Hôm 12/5, WHO cập nhật thông tin dịch tễ trên mạng xã hội X, xác định 9 ca dương tính và 2 trường hợp nghi ngờ mắc bệnh. Những người này đều sinh hoạt trên tàu MV Hondius với tư cách hành khách hoặc thủy thủ đoàn. Dựa vào diễn biến thực tế và thời gian ủ bệnh, cơ quan y tế dự báo số ca mắc tiếp tục tăng, đồng thời khuyến cáo người rời tàu cách ly 42 ngày tại nhà hoặc cơ sở y tế.
Giải thích nguyên nhân rủi ro cộng đồng ở mức thấp tại cuộc họp báo ngày 7/5, Tổng Giám đốc WHO Tedros Adhanom Ghebreyesus khẳng định cơ chế lây lan của Hantavirus hoàn toàn khác biệt so với nCoV hay virus cúm. Tiến sĩ Maria Van Kerkhove, Giám đốc bộ phận Quản lý Dịch bệnh và Đại dịch của WHO, nói: “Đây không phải là Covid-19 hay cúm bởi cơ chế lây lan của nó hoàn toàn khác biệt. Trong các đợt bùng phát virus Andes trước đây, việc lây truyền từ người sang người chủ yếu chỉ xảy ra giữa những người có tiếp xúc gần”.
Theo các chuyên gia, khác với khả năng lây lan qua không khí mạnh mẽ của Covid-19, Hantavirus chủ yếu truyền từ động vật gặm nhấm sang người qua chất thải. Dù có tỷ lệ tử vong cao hơn, loại virus này khó có thể gây đại dịch do khả năng lây truyền giữa người với người cực kỳ hạn chế.
Tờ Newsweek hôm 8/5 dẫn lời giáo sư Vincent Racaniello, chuyên gia về Vi sinh và Miễn dịch học tại Đại học Columbia, giải thích chìa khóa của việc lây truyền nằm ở chỗ virus được phát tán ngay trong giai đoạn ủ bệnh và giai đoạn không triệu chứng. “Virus cúm và SARS-CoV-2 làm việc này rất tốt. Còn với Hantavirus, rào cản lớn nhất của nó chính là khả năng lây truyền từ người sang người một cách hiệu quả”, giáo sư cho hay.
Các chuyên gia cho biết Hantavirus không dễ lây lan và chỉ lây khi người bệnh xuất hiện các triệu chứng. Với hầu hết người bị nhiễm, virus sẽ ủ bệnh trong nhiều ngày hoặc nhiều tuần, thậm chí 8 tuần trong một số trường hợp, trước khi các triệu chứng bắt đầu phát tác. Tuy nhiên, một khi triệu chứng xuất hiện, người bệnh sẽ trở nặng nhanh. Đây chính là lúc độc lực cao lại vô tình trở thành lợi thế cho việc khoanh vùng dịch bệnh.
“Những mầm bệnh dễ gây đại dịch toàn cầu nhất thường là những loại ‘ẩn mình’ giỏi, khiến người bệnh vẫn thấy đủ khỏe để đi lại và giao lưu trong lúc họ đang phát tán virus”, bà Zoe Weiss, Giám đốc khoa Vi sinh tại Trung tâm Y tế Tufts, Mỹ, chia sẻ.
Bà ví dụ Covid-19 có thể lây lan ngay cả khi người bệnh chưa có biểu hiện gì hoặc chỉ bị ốm nhẹ. Chính việc bệnh nhân không biết mình đang mang mầm bệnh mà vẫn sinh hoạt bình thường đã khiến việc ngăn chặn dịch trở nên cực kỳ khó khăn.
Nhưng Hantavirus thì khác. Theo ông Marc Lipsitch, giáo sư Y khoa và Sinh học tại Đại học Stanford, đồng thời là chuyên gia dịch tễ học bệnh truyền nhiễm, mặc dù cần theo dõi sát sao đợt dịch trên du thuyền Hondius nhưng loại virus này vẫn có những hạn chế căn bản. “Việc lây truyền nó từ người này sang người khác là cực kỳ khó khăn”, ông Lipsitch nhận định.
Song nhiều chuyên gia khác vẫn có quan điểm thận trọng cao độ. Nhóm tác giả bài viết trên tạp chí BMJ hôm 12/5 lập luận WHO cần thay đổi cách ứng phó mặc định. Họ chỉ ra khái niệm “tiếp xúc gần” thực chất phản ánh việc con người hít phải các hạt bụi mịn đậm đặc chứa virus tỏa ra từ hơi thở người bệnh. Việc Hantavirus thường xuyên lây lan trong phòng kín, nơi đông người hoặc phương tiện giao thông đã chứng minh mầm bệnh có thể phát tán qua không khí.
Do đó, nhóm chuyên gia đề xuất y bác sĩ, người bệnh và người tiếp xúc gần đồng loạt sử dụng mặt nạ phòng độc. Họ yêu cầu các cơ sở y tế tối ưu hóa hệ thống thông gió, tránh tái tuần hoàn không khí chưa qua bộ lọc và vận hành máy lọc HEPA tại khu vực cách ly.
Nhóm nghiên cứu thúc giục WHO coi chủng Andes như một tác nhân lây qua không khí và chỉ nới lỏng biện pháp phòng dịch khi giới khoa học cung cấp đầy đủ bằng chứng an toàn.
Ngày 2/5, giới chức y tế phát hiện ca nhiễm Hantavirus đầu tiên trên du thuyền MV Hondius. Các chuyên gia xác định tác nhân gây bệnh là virus Andes, chủng Hantavirus duy nhất sở hữu khả năng lây truyền trực tiếp từ người sang người. Mầm bệnh này mang độc lực mạnh với tỷ lệ tử vong lên đến 50%, đe dọa trực tiếp nhóm hành khách có độ tuổi trung bình 65 trên chuyến tàu. Cơ quan y tế quốc gia sở tại hiện giám sát sức khỏe chặt chẽ toàn bộ hành khách cùng thủy thủ đoàn nhằm khống chế đợt bùng phát.
Cục Quản lý Khám, chữa bệnh (Bộ Y tế), Công ty TNHH Servier Việt Nam cùng nhiều đối tác vừa ký Bản ghi nhớ hợp tác triển khai "Chương trình tăng cường nhận thức và năng lực về truyền thông, điều trị và quản lý tăng huyết áp và đái tháo đường tại Việt Nam giai đoạn 2026 - 2030".
Chương trình hướng tới nâng cao năng lực của hệ thống y tế trong quản lý bệnh mạn tính, đặc biệt tại tuyến y tế cơ sở, đồng thời nâng cao nhận thức của cộng đồng về phòng ngừa, phát hiện sớm và điều trị hiệu quả hai bệnh không lây nhiễm phổ biến là tăng huyết áp và tiểu đường.
Theo mục tiêu đề ra, đến năm 2030, ít nhất 50% người bệnh tăng huyết áp và 50% người bệnh tiểu đường được điều trị đạt mục tiêu. Đây được xem là bước đi quan trọng nhằm giảm gánh nặng bệnh tật và cải thiện chất lượng sống cho người dân.
Chương trình được triển khai trong bối cảnh ngành y tế đang đẩy mạnh định hướng quản lý sức khỏe theo vòng đời, tăng cường sàng lọc, phát hiện sớm bệnh tật, nâng cao năng lực y tế cơ sở và phát huy vai trò chủ động của người dân trong chăm sóc sức khỏe.
Bốn nhóm hoạt động trọng tâm sẽ được triển khai gồm: chuẩn hóa hướng dẫn chuyên môn và quy trình điều trị; đào tạo, nâng cao năng lực cho cán bộ y tế; tăng cường truyền thông cộng đồng về phòng ngừa và quản lý bệnh mạn tính; đồng thời ứng dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo, telemedicine và các nghiên cứu khoa học nhằm giám sát, đánh giá hiệu quả chương trình.
Tham gia ký kết còn có nhiều đơn vị chuyên môn như Hội Tim mạch học Việt Nam, Hội Nội tiết - Đái tháo đường Việt Nam, Hội Thầy thuốc Trẻ Việt Nam, Trường đại học Y Hà Nội, Trường đại học Y tế Công cộng và Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM. Mô hình hợp tác liên ngành này được kỳ vọng tạo sự phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan quản lý, hội nghề nghiệp, cơ sở đào tạo và bệnh viện để nâng cao hiệu quả quản lý bệnh mạn tính trên phạm vi cả nước.
Phát biểu tại lễ ký kết, tiến sĩ Nguyễn Trọng Khoa, Phó cục trưởng Cục Quản lý Khám, chữa bệnh, cho biết chương trình phù hợp với chiến lược của Bộ Y tế về quản lý sức khỏe theo vòng đời, tăng cường phát hiện sớm và nâng cao năng lực y tế cơ sở. Theo ông, quản lý bệnh mạn tính cần được thực hiện liên tục, toàn diện, kết hợp thay đổi lối sống, tuân thủ điều trị và sự phối hợp giữa người bệnh, gia đình cùng hệ thống y tế.
Đại diện Servier Việt Nam khẳng định sẽ đồng hành lâu dài với ngành y tế Việt Nam. Theo doanh nghiệp, thông điệp "AS ONE" thể hiện tinh thần hợp tác giữa cơ quan quản lý, đội ngũ chuyên môn, bệnh viện và các đối tác nhằm tạo ra những kết quả bền vững, có thể đo lường và mang lại lợi ích thiết thực cho người dân...
Từ 1/7, người tham gia bảo hiểm y tế (BHYT) tự đi khám, chữa bệnh ngoại trú trái tuyến tại một số cơ sở y tế cấp cơ bản và chuyên sâu sẽ được Quỹ Bảo hiểm y tế thanh toán 50% mức hưởng đối với các bệnh, nhóm bệnh.
Bà Nguyễn Lan Hương, Phó ban Thực hiện chính sách BHYT thuộc Bảo hiểm xã hội Việt Nam, cho biết "50% mức hưởng" không được hiểu là Quỹ sẽ thanh toán 50% toàn bộ số tiền ghi trên hóa đơn khám, chữa bệnh. Tỷ lệ này được tính trên mức hưởng BHYT của từng người và chỉ áp dụng với số tiền nằm trong phạm vi được hưởng, theo mức giá và điều kiện thanh toán BHYT.
Đơn cử, người có mức hưởng BHYT 80%, khi thuộc trường hợp được thanh toán 50% mức hưởng thì Quỹ trả 40% chi phí; người có mức hưởng 95% được Quỹ thanh toán 47,5% trong phạm vi được hưởng. Phần chi phí ngoài phạm vi hưởng, dịch vụ theo yêu cầu hoặc các khoản không đủ điều kiện thanh toán vẫn do người bệnh tự túc.
Theo bà Hương, quy định mới không đồng nghĩa với việc người tham gia BHYT có thể đến khám ngoại trú tại bất kỳ bệnh viện nào và được Quỹ Bảo hiểm y tế chi trả 50%. Mức thanh toán này căn cứ vào cấp chuyên môn kỹ thuật mà cơ sở khám, chữa bệnh đã được cơ quan có thẩm quyền xếp (cấp ban đầu, cấp cơ bản hoặc cấp chuyên sâu); bệnh hoặc nhóm bệnh được chẩn đoán; mức hưởng BHYT của người bệnh và phạm vi Quỹ chi trả.
Cụ thể, chính sách áp dụng tại ba nhóm: cơ sở khám chữa cấp cơ bản mà trước năm 2025 đã được cơ quan có thẩm quyền xác định là tuyến tỉnh, tuyến trung ương hoặc tương đương tuyến tỉnh, tuyến trung ương; cơ sở được xếp cấp cơ bản, có tổng điểm đánh giá năng lực chuyên môn từ 50 đến dưới 70 điểm; cơ sở cấp chuyên sâu mà trước năm 2025 được xác định là tuyến tỉnh hoặc tương đương tuyến tỉnh.
Bảo hiểm xã hội Việt Nam khuyến cáo người dân nên đi khám tại nơi đăng ký khám chữa ban đầu hoặc đúng tuyến. Nếu đi khám ngoại trú, người bệnh nên liên hệ trước với cơ sở y tế hoặc cơ quan Bảo hiểm xã hội để được thông tin về cơ sở, phạm vi và mức thanh toán được hưởng.
Đến hết năm 2025, tỷ lệ bao phủ BHYT đạt trên 95% dân số.
Những nguyên liệu nhỏ, thường chỉ dùng để tạo mùi vị, lại góp phần đáng kể vào việc tăng cường sức khỏe nếu biết cách sử dụng hợp lý.
Việc tận dụng đúng các loại rau gia vị không chỉ giúp món ăn ngon miệng hơn mà còn hỗ trợ nâng cao đề kháng một cách tự nhiên.
Đây là giải pháp đơn giản, dễ áp dụng trong sinh hoạt hằng ngày, không tốn kém nhưng mang lại hiệu quả lâu dài cho sức khỏe, theo trang sức khỏe Health.
Thông tin từ Bộ Nông nghiệp Mỹ cho biết trong 100 gram hẹ khô cung cấp tới 660 mg vitamin C. Hẹ còn cung cấp vitamin A, sắt, magie và kali.
Cỏ xạ hương tươi cung cấp 160 mg vitamin C trong 100 g. Loại thảo mộc này có mùi thơm mạnh, vị cay nhẹ.
Cỏ xạ hương chứa chất chống oxy hóa và có khả năng kháng khuẩn. Người dùng có thể thêm vào món ăn trong lúc nấu vì cỏ xạ hương chịu nhiệt tốt, theo nghiên cứu trên tạp chí Nutrients vào năm 2022.
Mùi tây tươi cung cấp 133 mg vitamin C trong 100 g. Loại rau này có vị nhẹ, dễ kết hợp với nhiều món ăn.
Mùi tây còn bổ sung vitamin K và vitamin A. Người dùng có thể thêm vào salad, mì, rau củ hoặc món hầm để tăng dinh dưỡng.
Thì là tươi cung cấp 85 mg vitamin C trong 100 g. Loại rau này có mùi thơm đặc trưng, vị nhẹ.
Nhiệt độ cao làm giảm hương vị nên cần thêm sau khi nấu. Thì là phù hợp với món cá, hải sản, súp và các loại sốt.
Nhụy hoa nghệ tây cung cấp khoảng 80,8 mg vitamin C trong 100 g. Đây là gia vị có mùi thơm mạnh, vị hơi ngọt.
Nhụy hoa nghệ tây thường được dùng với lượng nhỏ trong món cơm hoặc món tráng miệng.
Vitamin C dễ mất khi gặp nhiệt, ánh sáng và nước. Người dùng nên ưu tiên hấp thay vì luộc để hạn chế thất thoát.
Theo đó, bạn cần bảo quản thảo mộc trong nơi tối và mát để giữ dưỡng chất. Cạnh đó, việc rửa bằng baking soda làm giảm vitamin C vì môi trường kiềm. Thay vào đó, bạn có thể dùng giấm để làm sạch.
