Tàu thăm dò Psyche của NASA đang bước vào một cột mốc quan trọng kể từ khi rời trái đất hồi tháng 10.2023, theo Reuters. Ngày 15.5, con tàu có kích thước tương đương một chiếc xe tải nhỏ dự kiến bay ngang sao Hỏa ở khoảng cách khoảng 4.500 km, với tốc độ gần 19.848 km/giờ.
Theo NASA, cuộc bay ngang này đã được tính toán từ trước nhằm giúp Psyche tận dụng lực hấp dẫn của sao Hỏa để tăng tốc và điều chỉnh quỹ đạo cũng như giúp tàu tiết kiệm nhiên liệu trong chặng đường dài tới 16 Psyche.
“Hiện tại, chúng tôi đang đi đúng hướng để thực hiện chuyến bay ngang qua”, bà Sarah Bairstow, trưởng nhóm lập kế hoạch sứ mệnh Psyche tại Phòng thí nghiệm Phản lực của NASA, cho biết trong một thông cáo trước thời điểm tàu tiếp cận sao Hỏa.
Nhóm vận hành Psyche cũng tận dụng cuộc gặp sao Hỏa để thực hành và hiệu chỉnh các thiết bị khoa học trên tàu. Theo đó, Psyche sẽ thử nghiệm khả năng “tìm kiếm vệ tinh” quanh sao Hỏa, như bước chuẩn bị cho việc phát hiện các tiểu vệ tinh có thể quay quanh tiểu hành tinh 16 Psyche trong giai đoạn sau của sứ mệnh, theo trang SciTech Daily.
Trong quá trình tiếp cận, các camera của Psyche còn có thể ghi lại hình ảnh sao Hỏa ở những góc nhìn hiếm gặp. Ông Jim Bell, trưởng nhóm chụp ảnh của sứ mệnh tại Đại học bang Arizona, cho biết các quan sát này có thể mang lại “những bức ảnh đơn giản nhưng tuyệt đẹp”.
Sau khi “mượn lực” sao Hỏa, Psyche sẽ tiếp tục hành trình tới mục tiêu chính của sứ mệnh. Theo kế hoạch, tàu sẽ đến tiểu hành tinh 16 Psyche vào tháng 8.2029, sau đó bay quanh vật thể này trong khoảng 26 tháng để chụp ảnh bề mặt, đo trọng lực, từ tính và phân tích thành phần cấu tạo. Quỹ đạo của tàu sẽ được hạ dần, giúp Psyche tiến gần hơn đến mục tiêu trước khi sứ mệnh kết thúc vào năm 2031, theo trang Space.com.
Được phát hiện vào năm 1852 và được đặt tên theo nữ thần linh hồn trong thần thoại Hy Lạp, 16 Psyche có đường kính khoảng 280 km. Trong khi phần lớn tiểu hành tinh trong vành đai giữa sao Hỏa và sao Mộc được cấu tạo chủ yếu từ đá hoặc băng, 16 Psyche được xem là một “thế giới kim loại” hiếm gặp khi chứa nhiều sắt, niken cùng một số khoáng sản khác, theo Reuters.
Từ đặc điểm đó, các nhà khoa học đặt ra giả thuyết rằng 16 Psyche có thể là phần lõi niken – sắt còn sót lại của một tiền hành tinh từng hình thành trong giai đoạn sơ khai của hệ mặt trời. Tiền hành tinh này có thể đã trải qua những vụ va chạm dữ dội, khiến lớp vỏ và lớp phủ bên ngoài bị bóc tách, để lộ phần lõi kim loại tồn tại đến ngày nay.
Dù 16 Psyche từng được mô tả có giá trị kim loại giả định lên tới khoảng 10 triệu tỉ USD, song NASA nhấn mạnh sứ mệnh này không nhằm khai thác khoáng sản ngoài không gian. Giá trị lớn nhất của Psyche nằm ở khoa học khi nó có thể mở ra một cách hiếm hoi để nghiên cứu cấu trúc bên trong các hành tinh đá, theo NASA.
Với trái đất, phần lõi nằm quá sâu và quá nóng khiến việc tiếp cận trực tiếp là bất khả thi. Vì vậy, nếu 16 Psyche thật sự là phần lõi lộ ra của một tiền hành tinh cổ đại, nó có thể trở thành “mẫu vật” tự nhiên giúp giới khoa học hiểu rõ hơn cách các lõi kim loại hình thành, nguội đi và ảnh hưởng đến sự tiến hóa của những thế giới đá.
Có thể thấy, nếu thành công, sứ mệnh Psyche không chỉ gửi về những hình ảnh đầu tiên ở cự ly gần của một tiểu hành tinh kim loại hiếm. Nó còn có thể giúp nhân loại lần theo dấu vết của thời kỳ hệ mặt trời hình thành cách đây khoảng 4,6 tỉ năm, đồng thời làm sáng tỏ bên trong các hành tinh như trái đất đã được tạo nên như thế nào.
Theo Hãng tin AP ngày 29-6, những tính toán của Mỹ trong cuộc đua trí tuệ nhân tạo (AI) với Trung Quốc đang có dấu hiệu phản tác dụng.
Cụ thể, dù Mỹ đã cấp phép cho Nvidia bán một số sản phẩm chip AI hiện đại cho Trung Quốc nhưng số liệu thị trường cho thấy hãng chip này đang dần bị "thất sủng" tại thị trường tỉ dân.
Ban đầu, Washington viện dẫn lý do an ninh quốc gia để siết xuất khẩu, khiến doanh số chip H200 tối tân của Nvidia tại Trung Quốc đình trệ. Trong thời gian bị Mỹ siết xuất khẩu, các doanh nghiệp Trung Quốc đã tích cực phát triển các dòng chip nội địa với năng lực ngày càng được cải thiện.
Đến khi Tổng thống Mỹ Donald Trump đồng ý cho bán trở lại trong chuyến thăm Trung Quốc hồi tháng 5, Bắc Kinh đã chuyển sang khuyến khích các doanh nghiệp trong nước dùng chip nội địa.
Chính Giám đốc điều hành (CEO) Nvidia Jensen Huang đã thừa nhận Mỹ đánh mất lợi thế ở phân khúc chip AI cao cấp tại Trung Quốc, khi các đối thủ Trung Quốc đã trở thành những "người khổng lồ".
Theo hãng nghiên cứu Bernstein, năm 2025 Nvidia nắm khoảng 40% thị phần chip AI tại Trung Quốc, ngang ngửa Huawei.
Bernstein dự báo trong năm 2026, thị phần của Nvidia sẽ co lại chỉ còn khoảng 8%, trong khi Huawei tăng lên khoảng 50%. Ông Huang nhắc lại rằng trước khi bị lệnh kiểm soát xuất khẩu chặn khỏi Trung Quốc, Nvidia từng nắm tới 95% thị phần và "có khả năng cạnh tranh tốt".
Về năng lực chip Huawei, giới phân tích đánh giá dòng chip AI thương mại tiên tiến nhất của hãng là Ascend 950 có thể tương đương chip H200 - vốn được coi là một trong những sản phẩm mạnh nhất của Nvidia - ở một số khía cạnh.
Tháng 9-2025, Huawei còn cho biết đang triển khai một số cụm máy tính AI mạnh nhất thế giới, gộp sức mạnh của hàng nghìn con chip.
Nếu những điều trên thành hiện thực, Washington không chỉ khiến hãng công nghệ lớn nhất nước mình gần như mất trắng thị phần ở một thị trường chiến lược, mà còn vô tình tạo động lực để Trung Quốc thúc đẩy ngành bán dẫn trong nước phát triển về chất.
Dù vậy, chip Huawei vẫn được đánh giá thua kém công nghệ tối tân nhất của Nvidia ở nhiều mặt quan trọng. Thực tế, việc huấn luyện các mô hình AI tiên tiến như của DeepSeek hiện vẫn dựa vào chip Nvidia.
Startup AI nổi tiếng của Trung Quốc DeepSeek cho biết mô hình V4 mới nhất của hãng đã được tinh chỉnh để sử dụng chip Ascend của Huawei, song giới phân tích không kỳ vọng một sự chuyển đổi đột ngột.
Theo chuyên gia Brady Wang của Counterpoint Research, chiến lược theo đuổi tự chủ công nghệ và tiến tới xuất khẩu công nghệ của Trung Quốc khó có thể thay đổi, bất kể Nvidia có bán được chip vào nước này hay không.
Điều này do Bắc Kinh không muốn phải phụ thuộc chiến lược quốc gia vào những sự thay đổi của một nước khác.
"Chính phủ xin thông báo với người dân trong nước và cộng đồng quốc tế rằng Burkina Faso đã quyết định cắt đứt quan hệ ngoại giao với Pháp, có hiệu lực kể từ ngày 26/6", truyền hình quốc gia Tây Phi đưa tin.
Ouagadougou cáo buộc Paris "nuôi tham vọng thực dân kiểu mới" bằng cách "hậu thuẫn các mạng lưới lật đổ và phần tử cực đoan, đẩy Burkina Faso cùng toàn khu vực Sahel vào cảnh tang thương". Chính phủ Burkina Faso lưu ý quyết định "chỉ áp dụng đối với quan hệ ngoại giao", không ảnh hưởng đến những mối liên hệ lịch sử, văn hóa, xã hội và giữa người dân hai nước.
Pháp gọi đây là động thái mang tính thù địch và vô căn cứ, phản ánh "xu hướng đáng lo ngại của chính quyền Burkina Faso". Paris tuyên bố đang xem xét các phương án đáp trả cần thiết.
Burkina Faso là thuộc địa cũ của Pháp ở châu Phi. Quốc gia vùng hạ Sahara là một trong 5 nước mà Pháp triển khai binh sĩ để hỗ trợ lực lượng địa phương đối phó phiến quân Hồi giáo. Burkina Faso từng trải qua hai cuộc đảo chính vào tháng 1 và tháng 9/2022, với đại úy Ibrahim Traore hiện là lãnh đạo đất nước.
Pháp từng là cường quốc có ảnh hưởng sâu rộng ở Bắc, Trung và Tây Phi, nhưng vị thế nước này tại khu vực đã suy giảm đáng kể trong những năm gần đây. Nhiều thuộc địa cũ đã xa rời Pháp và tăng cường quan hệ với Nga, Trung Quốc.
Tại Burkina Faso, tâm lý bài Pháp gia tăng từ sau cuộc đảo chính đầu tiên năm 2022, khi người biểu tình phản đối sự hiện diện của binh sĩ Pháp. Tháng 1/2023, lực lượng Pháp phải rút khỏi quốc gia Tây Phi.
Kết quả khảo sát được Trung tâm Nghiên cứu Pew, trụ sở tại thủ đô Washington của Mỹ, công bố ngày 15/7 cho thấy người dân tại 25 trong 36 quốc gia và vùng lãnh thổ được hỏi có cái nhìn tích cực về Trung Quốc hơn Mỹ. Chỉ có 6 quốc gia gồm Ba Lan, Philippines, Hàn Quốc, Ấn Độ, Nhật Bản và Israel đánh giá Mỹ tích cực hơn Trung Quốc.
Khảo sát được tiến hành ngày 8/2-13/5 với 42.151 người tại 35 quốc gia cùng Bờ Tây và Đông Jerusalem.
Ở cấp độ lãnh đạo, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình cũng được đánh giá tích cực hơn Tổng thống Mỹ Donald Trump tại 22 trong 36 quốc gia và vùng lãnh thổ. Nhóm này có cả những láng giềng của Mỹ là Canada và Mexico, cùng các cường quốc châu Âu như Pháp, Đức và Anh. Tuy nhiên, Pew lưu ý mức độ tin tưởng dành cho cả hai lãnh đạo nhìn chung đều ở mức thấp.
Laura Silver, Phó giám đốc bộ phận Nghiên cứu Thái độ Toàn cầu của Pew và đồng tác giả báo cáo, cho biết đây là lần đầu Trung Quốc vượt Mỹ một cách rõ rệt kể từ khi tổ chức này bắt đầu theo dõi xu hướng vào năm 2002. Sự thay đổi diễn ra khi ảnh hưởng của đại dịch Covid-19 dần phai nhạt và hình ảnh quốc tế của Mỹ cũng suy giảm.
Bà Silver cho rằng xung đột Trung Động diễn ra trong thời gian khảo sát khiến nhiều người nhận định Washington "không còn đóng góp cho hòa bình và ổn định", đồng thời làm giảm niềm tin đối cá nhân với Tổng thống Trump.
Những yếu tố khác tác động đến dư luận gồm loạt tuyên bố mong muốn kiểm soát Greenland, chiến dịch bắt giữ Tổng thống Venezuela Nicolas Maduro và cách Washington xử lý xung đột Israel - Hamas ở Dải Gaza.
Theo bà Silver, ngoài việc không còn chịu tác động từ ký ức về đại dịch, hình ảnh quốc tế của Trung Quốc còn hưởng lợi khi đặt trong đối chiếu với Mỹ. "Trung Quốc được xem là đối tác đáng tin cậy hơn ở nhiều nơi và có nhiều khả năng đóng góp cho hòa bình, ổn định toàn cầu", bà nói.
Đại sứ quán Trung Quốc tại Mỹ cho rằng kết quả khảo sát thể hiện "những thành tựu trong quản trị và phát triển của Trung Quốc được cộng đồng quốc tế ghi nhận rộng rãi".
Nhà Trắng chưa đưa ra bình luận về kết quả này.
Canada là một trong những nước có sự thay đổi rõ nhất. Tỷ lệ người Canada có thiện cảm với Mỹ giảm từ 57% năm 2023 xuống còn 33%, trong khi tỷ lệ có cái nhìn tích cực về Trung Quốc tăng từ 14% lên 44%.
Nhiều đồng minh khác của Mỹ tại châu Âu như Pháp, Đức, Tây Ban Nha, Italy, Thụy Điển và Hà Lan cũng chuyển từ đánh giá Mỹ tích cực hơn sang đánh giá Trung Quốc tích cực hơn hoặc tương đương.
Về vai trò quốc tế, phần lớn người được hỏi vẫn cho rằng Mỹ can thiệp vào công việc nội bộ của các nước khác nhiều hơn Trung Quốc. Trung vị 75% số người tham gia khảo sát nhận định Mỹ can thiệp "rất nhiều" hoặc "ở mức đáng kể" vào các quốc gia khác, trong khi tỷ lệ này đối với Trung Quốc là 45%.
