Cái chết của Cian Everett, sinh viên người Anh, trở thành lời cảnh báo đau xót về mức độ nguy hiểm của các biến chứng nhiễm trùng não. Những triệu chứng ban đầu tưởng chừng đơn giản như đau đầu hay viêm xoang đã che lấp một tình trạng bệnh nghiêm trọng đang âm thầm tiến triển trong hệ thần kinh. Bi kịch này cũng đặt ra nhiều câu hỏi về việc đánh giá và xử lý các dấu hiệu cảnh báo trong y tế ban đầu.
Trước khi qua đời, Cian Everett là một nhạc sĩ đồng thời là vận động viên trẻ, được gia đình nhận xét có thể trạng tốt. Tuy nhiên, ở tuổi 21, anh bắt đầu xuất hiện những cơn đau đầu kéo dài và ngày càng nghiêm trọng.
Ban đầu, gia đình cho rằng đây chỉ là triệu chứng cảm cúm hoặc viêm xoang do thời tiết. Cian được dùng thuốc xịt mũi và thuốc thông mũi không kê đơn, nhưng tình trạng không cải thiện. Cơn đau ngày càng dữ dội, khiến anh có cảm giác như bị áp lực mạnh đè lên đầu.
Khi không thể đặt lịch khám với bác sĩ đa khoa, mẹ anh đã đưa con đến một cơ sở y tế khẩn cấp. Tại đây, chẩn đoán tiếp tục nghiêng về viêm xoang và Cian được khuyến nghị sử dụng dung dịch xịt mũi nước muối, kết hợp xông hơi tại nhà.
Quyết định này sau đó trở thành bước ngoặt bi thảm. Chỉ vài giờ sau khi rời cơ sở y tế, Cian qua đời trong lúc ngủ.
Điều đáng nói trong đêm cuối đời, tình trạng của Cian xấu đi nhanh chóng. Anh không thể ăn uống, run lạnh và nôn liên tục. Trước khi đi ngủ, mẹ anh để lại một chiếc chậu cạnh giường phòng trường hợp con trai tiếp tục nôn. Sáng hôm sau, bà phát hiện anh đã tử vong.
Kết quả khám nghiệm tử thi cho thấy nguyên nhân thực sự không phải viêm xoang đơn thuần. Cian mắc một biến chứng hiếm gặp nhưng cực kỳ nguy hiểm: một ổ áp xe kích thước khoảng 6x4cm ở vùng thái dương phải của não, kèm theo viêm màng não và phù não nặng.
Các chuyên gia y tế cho biết áp xe não là tình trạng tích tụ mủ do nhiễm trùng, hình thành khi vi khuẩn từ ổ viêm (như xoang) lan vào mô não. Khi áp lực trong sọ tăng cao, chức năng sống có thể bị ảnh hưởng nghiêm trọng và gây tử vong nếu không được can thiệp kịp thời bằng phẫu thuật hoặc kháng sinh mạnh.
Theo bác sĩ điều trị Simon Escalon, các trường hợp nhiễm trùng não thường đi kèm triệu chứng rõ ràng như lú lẫn, mất thăng bằng hoặc buồn ngủ bất thường. Tuy nhiên, ở lần thăm khám cuối, Cian vẫn tỉnh táo và giao tiếp bình thường, khiến nguy cơ bệnh nặng bị đánh giá thấp.
Ngoài ra, một số thông tin quan trọng từ cuộc gọi cấp cứu trước đó bao gồm triệu chứng nhìn mờ và đau đầu dữ dội đã không được tổng hợp đầy đủ trong quá trình đánh giá. Điều này có thể đã ảnh hưởng đến quyết định chuyển viện hoặc chỉ định chụp chiếu chuyên sâu.
Theo The Sun trường hợp của Cian Everett là lời nhắc nhở về việc không nên xem nhẹ những cơn đau đầu bất thường hoặc kéo dài. Nhiễm trùng vùng xoang, nếu không được phát hiện kịp thời, có thể dẫn đến biến chứng nghiêm trọng ở não.
Một số dấu hiệu cảnh báo cần đặc biệt lưu ý:
– Đau đầu dữ dội, đột ngột hoặc không đáp ứng thuốc giảm đau
– Nôn ói không rõ nguyên nhân
– Rối loạn thị giác như nhìn mờ, nhìn đôi
– Thay đổi ý thức, buồn ngủ bất thường hoặc lú lẫn
– Sốt cao kéo dài kèm cảm giác đau, áp lực vùng đầu
Việc não bộ thay đổi theo thời gian là quá trình tự nhiên khi con người già đi. Tuy nhiên, mức độ suy giảm nhận thức ở mỗi người có thể khác nhau và chịu ảnh hưởng đáng kể từ lối sống, đặc biệt là chế độ dinh dưỡng.
Dù não bộ có thay đổi ít hay nhiều theo tuổi tác, một chế độ ăn uống hợp lý vẫn đóng vai trò quan trọng trong việc làm chậm quá trình lão hóa và hỗ trợ duy trì chức năng nhận thức.
Để làm rõ những thực phẩm có lợi cho não, trang Eat This đã tham khảo ý kiến Tiến sĩ Kiran F. Rajneesh bác sĩ thần kinh tại Trung tâm Y tế Wexner, Đại học Bang Ohio (Mỹ), đồng thời là phó giáo sư Khoa Thần kinh tại Trường Y thuộc Đại học Bang Ohio. Ông đã đưa ra 4 nhóm thực phẩm thường xuyên khuyến nghị cho bệnh nhân nhằm tăng cường sức khỏe não bộ.
Cá (đặc biệt là cá béo): Ăn cá, nhất là các loại cá giàu chất béo, được xem là thói quen có lợi cho não bộ. Theo Tiến sĩ Rajneesh, việc bổ sung khoảng hai khẩu phần cá mỗi tuần giúp cung cấp axit béo omega-3, dưỡng chất quan trọng trong việc hỗ trợ cấu trúc myelin, lớp “bảo vệ” xung quanh các tế bào thần kinh.
Nhiều nghiên cứu cũng cho thấy việc tiêu thụ cá thường xuyên có thể góp phần cải thiện trí nhớ và chức năng nhận thức theo thời gian.
– Các loại hạt: Các loại hạt như óc chó, hạnh nhân hay hạt điều là nguồn cung cấp dồi dào axit béo và vitamin E những chất có vai trò hỗ trợ bảo vệ và phục hồi tế bào não. Một số nghiên cứu cho thấy việc ăn quả óc chó thường xuyên có thể cải thiện khả năng tư duy và phản biện, đặc biệt ở người trẻ. Theo chuyên gia, nếu cơ thể dung nạp tốt, việc bổ sung các loại hạt như một món ăn nhẹ hàng ngày là lựa chọn rất có lợi cho não.
– Quả mọng: Các loại quả mọng như việt quất, dâu tây, mâm xôi… chứa nhiều vitamin, khoáng chất và chất chống oxy hóa. Những hợp chất này giúp giảm stress oxy hóa, hỗ trợ sửa chữa tế bào và duy trì chức năng não bộ. Tiến sĩ Rajneesh cũng khuyến nghị bổ sung trái cây và rau xanh hằng ngày để tăng cường sức khỏe thần kinh.
– Nghệ: Nghệ chứa hoạt chất curcumin hợp chất được biết đến với đặc tính chống viêm và chống oxy hóa mạnh. Đặc biệt, Curcumin không chỉ hỗ trợ làm chậm quá trình lão hóa mà còn được cho là có lợi trong việc duy trì trí nhớ và hỗ trợ sức khỏe não bộ lâu dài. Việc thêm nghệ vào món ăn hoặc sử dụng trong đồ uống như “sữa nghệ” có thể mang lại lợi ích đáng kể.
Mặc dù chế độ ăn uống có thể hỗ trợ cải thiện sức khỏe não bộ, nhưng nếu xuất hiện dấu hiệu suy giảm nhận thức rõ rệt, người bệnh nên tham khảo ý kiến bác sĩ để được đánh giá và tư vấn kịp thời.
Giữa không gian hoang sơ của núi Chư Glap, thuộc làng Ring, xã Ia Hrú, tỉnh Gia Lai, một quần thể 5 khối đá khổng lồ, đồ sộ đang sừng sững chênh vênh trên sườn núi, tạo nên một cảnh tượng kỳ vĩ và đầy bí ẩn.
Từ xa, những tảng đá với hình thù méo mó, gồ ghề này lại xếp chồng lên nhau một cách cân bằng đến khó tin.
Theo ghi nhận của phóng viên, tảng đá lớn nhất phía dưới mang hình dáng một phần thân người đang ngồi khoanh chân.
Các khối đá phía trên tạo cảm giác như phần đầu và vai của một người khổng lồ đang trầm mặc hướng ra thung lũng. Đặc biệt, một số tảng đá trên cùng nhô ra ngoài, tạo cảm giác như sắp rơi xuống vực bất cứ lúc nào, khiến người xem không khỏi có cảm giác thót tim.
Tuy nhiên, bất chấp sự khắc nghiệt của thời tiết mưa gió nơi vùng cao nguyên, quần thể đá này vẫn đứng vững suốt nhiều năm qua như thách thức quy luật của tự nhiên. Sự sắp đặt kỳ lạ này đã khiến nhiều người lần đầu chứng kiến không khỏi tò mò và thán phục.
Ông Ksor Tuy, Trưởng thôn làng Ring, xã Ia Hrú, cho biết người dân địa phương không ai biết chính xác thời điểm quần thể đá này xuất hiện. Theo lời kể của các già làng, từ những năm 1990, khi những hộ dân đầu tiên đến đây lập làng, các tảng đá đã sừng sững chồng xếp lên nhau giữa núi rừng như hiện nay.
Ông Tuy nhấn mạnh, dù trải qua nhiều mùa mưa bão, các khối đá khổng lồ vẫn vững chãi trên sườn núi. Do vị trí xa khu dân cư và đường đi khó khăn, quần thể đá này vẫn chưa được nhiều người biết đến.
"Dân trong làng mong muốn nơi đây sẽ được đầu tư, phát triển thành điểm du lịch sinh thái, khám phá thiên nhiên. Tuy nhiên, trở ngại lớn nhất hiện nay là hệ thống đường sá đi lại còn khó khăn, chủ yếu là đường đất men theo đồi núi", ông Tuy bày tỏ.
Trao đổi với phóng viên Dân trí, bà Đinh Thị Hoan, Phó Chủ tịch UBND xã Ia Hrú, xác nhận khu vực đá chồng nằm ở cuối làng Ring vẫn còn rất hoang sơ và chưa có các dịch vụ du lịch đi kèm. Để đến được vị trí các tảng đá, người dân phải đi xe máy gần 10km, sau đó tiếp tục đi bộ và leo dốc.
Theo bà Hoan, mặc dù các khối đá tạo cảm giác chông chênh, nhưng từ trước đến nay chưa từng xảy ra hiện tượng lăn, rơi hay mất an toàn đối với người dân đi rẫy quanh khu vực.
Dựa vào hình dạng của những tảng đá xếp chồng như tư thế người ngồi thiền, lặng lẽ hướng xuống thung lũng rộng lớn phía dưới, người dân địa phương thường gọi với cái tên thân thuộc là “Đá ông Phật”.
“Do vị trí nằm xa khu dân cư, đường đi hiểm trở nên nơi đây hiện chưa được đề xuất đưa vào các tuyến tham quan, du lịch. Tuy nhiên, địa phương sẽ khảo sát, nghiên cứu để có hướng bảo vệ và quy hoạch phù hợp đối với quần thể đá kỳ lạ này”, bà Hoan cho biết.
Nhiều người thích ăn chuối vì đây là loại quả ngon, rẻ, nhiều lợi ích sức khỏe và dễ mang theo. Tuy nhiên, bác sĩ chuyên khoa thận Lin Xuanren (Trưởng khoa Thẩm phân phúc mạc tại Bệnh viện Đại học Châu Á, Trung Quốc) khuyến cáo chuối là loại thực phẩm có hàm lượng kali rất cao, vì vậy những người có chức năng thận kém nên cẩn thận.
Trong bài cảnh báo được ông đăng tải lên mạng xã hội bằng tài khoản mang tên "Giới thiệu về thận - Bác sỹ Lin Xuanren", chuyên gia này cho biết chuối có giá trị dinh dưỡng rất lớn, nhưng đối với bệnh nhân thận, nó có thể có gây rủi ro: "Một cặp đôi mắc bệnh thận quay lại bệnh viện để khám, nồng độ kali trong máu của họ tăng vọt lên 5,8 và 5,7 mEq/L (giá trị bình thường là 3,5-5,0 mEq/L). Hỏi kỹ thì được biết cả hai bị táo bón nên họ ăn 3-4 quả chuối mỗi ngày để thúc đẩy nhu động ruột!".
Bác sỹ Lin Xuanren cho biết chuối là "loại quả siêu giàu kali", một quả chuối cỡ trung bình có 368mg kali. "Đối với những người khỏe mạnh có chức năng thận bình thường, chuối là lựa chọn tốt để bổ sung ion kali, vì vậy một số người thường dùng chuối trong quá trình chạy marathon hoặc tập thể dục. Tuy nhiên, thận của những người mắc bệnh thận mãn tính chỉ có 10-20% khả năng bài tiết kali. Ngay cả một lượng nhỏ kali được hấp thụ cũng có thể tích tụ và trở thành cơn khủng hoảng tử vong", bác sĩ Lin viết.
Bác sỹ Lin Xuanren cho biết, nồng độ ion kali quá cao (lớn hơn 5,5mEq/L) có thể gây yếu cơ, tê tay chân, loạn nhịp tim…, nguy cơ tử vong đột ngột tăng gấp 3 lần.
Nếu độ lọc cầu thận của bệnh nhân thận là dưới 30, nên tránh hoàn toàn các loại thực phẩm có hàm lượng kali cao và không nên ăn chuối. Nếu độ lọc cầu thận là từ 30 đến 60, họ có thể ăn chuối nhiều nhất hai lần một tuần, mỗi lần nửa quả, thái lát ngâm trong nước 30 phút.
Bác sĩ Lin Xuanren nhắc nhở mọi người rằng chuối là loại quả có hàm lượng kali siêu cao, vì vậy những người có chức năng thận kém nên cẩn thận. Một cặp đôi bị táo bón và ăn 3 đến 4 quả chuối mỗi ngày, dẫn đến tăng kali máu, có thể dẫn đến tử vong đột ngột trong những trường hợp nghiêm trọng.
Ngoài những người có chức năng thận kém, những nhóm người sau cũng không nên ăn hoặc hạn chế ăn chuối:
Mặc dù chuối thường dễ tiêu hóa nhưng không phải ai cũng có thể dung nạp được. Chuối chứa nhiều đường fructose, sorbitol và chất xơ hòa tan, không tốt cho những người đang có vấn đề về đường tiêu hóa.
Ngoài ra, đối với một số người, chuối có thể gây đầy hơi do lượng chất xơ hòa tan và một loại rượu đường tự nhiên có trong chuối. Mặc dù chất xơ hòa tan cần thiết trong chế độ ăn uống, nhưng quá nhiều có thể gây ra cảm giác đầy hơi ngay sau đó.
Theo Verywellhealthy, nếu ăn chuối chưa chín, bạn dễ bị khó chịu ở dạ dày. Chuối còn xanh chứa một lượng lớn tinh bột kháng, ăn nhiều gây ra cảm giác chướng bụng.
Chuối chín là trái cây chứa nhiều đường. Do đó, nếu không ăn trái cây khác trong ngày, chỉ nên ăn tối đa 2 quả chuối. Khi đã ăn trái cây khác, ví dụ dưa hấu (dưa hấu chứa hàm lượng đường có thể lên tới khoảng 15% và rất giàu kali), không nên ăn chuối nữa. Chính vì vậy, những người thừa cân, béo phì không nên ăn quá nhiều chuối chín.
Một quả chuối trung bình có khoảng 26g carbohydrate, trong khi người bệnh đái tháo đường được khuyến cáo chỉ nên tiêu thụ 15g carbs trong mỗi bữa ăn. Vì vậy, chỉ nên ăn tối đa nửa quả chuối, đặc biệt người bệnh đái tháo đường không nên ăn chuối chín vì sẽ làm tăng lượng đường trong máu. Đặc biệt, những người ăn kiêng nghiêm ngặt ít carb không nên ăn chuối vì có thể làm tăng lượng carb
Một thành phố nắm giữ Kỷ lục Guinness Thế giới về lượng nắng nhiều nhất trên trái đất, và người dân địa phương phải chịu đựng khí hậu sa mạc nóng như thiêu đốt với nhiệt độ vượt quá 50 độ C.
Đối với cư dân Yuma, ánh nắng mặt trời gay gắt, ngột ngạt gần như hiện diện suốt năm. Thành phố này năm ở bang Arizona, Hoa Kỳ, nắm giữ danh hiệu "Thành phố nhiều nắng nhất" trên trái đất, với ít nhất 91% thời gian nắng mỗi năm, tức 4.055 giờ trong tổng số 4.456 giờ. Để so sánh, Vương quốc Anh chỉ có vỏn vẹn 1.648,5 giờ nắng vào năm ngoái.
Ở Yuma, mỗi ngày trôi qua với một chu kỳ lặp lại, cư dân thức dậy, kéo rèm cửa và ngay lập tức được đón chào bởi ánh nắng mặt trời rực rỡ trên nền trời xanh trong vắt, không một gợn mây.
Michiel Stavast, một hướng dẫn viên du lịch tại Arizona, cho biết: "Sống ở nơi như sa mạc đồng nghĩa với việc ban ngày nóng đến mức bạn gần như không thể ra ngoài. Người dân chủ yếu ở trong nhà và chỉ sinh hoạt vào buổi tối, khi trời dịu mát".
Không chỉ ban ngày, nhiệt độ ban đêm tại Yuma cũng duy trì ở mức cao, khiến việc nghỉ ngơi trở nên khó khăn.
"Cảm giác nhiệt độ bên ngoài còn cao hơn nhiệt độ cơ thể thực sự rất khó chịu. Bạn buộc phải dành nhiều thời gian ở nơi có điều hòa nhiệt độ", anh chia sẻ thêm.
Trong khi đó, lượng mưa trung bình mỗi năm tại đây chỉ khoảng 89mm, một trong những mức thấp nhất thế giới. Điều này đồng nghĩa với việc gần như không có sự thay đổi rõ rệt giữa các mùa trong năm.
Vì Yuma nằm cạnh đường cao tốc liên bang 8, nên nhiều du khách ngang qua trên đường đi về phía Đông hoặc phía Tây và dừng lại tham quan trong thời gian ngắn. Yuma cũng đón rất nhiều "chim tuyết", những người đi từ phía bắc lạnh giá đến phía nam ấm áp để tránh những tháng mùa đông tê tái. Những du khách này đến Yuma đặc biệt vì thời tiết ấm áp và là nơi có nhiều nắng nhất trên trái đất.
Dù vậy, chính khí hậu khô ráo và mùa đông ôn hòa lại mang đến lợi thế lớn cho nông nghiệp. Yuma hiện là một trong những khu vực sản xuất rau lá xanh hàng đầu nước Mỹ. Có năm, nơi đây cung cấp tới 90% lượng rau xà lách tiêu thụ trên toàn quốc.
Để có mùa bội thu, người dân địa phương phải tìm cách đối phó với nhiệt độ nắng nóng. Họ thường bắt đầu làm việc từ 4h sáng. Khi nhiệt độ tăng cao, việc thu hoạch rau sẽ diễn ra vào ban đêm.
Tuy nhiên, danh tiếng của thành phố không chỉ dừng lại ở nông sản, du khách có thể trải nghiệm lịch sử miền Viễn Tây đích thực tại Công viên Lịch sử nhà tù lãnh thổ Yuma – một nhà tù được xây dựng từ năm 1876 và đóng cửa vào năm 1909.
Ngày nay, nó hoạt động như một công viên tiểu bang, là điểm đến du lịch nổi tiếng và thậm chí còn xuất hiện trong các bộ phim Hollywood.
