Nhiều người cho rằng cơ thể lão hóa từ từ và đều đặn theo tuổi tác. Tuy nhiên, các phân tích sinh học mới cho thấy lão hóa không diễn ra từ từ và ổn định mà tăng nhanh theo từng giai đoạn, giống như cơ thể “bước lên từng bậc” thay vì già đi một cách đều đặn mỗi năm.
Các nhà khoa học tại Đại học Stanford, California, Mỹ, phân tích mẫu sinh học của 108 người từ 25 đến 75 tuổi và phát hiện nhiều thay đổi phân tử liên quan lão hóa xuất hiện rõ ở từ sau 40 và 60 tuổi. Tiến sĩ Michael Snyder, chuyên gia di truyền học tại Đại học Stanford, cho biết sống thọ không đồng nghĩa khoảng thời gian sống khỏe mạnh cũng kéo dài tương ứng. Theo ông, nhiều người sống lâu nhưng quãng thời gian thực sự khỏe mạnh thường ngắn hơn tuổi thọ khoảng 11-15 năm.
Giai đoạn tuổi 44: Những thay đổi trở nên rõ rệt
Khoảng đầu đến giữa tuổi 40, cơ thể bắt đầu xuất hiện một loạt thay đổi liên quan đến chuyển hóa và cấu trúc mô. Trong đó, một số biến đổi được ghi nhận rõ nhất quanh mốc khoảng 44 tuổi.
Thay đổi về chuyển hóa: Khả năng xử lý chất béo và một số chất như caffeine, rượu có xu hướng giảm. Điều này khiến cơ thể dễ tích lũy mỡ hơn dù thói quen ăn uống không thay đổi nhiều.
Suy giảm mô liên kết và cơ bắp: Collagen bắt đầu giảm dần, khiến da và mô liên kết kém đàn hồi hơn. Đồng thời, khối lượng cơ cũng giảm nhẹ nếu không duy trì tập luyện.
Biến động nội tiết tố: Một số hormone bắt đầu dao động nhiều hơn, ảnh hưởng đến giấc ngủ, mức năng lượng và khả năng phục hồi sau căng thẳng.
Tăng mức viêm nền nhẹ: Cơ thể có xu hướng xuất hiện tình trạng viêm mức độ thấp kéo dài, liên quan đến mệt mỏi và tốc độ hồi phục chậm hơn.
Nhóm nghiên cứu cho rằng các thay đổi này không chỉ phản ánh tuổi tác mà còn liên quan lối sống kéo dài nhiều năm trước đó như chế độ ăn uống, giấc ngủ, mức độ vận động và sử dụng rượu bia.
Giai đoạn tuổi 60: Bước nhảy lớn thứ hai của lão hóa
Nếu giai đoạn từ năm là sự thay đổi dần dần thì khoảng tuổi 60 được ghi nhận là thời điểm nhiều hệ cơ quan bước vào giai đoạn biến đổi mạnh hơn.
Suy giảm miễn dịch rõ rệt hơn: Khả năng đáp ứng miễn dịch giảm, khiến cơ thể dễ mắc bệnh nhiễm trùng và hồi phục chậm hơn.
Ảnh hưởng đến thận và chuyển hóa: Chức năng lọc của thận và khả năng điều hòa glucose có xu hướng suy giảm rõ ràng hơn.
Tăng nguy cơ bệnh mạn tính: Các bệnh như tim mạch, tiểu đường, rối loạn chuyển hóa có xu hướng xuất hiện nhiều hơn trong giai đoạn này.
Lối sống có ảnh hưởng đến tốc độ lão hóa
Các chuyên gia nhận định lão hóa là quá trình không thể tránh khỏi nhưng vẫn có thể làm chậm tác động của nó bằng cách duy trì thói quen sống lành mạnh.
Trung niên là giai đoạn quan trọng đối với sức khỏe não bộ. Việc kiểm soát huyết áp, duy trì vận động thể chất, hoạt động xã hội và trí tuệ ở tuổi 40-60 có thể giúp giảm nguy cơ sa sút trí tuệ khi lớn tuổi. Người duy trì cân nặng hợp lý, ăn uống lành mạnh, tập thể dục thường xuyên và không hút thuốc ở tuổi trung niên thường có sức khỏe tốt hơn khi về già.
Tình trạng sức khỏe ở tuổi 60, 70 hay 80 chịu ảnh hưởng lớn từ lối sống và thói quen duy trì trong nhiều năm trước đó. Tiến sĩ Snyder khuyến khích mọi người uống đủ nước để hỗ trợ chức năng thận, tập luyện sức mạnh nhằm duy trì khối cơ và kiểm soát cholesterol nếu LDL tăng cao.
Bác sĩ chuyên khoa 2 Châu Thị Anh, phụ trách Khoa Dinh dưỡng, Bệnh viện đa khoa Xuyên Á TP.HCM, cho biết dù cùng có nguồn gốc từ mía hoặc củ cải đường và thành phần chính đều là sucrose, đường trắng và đường nâu lại có những điểm khác biệt rất rõ rệt về bản chất và hương vị.
Đường trắng là loại sucrose đã được tinh luyện gần như hoàn toàn, loại bỏ sạch mọi tạp chất để cho ra những hạt đường có màu trắng tinh khiết và vị ngọt sắc. Ngược lại, đường nâu thực chất là đường trắng nhưng còn giữ lại hoặc được phối trộn bổ sung thêm mật mía (molasses). Chính lớp mật mía đặc sánh này đã tạo nên màu sắc sẫm đặc trưng và mang lại cho đường nâu hương thơm caramel thoang thoảng. Nhờ thành phần mật mía này mà đường nâu cũng chứa một lượng nhỏ các khoáng chất tự nhiên như canxi, kali, sắt và magie.
Mặc dù đường nâu có chứa canxi, kali, sắt và magie nhờ lớp mật mía, nhưng hàm lượng của chúng cực kỳ không đáng kể. Ví dụ thực tế, một thìa cà phê đường nâu chỉ chứa lượng khoáng chất rất nhỏ, thường chưa tới vài % nhu cầu khuyến nghị hằng ngày của cơ thể.
"Để bạn dễ hình dung, nếu muốn nhận được lượng sắt hay magie đủ 'có ý nghĩa' cho sức khỏe từ đường nâu, bạn sẽ phải ăn hàng lạng, thậm chí hàng cân đường mỗi ngày. Lúc này, tác hại từ lượng calo rỗng và lượng đường quá tải nạp vào cơ thể (gây béo phì, tiểu đường, tim mạch) sẽ vượt xa hoàn toàn lợi ích nhỏ từ lượng ít khoáng chất kia", bác sĩ Châu Thị Anh phân tích.
Nói cách khác, đường nâu đúng là có nhiều vi chất hơn đường trắng, nhưng lượng quá nhỏ để tạo ra lợi ích sức khỏe thực tế.
Xét về lượng calo và khả năng gây tăng cân, đường trắng và đường nâu gần như không có sự khác biệt khi mỗi gram của 2 loại đều cung cấp khoảng 4 kcal. Do mức chênh lệch calo là không đáng kể, yếu tố quan trọng nhất đối với người ăn kiêng vẫn luôn là tổng lượng đường tiêu thụ, tổng năng lượng nạp vào và tần suất sử dụng đồ ngọt hằng ngày.
Tương tự, chỉ số đường huyết của 2 loại đường này cũng khác nhau rất ít. Dù đường nâu đôi khi có chỉ số đường huyết thấp hơn một chút nhờ thành phần mật mía, nhưng mức chênh này hoàn toàn không đủ lớn để tạo ra sự khác biệt rõ rệt trong việc kiểm soát cân nặng, quản lý insulin hay giảm nguy cơ tiểu đường.
Nếu mục tiêu của bạn là giảm cân, kiểm soát đường huyết và hướng tới một lối sống lành mạnh, thì việc cắt giảm tổng lượng đường tiêu thụ hằng ngày quan trọng hơn nhiều so với việc chỉ đổi từ đường trắng sang đường nâu. Hãy xem đường nâu như một lựa chọn mang tính cá nhân về hương vị với mùi caramel đặc trưng và rất phù hợp để làm bánh hay pha chế đồ uống chứ nó hoàn toàn không phải là một "phiên bản healthy" thực sự.
"Vì vậy, thay vì bận tâm về màu sắc của đường, chiến lược hiệu quả hơn nhiều cho người ăn kiêng là tập trung kiểm soát khẩu phần tổng thể: chủ động giảm đồ uống có đường, hạn chế thực phẩm siêu chế biến và ưu tiên các nguồn carbohydrate giàu chất xơ từ tự nhiên", bác sĩ Anh chia sẻ.
Theo Đài khí tượng thủy văn quốc gia, nắng nóng tại khu vực Nam Bộ có xu hướng gia tăng, với nhiệt độ cao nhất phổ biến 35-37 độ C. Thời tiết nắng nóng kéo dài dễ gây tình trạng mất nước, kiệt sức, đột quỵ do sốc nhiệt đối với cơ thể người khi tiếp xúc lâu với nhiệt độ cao.
Bác sĩ Kiều Xuân Thy - Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM (Cơ sở 3), cho biết khi tiếp xúc với thời tiết nắng nóng kéo dài, cơ thể phải liên tục “gồng mình” điều hòa thân nhiệt, kéo theo nhiều biến đổi sinh lý có thể ảnh hưởng đến sức khỏe.
Cơ thể duy trì thân nhiệt ổn định thông qua hai cơ chế chính là giãn mạch ngoại vi và tiết mồ hôi. Khi nhiệt độ môi trường tăng, mạch máu dưới da giãn ra để tăng thải nhiệt, đồng thời tuyến mồ hôi hoạt động mạnh giúp làm mát cơ thể qua quá trình bay hơi.
Tuy nhiên, chính cơ chế này lại khiến cơ thể mất nước và điện giải một cách âm thầm. Trong thời tiết nắng nóng kéo dài, đặc biệt khi tiếp xúc lâu, lượng mồ hôi tiết ra tăng đáng kể. Nếu không được bù đủ nước, thể tích tuần hoàn sẽ suy giảm, kéo theo ảnh hưởng đến tưới máu não và nhiều cơ quan quan trọng.
Không dừng lại ở đó, mất nước kéo dài còn làm máu trở nên cô đặc hơn, gây biến động huyết áp và rối loạn điện giải. Những thay đổi này tạo áp lực lên hệ tim mạch, đặc biệt nguy hiểm với người có bệnh nền như tăng huyết áp, bệnh tim mạch hay đái tháo đường…
Theo bác sĩ Thy, các triệu chứng ban đầu như: mệt nhanh, khát nước, đau đầu, chóng mặt, tim đập nhanh hoặc giảm tập trung, dễ bị nhầm với tình trạng mệt mỏi thông thường.
Khi tình trạng mất nước và rối loạn điện giải trở nên nặng hơn, cơ thể bước vào giai đoạn kiệt sức do nhiệt. Lúc này có thể xuất hiện vã mồ hôi nhiều, buồn nôn, chuột rút, choáng váng và tiểu ít.
“Nguy hiểm nhất là khi cơ thể mất khả năng điều hòa thân nhiệt, dẫn đến sốc nhiệt. Người bệnh có thể lơ mơ, lú lẫn, nói khó, co giật hoặc hôn mê cần được cấp cứu khẩn cấp do nguy cơ tổn thương đa cơ quan và tử vong nếu không xử lý kịp thời”, bác sĩ Thy cảnh báo.
Bác sĩ Kiều Xuân Thy cho biết khi phát hiện người có dấu hiệu say nắng hoặc bệnh lý do nhiệt, cần nhanh chóng đưa ra khỏi môi trường nóng, đặt ở nơi thoáng mát, nới lỏng quần áo và làm mát cơ thể bằng khăn ướt, đặc biệt ở vùng cổ, nách, bẹn.
Nếu người bệnh còn tỉnh, có thể cho uống từng ngụm nước nhỏ. Trường hợp có biểu hiện nặng như lơ mơ, co giật hoặc mất ý thức cần chuyển đến cơ sở y tế ngay.
Bác sĩ Thy cũng lưu ý không nên trì hoãn việc xử trí vì cho rằng chỉ là mệt thông thường, hoặc cho uống nước quá nhanh khi người bệnh đang buồn nôn.
Đáng chú ý, ngoài người cao tuổi, trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai và người có bệnh mạn tính, ngay cả người trẻ khỏe cũng có thể gặp biến chứng nếu làm việc hoặc vận động cường độ cao dưới nắng gắt.
Để phòng ngừa sốc nhiệt, bác sĩ Thy cho hay cần bổ sung nước đều đặn trong ngày. Trong trường hợp cơ thể ra nhiều mồ hôi, có thể cần bổ sung thêm điện giải phù hợp.
Bên cạnh đó, chế độ ăn nên ưu tiên thực phẩm dễ tiêu, tăng cường rau xanh và trái cây để bổ sung nước và vi chất. Hạn chế rượu bia và các chất kích thích vì có thể làm tình trạng mất nước khó kiểm soát hơn.
Đồng thời, người dân nên hạn chế ra ngoài vào khung giờ nắng nóng cao điểm, nếu buộc phải ra ngoài cần ưu tiên trang phục rộng, thoáng, sáng màu và che chắn vùng đầu cổ.
Thực hiện chỉ đạo của Cục Quản lý dược (Bộ Y tế), sau khi Sở Y tế tỉnh Quảng Ngãi báo cáo mẫu mỹ phẩm của Công ty cổ phần Mỹ phẩm Long Phụng Khang được lấy tại một tiệm tạp hóa - giày dép - mỹ phẩm (trên địa bàn phường Đức Phổ) có chứa Dexamethason, Phòng Kiểm tra - Pháp chế Sở Y tế TP.HCM đã kiểm tra công ty đóng tại đường Hoàng Cầm, khu phố 8, phường Linh Xuân (TP.HCM).
Qua đó phát hiện công ty này sản xuất mỹ phẩm có thành phần chất cấm sử dụng trong mỹ phẩm hoặc vượt quá giới hạn cho phép đối với chất có quy định giới hạn nồng độ, hàm lượng sử dụng theo quy định của pháp luật.
Cụ thể là sản phẩm kem trắng da, ngừa mụn, mờ vết thâm Lynshao (loại lọ 12g, số lô 0234QN, ngày sản xuất 9-11-2024, hạn sử dụng 3 năm kể từ ngày sản xuất), có chứa Dexamethason là chất không được phép có trong sản phẩm mỹ phẩm.
Ngoài ra công ty còn không bảo đảm một trong các điều kiện sau khi đã được cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện sản xuất mỹ phẩm theo quy định của pháp luật.
Với những sai phạm trên, Công ty cổ phần Mỹ phẩm Long Phụng Khang bị phạt 165 triệu đồng, tước quyền sử dụng giấy chứng nhận đủ điều kiện sản xuất mỹ phẩm do Sở Y tế TP.HCM cấp trong thời hạn 2 tháng.
Đồng thời buộc thu hồi và tiêu hủy các sản phẩm mỹ phẩm mà công ty đã sản xuất từ ngày 6-1-2025 đến 29-12-2025, tổng cộng 107 lô.
Bên cạnh đó, buộc nộp lại 31 số tiếp nhận phiếu công bố sản phẩm mỹ phẩm mà công ty đã sử dụng để sản xuất trong khoảng thời gian trên. Bắt buộc thu hồi và tiêu hủy toàn bộ lô sản phẩm kem trắng da, ngừa mụn, mờ vết thâm Lynshao, loại lọ 12g, số lô 0234QN, ngày sản xuất 9-11-2024, hạn sử dụng 3 năm kể từ ngày sản xuất.
Cùng thời gian này, Phòng Kiểm tra - Pháp chế Sở Y tế TP.HCM đã đình chỉ hoạt động của địa điểm kinh doanh Công ty TNHH Dược phẩm và thiết bị y tế Phúc Hải - nhà thuốc Thiên Phúc (đường Âu Dương Lân, phường Chánh Hưng) trong thời hạn 2 tháng và phạt 73 triệu đồng.
Lý do là nhà thuốc thay đổi vị trí cơ sở bán lẻ thuốc tại cùng địa điểm kinh doanh/mở rộng cơ sở bán lẻ thuốc hoặc sửa chữa, thay đổi lớn về cấu trúc cơ sở bán lẻ thuốc mà cơ sở bán lẻ thuốc không báo cáo về sự thay đổi kèm theo tài liệu kỹ thuật tương ứng với sự thay đổi theo quy định của pháp luật.
Bên cạnh đó còn bán thuốc kê đơn khi không có đơn thuốc, không có biện pháp cách ly hoặc để ở khu vực biệt trữ đối với thuốc, dược liệu.
Tại Công ty TNHH United International Pharma (đường Tô Hiến Thành, phường Diên Hồng), Phòng Kiểm tra -Pháp chế đã phạt bà Phan Thị Ánh Trang (người phụ trách đảm bảo chất lượng của công ty) và Lê Thị Thiện Cát (dược sĩ phụ trách chuyên môn của công ty).
Bà Trang và bà Cát đều chưa hoàn thành chương trình đào tạo, cập nhật kiến thức chuyên môn về dược trong thời hạn 3 năm, nên buộc nộp lại chứng chỉ hành nghề dược và nộp phạt 4 triệu đồng.
