Tàu thăm dò Psyche của NASA đang bước vào một cột mốc quan trọng kể từ khi rời trái đất hồi tháng 10.2023, theo Reuters. Ngày 15.5, con tàu có kích thước tương đương một chiếc xe tải nhỏ dự kiến bay ngang sao Hỏa ở khoảng cách khoảng 4.500 km, với tốc độ gần 19.848 km/giờ.
Theo NASA, cuộc bay ngang này đã được tính toán từ trước nhằm giúp Psyche tận dụng lực hấp dẫn của sao Hỏa để tăng tốc và điều chỉnh quỹ đạo cũng như giúp tàu tiết kiệm nhiên liệu trong chặng đường dài tới 16 Psyche.
“Hiện tại, chúng tôi đang đi đúng hướng để thực hiện chuyến bay ngang qua”, bà Sarah Bairstow, trưởng nhóm lập kế hoạch sứ mệnh Psyche tại Phòng thí nghiệm Phản lực của NASA, cho biết trong một thông cáo trước thời điểm tàu tiếp cận sao Hỏa.
Nhóm vận hành Psyche cũng tận dụng cuộc gặp sao Hỏa để thực hành và hiệu chỉnh các thiết bị khoa học trên tàu. Theo đó, Psyche sẽ thử nghiệm khả năng “tìm kiếm vệ tinh” quanh sao Hỏa, như bước chuẩn bị cho việc phát hiện các tiểu vệ tinh có thể quay quanh tiểu hành tinh 16 Psyche trong giai đoạn sau của sứ mệnh, theo trang SciTech Daily.
Trong quá trình tiếp cận, các camera của Psyche còn có thể ghi lại hình ảnh sao Hỏa ở những góc nhìn hiếm gặp. Ông Jim Bell, trưởng nhóm chụp ảnh của sứ mệnh tại Đại học bang Arizona, cho biết các quan sát này có thể mang lại “những bức ảnh đơn giản nhưng tuyệt đẹp”.
Sau khi “mượn lực” sao Hỏa, Psyche sẽ tiếp tục hành trình tới mục tiêu chính của sứ mệnh. Theo kế hoạch, tàu sẽ đến tiểu hành tinh 16 Psyche vào tháng 8.2029, sau đó bay quanh vật thể này trong khoảng 26 tháng để chụp ảnh bề mặt, đo trọng lực, từ tính và phân tích thành phần cấu tạo. Quỹ đạo của tàu sẽ được hạ dần, giúp Psyche tiến gần hơn đến mục tiêu trước khi sứ mệnh kết thúc vào năm 2031, theo trang Space.com.
Được phát hiện vào năm 1852 và được đặt tên theo nữ thần linh hồn trong thần thoại Hy Lạp, 16 Psyche có đường kính khoảng 280 km. Trong khi phần lớn tiểu hành tinh trong vành đai giữa sao Hỏa và sao Mộc được cấu tạo chủ yếu từ đá hoặc băng, 16 Psyche được xem là một “thế giới kim loại” hiếm gặp khi chứa nhiều sắt, niken cùng một số khoáng sản khác, theo Reuters.
Từ đặc điểm đó, các nhà khoa học đặt ra giả thuyết rằng 16 Psyche có thể là phần lõi niken – sắt còn sót lại của một tiền hành tinh từng hình thành trong giai đoạn sơ khai của hệ mặt trời. Tiền hành tinh này có thể đã trải qua những vụ va chạm dữ dội, khiến lớp vỏ và lớp phủ bên ngoài bị bóc tách, để lộ phần lõi kim loại tồn tại đến ngày nay.
Dù 16 Psyche từng được mô tả có giá trị kim loại giả định lên tới khoảng 10 triệu tỉ USD, song NASA nhấn mạnh sứ mệnh này không nhằm khai thác khoáng sản ngoài không gian. Giá trị lớn nhất của Psyche nằm ở khoa học khi nó có thể mở ra một cách hiếm hoi để nghiên cứu cấu trúc bên trong các hành tinh đá, theo NASA.
Với trái đất, phần lõi nằm quá sâu và quá nóng khiến việc tiếp cận trực tiếp là bất khả thi. Vì vậy, nếu 16 Psyche thật sự là phần lõi lộ ra của một tiền hành tinh cổ đại, nó có thể trở thành “mẫu vật” tự nhiên giúp giới khoa học hiểu rõ hơn cách các lõi kim loại hình thành, nguội đi và ảnh hưởng đến sự tiến hóa của những thế giới đá.
Có thể thấy, nếu thành công, sứ mệnh Psyche không chỉ gửi về những hình ảnh đầu tiên ở cự ly gần của một tiểu hành tinh kim loại hiếm. Nó còn có thể giúp nhân loại lần theo dấu vết của thời kỳ hệ mặt trời hình thành cách đây khoảng 4,6 tỉ năm, đồng thời làm sáng tỏ bên trong các hành tinh như trái đất đã được tạo nên như thế nào.
Ngày 30-5, lực lượng cứu hộ tại Lào cho biết thêm bốn thợ mỏ đã được đưa ra ngoài an toàn sau 10 ngày mắc kẹt trong một hang động bị ngập nước một phần, theo AFP.
Trước đó một ngày, một người khác cũng đã được giải cứu thành công. Hiện vẫn còn hai người mất tích.
Lực lượng cứu hộ đã giải cứu bốn người khỏi một hang động bị ngập lụt ở Lào, chỉ vài giờ sau khi một người đàn ông khác được đưa ra ngoài ngày 29-5
Thợ lặn cứu hộ người Malaysia Lee Kian Lie xác nhận bốn người được giải cứu sau khi nước trong hang được bơm ra ngoài.
Theo CBS News, việc bơm nước đã triển khai nhiều ngày nhưng ban đầu không hiệu quả. Trong thời gian chờ mực nước rút đủ để tiến hành giải cứu, các thợ lặn đã mang thực phẩm tiếp tế cho nhóm người mắc kẹt.
Hình ảnh ghi lại cho thấy các thợ mỏ sau khi được cứu đều đeo mặt nạ dưỡng khí và được quấn chăn giữ nhiệt. Cả năm người trong tình trạng lấm bùn, kiệt quệ, đau ngực và đói lả. Hiện chưa có thông tin chi tiết về sức khỏe của họ.
Theo truyền thông Lào, bảy thợ mỏ đã mắc kẹt trong một hang động ở tỉnh Xaysomboun (miền trung Lào) từ ngày 20-5, sau khi bị lũ quét cô lập khi vào hang tìm vàng.
Khu vực này vốn đã khó tiếp cận, hang lại bị ngập do mưa, khiến công tác cứu hộ càng thêm phức tạp.
Đến ngày 27-5, lực lượng cứu hộ xác định được năm người trong một hốc hẹp cách cửa hang khoảng 300m. Hai người còn lại vẫn mất tích sâu hơn trong hệ thống hang.
Người đầu tiên được giải cứu vào ngày 29-5 trong một chiến dịch đầy rủi ro.
Trưởng nhóm cứu hộ Mikko Pasai cho biết ông và các thợ lặn phải kẹp thợ mỏ ở giữa để dẫn đường qua những đoạn hang ngập nước.
Ông mô tả đây là một "cuộc lặn đặt trọn niềm tin" - điều kiện khắc nghiệt đến mức ngay cả thợ lặn đẳng cấp thế giới cũng gặp thách thức, trong khi không có thời gian huấn luyện kỹ lưỡng.
"Đây không phải nơi lý tưởng để lặn, nhưng người thợ mỏ đó rất kiên cường và xứng đáng được ghi nhận", ông Pasai nói.
Cùng ngày, Quỹ Lao Saychai đăng video trên Facebook ghi lại lời kể của người được giải cứu - chỉ được xác định với tên Meud. Anh cho biết hai người mất tích đã đi sâu hơn vào trong hang khoảng 500m so với vị trí của nhóm anh. Khi được hỏi liệu họ còn sống hay không, anh nói: "Tôi e là ở đó quá lạnh".
Tổ chức Cứu hộ vì cộng đồng Lào cho biết sẽ tiếp tục tìm kiếm hai thợ mỏ còn mất tích.
Theo Hãng tin Reuters, ngày 13-4 (giờ địa phương), ông Peter Magyar, lãnh đạo Đảng Tisza vừa giành chiến thắng áp đảo trong cuộc bầu cử Hungary, tuyên bố cam kết "khôi phục các chuẩn mực dân chủ" và khai thông nguồn tài trợ đang bị đóng băng từ Liên minh châu Âu (EU).
Trước đó hôm 12-4, Đảng Tisza đã giành được 2/3 số ghế Quốc hội trong cuộc bầu cử quốc gia cùng ngày.
Với tỉ lệ áp đảo này, chính phủ mới sẽ có toàn quyền hành động để theo đuổi các chương trình nghị sự của mình.
Tại cuộc họp báo ngày 13-4, ông Magyar bày tỏ hy vọng EU sẽ sớm có quyết định tháo gỡ nguồn tiền trên, vốn đang chịu sức ép thời hạn gắt gao. Ông cho biết sẽ trao đổi với Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen ngay trong ngày.
Trong nhiệm kỳ kéo dài 16 năm, ông Viktor Orban, Thủ tướng Hungary đương nhiệm và là người vừa thất bại trước ông Magyar trong cuộc bầu cử, thường xuyên có bất đồng quan điểm với Brussels về các vấn đề pháp quyền và quyền con người. Hệ quả là nhiều tỉ euro tài trợ dành cho Hungary đã bị EU đóng băng.
Ông Magyar tuyên bố: "Tôi hy vọng chúng tôi có thể chuẩn bị một thỏa thuận", đồng thời cam kết chính phủ mới sẽ nhanh chóng triển khai "các biện pháp chống tham nhũng, khôi phục tính độc lập của tư pháp và bảo đảm tự do báo chí".
"Chúng tôi sẽ làm mọi thứ để khôi phục nền pháp quyền, nền dân chủ đa nguyên và hệ thống kiểm soát quyền lực", ông tuyên bố.
Đáng chú ý, ông Magyar cho biết sẽ sửa đổi hiến pháp để giới hạn nhiệm kỳ thủ tướng tối đa là hai. Theo ông, quy định này sẽ áp dụng cả với ông Orban, đồng nghĩa chính trị gia lão làng này sẽ không còn cơ hội quay lại ghế lãnh đạo Hungary.
Kết quả bầu cử Hungary phần nào mang lại sự nhẹ nhõm cho Ukraine. Trong nhiều năm qua, ông Orban duy trì quan hệ ấm áp với Nga và là rào cản lớn nhất trong nội bộ EU đối với việc hỗ trợ Kiev. Đặc biệt, ông đang chặn khoản vay trị giá 90 tỉ euro (khoảng 105 tỉ USD) mà khối này dành cho Ukraine.
Trong chiến dịch tranh cử, ông Orban liên tục dùng cuộc chiến tại nước láng giềng làm vũ khí chính trị, lập luận rằng nếu ông Magyar thắng cử, Hungary sẽ bị kéo vào vòng xoáy xung đột và ngân sách lẽ ra dành cho các gia đình Hungary sẽ bị chuyển sang vũ trang cho Kiev.
Dù không chia sẻ thái độ thù địch công khai của ông Orban đối với Ukraine, ông Magyar cũng không hoàn toàn đồng tình với việc Kiev gia nhập EU theo lộ trình ưu tiên. Theo ông, cách Ukraine đối xử với cộng đồng thiểu số gốc Hungary ở miền tây nước này sẽ là yếu tố then chốt để hai bên hàn gắn quan hệ.
"Chúng tôi sẽ nỗ lực xây dựng liên minh với tất cả các nước láng giềng. Nhưng riêng với Ukraine, điều kiện tiên quyết sẽ là giải quyết thỏa đáng các quyền của cộng đồng thiểu số Hungary - bao gồm quyền ngôn ngữ và quyền văn hóa", ông Magyar nhấn mạnh.
Cựu tư lệnh Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC), thiếu tướng Mohammad Ali Jafari, ngày 15/5 đã nhấn mạnh các điểm chính liên quan đến các điều kiện của Iran đối với cuộc đàm phán với Mỹ.
“Chừng nào xung đột chưa chấm dứt trên tất cả các mặt trận, các lệnh trừng phạt chưa được dỡ bỏ, các khoản tiền bị đóng băng chưa được giải tỏa, các thiệt hại chiến tranh chưa được bồi thường, và chủ quyền của Iran đối với eo biển Hormuz chưa được công nhận, thì sẽ không có thêm bất kỳ cuộc đàm phán nào nữa”, ông nói.
Ông nhấn mạnh: “Logic của chúng tôi là các biện pháp xây dựng lòng tin trước hết phải được thực hiện, và chỉ sau đó chúng tôi mới bước vào giai đoạn đàm phán tiếp theo về các vấn đề hạt nhân để có thể đưa ra quyết định về chúng. Cho đến khi các biện pháp này được thực thi, việc bước vào các giai đoạn tiếp theo là vô nghĩa”.
“Nếu xung đột tái diễn, chúng ta sẽ đáp trả bằng những đòn nặng nề hơn mà chúng ta chưa từng tung ra trước đây”, ông cảnh báo.
Ông cho biết thêm: “Hiện tại, Iran không tham gia vào các cuộc đàm phán trực tiếp với Mỹ. Ở giai đoạn đầu tiên này, trên thực tế, chúng ta đang trao đổi thông điệp thông qua một quốc gia thứ ba, chẳng hạn như Pakistan, nhằm trình bày và giải thích các điều kiện tiên quyết của mình, và sau đó nhận các cam kết từ đối phương. Nếu các cam kết được đưa ra, chỉ khi đó chúng ta mới bước vào giai đoạn đàm phán về các vấn đề khác”.
Trước đó, hãng thông tấn Fars dẫn một nguồn tin cho biết, 5 điều kiện của Iran để nối lại đàm phán hòa bình với Mỹ bao gồm: chấm dứt các hành động thù địch trên mọi mặt trận, đặc biệt là ở Li Băng; dỡ bỏ các lệnh trừng phạt chống Iran; giải phóng các tài sản đang bị đóng băng của Iran; bồi thường các thiệt hại liên quan đến xung đột; công nhận quyền chủ quyền của Iran đối với eo biển Hormuz.
Nguồn tin lưu ý, những điều kiện này được đặt ra duy nhất nhằm thiết lập mức độ tin cậy tối thiểu để quay trở lại tiến trình đàm phán.
Mỹ và Israel đã phát động một chiến dịch quân sự chống lại Iran từ hôm 28/2. Vào ngày 7/4, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã tuyên bố lệnh ngừng bắn kéo dài 2 tuần với Iran. Lệnh ngừng bắn này sau đó được kéo dài vô thời hạn.
Iran và Mỹ đã tổ chức đàm phán tại Islamabad, Pakistan, tuy nhiên, 2 bên sau đó đều thông báo không thể đạt được thỏa thuận về một giải pháp lâu dài cho cuộc xung đột do một loạt các mâu thuẫn.
Thông qua Pakistan, Mỹ và Iran gần đây đã trao đổi các đề xuất hòa bình, nhưng chưa đạt được đồng thuận.
Gần đây nhất, Tổng thống Trump gọi đề xuất hòa bình 14 điểm của Tehran là “hoàn toàn không chấp nhận được”. Bản đề xuất này được cho là cũng bao gồm các điều khoản liên quan đến chấm dứt xung đột trên mọi mặt trận, dỡ bỏ trừng phạt, giải phóng tài sản bị đóng băng, công nhận chủ quyền của Iran đối với eo biển Hormuz.
