Tổng thống Mỹ Donald Trump thăm Trung Quốc ngày 13-15/5, chuyến thăm đầu tiên trong nhiệm kỳ hai của ông. Sau lễ đón tại Đại lễ đường Nhân dân ở thủ đô Bắc Kinh ngày 14/5, Tổng thống Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã hội đàm và có các hoạt động bên lề như thăm Thiên Đàn, dự quốc yến.
Ông Trump hôm nay tiếp tục gặp ông Tập tại Trung Nam Hải, trung tâm quyền lực của Trung Quốc, nhưng hai bên chưa đưa ra tuyên bố hoặc thỏa thuận mang tính đột phá nào về thương mại hay an ninh.
Tuy nhiên, các nhà phân tích cho rằng những phát biểu công khai, nghi thức ngoại giao và cách hai lãnh đạo đối đáp trong các cuộc gặp đã phản ánh rõ khác biệt tâm thế giữa lãnh đạo hai nước tại sự kiện.
Theo David Sanger, phóng viên đã đưa tin về nhiều đời tổng thống Mỹ và tham gia đoàn tháp tùng ông Trump tới Trung Quốc, trong nhiều năm, Washington thường ở vị thế chủ động hơn trong các cuộc tiếp xúc cấp cao với Bắc Kinh. Mỹ là bên đặt ra yêu cầu về thương mại, công nghệ hay an ninh, còn Trung Quốc thường tìm cách tránh đối đầu trực diện để duy trì môi trường phát triển kinh tế.
Nhưng hình ảnh tại Bắc Kinh lần này cho thấy một sắc thái khác. Ông Trump tỏ ra hòa nhã và mềm mỏng hơn thường lệ, trong khi ông Tập thể hiện sự điềm tĩnh và cứng rắn của người đứng đầu một quốc gia đã ngang hàng với Mỹ.
Sự mềm mỏng của Tổng thống Trump được thể hiện từ trước chuyến thăm, khi ông tránh có phát biểu mang tính công kích nhắm vào Trung Quốc. Trong suốt chuyến bay dài tới Bắc Kinh, ông hầu như không trao đổi với phóng viên trên chuyên cơ Không lực Một và cũng không đăng bài lên mạng xã hội Truth Social, điều vốn thường thấy trong những chuyến thăm đến các nước khác.
“Nếu nhìn vào những phát biểu trước thềm hội nghị thượng đỉnh, ông Trump tạo cảm giác muốn ông Tập chú ý và kết thân”, Melanie Hart, chuyên gia về Trung Quốc, tại viện chính sách Hội đồng Đại Tây Dương, nhận xét.
Theo Guardian, đây là trạng thái nhún nhường hoặc kiềm chế hiếm thấy ở ông Trump trên trường quốc tế. Hình ảnh trong lễ đón tại Đại lễ đường Nhân dân cũng phản ánh phần nào sự thay đổi đó. Khi bước xuống xe bọc thép Quái thú, ông Trump chỉnh lại vest như thể đang hồi hộp, trước khi quyết định cài lại khuy áo.
Ông Trump trước đó dự đoán Chủ tịch Tập sẽ dành cho ông “cái ôm thật chặt” khi đến nơi. Điều đó không diễn ra, nhưng hai lãnh đạo đã bắt tay nhau một cách nồng ấm trước khi cùng bước trên thảm đỏ. Ông Trump đã 5 lần vỗ nhẹ vào tay ông Tập, dường như nhằm phát đi tín hiệu ông mong muốn củng cố quan hệ giữa hai bên.
Tổng thống Mỹ tỏ ra hài lòng với nghi thức tiếp đón mang đậm tính biểu tượng của Trung Quốc, thậm chí còn giơ tay chào khi đội danh dự quân đội Trung Quốc cử quốc thiều Mỹ. Ông Trump nhiều lần dừng lại vỗ tay trước các em nhỏ cầm cờ Mỹ và hoa chào đón, còn ông Tập vẫy tay vài cái ngắn gọn, giữ vẻ điềm tĩnh hơn, theo chuyên gia ngôn ngữ cơ thể Judi James.
“Phong cách thoải mái, mang tính trình diễn của Tổng thống Trump được thể hiện rõ, trong khi ngôn ngữ cơ thể và phát biểu của Chủ tịch Tập có phần được chuẩn bị kỹ lưỡng hơn, đúng với phong cách ông ấy”, Lyle Morris, nhà nghiên cứu tại Viện Chính sách Xã hội châu Á, nói.
Khi đi đến cuối thảm đỏ, ông Trump dừng lại trước bậc thang để trò chuyện thêm với ông Tập, rồi cả hai cùng bước lên phía trên. Trước khi bắt đầu hội đàm, ông Trump đã dành lời khen cho ông Tập, điều mà Tổng thống Mỹ thường được nghe trong các chuyến thăm khác.
“Ông là một nhà lãnh đạo tuyệt vời. Người ta không thích khi tôi nói vậy, nhưng tôi vẫn nói, vì đó là sự thật. Tôi chỉ nói sự thật thôi. Thật vinh dự khi được là bạn của ông”, ông Trump nói.
Nhưng trong khi ông Trump tập trung vào quan hệ cá nhân và các cơ hội hợp tác kinh tế, ông Tập tỏ ra thực tế, đưa cuộc đối thoại trở về những vấn đề chiến lược cốt lõi. Lãnh đạo Trung Quốc nói Đài Loan là “vấn đề quan trọng nhất” trong quan hệ song phương và yêu cầu Mỹ phải “hết sức thận trọng”.
“Nếu xử lý không khéo, hai nước sẽ va chạm hoặc thậm chí xung đột, đẩy toàn bộ quan hệ Mỹ – Trung vào tình thế nguy hiểm”, Chủ tịch Trung Quốc cảnh báo.
Ông Tập cũng thể hiện sự tự tin ngày càng lớn của Trung Quốc trong việc định hình quan hệ với Mỹ. Khái niệm được ông đề cập nhiều nhất là “ổn định chiến lược”, cho thấy Bắc Kinh muốn thiết lập một khuôn khổ quan hệ với Washington, trong đó Mỹ hạn chế các hành động Trung Quốc coi là khiêu khích như tăng hỗ trợ quân sự cho Đài Loan, áp thuế hoặc siết trừng phạt công nghệ.
Daniel Kritenbrink, cựu trợ lý ngoại trưởng Mỹ phụ trách Đông Á, nhận định Trung Quốc đang cố gắng gắn toàn bộ quan hệ song phương với vấn đề Đài Loan. “Thông điệp của Trung Quốc là nếu muốn có ổn định chiến lược, Mỹ không thể xử lý sai vấn đề Đài Loan”, ông Kritenbrink nói với WSJ.
Trong suốt chuyến thăm, ông Trump không đề cập đến vấn đề Đài Loan. Thông cáo của phía Mỹ về nội dung cuộc hội đàm giữa hai lãnh đạo cũng không nhắc đến Đài Loan.
Tại quốc yến ở Đại lễ đường Nhân dân, Tổng thống Trump cũng duy trì giọng điệu ôn hòa hơn thường lệ. Ông có bài phát biểu ngắn gọn và bớt ngẫu hứng hơn thường thấy. Ông chủ yếu nhấn mạnh quan hệ hợp tác song phương và mời ông Tập thăm Washington vào tháng 9.
“Chúng ta đã hòa hợp với nhau ngay cả khi xuất hiện khó khăn, và chúng tôi luôn giải quyết được”, ông Trump nói, tiếp tục nhìn nhận quan hệ song phương theo góc độ cá nhân. “Bất cứ khi nào có vấn đề, tôi sẽ gọi cho ông và ông cũng sẽ gọi cho tôi, dù mọi người không biết điều đó”.
Ông Tập một lần nữa nhắc lại thông điệp quen thuộc rằng hai nước phải tránh để cạnh tranh biến thành xung đột, không rơi vào “Bẫy Thucydides”, thuật ngữ mô tả xu hướng xung đột khi một cường quốc đang trỗi dậy đe dọa vị thế của cường quốc hiện tại.
Dù không uống rượu, ông vẫn nhấp một ngụm vang sau lời chúc của ông Tập rằng “sự phục hưng dân tộc Trung Hoa và mục tiêu đưa nước Mỹ vĩ đại trở lại có thể song hành cùng nhau”.
Khác biệt Mỹ – Trung còn thể hiện ở thông cáo báo chí hai bên phát đi sau hội đàm.
“Hai thông cáo như mô tả hai cuộc gặp hoàn toàn khác nhau”, Ryan Hass, chuyên gia về Trung Quốc tại Viện Brooking, cho biết.
Trong khi phía Mỹ nhấn mạnh đầu tư từ Trung Quốc, Trung Quốc mua dầu của Mỹ và ngăn chặn fentanyl, thông cáo của Trung Quốc lại tập trung vào Đài Loan và cách quan chức hai nước có thể cải thiện “ổn định chiến lược”.
“Cả hai lãnh đạo đều nghĩ rằng họ có thể đạt được điều gì đó từ phía bên kia nếu xử lý đúng cách”, theo bà Hart. “Điều thú vị là những thứ họ muốn lại khác nhau hoàn toàn”.
Tổng thống Donald Trump tuần qua thông báo những thay đổi về nơi đồn trú của các lực lượng Mỹ ở châu Âu, đồng thời bày tỏ thất vọng trước việc các đồng minh khu vực thiếu ủng hộ Mỹ đối với vấn đề Iran.
Trong phần lớn thời gian của năm qua, các quan chức châu Âu luôn hy vọng có thể dùng các nhượng bộ tài chính để lấy lòng ông Trump, qua đó đổi lấy ổn định cho NATO. Thế nhưng giờ đây, họ đang nhận ra các quyết định quân sự của Mỹ có thể khó đoán định đến mức nào.
Mùa hè năm ngoái, các thành viên châu Âu thuộc NATO đã chấp nhận tăng hơn gấp đôi chi tiêu cho quốc phòng và an ninh để đáp ứng yêu cầu từ ông Trump. Họ cho rằng đây là cách để giữ Mỹ gắn kết với liên minh, ngay cả khi Washington chuyển dịch trọng tâm quân sự sang các khu vực khác trên thế giới.
Những tháng sau đó, Tổng thống Trump và các quan chức hàng đầu Lầu Năm Góc đã khen ngợi châu Âu vì việc thay đổi chi tiêu. Tháng trước, Thứ trưởng Quốc phòng Elbridge Colby hoan nghênh chiến lược quân sự mới nhằm mở rộng quân đội của Đức, coi đây là một hướng đi rõ ràng và đáng tin cậy.
Giới hoạch định quân sự Mỹ và các đồng minh cũng dành nhiều tháng qua để bàn thảo về sơ đồ tổ chức lực lượng chung mới tại châu Âu. Theo kế hoạch, Mỹ sẽ cắt giảm các lực lượng phi hạt nhân và châu Âu sẽ dần lấp vào khoảng trống này.
Nhưng chiến dịch của Mỹ - Israel tại Iran cùng phản ứng nhìn chung tiêu cực từ châu Âu đối với động thái trên đã làm đảo lộn những kế hoạch mà NATO đề ra. Tổng thống Trump không giấu giếm cơn giận dữ khi các nước châu Âu không công khai ủng hộ các cuộc tấn công, thậm chí trong một số trường hợp còn từ chối cho Mỹ tiếp cận các căn cứ quân sự.
Tổng thư ký NATO Mark Rutte cho biết trong chuyến thăm Nhà Trắng vào tháng trước, ông đã cảm nhận được nỗi thất vọng từ Tổng thống Trump đối với phản ứng của châu Âu. Nhưng theo ông, hầu hết các quốc gia châu Âu đều đã tạo điều kiện tối đa cho lực lượng Mỹ.
Những tuần gần đây, giữa lúc các nhà chiến lược NATO đang xây dựng kế hoạch về bố trí lực lượng, Tổng thống Trump đã dùng động thái phân bổ quân của Mỹ để "trừng phạt" Thủ tướng Đức Friedrich Merz vì những lời chỉ trích đối với cuộc chiến ở Iran, đồng thời "tưởng thưởng" cho Tổng thống Ba Lan Karol Nawrocki vì đã luôn là một đồng minh trung thành.
Hồi đầu tháng, sau khi ông Merz chỉ trích cách ông Trump điều hành cuộc chiến, cho rằng Mỹ thiếu một chiến lược rút quân và đang bị giới lãnh đạo Iran làm bẽ mặt, Tổng thống Trump đã ra lệnh rút 5.000 quân Mỹ khỏi Đức.
Hôm 21/5, khi thông báo trên mạng xã hội Truth Social về việc điều 5.000 quân đến Ba Lan, Tổng thống Trump giải thích rằng quyết định này xuất phát từ thắng lợi bầu cử của tân Tổng thống Ba Lan Karol Nawrocki, người ông "tự hào ủng hộ".
Thông báo được đưa ra sau nhiều ngày dư luận xôn xao về các kế hoạch quân sự của Mỹ tại Ba Lan, khi chỉ một tuần trước đó, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth vừa hủy lệnh điều 4.000 quân đến quốc gia đồng minh thân cận này.
Thay đổi cách tiếp cận
Dù các lãnh đạo châu Âu hiểu rằng Tổng thống Trump là người luôn đề cao lợi ích, họ vẫn hy vọng rằng khi cân nhắc đến lợi ích cốt lõi của Mỹ tại khu vực, ông sẽ giảm bớt thái độ không hài lòng đối với châu lục này.
Mỹ rất cần các căn cứ quân sự tại châu Âu để phục vụ cho các chiến dịch ở Trung Đông, châu Phi cũng như để tiếp cận khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương. Thêm vào đó, hoạt động tuần tra quân sự của Mỹ và châu Âu tại Bắc Cực và Bắc Đại Tây Dương cũng giúp bảo vệ Bắc Mỹ trước các chiến dịch hải quân của Nga.
Giờ đây, trước các đòn gây áp lực của ông Trump, một số học giả châu Âu tin rằng họ cần có thái độ cứng rắn hơn, bởi Mỹ thực tế rất cần các căn cứ quân sự tại đây cũng như mối quan hệ kinh tế với khu vực.
"Tôi nghĩ đã đến lúc chúng ta phải 'chơi rắn'", cựu tổng thư ký NATO Anders Fogh Rasmussen gần đây nói. Theo ông, châu Âu nên "hành xử như cách của Tổng thống Mỹ, tức là thực dụng và đôi bên cùng có lợi".
Ông cho rằng châu Âu nên dùng việc ủng hộ Mỹ tại eo biển Hormuz làm điều kiện để đổi lấy nhượng bộ từ Mỹ về thuế quan cũng như hỗ trợ mạnh mẽ hơn cho Ukraine.
Phát biểu khi gặp gỡ các Ngoại trưởng NATO tại Thụy Điển ngày 22/5, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio cho biết những quyết định về quân số của nước này ở châu Âu hoàn toàn là yếu tố kỹ thuật do giới quân sự thực hiện. Ông khẳng định đây không phải những quyết định mang tính chính trị.
"Đây không phải biện pháp trừng phạt mà chỉ là một hoạt động đang được triển khai", ông nói. "Việc điều chỉnh lực lượng không phải một quyết định bộc phát nhất thời mà là cả một quy trình phối hợp với các quốc gia khác".
"Suy cho cùng, tôi nghĩ các nước trong liên minh đều hiểu rõ rằng việc Mỹ điều chỉnh lực lượng quân sự tại châu Âu là điều tất yếu. Tôi không dám chắc họ sẽ vui vẻ đón nhận, nhưng hiển nhiên họ đều đã lường trước được điều này", Ngoại trưởng Mỹ cho biết thêm.
Tổng thư ký NATO Rutte cố gắng xoa dịu tình hình khi nhận định bước thay đổi này vẫn trong tầm kiểm soát. Ông thừa nhận Mỹ sẽ "chuyển hướng nhiều hơn sang các khu vực khác trên thế giới", nhưng cam kết tổng thể đối với mục tiêu răn đe và phòng thủ tại châu Âu sẽ không thay đổi.
Ông Rutte nhấn mạnh vào cái mà ông gọi là "tin vui" khi các đồng minh NATO dần xoay trục theo những ưu tiên do Mỹ đề ra, như chi tiêu quân sự đang tăng trưởng mạnh mẽ, vũ khí do châu Âu tài trợ đang được chuyển đến Ukraine và các nước đồng minh cũng đang tính đến một phản ứng tập thể trước những động thái của Iran tại eo biển Hormuz. Các thành viên châu Âu trong khối NATO, trong đó có Pháp, Anh và Bỉ, cho biết họ đang điều tàu chiến đến Biển Đỏ để sẵn sàng ứng phó nếu có cơ hội tham gia hỗ trợ tại vùng eo biển này.
Ngoại trưởng Rubio cho hay NATO vẫn đem lại lợi ích cho Mỹ vì các căn cứ tại châu Âu giúp Washington có thêm lựa chọn về mặt hậu cần. Tuy nhiên, hôm 22/5, ông cũng thẳng thắn tuyên bố "nếu một số căn cứ trong số này từ chối mở cửa cho chúng tôi khi xảy ra một cuộc xung đột mà Mỹ tham gia, lúc đó bạn sẽ phải đặt câu hỏi liệu giá trị của liên minh có còn như trước hay không".
Trong báo cáo thường niên được công bố hôm 21.5, Cơ quan Phát triển Kinh tế và Thương mại quốc tế (GTAI) của chính phủ Đức cho hay nước này ghi nhận 228 dự án xây dựng mới và mở rộng từ các công ty Trung Quốc, so với 206 dự án từ Mỹ. Những nguồn đầu tư nước ngoài hàng đầu được xếp hạng tiếp theo là Thụy Sĩ, Anh và Hà Lan.
Đức đã ghi nhận tổng cộng 1.564 dự án FDI trong năm ngoái, giảm 9,3% so với năm trước. Khối Liên minh châu Âu (EU) chiếm 33% tổng vốn FDI được ghi nhận tại Đức, vượt cả Trung Quốc và Mỹ, tờ South China Morning Post hôm nay 22.5 dẫn báo cáo đưa tin.
Thủ tướng Đức Friedrich Merz đã kêu gọi các công ty Trung Quốc đầu tư nhiều hơn vào Đức trong chuyến thăm Bắc Kinh hồi tháng 2. "Chúng tôi muốn có việc làm ở Đức thông qua đầu tư của Trung Quốc", ông Merz nói khi tham dự diễn đàn kinh doanh với Thủ tướng Trung Quốc Lý Cường.
Thủ tướng Merz nhấn mạnh chính phủ của ông đã dành nhiều tháng để cải thiện môi trường đầu tư của Đức, và muốn các doanh nghiệp Trung Quốc đầu tư vào những lĩnh vực như ô tô, máy móc, hóa chất, năng lượng và xe điện.
Các công ty Trung Quốc đang ồ ạt chuyển sang châu Âu khi họ tìm cách mở rộng sang thị trường EU trong bối cảnh nhu cầu nội địa yếu và muốn tránh các rào cản của châu Âu như thuế quan đối với xe điện sản xuất tại Trung Quốc.
Trong khi đó, mối quan hệ xuyên Đại Tây Dương đang xấu đi và những vấn đề ở Đức như chi phí năng lượng cao đang khiến các công ty Mỹ phải cân nhắc kỹ trước khi thâm nhập thị trường này.
Theo một báo cáo do Phòng Thương mại Mỹ tại Đức công bố vào tháng 11.2025, chỉ có 27% các công ty Mỹ xem Đức là địa điểm kinh doanh hấp dẫn. Các công ty Mỹ cho rằng có những thách thức ở Đức như chi phí năng lượng và lao động cao, và chính phủ nước này cần điều chỉnh chính sách kinh tế và công nghiệp cũng như chất lượng cơ sở hạ tầng kỹ thuật số.
Chiếc máy bay cánh quạt một động cơ Embraer 721C chở 5 người cất cánh từ sân bay Pampulha lúc 12h16 và gặp nạn vài phút sau đó tại khu Silveira, thành phố Belo Horizonte. Lực lượng khẩn cấp nhận được tin báo lúc 12h25.
Video ghi lại vụ tai nạn cho thấy phi cơ bay tầm thấp qua khu dân cư, dường như cố tránh những tòa nhà cao tầng trước khi va chạm vào một chung cư 4 tầng.
Máy bay lao trúng khu vực cầu thang giữa tầng 3 và tầng 4, không đâm trực tiếp vào các căn hộ. Không có cư dân nào trong tòa nhà bị thương.
Phi công 34 tuổi và hai hành khách thiệt mạng, trong đó có Fernando Moreira Souto, 36 tuổi, con trai thị trưởng thành phố. Hai người còn lại trên máy bay sống sót.
Máy bay gặp nạn là mẫu Embraer 721C sản xuất năm 1979. Phi công đã báo với đài kiểm soát không lưu sân bay Pampulha rằng máy bay gặp trục trặc khi cất cánh, trước khi đâm vào tòa nhà.
Các cơ quan điều tra tai nạn hàng không của Brazil và cảnh sát dân sự bang Minas Gerais đang điều tra nguyên nhân tai nạn.
