Hôm 12/5, WHO cập nhật thông tin dịch tễ trên mạng xã hội X, xác định 9 ca dương tính và 2 trường hợp nghi ngờ mắc bệnh. Những người này đều sinh hoạt trên tàu MV Hondius với tư cách hành khách hoặc thủy thủ đoàn. Dựa vào diễn biến thực tế và thời gian ủ bệnh, cơ quan y tế dự báo số ca mắc tiếp tục tăng, đồng thời khuyến cáo người rời tàu cách ly 42 ngày tại nhà hoặc cơ sở y tế.
Giải thích nguyên nhân rủi ro cộng đồng ở mức thấp tại cuộc họp báo ngày 7/5, Tổng Giám đốc WHO Tedros Adhanom Ghebreyesus khẳng định cơ chế lây lan của Hantavirus hoàn toàn khác biệt so với nCoV hay virus cúm. Tiến sĩ Maria Van Kerkhove, Giám đốc bộ phận Quản lý Dịch bệnh và Đại dịch của WHO, nói: “Đây không phải là Covid-19 hay cúm bởi cơ chế lây lan của nó hoàn toàn khác biệt. Trong các đợt bùng phát virus Andes trước đây, việc lây truyền từ người sang người chủ yếu chỉ xảy ra giữa những người có tiếp xúc gần”.
Theo các chuyên gia, khác với khả năng lây lan qua không khí mạnh mẽ của Covid-19, Hantavirus chủ yếu truyền từ động vật gặm nhấm sang người qua chất thải. Dù có tỷ lệ tử vong cao hơn, loại virus này khó có thể gây đại dịch do khả năng lây truyền giữa người với người cực kỳ hạn chế.
Tờ Newsweek hôm 8/5 dẫn lời giáo sư Vincent Racaniello, chuyên gia về Vi sinh và Miễn dịch học tại Đại học Columbia, giải thích chìa khóa của việc lây truyền nằm ở chỗ virus được phát tán ngay trong giai đoạn ủ bệnh và giai đoạn không triệu chứng. “Virus cúm và SARS-CoV-2 làm việc này rất tốt. Còn với Hantavirus, rào cản lớn nhất của nó chính là khả năng lây truyền từ người sang người một cách hiệu quả”, giáo sư cho hay.
Các chuyên gia cho biết Hantavirus không dễ lây lan và chỉ lây khi người bệnh xuất hiện các triệu chứng. Với hầu hết người bị nhiễm, virus sẽ ủ bệnh trong nhiều ngày hoặc nhiều tuần, thậm chí 8 tuần trong một số trường hợp, trước khi các triệu chứng bắt đầu phát tác. Tuy nhiên, một khi triệu chứng xuất hiện, người bệnh sẽ trở nặng nhanh. Đây chính là lúc độc lực cao lại vô tình trở thành lợi thế cho việc khoanh vùng dịch bệnh.
“Những mầm bệnh dễ gây đại dịch toàn cầu nhất thường là những loại ‘ẩn mình’ giỏi, khiến người bệnh vẫn thấy đủ khỏe để đi lại và giao lưu trong lúc họ đang phát tán virus”, bà Zoe Weiss, Giám đốc khoa Vi sinh tại Trung tâm Y tế Tufts, Mỹ, chia sẻ.
Bà ví dụ Covid-19 có thể lây lan ngay cả khi người bệnh chưa có biểu hiện gì hoặc chỉ bị ốm nhẹ. Chính việc bệnh nhân không biết mình đang mang mầm bệnh mà vẫn sinh hoạt bình thường đã khiến việc ngăn chặn dịch trở nên cực kỳ khó khăn.
Nhưng Hantavirus thì khác. Theo ông Marc Lipsitch, giáo sư Y khoa và Sinh học tại Đại học Stanford, đồng thời là chuyên gia dịch tễ học bệnh truyền nhiễm, mặc dù cần theo dõi sát sao đợt dịch trên du thuyền Hondius nhưng loại virus này vẫn có những hạn chế căn bản. “Việc lây truyền nó từ người này sang người khác là cực kỳ khó khăn”, ông Lipsitch nhận định.
Song nhiều chuyên gia khác vẫn có quan điểm thận trọng cao độ. Nhóm tác giả bài viết trên tạp chí BMJ hôm 12/5 lập luận WHO cần thay đổi cách ứng phó mặc định. Họ chỉ ra khái niệm “tiếp xúc gần” thực chất phản ánh việc con người hít phải các hạt bụi mịn đậm đặc chứa virus tỏa ra từ hơi thở người bệnh. Việc Hantavirus thường xuyên lây lan trong phòng kín, nơi đông người hoặc phương tiện giao thông đã chứng minh mầm bệnh có thể phát tán qua không khí.
Do đó, nhóm chuyên gia đề xuất y bác sĩ, người bệnh và người tiếp xúc gần đồng loạt sử dụng mặt nạ phòng độc. Họ yêu cầu các cơ sở y tế tối ưu hóa hệ thống thông gió, tránh tái tuần hoàn không khí chưa qua bộ lọc và vận hành máy lọc HEPA tại khu vực cách ly.
Nhóm nghiên cứu thúc giục WHO coi chủng Andes như một tác nhân lây qua không khí và chỉ nới lỏng biện pháp phòng dịch khi giới khoa học cung cấp đầy đủ bằng chứng an toàn.
Ngày 2/5, giới chức y tế phát hiện ca nhiễm Hantavirus đầu tiên trên du thuyền MV Hondius. Các chuyên gia xác định tác nhân gây bệnh là virus Andes, chủng Hantavirus duy nhất sở hữu khả năng lây truyền trực tiếp từ người sang người. Mầm bệnh này mang độc lực mạnh với tỷ lệ tử vong lên đến 50%, đe dọa trực tiếp nhóm hành khách có độ tuổi trung bình 65 trên chuyến tàu. Cơ quan y tế quốc gia sở tại hiện giám sát sức khỏe chặt chẽ toàn bộ hành khách cùng thủy thủ đoàn nhằm khống chế đợt bùng phát.
"Tôi đã bỏ ra gần 30 triệu đồng để làm chiếc răng này, chắc nó phải dùng được cả đời chứ bác sĩ"? Đây là câu hỏi mà các bác sĩ implant thường xuyên nhận được từ người bệnh sau điều trị.
Câu trả lời khiến nhiều người bệnh bất ngờ, đó là implant có thể tồn tại rất lâu, nhưng không có chiếc implant nào được "bảo hành" bằng sự chủ quan của người dùng.
Trong nhiều năm qua, kỹ thuật cấy ghép implant đã phát triển vượt bậc và dần cải thiện tỷ lệ cấy ghép thành công lên rất cao. Tuy nhiên, các nghiên cứu quốc tế gần đây cho thấy một thực tế đáng chú ý rằng phần lớn các biến chứng xuất hiện sau nhiều năm cấy ghép không đến từ nguyên nhân phẫu thuật ban đầu, mà đến từ quá trình chăm sóc răng miệng sau đó. Nói cách khác, sau khi bác sĩ hoàn thành phần việc của mình, tuổi thọ của implant bắt đầu nằm trong tay người bệnh.
Nhiều người bệnh cho rằng vì trụ implant được làm từ titanium nên sẽ không gặp vấn đề gì giống như răng thật. Điều này chỉ đúng một nửa vì bản thân trụ implant không bị sâu, nhưng phần lợi và xương quanh implant vẫn là mô sống của cơ thể, vẫn có thể bị vi khuẩn tấn công giống như tổ chức quanh răng thật.
Các chuyên gia gọi tình trạng này là viêm quanh implant. Bệnh thường khởi phát âm thầm, với biểu hiện lợi hơi có màu đỏ, đôi khi chảy máu nhẹ khi chải răng, không đau, nên hầu hết người bệnh đều bỏ qua.
Nhưng bên dưới bề mặt đó, phần xương nâng đỡ implant có thể đang âm thầm tiêu đi từng chút một. Đến khi cảm nhận được implant lung lay, tổn thương thường đã tiến triển đến một mức độ tương đối nặng.
Khi phân tích các trường hợp implant tồn tại ổn định suốt 15-20 năm, các nhà nghiên cứu nhận thấy những người này có một điểm chung, chính là họ duy trì được ba thói quen đơn giản là vệ sinh răng miệng đúng cách, tái khám đều đặn và kiểm soát chặt chẽ các yếu tố nguy cơ.
Ba thói quen tưởng chừng rất đơn giản này lại quyết định phần lớn khả năng "sống còn" của implant.
Thói quen thứ nhất, chăm sóc implant như chăm sóc một chiếc xe đắt tiền
Không ai mua ô tô rồi không bao giờ bảo dưỡng, nhưng rất nhiều người lại nghĩ rằng implant không cần chăm sóc đặc biệt. Thực tế hoàn toàn ngược lại, mảng bám vi khuẩn vẫn hình thành liên tục trên bề mặt phục hình và quanh bờ viền lợi mỗi ngày, nên implant cần được làm sạch kỹ lưỡng không kém gì răng thật.
Các chuyên gia hiện nay khuyến cáo chải răng tối thiểu hai lần mỗi ngày, làm sạch kẽ răng sau mỗi lần ăn, sử dụng bàn chải kẽ hoặc máy tăm nước khi cần, và đặc biệt chú ý vùng tiếp giáp giữa lợi và răng sứ trên implant. Chỉ vài phút chăm sóc mỗi ngày có thể giúp bạn ngăn ngừa những biến chứng kéo dài nhiều năm.
Thói quen thứ hai, đừng đợi đau mới đi khám
Đây có lẽ là sai lầm phổ biến nhất. Khác với nhiều bệnh lý khác, viêm quanh implant thường tiến triển âm thầm. Không ít bệnh nhân ngạc nhiên khi được bác sĩ thông báo đang có dấu hiệu tiêu xương dù họ hoàn toàn không cảm thấy đau. Tái khám định kỳ giúp phát hiện các vấn đề từ khi chỉ có những dấu hiệu rất nhỏ.
Các hướng dẫn quốc tế mới nhất đều nhấn mạnh rằng tái khám định kỳ và chăm sóc duy trì sau cấy ghép là những yếu tố bắt buộc nếu muốn implant hoạt động ổn định lâu dài. Nói cách khác, lần tái khám quan trọng nhất không phải là lần khám ngay sau phẫu thuật, mà là tất cả những lần tái khám trong nhiều năm về sau.
Thói quen thứ ba, loại bỏ những "kẻ phá hoại thầm lặng"
Có những yếu tố âm thầm làm giảm tuổi thọ implant mà nhiều người không để ý, trong đó thuốc lá là yếu tố nguy hiểm nhất. Người hút thuốc có nguy cơ gặp biến chứng sau cấy ghép implant cao hơn đáng kể so với người không hút thuốc.
Bên cạnh đó còn có các yếu tố như đái tháo đường kiểm soát kém, tiền sử viêm nha chu, nghiến răng, vệ sinh răng miệng không đầy đủ và bỏ tái khám trong thời gian dài. Mỗi yếu tố riêng lẻ có thể chưa gây hậu quả ngay lập tức, nhưng khi cộng dồn theo thời gian, chúng trở thành nguyên nhân khiến implant thất bại.
Ngày 22-6, thông tin từ Bệnh viện Phục hồi chức năng - Điều trị bệnh nghề nghiệp TP.HCM, các bác sĩ ở bệnh viện này đã tiếp nhận và điều trị cho 15 công nhân bị nhiễm độc chì mạn tính nghề nghiệp. Cả 15 bệnh nhân này đều làm việc tại một công ty sản xuất ắc quy và tiếp xúc trực tiếp với chì trong nhiều năm.
Các bệnh nhân được tiếp nhận điều trị rải rác từ ngày 8-6 đến nay. Trước đó, những người này được công ty đưa đến kiểm tra và điều trị theo từng đợt, trung bình khoảng 23 người mỗi đợt nhằm không làm gián đoạn hoạt động sản xuất.
Qua khai thác bệnh sử, hầu hết những bệnh nhân này làm việc ở các công đoạn có nguy cơ phơi nhiễm chì cao như đúc lưới cực, trét cao chì lên lưới cực hoặc hàn các lá ắc quy. Đây là môi trường phát sinh nhiều bụi chì và hơi oxit chì do nhiệt độ cao. Nhiều người có thâm niên làm việc từ 5 năm đến hơn 10 năm trước khi xuất hiện triệu chứng.
Kết quả tầm soát cho thấy các trường hợp có nồng độ chì trong máu trên 40 µg/dL đều được chẩn đoán nhiễm độc chì mạn tính nghề nghiệp. Trong nhóm bệnh nhân đang điều trị, nhiều người có chỉ số chì trong máu vượt 100 µg/dL, cao hơn nhiều so với ngưỡng an toàn.
Các triệu chứng thường gặp khi nhập viện gồm đau quặn bụng từng cơn, mệt mỏi kéo dài, ăn uống kém, đau đầu, chóng mặt và da xanh xao. Một số trường hợp nặng xuất hiện viền chì màu xám đen ở lợi.
Bệnh viện cũng ghi nhận một số bệnh nhân bị biến chứng thần kinh ngoại biên với biểu hiện tê bì đầu chi, giảm cảm giác, yếu cơ và ảnh hưởng đến khả năng vận động tinh, tuy chưa ghi nhận tổn thương não nghiêm trọng.
Về điều trị, bệnh nhân được sử dụng các thuốc thải chì, kết hợp phục hồi chức năng, vật lý trị liệu và bổ sung canxi, sắt, kẽm cùng vitamin C để hỗ trợ quá trình hồi phục. Mỗi liệu trình điều trị thường kéo dài từ 2 - 4 tuần, tùy theo đáp ứng và mức độ giảm nồng độ chì trong máu.
Theo các bác sĩ, nếu được phát hiện sớm, người bệnh có khả năng phục hồi tốt. Tuy nhiên nhiễm độc chì kéo dài có thể để lại nhiều di chứng như tổn thương thận mạn tính, suy giảm nhận thức, loãng xương do chì tích tụ trong xương và ảnh hưởng đến khả năng sinh sản ở nam giới.
Bệnh viện Phục hồi chức năng - Điều trị bệnh nghề nghiệp TP.HCM nhận định đây là một trong những chùm ca nhiễm độc chì tập thể có quy mô lớn từ cùng một cơ sở sản xuất được tiếp nhận trong thời gian gần đây.
Bệnh viện đang phối hợp với Trung tâm Kiểm soát bệnh tật TP.HCM (HCDC), Sở Y tế để cung cấp số liệu dịch tễ liên quan đến chùm ca bệnh, hỗ trợ đánh giá môi trường lao động và đưa ra các khuyến nghị y tế nhằm cải thiện hệ thống thông gió, thay đổi quy trình công nghệ giảm nguy cơ phơi nhiễm chì cho người lao động.
Đến thời điểm hiện tại, sức khỏe của 15 bệnh nhân đều có tiến triển khả quan. Các cơn đau bụng giảm rõ rệt, tinh thần ổn định hơn và chỉ số chì trong máu đang được theo dõi sát theo phác đồ điều trị.
Tối 19/5, BSCKII Nguyễn Thắng Nhật Tuệ, phụ trách một trạm cấp cứu vệ tinh thuộc mạng lưới Trung tâm Cấp cứu 115 (TPHCM) cho biết, ông cùng các cộng sự vừa tiếp nhận một trường hợp tử vong thương tâm.
Bệnh nhân là anh P. (38 tuổi, ngụ phường Bình Trị Đông, TPHCM), được người thân gọi cấp cứu vào chiều tối 18/5, trong tình trạng bất tỉnh.
Theo thông tin ban đầu, sau bữa cơm gia đình, anh P. than mệt rồi ra trước hiên ngồi nghỉ. Ít phút sau, người đàn ông đột ngột gục xuống, tím tái và ngưng tim. Nhận thông tin, các nhân viên y tế đã nhanh chóng tiếp cận hiện trường, tiến hành các biện pháp cấp cứu tích cực cho bệnh nhân.
Tuy nhiên, mọi nỗ lực của ê-kíp cấp cứu đều không thành công.
Đáng chú ý, theo lời kể của người nhà, trước đó không lâu, nam giáo viên đã phát hiện tăng huyết áp khi khám sức khỏe định kỳ, nhưng nghĩ mình còn trẻ, sức khỏe tốt nên chủ quan không điều trị.
Theo các chuyên gia, tăng huyết áp không có dấu hiệu đặc trưng. Vì thế, nhiều ca bệnh chỉ phát hiện tình cờ khi người dân đến viện khám vì một bệnh lý khác. Và tình trạng này có thể dẫn đến những vấn đề nghiêm trọng, như tai biến mạch máu não, di chứng liệt nửa người, suy tim, thiếu máu cơ tim, suy thận... đe dọa tính mạng.
Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), tăng huyết áp là yếu tố nguy cơ hàng đầu của các biến chứng tim mạch. Đối với người bị tăng huyết áp, nguy cơ bị đột quỵ tai biến mạch não tăng gấp 4 lần, nguy cơ bị nhồi máu cơ tim tăng gấp 2 lần so với người bình thường.
Vì thế, việc đo huyết áp nên thực hiện thường xuyên. Đặc biệt, người sau tuổi 40 dù không thấy có gì bất thường về sức khỏe cũng cần kiểm tra định kỳ số đo huyết áp.
"Tăng huyết áp không đau, không khó chịu rõ ràng… nhưng có thể cướp đi một mạng người rất nhanh. Xin đừng xem thường huyết áp cao chỉ vì mình còn trẻ", bác sĩ Nguyễn Thắng Nhật Tuệ nhấn mạnh.
