành phố gần nhất cách đó khoảng 6 giờ lái xe và phải đi qua những con đường đất xuyên núi.
Cách gọi “Nữ Nhi Quốc” dành cho vùng đất này xuất phát từ nếp sống mẫu hệ hiếm gặp. Tại đây, phụ nữ đóng vai trò là trung tâm, quản lý tài sản, phân chia tiền bạc, thức ăn và quyết định mọi việc lớn trong gia đình.
Tiến sĩ Jose Yong, Đại học James Cook ở Singapore, người nghiên cứu về người Ma Thoa, cho biết, điểm khác biệt lớn nhất trong đời sống của người Ma Thoa là hôn nhân không tồn tại theo nghĩa phổ biến.
Theo phong tục truyền thống, nam và nữ có thể gặp gỡ qua các buổi tụ họp. Nếu người nữ đồng ý, cô cho người nam biết nơi ở của mình. Sau cuộc gặp gỡ, hai bên không bị ràng buộc bởi vai trò vợ chồng, không lập gia đình, không có tài sản chung.
“Vì không có mô hình cha mẹ kết hôn, những em bé người Ma Thoa sẽ sống cùng bà ngoại tới năm 13 tuổi. Trong văn hóa của người dân, việc một đứa trẻ không rõ cha ruột là ai, không bị xem là điều xấu hổ. Trách nhiệm chăm sóc đứa trẻ thuộc về đại gia đình người mẹ”, Tiến sĩ Yong phân tích.
Bởi vậy, những đứa trẻ sẽ do các phụ nữ trong gia đình cùng nhau nuôi dạy. Công việc của đàn ông là dựng nhà, săn bắt, đánh cá hoặc hỗ trợ gia đình mẹ đẻ. Nếu chăm sóc trẻ nhỏ, đàn ông thường hỗ trợ chị hoặc em gái của mình nuôi con bởi đây là đứa trẻ có quan hệ máu mủ với họ.
Người Ma Thoa cho rằng, mô hình đại gia đình giúp giảm áp lực cho từng cá nhân trong việc nuôi con. Tỷ lệ bạo lực gia đình tại đây cũng thấp đáng kể so với nhiều xã hội khác.
Đối với người Ma Thoa, nam và nữ bình đẳng, chỉ đảm nhận những vai trò khác nhau dựa trên sinh học. Sức mạnh thể chất của đàn ông phù hợp với việc xây nhà và săn bắn, trong khi khả năng sinh con khiến phụ nữ đảm nhiệm việc chăm sóc trẻ và phân bổ tài nguyên trong nhà.
Cách tổ chức gia đình khiến quan niệm tình yêu của người Ma Thoa khá khác biệt. Phụ nữ không chọn nam giới dựa trên địa vị, tài sản hay khả năng chu cấp bởi con cái của họ sẽ có cuộc sống đảm bảo trong gia đình mẹ đẻ. Thay vào đó, các cô gái sẽ quan tâm tới tính cách, ngoại hình của đối phương.
Nếu quan hệ không còn phù hợp, cả hai sẽ dừng lại, không xảy ra tranh chấp quyền nuôi con hay phân chia tài sản. Các khảo sát với người Ma Thoa cũng cho thấy họ có mức độ ghen tuông rất thấp.
Nguồn gốc của người Ma Thoa hiện chưa xác định rõ. Tiến sĩ Jose Yong cho biết “không ai thực sự biết” người Ma Thoa đã sống quanh hồ Lugu bao lâu.
Tuy nhiên, người ta tin rằng họ là hậu duệ của người Tây Tạng di cư xuống phía Nam tới sông Mân Giang rồi tách thành nhiều nhóm sắc tộc khác nhau.
Các nhà di truyền học tin rằng, khoảng từ thế kỷ I đến thế kỷ VIII sau Công nguyên, người Ma Thoa đã chuyển sang xã hội mẫu hệ.
Tuy nhiên các chuyên gia vẫn chưa chắc chắn vì sao người Ma Thoa trở thành cộng đồng do phụ nữ lãnh đạo.
Một giả thuyết cho rằng đàn ông thường xuyên vắng nhà hoặc phải đối mặt với nguy hiểm khi săn bắn hay chiến đấu với các nhóm khác.
Một lý giải khác lại nhận định, tài nguyên khan hiếm khiến mức độ cạnh tranh thấp hơn, nên đàn ông không cần tranh đấu để giành địa vị nhằm thu hút phụ nữ.
Dù cuộc sống của người Ma Thoa được mô tả là “rất an toàn, rất yên bình”, sự tiếp xúc ngày càng nhiều với khách du lịch và lối sống hiện đại đang dần làm mai một chế độ mẫu hệ truyền thống.
Ngày nay, cộng đồng Ma Thoa chia thành hai nhóm gần như ngang nhau. Một bên theo chế độ một vợ một chồng và làm du lịch, bên còn lại tiếp tục sống bằng nông nghiệp và duy trì lối sống như truyền thống.
Tuổi Trẻ Online đã có cuộc trò chuyện với anh Đoàn Ngọc Hưng - nhà hoạch định tài chính cá nhân theo tiêu chuẩn CFP (Mỹ) - về những giải pháp hữu ích thoát nợ "app đen".
* Hiện nay nhiều bạn trẻ sa vào bẫy vay "app đen" và gánh nợ hàng trăm triệu đồng dù lương không cao. Đâu là nguyên nhân khiến họ dễ rơi vào vòng xoáy này?
- Vấn đề này là từ sự kết hợp của ba yếu tố.
Thứ nhất là khoảng cách giữa thu nhập và kỳ vọng sống. Nhiều bạn trẻ sống trong môi trường mà việc sở hữu điện thoại mới, du lịch, ăn uống, mua sắm hay thể hiện hình ảnh cá nhân trên mạng xã hội rất phổ biến. Khi thu nhập chưa đủ để đáp ứng những kỳ vọng đó, vay tiền là cách để thỏa mãn trước mắt và trả dần sau.
Thứ hai là thiếu kiến thức và kỹ năng quản lý tài chính cá nhân. Nhiều người biết cách kiếm tiền nhưng chưa học cách quản lý dòng tiền, xây dựng quỹ dự phòng hay đánh giá rủi ro của các khoản vay. Khi gặp biến cố như mất việc, thu nhập giảm hoặc phát sinh chi phí đột xuất thì gần như không có vùng đệm tài chính.
Thứ ba là sự tiện lợi quá mức của các ứng dụng vay. Thủ tục đơn giản, nhanh gọn là có thể nhận tiền, trong khi người vay không đọc kỹ lãi suất, phí phạt và các điều khoản liên quan.
* Dấu hiệu nào cho biết đã vay vượt khả năng tài chính và cần dừng lại ngay để tránh lãi chồng lãi, thưa anh?
- Người trẻ có thể đánh giá mức độ an toàn của khoản vay bằng cách xem tỉ lệ trả nợ trên phần thu nhập còn lại sau khi trừ các chi phí sinh hoạt thiết yếu hằng tháng.
Tôi thường chia thành 4 ngưỡng.
Ngưỡng thứ nhất là an toàn. Khi số tiền trả nợ hằng tháng chỉ chiếm dưới 50% phần thặng dư, người vay vẫn còn dư địa để tiết kiệm, dự phòng và ứng phó với những biến cố bất ngờ.
Ngưỡng thứ hai là cảnh báo. Khi khoản trả nợ vượt quá 50% phần thặng dư, đó là dấu hiệu cần bắt đầu điều chỉnh. Lúc này chỉ cần thu nhập giảm hoặc phát sinh một khoản chi ngoài kế hoạch là áp lực tài chính sẽ tăng lên đáng kể.
Ngưỡng thứ ba là không an toàn. Đó là khi toàn bộ thu nhập gần như chỉ vừa đủ để trang trải các chi phí sinh hoạt cơ bản và trả nợ. Người vay không còn khả năng tích lũy, không có quỹ dự phòng và rất dễ gặp khó khăn nếu xảy ra biến cố về công việc hoặc sức khỏe.
Ngưỡng thứ tư là vùng nguy hiểm. Khi thu nhập không còn đủ để chi trả cả nhu cầu thiết yếu lẫn nghĩa vụ nợ, người vay bắt đầu phải vay khoản mới để trả khoản cũ.
Càng nhận diện được mình đang ở ngưỡng nào sớm bao nhiêu thì khả năng kiểm soát và thoát khỏi áp lực nợ nần sẽ càng cao bấy nhiêu.
* Anh có lời khuyên nào để người trẻ nhận ra sớm rằng mình đã tới ngưỡng phải dừng lại, thay vì cố gồng?
- Người trẻ không nên đợi đến khi rơi vào vùng nguy hiểm mới xử lý. Ngay khi nhận thấy mình đã chạm đến ngưỡng không an toàn, tức là thu nhập hằng tháng chỉ vừa đủ để trang trải các chi phí sinh hoạt thiết yếu và trả nợ, thì đó đã là thời điểm cần dừng lại.
Dừng lại ở đây là dừng vay thêm, dừng những quyết định chi tiêu vượt khả năng tài chính và nghiêm túc nhìn lại tình trạng dòng tiền.
Lúc này, ưu tiên nhất là tìm cách kéo mình trở lại vùng an toàn thông qua việc điều chỉnh lối sống, cắt giảm các khoản chi chưa thật cần thiết và thêm thu nhập nếu có thể.
Nhiều người nghĩ chỉ cần cố thêm một chút là sẽ vượt qua. Nhưng khi đã vượt ngưỡng an toàn, việc vay thêm thường chỉ trì hoãn vấn đề. Càng chậm hành động, nguy cơ nợ chồng nợ càng cao và chi phí để thoát khỏi nó càng lớn.
* Người trẻ nên xử lý nợ theo lộ trình như thế nào để có thể thoát và dứt điểm, thay vì vay chỗ này đắp chỗ kia?
- Đầu tiên cần dừng ngay việc vay thêm app mới để trả những khoản cũ.
Bước tiếp theo là hãy thống kê đầy đủ tất cả các khoản nợ hiện có, bao gồm số tiền gốc, lãi suất, thời hạn thanh toán và số tiền phải trả hằng tháng. Nhiều người đang nợ nhưng lại không biết chính xác mình nợ bao nhiêu.
Kế đến là rà soát lại toàn bộ dòng tiền cá nhân, cắt giảm những khoản chi chưa thực sự cần thiết và xác định khả năng trả nợ thực tế mỗi tháng.
Sau đó nên ưu tiên xử lý các khoản nợ có lãi suất cao nhất trước, đặc biệt là các khoản vay "app đen". Song song là tìm cách thêm thu nhập để tạo nguồn lực trả nợ.
Mới đây, chương trình truyền hình "Chào mừng tân hôn" của Nhật Bản giới thiệu câu chuyện tình của một nữ nghệ sĩ múa truyền thống và người chồng kém 34 tuổi. Chương trình không tiết lộ tên của họ để bảo vệ quyền riêng tư.
Người vợ là một nghệ sĩ Taishu engeki dày dạn kinh nghiệm tại tỉnh Ibaraki. Chàng trai là nhân viên văn phòng đam mê nghệ thuật truyền thống. Năm ngoái, anh tình cờ biết đến đoàn kịch của vợ nên đăng ký học.
Ngay lần đầu gặp mặt, anh đã bị thu hút bởi vẻ đẹp quý phái và thần thái rạng rỡ của người phụ nữ 60 tuổi. Ngược lại, bà cũng bị ấn tượng bởi vẻ ngoài điển trai và sự nhiệt huyết của cậu học trò mới.
Chỉ sau ba ngày gia nhập đoàn kịch, mối quan hệ "thầy - trò" đã có bước ngoặt lớn khi người phụ nữ chủ động tiết lộ đang độc thân.
Mối liên kết giữa họ sâu sắc hơn khi cả hai cùng vào vai những người yêu nhau trong các vở kịch về tình yêu bị cấm đoán. Chàng trai thừa nhận bị thu hút khi xem bà nhảy múa. "Khi chạm tay vào cô ấy, tôi đã biết đây là định mệnh đời mình", chàng trai nói.
Trong một lễ hội pháo hoa, anh ngỏ lời cầu hôn, cam kết: "Anh sẽ bảo vệ và chăm sóc em suốt đời. Khi em già yếu, anh vẫn sẽ ở bên lo lắng cho em từng chút một".
Mẹ chàng trai sốc nặng khi biết vợ của con trai hơn mình 9 tuổi. Tuy nhiên, định kiến dần xóa bỏ khi nữ nghệ sĩ đến nhà người yêu, tự tay làm món monjayaki để nhà chồng tương lai cùng thưởng thức. Sự chân thành và không khí ấm cúng bên bàn ăn đã giúp họ dần thân thiết. Tháng 12 năm ngoái, hai người đăng ký kết hôn.
Hiện tại, mối quan hệ mẹ chồng nàng dâu rất tốt đẹp. Mẹ của chàng trai cho biết bà coi con dâu như một người chị gái thân thiết, trong khi các em gái của anh thường tìm đến "chị dâu" để xin lời khuyên về tình yêu và cuộc sống.
Trên sóng truyền hình, chàng trai hứa bảo vệ người yêu suốt đời. "Sau này khi em già yếu, anh sẽ chăm sóc em chu đáo, thậm chí sẵn sàng là người thay tã cho em", anh nói.
Câu chuyện sau khi lan tỏa trên mạng xã hội đã nhận về hàng nghìn lượt bình luận. Nhiều người bày tỏ sự kinh ngạc trước nhan sắc trẻ trung của nữ vũ công ở tuổi lục tuần.
"Bà ấy không hề giống một người 60 tuổi. Sự rạng rỡ và năng lượng đó có lẽ đến từ phép màu của nghệ thuật và một tình yêu thuần khiết", một người bình luận.
Dù vẫn còn những ý kiến trái chiều về khoảng cách tuổi tác, cặp đôi cho biết đang tận hưởng những ngày tháng mật ngọt và cùng nhau duy trì đoàn kịch truyền thống của gia đình.
Tại cuộc họp báo kinh tế và xã hội TP.HCM chiều 16-4, Sở Nội vụ TP.HCM cho biết nhóm lao động trung niên chiếm tỉ lệ cao trong số người tìm việc. Chủ yếu là những người đã tích lũy kinh nghiệm, có xu hướng chuyển việc để cải thiện thu nhập hoặc môi trường làm việc.
Trên cơ sở dữ liệu của Trung tâm Dịch vụ việc làm TP.HCM, khoảng hơn 52.600 người có nhu cầu tìm việc, doanh nghiệp cần tuyển 82.700 vị trí, phân bổ không đồng đều giữa các nhóm tuổi, trình độ và ngành nghề.
Doanh nghiệp phần lớn hướng đến nhóm lao động dưới 40 tuổi với mục tiêu tối ưu hiệu quả hoạt động, khả năng thích nghi nhanh với công nghệ, quy trình mới.
Nhóm lao động trung niên thường chịu áp lực về gia đình, tài chính nên ưu tiên sự ổn định trong công việc, nhất là các doanh nghiệp có môi trường làm việc tốt, chính sách phúc lợi ưu đãi.
Để hỗ trợ người lao động trung niên tìm việc, Trung tâm Dịch vụ việc làm TP.HCM thường xuyên tổ chức các phiên giao dịch việc làm trực tiếp và trực tuyến tại các trụ sở và chi nhánh/điểm tiếp nhận bảo hiểm thất nghiệp; giới thiệu việc làm tại các xã, phường, tạo điều kiện để doanh nghiệp tiếp cận nhanh nguồn lao động phù hợp.
Song song đó đẩy mạnh kết nối cung - cầu lao động, luôn chủ động liên hệ, làm việc trực tiếp với doanh nghiệp để nắm bắt nhu cầu tuyển dụng cụ thể về số lượng, ngành nghề, mức lương, điều kiện làm việc; tăng cường kết nối - liên kết vùng trong việc giới thiệu, cung ứng lao động các vùng lân cận; tư vấn định hướng cho lao động chuyển đổi nghề nghiệp học tập nâng cao kỹ năng nghề.
Với lao động thất nghiệp tuổi trung niên, trung tâm tư vấn giới thiệu việc làm và định hướng cho lao động chuyển sang học thêm nghề để có thể tự tạo thu nhập cho bản thân, gia đình như nấu ăn, pha chế, trang điểm…
Trung tâm phối hợp với các trường đào tạo nghề đẩy mạnh công tác hỗ trợ học nghề và nâng cao trình độ kỹ năng nghề cho người lao động đang hưởng trợ cấp thất nghiệp, giúp người lao động thích nghi tốt hơn với yêu cầu của thị trường lao động hiện nay;
Tuyển dụng lao động trên nhiều phương thức như trực tiếp, triển khai rộng rãi đến các địa phương, trên website, Zalo… giúp người lao động có nhu cầu về việc làm tiếp cận thông tin nhanh chóng, tiết kiệm chi phí.
