Ngày 14-5, Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh phối hợp với Tỉnh đoàn Nghệ An tổ chức Ngày hội “Thanh niên khởi nghiệp đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số”.
Trong đó, tọa đàm với chủ đề “OCOP trong kỷ nguyên số: Liên kết vùng và mở rộng thị trường cho sản phẩm địa phương” thu hút sự quan tâm của đông đảo bạn trẻ khởi nghiệp.
Anh Cảnh Chí Quân – Phó trưởng Ban Công tác thanh thiếu nhi Trung ương Đoàn – cho hay thời gian qua, chương trình “Mỗi xã một sản phẩm” (OCOP) vẫn còn nhiều thách thức lớn như làm sao để lan tỏa sản phẩm, mở rộng quy mô, minh bạch hóa quy trình và tiếp cận được thị trường rộng lớn.
Để làm được điều đó, liên kết vùng chính là “chìa khóa” tạo ra sức mạnh tổng thể.
“Các địa phương trong vùng có thể dùng chung hệ thống kho bãi, logistics và trung tâm kiểm định chất lượng; không cạnh tranh triệt tiêu lẫn nhau mà bổ trợ cho nhau. Thay vì những thương hiệu đơn lẻ, chúng ta xây dựng các ‘vùng đặc sản’ có uy tín quốc tế”, anh Quân nhấn mạnh.
Nhiều sản phẩm OCOP đã được công nhận về chất lượng, có tiềm năng phát triển, tuy nhiên vẫn gặp không ít khó khăn trong việc mở rộng thị trường, đặc biệt trong môi trường số.
Có những sản phẩm “tốt nhưng chưa bán được”. Nhiều mô hình khởi nghiệp của thanh niên vẫn loay hoay trong việc kết nối đầu ra và tận dụng các công cụ số.
Trước thực tiễn đó, anh Quân đề xuất 3 mũi nhọn chiến lược để các chủ thể OCOP là thanh niên, hợp tác xã thanh niên, doanh nhân trẻ và tổ hợp tác thanh niên quan tâm triển khai.
Không chỉ bán sản phẩm, các chủ thể cần truyền tải những câu chuyện về sản phẩm bằng chuyển đổi số như video, hình ảnh, thực tế ảo một cách sống động.
Đồng thời, cần tận dụng các nền tảng thương mại điện tử xuyên biên giới để đưa hàng Việt Nam ra thế giới; kết nối cung – cầu thông minh bằng cách sử dụng dữ liệu lớn để dự báo xu hướng tiêu dùng, giúp các chủ thể OCOP sản xuất đúng sản phẩm thị trường cần.
“Chuyển đổi số và liên kết vùng không còn là lựa chọn mà là con đường tất yếu để sản phẩm OCOP cất cánh. Tôi tin rằng với sự đồng hành của Nhà nước, sự hỗ trợ của các chuyên gia công nghệ và đặc biệt là tinh thần đổi mới của các chủ thể OCOP, chúng ta sẽ xây dựng được một hệ sinh thái nông sản Việt vững mạnh và giàu bản sắc”, anh Quân nói.
Phó bí thư Tỉnh đoàn Nghệ An Hồ Phúc Hải cho hay thời gian qua, tổ chức Đoàn Thanh niên tỉnh Nghệ An đã triển khai nhiều giải pháp thiết thực nhằm hỗ trợ thanh niên tham gia phát triển sản phẩm OCOP, đặc biệt chú trọng ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số và thương mại điện tử để nâng cao giá trị sản phẩm địa phương.
Đặc biệt, tổ chức Đoàn rất quan tâm hỗ trợ thanh niên quảng bá và tìm đầu ra cho các sản phẩm OCOP thông qua việc kết nối cung – cầu, tổ chức trưng bày gian hàng thanh niên tại các chương trình triển lãm, hội chợ, cuộc thi khởi nghiệp và các hoạt động xúc tiến thương mại.
Ban Thường vụ Tỉnh đoàn đã thành lập Ban cố vấn Câu lạc bộ Thanh niên khởi nghiệp tỉnh với sự tham gia của đại diện các sở, ban, ngành nhằm tư vấn, hỗ trợ các dự án khởi nghiệp, trong đó có nhiều mô hình OCOP của thanh niên.
“Đến nay, toàn tỉnh đã thành lập và duy trì hiệu quả 96 hợp tác xã, tổ hợp tác, câu lạc bộ thanh niên khởi nghiệp với hơn 1.265 thành viên tham gia; hỗ trợ 90 dự án, ý tưởng khởi nghiệp đổi mới sáng tạo với tổng kinh phí hơn 30 tỉ đồng”, anh Hải nói.
Anh Hải cho biết hiện nay nhiều thanh niên ở cơ sở vẫn còn tâm lý e ngại hoặc chưa nắm rõ thông tin về các chương trình hỗ trợ khởi nghiệp.
“Điều quan trọng nhất đối với một bạn trẻ mới bắt đầu khởi nghiệp là không nên chờ đến khi có dự án hoàn chỉnh mới tìm đến tổ chức Đoàn, mà hãy chủ động kết nối ngay từ khi mới có ý tưởng.
Hãy bắt đầu từ những mô hình nhỏ, phù hợp với điều kiện thực tế của bản thân và địa phương; đồng thời mạnh dạn tham gia các cuộc thi, diễn đàn và mạng lưới thanh niên khởi nghiệp”, anh Hải phân tích.
Tốt nghiệp ngành kinh tế đối ngoại Trường đại học Ngoại thương, chị Trần Thị Hồng Thắm (34 tuổi) có trong tay đầy đủ nền tảng để theo đuổi sự nghiệp tại các đô thị lớn.
Thay vì chọn con đường bằng phẳng nơi phố thị như nhiều bạn bè đồng trang lứa, chị quyết định trở về vùng quê biển Quỳnh Lưu (Nghệ An) để bắt đầu hành trình khởi nghiệp từ hạt muối.
Khởi nghiệp với quy mô nhỏ, chị Thắm buộc phải trở thành một “nhân viên đa nhiệm”: từ nghiên cứu sản phẩm, sản xuất, thiết kế, truyền thông đến việc trực tiếp mang sản phẩm đi chào bán. Mỗi giai đoạn đều có khó khăn riêng, nhưng chị không bỏ cuộc.
Chị Thắm nhớ lại, việc quảng bá sản phẩm mới rất khó, nhất là khi thị trường chưa hiểu rõ giá trị của sản phẩm. Người dân vốn đã quen với các loại muối truyền thống giá rẻ, dễ mua. Khi chị mang sản phẩm muối NanoSalt – loại muối sức khỏe giúp giảm đến 50% hàm lượng natri – ra giới thiệu, nhiều khách hàng chỉ nhìn vào giá là… lắc đầu.
“Vì vậy, tôi chủ động tham gia các cuộc thi khởi nghiệp không chỉ để lan tỏa giá trị sản phẩm mà còn để tăng cơ hội truyền thông, kết nối khách hàng và tìm kiếm thêm các đối tác chiến lược”, chị Thắm chia sẻ.
Từ một mô hình khởi nghiệp của thanh niên, đến nay sản phẩm muối NanoSalt của chị đã có mặt tại nhiều tỉnh, thành trên cả nước. Công ty cũng đang tìm kiếm các đối tác chiến lược tại thị trường quốc tế như Hàn Quốc, Nhật Bản.
Cuối tháng 3, video quay cảnh bà Chen Wengui bưng hai bát cơm và thức ăn đi trên đường đất được lan truyền trên mạng xã hội. Ở một đoạn video khác, bà đứng cạnh giường cởi tất và lau chân cho một người đàn ông. Video do con dâu bà, Zhang Yunyan, ghi lại.
Năm 2003, ông Ran Xuegan, hàng xóm cạnh nhà bà Chen tại thôn Yinfeng, huyện Vu Khê mắc bệnh và liệt giường. Vợ ông là bà Li Meiju và con trai lớn Ran Qicai bị khuyết tật trí tuệ. Chỉ có con trai út Ran Qihe phát triển bình thường.
Bà Chen kể, khi đi ngang qua và thấy gia đình họ ăn cơm chưa chín, bà về nhà lấy thức ăn mang sang. "Lúc đó tôi nghĩ giúp được bữa nào hay bữa nấy", bà nói.
Sau khi ông Ran qua đời, người con trai út Ran Qihe phải đi làm thuê. Hàng tháng, anh mua gạo, mì và thực phẩm để sẵn ở nhà, còn bà Chen nhận trách nhiệm nấu nướng và chăm sóc bà Li cùng người con lớn. Mỗi ngày ba bữa, bà mang cơm sang nhà hoặc gọi họ qua ăn chung.
Bà Chen có chồng 63 tuổi, bị khuyết tật ở chân nên không làm được việc nặng. Con trai làm thợ trát tường, con dâu ở nhà chăm hai con nhỏ. Bà Chen phụ trách công việc đồng áng và nuôi hơn 20 con gia súc. Buổi tối, bà sang nhà hàng xóm kiểm tra. Vào mùa đông, bà giặt khăn lau chân cho Ran Qicai khi ông đi tất ướt lên giường ngủ. Người hàng xóm này còn đun nước cho họ tắm, cắt tóc và thái nhỏ thịt vì bà Li có răng yếu.
Con trai bà Chen, 32 tuổi, cho biết quen với việc mẹ nấu ăn cho hàng xóm từ khi anh còn đi học. Anh nói từng hỏi mẹ về việc này và bà trả lời, giúp được ai thì giúp. Hiện, anh đưa Ran Qihe đi làm thợ sơn trát cùng để có nghề mưu sinh.
Con dâu Zhang Yunyan cho biết, ban đầu không hiểu vì sao mẹ chồng lại làm công việc này khi việc nhà đã nhiều. Sau đó, cô bắt đầu phụ giúp bà. Khi Ran Qicai làm rơi rác lúc quét nhà, bà Chen lại gần, cầm chổi hướng dẫn lại. "Mẹ dạy anh ấy cách ăn cơm, mặc quần áo và rửa mặt hàng ngày", Zhang cho biết.
Sau khi video được đăng tải, nhiều người dùng mạng xã hội đề nghị gửi tiền và hiện vật hỗ trợ. Nhưng bà Chen từ chối. Khi được hỏi về dự định tương lai, bà cho biết sẽ tiếp tục làm công việc này đến khi không đủ sức, sau đó để con trai và con dâu tiếp quản.
Đầu tháng 4, một dự án công ích đã trao tặng bà Chen "Giải thưởng dành cho người hành động công ích" cùng 10.000 nhân dân tệ (khoảng 1.400 USD).
Bà Chen cho biết sẽ dùng số tiền này để đóng tủ đựng quần áo cho hai mẹ con bà Li và sửa lại mái che mưa nối giữa hai ngôi nhà. "Khi mái che sửa xong, những ngày mưa họ bước sang nhà tôi ăn cơm sẽ không bị trượt ngã", bà nói.
Trong phần tuyên dương bà Chen, hội đồng giải thưởng viết: "Nơi núi sâu, tiếng gọi 'Ăn cơm thôi' đã vang lên suốt 23 năm. Chỉ bằng việc thêm nắm gạo bên bếp, thêm vài bước chân trong mưa gió, bà đã giúp hai mẹ con được sống đàng hoàng. Cảm ơn bà đã chứng minh sức mạnh vĩ đại nhất trên đời không phải là sóng to gió lớn, mà là sự dịu dàng ngày qua ngày chưa từng vắng mặt".
Thời điểm có mặt ở hiện trường, anh T. nhìn thấy một bên chân của nạn nhân mắc kẹt giữa tảng đá lớn và các hòn đá khác nên không thể rút ra được.
Biết sự việc, người dân trong thôn cùng Công an xã, Ban chỉ huy Quân sự xã với số lượng cả trăm người lập tức có mặt ở hiện trường.
"Khó nhất là khối đá có trọng lượng rất lớn. Nếu muốn kéo toàn bộ chân của nạn nhân ra phải nhấc được khối đá lên", anh T. cho biết.
Tại hiện trường, các lực lượng họp bàn tại chỗ tìm ra cách tối ưu, nhanh nhất để cứu được người đàn ông.
Do khối đá có trọng lượng lớn, lực lượng chức năng huy động một xe cẩu tới hiện trường, đỗ cách con suối khoảng 30m rồi dùng hệ thống nâng hạ thả dây nhằm cố định tảng đá lớn.
"Cả trăm người người phối hợp dùng sức nâng khối đá hàng chục tấn, kết hợp kích thủy lực tạo khoảng hở để kéo phần chân ra ngoài", anh T. kể lại.
Sau thời gian hơn 1 tiếng, khối đá được kéo ra, nạn nhân được đưa ra ngoài trong tình trạng tỉnh táo, phần chân bị thương nhẹ, không nguy hiểm tính mạng.
Chứng kiến toàn bộ quá trình giải cứu, anh T. khâm phục sự đoàn kết giữa người dân và lực lượng chức năng, nỗ lực tìm mọi cách để đảm bảo tính mạng cho người bị nạn.
"Nhà tôi sống gần suối Cái. Đây là lần đầu tiên chứng kiến tình huống khối đá lăn trúng chân một người dân", anh bày tỏ.
Anh Nguyễn Lương - người nhà nạn nhân, cũng có mặt ở hiện trường - cho biết, gần 2 tiếng giải cứu là những giây phút cân não, căng thẳng. Ban đầu, lực lượng chức năng và mọi người dự tính dùng xe cẩu kéo toàn bộ khối đá lên. Tuy nhiên, phương án này có thể khiến tảng đá đè lên người, dẫn tới nguy hiểm tính mạng.
"Đội cứu hộ chọn phương án dùng xe cẩu thả dây, ngăn khối đá tiếp tục sạt trượt rồi dùng kích để nhấc lên", người đàn ông nhớ lại.
Khi nạn nhân được đưa ra khỏi khối đá, cả gia đình vỡ oà, thở phào nhẹ nhõm.
"Chúng tôi xin gửi lời cảm ơn đến Công an xã, UBND xã và các lực lượng khác cùng người dân đã hỗ trợ cứu nạn nhân trong đêm tối", anh nói thêm.
Trao đổi với phóng viên Dân trí, đại diện Công an xã Ba Vì xác nhận khoảng 20h ngày 11/5 nhận được tin báo về việc có người dân bị đá đè mắc kẹt tại khu vực suối Cái trên địa bàn thôn Hợp Nhất.
Công an xã và các lực lượng đã khẩn trương huy động người và phương tiện để triển khai công tác cứu hộ.
Người gặp nạn là ông Nguyễn Minh T. (SN 1987, trú ở thôn Lặt, xã Ba Vì). Trước đó, ông soi đèn đi bắt ếch, cua tại suối Cái thì tảng đá lớn xô trượt đè trúng và bị mắc kẹt chân trái.
Đến 21h45 cùng ngày, Công an xã phối hợp dân quân tự vệ cùng người dân đưa anh T. ra khỏi tảng đá trong tình trạng tỉnh táo. Ngoài phần chân bị thương do bị kẹp vào tảng đá, không phát hiện thương tích khác. Người đàn ông được đưa đi cấp cứu tại Bệnh viện Đa khoa Ba Vì.
Năm 2020, anh Diệm, 43 tuổi, chủ một nhà máy may, bắt đầu trồng thử 30 gốc dưa lưới trong các thùng nhựa đặt ở ban công dài 8m. Vườn dưa cho thu hoạch tốt nhưng mất nhiều công trộn đất, ủ tích trữ xen kẽ vụ sau. Chi phí cho giá thể, phân bón và giống tốn hơn 2 triệu đồng mỗi vụ chưa kể công chăm sóc.
Thành quả này không khiến anh Diệm hài lòng.
Năm 2020, anh Diệm, 43 tuổi, chủ một nhà máy may, bắt đầu trồng thử 30 gốc dưa lưới trong các thùng nhựa đặt ở ban công dài 8m. Vườn dưa cho thu hoạch tốt nhưng mất nhiều công trộn đất, ủ tích trữ xen kẽ vụ sau. Chi phí cho giá thể, phân bón và giống tốn hơn 2 triệu đồng mỗi vụ chưa kể công chăm sóc.
Thành quả này không khiến anh Diệm hài lòng.
Anh lên mạng xã hội tìm giải pháp, biết tới phương pháp trồng dưa lưới thủy canh. Phương pháp thuỷ canh là trồng cây trên hệ thống nước có dưỡng chất. Nước sẽ tự động dẫn qua hệ thống ống từ máy tưới tới gốc cây, để rễ cây hấp thụ dinh dưỡng giúp nuôi cây phát triển.
Anh lên mạng xã hội tìm giải pháp, biết tới phương pháp trồng dưa lưới thủy canh. Phương pháp thuỷ canh là trồng cây trên hệ thống nước có dưỡng chất. Nước sẽ tự động dẫn qua hệ thống ống từ máy tưới tới gốc cây, để rễ cây hấp thụ dinh dưỡng giúp nuôi cây phát triển.
Để trồng 30 gốc dưa với mức đầu tư ban đầu khoảng 1,5 triệu đồng, anh Diễm đã thiết kế hệ thống gồm giàn trồng là ba ống nhựa (phi 140-160), mỗi ống dài 4m. Trên ống khoan các lỗ đường kính 55 mm, cách nhau 35-40 cm (mỗi ống trồng được 10 cây). Hệ thống dẫn nước là các ống phi 34 và khung đỡ bằng sắt.
Chọn phương án này, anh không tốn nhiều công chăm sóc, trừ vật tư ban đầu, chi phí mỗi vụ giảm 1/3.
Để trồng 30 gốc dưa với mức đầu tư ban đầu khoảng 1,5 triệu đồng, anh Diễm đã thiết kế hệ thống gồm giàn trồng là ba ống nhựa (phi 140-160), mỗi ống dài 4m. Trên ống khoan các lỗ đường kính 55 mm, cách nhau 35-40 cm (mỗi ống trồng được 10 cây). Hệ thống dẫn nước là các ống phi 34 và khung đỡ bằng sắt.
Chọn phương án này, anh không tốn nhiều công chăm sóc, trừ vật tư ban đầu, chi phí mỗi vụ giảm 1/3.
Anh Diệm sử dụng dung dịch thủy canh NOVA và tuân thủ quy trình điều chỉnh nồng độ dinh dưỡng (PPM) theo từng vòng đời của cây.
Trong 10 ngày đầu, khi cây bắt đầu nảy mầm và ra lá thật, nồng độ được duy trì ở mức thấp từ 200 - 400 PPM. Khi bộ lá phát triển mạnh từ ngày thứ 10 đến 20, chỉ số này được nâng lên 400 - 600 PPM và tiếp tục tăng mạnh đạt ngưỡng 800 - 1.200 PPM ở giai đoạn tăng trưởng (đến ngày thứ 35).
Đặc biệt, giai đoạn từ ngày 35 đến 55 là thời điểm cây nuôi trái, cần nhu cầu dinh dưỡng cao nhất nên anh tăng nồng độ lên mức 1.400 - 1.800 PPM. Sau giai đoạn cao điểm, từ ngày 55 đến 75, nồng độ dinh dưỡng được điều tiết giảm về lại mức 1.000 - 1.200 PPM cho đến khi thu hoạch.
Anh Diệm sử dụng dung dịch thủy canh NOVA và tuân thủ quy trình điều chỉnh nồng độ dinh dưỡng (PPM) theo từng vòng đời của cây.
Trong 10 ngày đầu, khi cây bắt đầu nảy mầm và ra lá thật, nồng độ được duy trì ở mức thấp từ 200 - 400 PPM. Khi bộ lá phát triển mạnh từ ngày thứ 10 đến 20, chỉ số này được nâng lên 400 - 600 PPM và tiếp tục tăng mạnh đạt ngưỡng 800 - 1.200 PPM ở giai đoạn tăng trưởng (đến ngày thứ 35).
Đặc biệt, giai đoạn từ ngày 35 đến 55 là thời điểm cây nuôi trái, cần nhu cầu dinh dưỡng cao nhất nên anh tăng nồng độ lên mức 1.400 - 1.800 PPM. Sau giai đoạn cao điểm, từ ngày 55 đến 75, nồng độ dinh dưỡng được điều tiết giảm về lại mức 1.000 - 1.200 PPM cho đến khi thu hoạch.
Anh Diệm cho biết, một trong những sai lầm phổ biến của người mới bắt đầu trồng dưa lưới thủy canh là phòng trừ sâu bệnh không đúng cách hoặc quá muộn.
Thay vì đợi bệnh bùng phát mới xử lý, người trồng nên phun định kỳ mỗi tuần một lần để ngăn ngừa nấm và bọ trĩ. Quy trình luân phiên này dừng lại khi cây bắt đầu thụ phấn, đảm bảo an toàn cho sản phẩm và không ảnh hưởng đến quá trình đậu quả.
Anh Diệm cho biết, một trong những sai lầm phổ biến của người mới bắt đầu trồng dưa lưới thủy canh là phòng trừ sâu bệnh không đúng cách hoặc quá muộn.
Thay vì đợi bệnh bùng phát mới xử lý, người trồng nên phun định kỳ mỗi tuần một lần để ngăn ngừa nấm và bọ trĩ. Quy trình luân phiên này dừng lại khi cây bắt đầu thụ phấn, đảm bảo an toàn cho sản phẩm và không ảnh hưởng đến quá trình đậu quả.
Về yếu tố kỹ thuật, anh Diệm khẳng định nắng là điều kiện tiên quyết để dưa lưới đạt chất lượng.
Nhờ thời tiết TP HCM nắng nhiều, vụ dưa tháng 5, anh cho thu hoạch 45 quả, trọng lượng trung bình hơn 2 kg mỗi quả. Thành phẩm đạt chuẩn với đường gân lưới nổi rõ và đan xen dày đặc.
Về yếu tố kỹ thuật, anh Diệm khẳng định nắng là điều kiện tiên quyết để dưa lưới đạt chất lượng.
Nhờ thời tiết TP HCM nắng nhiều, vụ dưa tháng 5, anh cho thu hoạch 45 quả, trọng lượng trung bình hơn 2 kg mỗi quả. Thành phẩm đạt chuẩn với đường gân lưới nổi rõ và đan xen dày đặc.
“Trồng dưa lưới thủy canh thật ra khá nhàn. Tôi chỉ tranh thủ buổi chiều sau giờ làm hoặc lúc ăn cơm xong là có thể chăm cây”, anh nói.
Khu vườn nhỏ không chỉ mang lại những trái dưa sạch cho gia đình, còn giúp anh tìm thấy niềm vui làm vườn giữa phố thị. Qua việc chia sẻ quá trình trồng cây lên mạng xã hội, anh cũng có thêm cơ hội kết nối với nhiều người cùng đam mê.
“Trồng dưa lưới thủy canh thật ra khá nhàn. Tôi chỉ tranh thủ buổi chiều sau giờ làm hoặc lúc ăn cơm xong là có thể chăm cây”, anh nói.
Khu vườn nhỏ không chỉ mang lại những trái dưa sạch cho gia đình, còn giúp anh tìm thấy niềm vui làm vườn giữa phố thị. Qua việc chia sẻ quá trình trồng cây lên mạng xã hội, anh cũng có thêm cơ hội kết nối với nhiều người cùng đam mê.
