Sáng 15-5, các chuyên gia của 11 nghề Việt Nam tham dự Kỳ thi kỹ năng nghề thế giới lần thứ 48 năm 2026 được tập huấn theo yêu cầu của Tổ chức Kỹ năng nghề thế giới, trong giai đoạn chuẩn bị cho sân chơi kỹ năng nghề lớn nhất hành tinh.
Chương trình do Cục Giáo dục nghề nghiệp và Giáo dục thường xuyên tổ chức tại Trường cao đẳng Kỹ thuật Cao Thắng, TP.HCM, diễn ra trong hai ngày 15 và 16-5, nhằm chuẩn bị đội ngũ chuyên gia cho đoàn Việt Nam tham dự Kỳ thi kỹ năng nghề thế giới lần thứ 48 năm 2026 tại Thượng Hải, Trung Quốc.
Phát biểu tại chương trình, TS Lê Thị Hằng – Phó cục trưởng Cục Giáo dục nghề nghiệp và Giáo dục thường xuyên – cho biết Kỳ thi kỹ năng nghề thế giới là kỳ thi đỉnh cao về kỹ năng nghề, chủ yếu dành cho thanh niên từ 22 tuổi trở xuống.
Việt Nam tham dự kỳ thi từ năm 2007 đến nay, với phần lớn thí sinh là học sinh, sinh viên các cơ sở giáo dục nghề nghiệp và giáo dục đại học. Trong quá trình đó, Việt Nam đã giành huy chương ở các nghề giải pháp phần mềm công nghệ thông tin, phay CNC, tiện CNC, cùng nhiều chứng chỉ kỹ năng nghề xuất sắc ở nhiều nghề khác.
Theo bà Hằng, Kỳ thi kỹ năng nghề thế giới lần thứ 48 sẽ chính thức diễn ra từ ngày 22 đến 27-9 tại Trung tâm Triển lãm và Hội nghị quốc gia ở Thượng Hải. Kỳ thi năm nay được kỳ vọng có quy mô lớn nhất trong lịch sử, với hơn 1.400 thí sinh đến từ hơn 70 quốc gia và vùng lãnh thổ, tranh tài ở 64 nghề, cùng hàng nghìn quan sát viên và khách tham quan từ nhiều nơi trên thế giới.
Bà cho biết kỳ thi năm nay hướng tới mục tiêu đổi mới và tạo sức lan tỏa, qua đó cho thấy kỹ năng nghề đang ngày càng gắn chặt với sự thay đổi của thế giới lao động, công nghệ và tương lai nghề nghiệp của người trẻ.
Trong bối cảnh đó, việc chuẩn bị cho đoàn Việt Nam không dừng ở huấn luyện thí sinh, mà còn bao gồm chuẩn hóa đội ngũ chuyên gia, phiên dịch và các lực lượng hỗ trợ theo yêu cầu của Tổ chức Kỹ năng nghề thế giới.
Bà Hằng cho biết được sự đồng ý của lãnh đạo Bộ Giáo dục và Đào tạo, Cục Giáo dục nghề nghiệp và Giáo dục thường xuyên đang phối hợp với các đơn vị đồng hành, tài trợ để huấn luyện thí sinh ở 11 nghề và sẽ cử đoàn Việt Nam tham dự kỳ thi vào tháng 9 tới tại Thượng Hải.
Theo kế hoạch, chương trình tập huấn trong hai ngày 15 và 16-5 tập trung vào các yêu cầu bắt buộc đối với chuyên gia tham dự Kỳ thi kỹ năng nghề thế giới.
Các chuyên gia, đặc biệt là người lần đầu tham gia kỳ thi, được hướng dẫn hoàn thành chương trình tiếp cận kỳ thi (access programme), nghiên cứu quy chế kỳ thi, mô tả kỹ thuật của nghề thi, các tài liệu bắt buộc và những quy định mới tại kỳ thi năm 2026 ở Thượng Hải.
Một nội dung quan trọng của tập huấn là giúp chuyên gia nắm quy trình đánh giá, chấm điểm, kiểm tra, ký và chuyển tài liệu để xác nhận.
Chương trình cũng dành thời gian cho việc thực hành xử lý tình huống tại kỳ thi, chia sẻ kinh nghiệm về quy tắc đạo đức, ứng xử, hướng dẫn hoàn thành các bài kiểm tra trực tuyến về kiến thức chung và hoàn thiện hồ sơ cá nhân theo mẫu của Tổ chức Kỹ năng nghề thế giới.
Theo quy định của Kỳ thi kỹ năng nghề thế giới năm 2026, các chuyên gia lần đầu tham gia kỳ thi phải hoàn thành các mô đun bắt buộc thuộc chương trình tiếp cận kỳ thi trước ngày 22-5.
Đây là những yêu cầu nhằm bảo đảm chuyên gia hiểu đúng quy chế, tuân thủ chuẩn mực đạo đức, thực hiện đúng trách nhiệm chuyên môn và sẵn sàng đồng hành cùng thí sinh Việt Nam tại Thượng Hải.
Đây là nội dung rất mới, đáng chú ý, lần đầu tiên được áp dụng về đổi mới công tác quản lý và sử dụng đội ngũ nhà giáo được UBND TPHCM quy định rõ tại quyết định phê duyệt nội dung thí điểm đổi mới cơ chế hoạt động đối với cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông tại TPHCM giai đoạn 2026-2030 mới được ban hành.
Quyết định áp dụng đối với 2 đối tượng trường học, bao gồm: trường thực hiện nội dung giáo dục chất lượng cao, tiên tiến, hội nhập khu vực và quốc tế; trường thực hiện chương trình tích hợp, trường công lập giảng dạy chương trình nước ngoài trên địa bàn TPHCM.
Cụ thể, với nội dung đổi mới công tác quản lý và sử dụng đội ngũ, quyết định nêu rõ: trường tiên tiến hội nhập và trường thực hiện chương trình tích hợp, chương trình nước ngoài đảm bảo về số lượng, tiêu chuẩn, trình độ người làm việc theo quy định hiện hành đáp ứng triển khai các hoạt động giáo dục trong nhà trường.
Đáng chú ý, đơn vị được phân cấp tuyển dụng viên chức, bao gồm tuyển dụng viên chức từ nguồn sinh viên tốt nghiệp xuất sắc và thực hiện các chế độ, chính sách cho viên chức được tuyển dụng mới theo quy định pháp luật hiện hành.
Cạnh đó, đơn vị được ký hợp đồng làm việc và hợp đồng lao động (bao gồm hợp đồng với giáo viên nước ngoài), phân công, bổ nhiệm, quản lý, sử dụng, phát triển đội ngũ viên chức, giáo viên hợp đồng, nhân viên hợp đồng phù hợp với yêu cầu phát triển của đơn vị và theo quy định.
Đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý của đơn vị tham gia đầy đủ các chương trình bồi dưỡng (chuyên môn, chính trị, ngoại ngữ, tin học, chuyển đổi số và bồi dưỡng thường xuyên) trong và ngoài nước nhằm tạo điều kiện cho đơn vị triển khai thực hiện chương trình hợp tác quốc tế.
Riêng với các trường thực hiện chương trình tích hợp, chương trình nước ngoài được cử giáo viên đang giảng dạy các môn Khoa học tự nhiên tham gia chương trình đào tạo chuyên ngành tiếng Anh (văn bằng 2), chương trình đào tạo văn bằng/chứng chỉ tiếng Anh quốc tế nhằm đáp ứng chuẩn trình độ tiếng Anh theo quy định để có thể giảng dạy các lớp tích hợp trong giai đoạn 2026-2030.
Các đơn vị này cũng được khuyến khích đơn vị tổ chức các chuyến tham quan học tập thực tế tại các cơ sở giáo dục phổ thông trong và ngoài nước tối thiểu 2 lần/năm để cán bộ quản lý, giáo viên có cơ hội trao đổi kinh nghiệm quản lý, giảng dạy, triển khai các chương trình hợp tác với các cơ sở giáo dục ở trong nước và nước ngoài.
Năm học 2026-2027, TPHCM có 86 trường thực hiện mô hình trường tiên tiến hội nhập khu vực và quốc tế, bao gồm 32 trường mầm non, 31 trường tiểu học, 19 trường THCS và 4 trường THPT. Bên cạnh đó, toàn thành phố có 160 trường thực hiện chương trình tích hợp, chương trình nước ngoài gồm 89 trường tiểu học, 56 trường THCS và 15 trường THPT.
Ngoài nội dung đổi mới về công tác quản lý và sử dụng đội ngũ, quyết định của UBND TPHCM cũng nêu rõ, trong giai đoạn 2026-2030, các trường tiên tiến hội nhập khu vực và quốc tế; trường thực hiện chương trình tích hợp, chương trình nước ngoài trên địa bàn TPHCM còn thực hiện thí điểm đổi mới cơ chế hoạt động đối với: Đổi mới công tác tổ chức và quản lý nhà trường; Đổi mới công tác tổ chức hoạt động giáo dục; Đổi mới công tác tài chính.
Bộ GD-ĐT đã ban hành Thông tư số 60/2026/TT-BGDĐT (có hiệu lực từ 1.9.2026) quy định tiêu chuẩn, quy trình biên soạn tài liệu hướng dẫn thực hiện Chương trình giáo dục mầm non và việc lựa chọn đồ chơi, học liệu được sử dụng trong cơ sở giáo dục mầm non.
Đồ chơi, học liệu được lựa chọn trên cơ sở thực tiễn việc thực hiện Chương trình giáo dục mầm non, phát triển chương trình giáo dục nhà trường; kế hoạch nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục của nhà trường; nguồn lực của địa phương, nhà trường và cha mẹ của trẻ em.
Phải bảo đảm công khai, minh bạch theo quy định của pháp luật, hiệu quả thiết thực nâng cao chất lượng hoạt động nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục trẻ em.
Theo Thông tư của Bộ GD-ĐT, đồ chơi, học liệu được lựa chọn trong cơ sở giáo dục mầm non phải bảo đảm các quy định hiện hành về chất lượng sản phẩm hàng hóa, quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về an toàn đồ chơi cho trẻ em và tiêu chuẩn kỹ thuật về đồ chơi cho trẻ em theo quy định của pháp luật. Bảo đảm thông tin về nhãn hàng hóa theo quy định của Chính phủ và các quy định của pháp luật có liên quan. Học liệu điện tử cho trẻ em phải bảo đảm theo quy định pháp luật có liên quan.
Đồ chơi, học liệu phải có màu sắc tươi sáng, hài hòa, hấp dẫn, phù hợp với văn hóa vùng miền và nhận thức thẩm mỹ của trẻ em. Đối với học liệu điện tử, đồ chơi có âm thanh và lời thoại rõ ràng.
Các đồ chơi, học liệu phải phù hợp với yêu cầu thực hiện Chương trình giáo dục mầm non, phát triển chương trình giáo dục của nhà trường, đáp ứng giáo dục phát triển toàn diện cho trẻ em. Phù hợp với yêu cầu hội nhập quốc tế; thuần phong mỹ tục và truyền thống của dân tộc; không mang tính bạo lực; không mang tính truyền bá tôn giáo; không phân biệt dân tộc, định kiến tôn giáo và giới.
Thông tư Thông tư số 60/2026/TT-BGDĐT cũng quy định trách nhiệm của các ban ngành. Trong đó, sở GD-ĐT hướng dẫn, giám sát, kiểm tra việc lựa chọn đồ chơi, học liệu được sử dụng trong cơ sở giáo dục mầm non theo thẩm quyền quy định.
UBND cấp xã hướng dẫn, giám sát, kiểm tra việc lựa chọn đồ chơi, học liệu được sử dụng trong cơ sở giáo dục mầm non theo thẩm quyền quy định. Đình chỉ việc sử dụng những đồ chơi, học liệu có nội dung không phù hợp với các quy định tại thông tư này hoặc vi phạm pháp luật tại cơ sở giáo dục mầm non; báo cáo cơ quan có thẩm quyền để có biện pháp xử lý kịp thời.
UBND cấp xã có trách nhiệm xử lý theo thẩm quyền đối với những cơ sở giáo dục mầm non, tổ chức, cá nhân vi phạm quy định việc lựa chọn đồ chơi, học liệu được sử dụng trong cơ sở giáo dục mầm non.
Trong khi đó, các cơ sở giáo dục mầm non phải tổ chức lựa chọn đồ chơi, học liệu theo quy định; chịu trách nhiệm trước các cơ quan quản lý giáo dục và trước pháp luật về việc lựa chọn, sử dụng đồ chơi, học liệu trong cơ sở giáo dục mầm non.
Cơ sở mầm non cũng phải có trách nhiệm công khai và cung cấp đầy đủ, chính xác thông tin danh mục đồ chơi, học liệu được lựa chọn đối với cán bộ quản lý, giáo viên, nhân sự hỗ trợ giáo dục, cha mẹ của trẻ em.
Các đơn vị cần thường xuyên rà soát danh mục đồ chơi, học liệu được sử dụng trong cơ sở giáo dục mầm non, kịp thời dừng sử dụng hoặc lựa chọn thay thế đồ chơi, học liệu không bảo đảm theo quy định. Báo cáo cơ quan quản lý có thẩm quyền việc lựa chọn, sử dụng đồ chơi, học liệu theo quy định...
Việc phải vào đại học bằng mọi giá khi năng lực chưa phù hợp có thể khiến học sinh rơi vào trạng thái quá tải, thậm chí bỏ dở giữa chừng. Ngược lại, các chương trình học cao đẳng, giáo dục nghề nghiệp với thời gian đào tạo ngắn, chú trọng thực hành sẽ giúp người học sớm thích nghi với môi trường làm việc.
Thông tin này được các chuyên gia chia sẻ tại Ngày hội tuyển sinh do Trường cao đẳng Công nghệ quốc tế Lilama 2 tổ chức mới đây tại Đồng Nai. Tại đây, các chuyên gia cũng nhấn mạnh sau khi tốt nghiệp cao đẳng, đặc biệt sau khi đã đi làm và muốn phát triển lên các vị trí cao hơn, người học có thể liên thông đại học nếu có nhu cầu.
TS Nguyễn Trung Nhân - Trưởng Phòng đào tạo Trường đại học Công nghiệp TP.HCM - cho rằng với những học sinh cảm thấy năng lực học tập chưa thật sự nổi bật để thi vào các trường đại học, các em có thể cân nhắc lựa chọn học nghề hoặc cao đẳng để có hướng phát triển phù hợp hơn với khả năng.
Ông Nhân cho biết hiện nay chính sách giáo dục đang được điều chỉnh theo hướng phân luồng rõ ràng hơn, nhằm đáp ứng nhu cầu thực tế của thị trường lao động. Tuy nhiên, trên thực tế vẫn còn không ít phụ huynh và học sinh e ngại việc học nghề, khiến lựa chọn này chưa thực sự phổ biến.
"Thực tế mỗi năm vẫn có không ít sinh viên bị buộc thôi học do không đáp ứng được yêu cầu đào tạo, vì vậy một hướng đi phù hợp, chắc chắn ngay từ đầu sẽ giúp các em đi xa hơn", ông Nhân nhấn mạnh.
Điều này cũng phần nào phản ánh qua số liệu của Cục Thống kê trong quý 3 năm nay, có khoảng 1,6 triệu thanh niên từ 15 - 24 tuổi không có việc làm và không tham gia học tập, đào tạo, tăng khoảng 250.000 người so với quý trước.
Theo ông Nhân, môi trường cao đẳng hay học nghề là lựa chọn vừa sức với chương trình đào tạo ngắn, nhiều trường chú trọng thực hành giúp người học nhanh chóng nâng cao kỹ năng tay nghề và sớm có cơ hội việc làm sau khi ra trường.
Bên cạnh đó, nếu trong quá trình học nếu các em cảm thấy mình tiếp thu tốt và có nhu cầu nâng cao trình độ, hoàn toàn có thể liên thông lên đại học.
"Phụ huynh và giáo viên là những người hiểu rõ năng lực của các em, vì vậy nên đóng vai trò quan trọng trong việc định hướng, giúp các em lựa chọn con đường phù hợp ngay từ đầu", ông Nhân nhấn mạnh.
Theo TS Nguyễn Trung Nhân, chương trình liên thông thường tập trung vào tư duy và phương pháp nên nhẹ nhàng hơn, điều này phù hợp với người đã có nền tảng nghề nghiệp.
Hiện nay điều kiện liên thông đã dễ hơn rất nhiều. Sinh viên chỉ cần tốt nghiệp cao đẳng là có thể nộp hồ sơ xét tuyển, thậm chí trong một số trường hợp có thể sử dụng giấy chứng nhận tốt nghiệp tạm thời.
"Việc xét tuyển chủ yếu dựa trên kết quả học tập, trong khi chỉ tiêu liên thông được phân bổ khá lớn, sẽ giúp các em tăng cơ hội trúng tuyển. Ngoại trừ một số ngành đặc thù như sư phạm hoặc khối sức khỏe, phần lớn các ngành kỹ thuật, công nghệ, kinh doanh, quản lý đều không quá khắt khe", ông Nhân nói.
Đặc biệt, nhiều chương trình liên thông hiện được tổ chức theo hình thức trực tuyến, lịch học thậm chí có thể dồn vào cuối tuần, tạo điều kiện để người học cân bằng giữa công việc và việc học.
Về giá trị bằng cấp, không có sự phân biệt giữa hệ liên thông và chính quy. Sau khi tốt nghiệp, sinh viên được cấp bằng cử nhân hoặc kỹ sư tùy theo chương trình đào tạo, có giá trị tương đương.
Học phí liên thông hiện nay cũng được đánh giá là phù hợp, thường chỉ khoảng 2/3 so với hệ đại học chính quy. Các trường thường hướng đến mục tiêu hỗ trợ người học nâng cao trình độ, nên vẫn tổ chức lớp ngay cả khi số lượng sinh viên không lớn, kết hợp linh hoạt giữa học ghép và học trực tuyến để đảm bảo tiến độ. Tuy nhiên, yếu tố quyết định vẫn nằm ở sự chủ động và quyết tâm học tập của mỗi người.
"Không chỉ dừng lại ở bằng đại học, nhiều sinh viên sau khi liên thông lại tiếp tục học lên thạc sĩ, tiến sĩ nếu có đủ năng lực và quyết tâm. Thực tế cho thấy, không ít trường hợp chỉ thực sự phát huy năng lực khi được học đúng ngành nghề yêu thích, đặc biệt trong các lĩnh vực kỹ thuật như điện, cơ khí hay điều khiển", ông Nhân nhấn mạnh.
