Nhiều người cho rằng cơ thể lão hóa từ từ và đều đặn theo tuổi tác. Tuy nhiên, các phân tích sinh học mới cho thấy lão hóa không diễn ra từ từ và ổn định mà tăng nhanh theo từng giai đoạn, giống như cơ thể “bước lên từng bậc” thay vì già đi một cách đều đặn mỗi năm.
Các nhà khoa học tại Đại học Stanford, California, Mỹ, phân tích mẫu sinh học của 108 người từ 25 đến 75 tuổi và phát hiện nhiều thay đổi phân tử liên quan lão hóa xuất hiện rõ ở từ sau 40 và 60 tuổi. Tiến sĩ Michael Snyder, chuyên gia di truyền học tại Đại học Stanford, cho biết sống thọ không đồng nghĩa khoảng thời gian sống khỏe mạnh cũng kéo dài tương ứng. Theo ông, nhiều người sống lâu nhưng quãng thời gian thực sự khỏe mạnh thường ngắn hơn tuổi thọ khoảng 11-15 năm.
Giai đoạn tuổi 44: Những thay đổi trở nên rõ rệt
Khoảng đầu đến giữa tuổi 40, cơ thể bắt đầu xuất hiện một loạt thay đổi liên quan đến chuyển hóa và cấu trúc mô. Trong đó, một số biến đổi được ghi nhận rõ nhất quanh mốc khoảng 44 tuổi.
Thay đổi về chuyển hóa: Khả năng xử lý chất béo và một số chất như caffeine, rượu có xu hướng giảm. Điều này khiến cơ thể dễ tích lũy mỡ hơn dù thói quen ăn uống không thay đổi nhiều.
Suy giảm mô liên kết và cơ bắp: Collagen bắt đầu giảm dần, khiến da và mô liên kết kém đàn hồi hơn. Đồng thời, khối lượng cơ cũng giảm nhẹ nếu không duy trì tập luyện.
Biến động nội tiết tố: Một số hormone bắt đầu dao động nhiều hơn, ảnh hưởng đến giấc ngủ, mức năng lượng và khả năng phục hồi sau căng thẳng.
Tăng mức viêm nền nhẹ: Cơ thể có xu hướng xuất hiện tình trạng viêm mức độ thấp kéo dài, liên quan đến mệt mỏi và tốc độ hồi phục chậm hơn.
Nhóm nghiên cứu cho rằng các thay đổi này không chỉ phản ánh tuổi tác mà còn liên quan lối sống kéo dài nhiều năm trước đó như chế độ ăn uống, giấc ngủ, mức độ vận động và sử dụng rượu bia.
Giai đoạn tuổi 60: Bước nhảy lớn thứ hai của lão hóa
Nếu giai đoạn từ năm là sự thay đổi dần dần thì khoảng tuổi 60 được ghi nhận là thời điểm nhiều hệ cơ quan bước vào giai đoạn biến đổi mạnh hơn.
Suy giảm miễn dịch rõ rệt hơn: Khả năng đáp ứng miễn dịch giảm, khiến cơ thể dễ mắc bệnh nhiễm trùng và hồi phục chậm hơn.
Ảnh hưởng đến thận và chuyển hóa: Chức năng lọc của thận và khả năng điều hòa glucose có xu hướng suy giảm rõ ràng hơn.
Tăng nguy cơ bệnh mạn tính: Các bệnh như tim mạch, tiểu đường, rối loạn chuyển hóa có xu hướng xuất hiện nhiều hơn trong giai đoạn này.
Lối sống có ảnh hưởng đến tốc độ lão hóa
Các chuyên gia nhận định lão hóa là quá trình không thể tránh khỏi nhưng vẫn có thể làm chậm tác động của nó bằng cách duy trì thói quen sống lành mạnh.
Trung niên là giai đoạn quan trọng đối với sức khỏe não bộ. Việc kiểm soát huyết áp, duy trì vận động thể chất, hoạt động xã hội và trí tuệ ở tuổi 40-60 có thể giúp giảm nguy cơ sa sút trí tuệ khi lớn tuổi. Người duy trì cân nặng hợp lý, ăn uống lành mạnh, tập thể dục thường xuyên và không hút thuốc ở tuổi trung niên thường có sức khỏe tốt hơn khi về già.
Tình trạng sức khỏe ở tuổi 60, 70 hay 80 chịu ảnh hưởng lớn từ lối sống và thói quen duy trì trong nhiều năm trước đó. Tiến sĩ Snyder khuyến khích mọi người uống đủ nước để hỗ trợ chức năng thận, tập luyện sức mạnh nhằm duy trì khối cơ và kiểm soát cholesterol nếu LDL tăng cao.
Điều trị càng sớm càng giúp giảm tổn thương não và hạn chế di chứng, đặc biệt trong đột quỵ thiếu máu não do tắc mạch. Nguyên nhân là do một số phương pháp điều trị chỉ hiệu quả trong một khoảng thời gian nhất định, theo chuyên trang sức khỏe Medical News Today (Anh).
Tuy nhiên, khi thấy người thân có biểu hiện như méo miệng, nói khó, yếu tay chân hoặc mất thăng bằng đột ngột, nhiều người lại xử lý theo thói quen hoặc truyền miệng dân gian. Một số hành động tưởng như vô hại như để người bệnh nằm nghỉ, cho uống thuốc có thể khiến điều trị bị chậm trễ.
Dưới đây là những điều không nên làm nếu nghi ngờ ai đó đang bị đột quỵ:
Một số người nghĩ rằng aspirin có thể làm loãng máu nên sẽ giúp ích khi nghi ngờ đột quỵ. Đây là quan niệm nguy hiểm vì không phải tất cả các trường hợp đột quỵ đều do cục máu đông gây ra.
Hiệp hội Đột quỵ Mỹ cho biết đột quỵ có thể xảy ra do tắc mạch máu não hoặc do xuất huyết não. Nếu người bệnh đang bị xuất huyết não, dùng aspirin có thể khiến tình trạng chảy máu nghiêm trọng hơn. Ngoài aspirin, cũng không nên cho người bệnh uống thuốc huyết áp, thuốc cảm hoặc bất kỳ bài thuốc dân gian nào khi chưa có chỉ định của bác sĩ.
Người bị đột quỵ có thể bị ảnh hưởng khả năng nuốt do tổn thương vùng não kiểm soát cơ họng và đường thở. Vì vậy, cho uống nước, sữa hoặc ăn cháo trong lúc chờ cấp cứu có thể làm tăng nguy cơ sặc. Nếu người bệnh nôn ói thì nên để họ nằm nghiêng sang một bên để hạn chế nguy cơ hít dịch nôn vào phổi.
Một số người thấy bệnh nhân mệt hoặc than nhức đầu nên nghĩ rằng để họ ngủ một lát sẽ giúp cơ thể hồi phục. Trên thực tế, đây có thể là thời điểm tình trạng tổn thương não đang tiến triển nặng hơn.
Nếu người bệnh ngủ hoặc ở một mình, người thân có thể không nhận ra khi triệu chứng trở nặng như mất ý thức, khó thở hoặc liệt nặng hơn. Điều này cũng làm tăng nguy cơ bỏ lỡ thời gian điều trị quan trọng.
Trong một số trường hợp, khi người bệnh đột ngột méo miệng hoặc yếu tay chân, người thân có thể nghĩ đến cạo gió, bấm huyệt, chích máu đầu ngón tay hoặc các mẹo dân gian khác.
Không có bằng chứng khoa học nào cho thấy những biện pháp trên có thể đảo ngược đột quỵ và quan trọng hơn là chúng làm mất thời gian cấp cứu. Với đột quỵ, từng phút đều quan trọng vì hàng triệu tế bào não có thể bị tổn thương mỗi phút nếu dòng máu không được phục hồi, theo Medical News Today.
Ngày 12/6, Sở Y tế tỉnh Đồng Tháp đã có báo cáo kết quả điều tra vụ ngộ độc thực phẩm tại Trường Tiểu học Kim Đồng (phường Sa Đéc).
Đến 8h ngày 21/5, có 62 người đang nằm viện, trong đó có 56 học sinh và 6 người lớn nghi đã sử dụng thức ăn tại trường tiểu học nói trên. Sau đó, số ca bệnh tăng lên 81 trường hợp. Tất cả 81 ca bệnh đều khai có sử dụng thực phẩm liên quan Trường Tiểu học Kim Đồng ngày 18/5. Trong đó có 71 học sinh và 10 người lớn.
Qua điều tra dịch tễ, lấy mẫu thực phẩm và xét nghiệm bệnh phẩm, cơ quan chuyên môn xác định đây là vụ ngộ độc thực phẩm xảy ra tại Trường Tiểu học Kim Đồng. Kết quả xét nghiệm ghi nhận 18/30 mẫu bệnh phẩm dương tính với vi khuẩn Salmonella spp.; một số mẫu thực phẩm có sự hiện diện của vi khuẩn Escherichia coli và Bacillus cereus.
Sở Y tế nhận định, vụ ngộ độc thực phẩm nhiều khả năng xuất phát từ tình trạng nhiễm chéo trong quá trình chế biến, bảo quản suất ăn bán trú do Công ty TNHH Nam Nguyên Foods cung cấp cho nhà trường. Nguồn nhiễm có thể xảy ra trong các khâu chế biến, bảo quản hoặc phục vụ thực phẩm, làm thực phẩm bị nhiễm vi sinh vật gây bệnh qua đường tiêu hóa.
Theo kết luận điều tra, có 525 người sử dụng suất ăn liên quan vụ việc, trong đó 81 người mắc ngộ độc thực phẩm, 70 người nhập viện điều trị và không có trường hợp tử vong. Bữa ăn được xác định là nguyên nhân là suất ăn bán trú ngày 18/5 do Công ty TNHH Nam Nguyên Foods cung cấp cho Trường Tiểu học Kim Đồng; căn nguyên nghi do vi khuẩn Salmonella spp.
Sở Y tế đề nghị các cơ quan đơn vị có liên quan thực hiện lưu trữ hồ sơ theo đúng quy định pháp luật và thực hiện tốt công tác phối hợp đơn vị chủ trì trong việc xử lý vụ ngộ độc thực phẩm.
Đối với UBND phường Sa Đéc, đơn vị phối hợp Sở Nông nghiệp và Môi trường củng cố hồ sơ vụ việc, xử lý vi phạm theo đúng thẩm quyền đối với Công ty TNHH Nam Nguyên Foods đã gây ra vụ ngộ độc thực phẩm.
Như Dân trí đã đưa tin, ngày 19/5 và 20/5, 27 học sinh Trường Tiểu học Kim Đồng nhập viện. Các trường hợp này đều sử dụng thực phẩm tại trường học này.
Các trường hợp nhập viện có dấu hiệu sốt, buồn nôn, tiêu chảy, trong số đó có 2 học sinh có dấu hiệu co giật.
Đến 8h ngày 21/5 có 62 người đang nằm viện, trong đó có 56 học sinh và 6 người lớn nghi đã sử dụng thức ăn tại trường tiểu học nói trên sau đó tăng lên 81 ca bệnh.
Thận hoạt động như một hệ thống lọc máu, giúp loại bỏ chất thải và điều hòa cân bằng dịch, hóa chất trong cơ thể. Thận đào thải ure, nước dư thừa, duy trì nồng độ khoáng chất thiết yếu như natri, kali, đồng thời hỗ trợ kiểm soát huyết áp. Ngoài ra, cơ quan này còn tham gia hỗ trợ sản xuất hồng cầu. Tuy nhiên, dù hoạt động liên tục và quan trọng, thận vẫn có thể bị tổn thương một cách âm thầm.
Bệnh thận thường được gọi là "kẻ giết người thầm lặng" vì người bệnh có thể mất tới 90% chức năng thận trước khi xuất hiện triệu chứng rõ rệt. Không giống bệnh tim hay tiểu đường, các vấn đề về thận thường không gây đau cấp tính hoặc biểu hiện rầm rộ ở giai đoạn đầu. Thay vào đó, bệnh có thể biểu hiện bằng những dấu hiệu mơ hồ như mệt mỏi, vấn đề về da, rối loạn tiêu hóa hoặc triệu chứng đường tiết niệu. Điều này khiến việc phát hiện sớm trở nên khó khăn nhưng rất cần thiết, đồng thời nhấn mạnh tầm quan trọng của việc chăm sóc và bảo vệ thận từ sớm.
Nhiều trường hợp có thể phòng ngừa được nếu duy trì thói quen sống khoa học. Bác sĩ Amar Kulkarni, chuyên gia thận học tại Medicover Hospitals, Navi Mumbai (Ấn Độ) chia sẻ 5 "nguyên tắc vàng" giúp bảo vệ thận.
Uống đủ nước
Theo nhiều nghiên cứu, uống đủ nước giúp thận lọc chất thải hiệu quả hơn và giảm nguy cơ sỏi thận. Mỗi người nên uống khoảng 1,8-2 lít nước mỗi ngày để hỗ trợ đào thải độc tố. Tuy nhiên, người có bệnh lý thận cần tránh uống quá nhiều nước nếu chưa có chỉ định từ bác sĩ.
Duy trì chế độ ăn lành mạnh
Chế độ ăn giàu trái cây tươi, rau xanh và ngũ cốc nguyên hạt có thể hỗ trợ chức năng thận. Nên hạn chế muối, thực phẩm chế biến sẵn và đồ uống nhiều đường vì đây là các yếu tố làm tăng nguy cơ tăng huyết áp và tiểu đường - hai nguyên nhân hàng đầu gây bệnh thận. Một số thực phẩm tốt cho thận gồm quả mọng, rau lá xanh và các loại hạt.
Kiểm soát đường huyết và huyết áp
Theo dõi thường xuyên và kiểm soát tốt huyết áp, đường huyết bằng chế độ ăn, tập luyện hoặc thuốc nếu cần có thể giúp giảm áp lực lên thận và ngăn tổn thương lâu dài.
Tập thể dục đều đặn
Hoạt động thể chất giúp cải thiện tuần hoàn máu, giảm áp lực lên thận và hỗ trợ kiểm soát huyết áp, đường huyết. Mỗi người nên duy trì ít nhất 45 phút đi bộ, bơi lội hoặc đạp xe, khoảng 5 ngày mỗi tuần.
Khám sức khỏe định kỳ
Phát hiện sớm các vấn đề về thận giúp điều trị kịp thời và hạn chế biến chứng. Các chuyên gia khuyến cáo nên khám sức khỏe thường xuyên và thực hiện các xét nghiệm cần thiết để theo dõi chức năng thận, đặc biệt ở người mắc tiểu đường hoặc tăng huyết áp. Người bệnh không nên tự ý dùng thuốc giảm đau không kê đơn khi chưa có chỉ định của bác sĩ.
