Cô gái “đột quỵ mắt” khi dùng điện thoại trước giờ ngủ

Trong cuộc họp báo hôm 5/5, chuyên gia dịch tễ học Maria Van Kerkhove của WHO tin rằng có sự lây truyền hiếm gặp từ người sang người của Hantavirus trên con tàu du lịch là tâm điểm của đợt bùng phát khiến 8 người nhiễm, trong đó có 3 người chết. "Chúng tôi tin rằng có thể đã xảy ra sự lây truyền từ người sang người giữa các nhóm có tiếp xúc rất gần như vợ chồng, những người ở chung cabin. Tôi xin nhắc lại, giả định của chúng tôi là điều đó đã xảy ra", bà Van Kerkhove nói, đề cập đến cặp vợ chồng người Hà Lan tử vong sau thời gian lưu lại trên tàu MV Hondius.

Đại diện cơ quan y tế Liên Hợp Quốc cũng đặt giả thuyết du khách mang mầm bệnh khi tham quan các vùng hoang dã tại Argentina hoặc những hòn đảo dọc bờ biển châu Phi.

Tuy nhiên, giới khoa học bác bỏ khả năng lây nhiễm trực tiếp giữa người với người. Tiến sĩ Yomani Sarathkumara từ Đại học Queensland và giáo sư Vinod Balasubramaniam thuộc Đại học Monash Malaysia khẳng định Hantavirus chủ yếu truyền sang người qua phân, nước tiểu, nước bọt của loài gặm nhấm trong không gian kín hoặc thiếu thông khí.

Các chuyên gia đánh giá nguy cơ lây nhiễm từ việc hít thở chung bầu không khí với người bệnh rất khó xảy ra. Tiến sĩ Céline Gounder, phóng viên y tế của CBS News, cũng cho rằng việc lây truyền từ người sang người đòi hỏi "tiếp xúc gần và kéo dài", đồng thời nhấn mạnh "đây không phải loại virus có khả năng gây đại dịch".

"Điều này cũng đặt ra câu hỏi liệu có phải nhiều hành khách đã cùng tiếp xúc với một môi trường bị ô nhiễm hay không. Nếu đúng như vậy, một số ca bệnh có lẽ hoàn toàn không phải do lây nhiễm từ người sang người", bà Gounder nhận định.

Thay vì lây chéo, giới chuyên gia đưa ra ba kịch bản sát thực tế hơn. Thứ nhất, chuột mang mầm bệnh xâm nhập vào kho chứa đồ hoặc buồng ngủ trên tàu rồi phát tán virus qua chất thải.

Thứ hai, du khách nhiễm mầm bệnh từ các hoạt động trên đất liền trước chuyến đi do Hantavirus có thời gian ủ bệnh dài.

Thứ ba, nhiều hành khách cùng sinh hoạt chung trong một môi trường đất liền ô nhiễm.

Việc tỉnh Ushuaia của Argentina chưa từng xuất hiện bệnh nhân Hantavirus càng củng cố khả năng du khách nhiễm bệnh tại một điểm dừng chân khác dọc hành trình, bất chấp việc quốc gia Nam Mỹ này từng trải qua đợt bùng phát virus Andes lớn làm 34 người mắc và 11 người chết hồi năm 2018.

Tin Gốc: Vnexpress

Trong bối cảnh thời tiết liên tục thay đổi thất thường, một hội chứng "cảm lạnh" lạ, không phải do cúm mùa hay Covid-19 gây ra, đang trở thành chủ đề bàn tán sôi nổi trên các nền tảng mạng xã hội tại Nhật Bản. Sự việc càng thu hút sự chú ý khi Hiệp hội Y khoa tỉnh Fukuoka phải tổ chức một cuộc họp báo bất thường để làm rõ tình hình, theo FNN ngày 21/5.

Làn sóng lo ngại bắt đầu lan rộng từ giữa tháng 5 khi hàng loạt cư dân tại vùng Fukuoka và những người từng đến đây du lịch trong kỳ nghỉ Tuần lễ Vàng đồng loạt chia sẻ về các triệu chứng giống nhau. Người bệnh thường gặp tình trạng ngứa rát họng, ho dữ dội không dứt, mất tiếng, sổ mũi và nghẹt mũi. Điểm đặc trưng của đợt bùng phát là bệnh nhân hầu như không bị sốt và tất cả xét nghiệm nhanh đối với virus cúm hay SARS-CoV-2 đều cho kết quả âm tính.

Theo báo cáo từ Đài Phát thanh Truyền hình Kyushu (KBC) của Nhật Bản, sau kỳ nghỉ Tuần lễ Vàng, nhiều phòng khám tai mũi họng và nội khoa tại Fukuoka ghi nhận số lượng bệnh nhân tăng mạnh; một số cơ sở tiếp nhận hơn 100 người mỗi ngày. Nhiều bệnh nhân mô tả cơn đau họng của họ dữ dội đến mức "như bị dao cắt', kèm với các triệu chứng như ho, sổ mũi và đờm đặc kéo dài nhiều tuần mà không thuyên giảm.

Tại họp báo hôm 20/5, ông Takeshi Inamitsu, Giám đốc điều hành Hiệp hội Y khoa tỉnh Fukuoka, cho biết chính ông cũng từng trải qua các triệu chứng tương tự ngay trước thềm Tuần lễ Vàng, khi đột ngột bị đau họng dữ dội nhưng không sốt. Ông xác nhận các ca bệnh đều có tiến trình triệu chứng đồng nhất: Khởi phát bằng đau họng, tiến triển thành sổ mũi và kết thúc bằng những cơn ho nặng có đờm đặc. Hiệp hội Y khoa địa phương bước đầu định danh hội chứng này là một dạng nhiễm trùng do virus. Tuy nhiên, do chưa thể xác định chính xác chủng loại, các chuyên gia y tế đang khẩn trương tiến hành xét nghiệm chuyên sâu để truy tìm tác nhân gây bệnh.

Không chỉ giới hạn ở miền Nam, làn sóng "cảm lạnh bí ẩn" hiện đã lan tới thủ đô Tokyo. Phòng khám Nội - Ngoại khoa Ito Oji Kamiya ghi nhận số lượng bệnh nhân đến khám vì đau họng và các vấn đề về mũi tăng đột biến sau kỳ nghỉ lễ dài ngày. Bác sĩ Hiromichi Ito, Giám đốc phòng khám, cho biết các bác sĩ lâm sàng không thể định danh được loại virus gây bệnh vì tất cả kết quả xét nghiệm nhanh đối với cúm mùa và Covid-19 đều cho kết quả âm tính. Số liệu thống kê từ phòng khám cho thấy nhóm chịu ảnh hưởng nặng nề nhất nằm trong độ tuổi lao động từ 20 đến 50 tuổi.

Ông giải thích y học hiện ghi nhận hơn 200 loại virus có thể gây ra các triệu chứng cảm lạnh thông thường ví dụ rhinovirus, virus hợp bào hô hấp (RSV), virus cúm á, adenovirus hay enterovirus. Do đó, thay vì lo ngại về một chủng siêu virus mới nguy hiểm, nhiều khả năng đợt bùng phát này chỉ do một loại virus cảm lạnh thông thường chưa được đặt tên gây ra.

Phân tích về các tác nhân khiến đợt cảm lạnh này bùng phát mạnh mẽ, bác sĩ Ito chỉ ra ba nguyên nhân chính. Đầu tiên là sự chênh lệch nhiệt độ giữa ngày và đêm kết hợp với thói quen sử dụng điều hòa khi trời chuyển nóng đột ngột đã làm khô niêm mạc mũi họng, khiến hệ miễn dịch của cơ thể suy yếu. Thứ hai, mùa dịch cúm năm nay kéo dài hơn thường lệ với sự xuất hiện của các biến thể mới, làm suy giảm sức đề kháng chung của cộng đồng và tạo điều kiện cho các virus cảm lạnh khác tấn công.

Cuối cùng là dị ứng thời tiết. Việc người dân mở cửa đón gió hoặc ngừng đeo khẩu trang đúng vào mùa phấn hoa cỏ đang phát tán mạnh tại Fukuoka, cộng thêm ảnh hưởng từ bụi vàng và bụi mịn PM2.5, đã khiến niêm mạc đường hô hấp bị tổn thương, làm mất đi hàng rào bảo vệ tự nhiên, cơ thể dễ bị virus xâm nhập hơn, đồng thời kéo dài thời gian phục hồi.

Hội chứng này đột ngột nhận được sự quan tâm lớn từ dư luận là do từ tháng 4 năm ngoái, các bệnh nhiễm trùng đường hô hấp cấp tính tại Nhật Bản đã được phân loại lại thành bệnh truyền nhiễm Nhóm 5 và được đưa vào hệ thống giám sát trọng điểm. Quy trình đó giúp các cơ quan y tế dễ dàng điều tra, phát hiện sớm đặc tính của các chủng virus đang lưu hành để nhanh chóng đưa ra phương án ứng phó.

Các cơ quan chức năng Nhật Bản vẫn chưa chính thức xác nhận đây là một đợt dịch bệnh quy mô lớn mới, cộng đồng y khoa vẫn kêu gọi công chúng duy trì sự cảnh giác. Những người có kế hoạch đến Nhật Bản trong thời gian tới được khuyến cáo nên đeo khẩu trang tại nơi đông người, rửa tay thường xuyên và cần đến ngay các cơ sở y tế nếu xuất hiện các triệu chứng như ho kéo dài, đau họng nặng hoặc khó thở, nhằm chủ động phòng ngừa các biến chứng nguy hiểm như viêm phế quản hay viêm phổi.

Ngoài ra, mỗi cá nhân nên chủ động duy trì chế độ ăn uống cân bằng để cải thiện hệ vi sinh đường ruột, nâng cao chất lượng giấc ngủ và tập thể dục vừa sức. Sau khi trở về nhà, người dân nên thực hiện đầy đủ các bước vệ sinh cá nhân như súc họng, rửa tay, chăm sóc răng miệng và tắm rửa sạch sẽ để loại bỏ tối đa các tác nhân gây bệnh bám trên cơ thể.

Tin Gốc: Vnexpress

Trong nhiều năm qua, các nhà khoa học đã ghi nhận mối liên hệ giữa thiếu ngủ với nguy cơ mắc các bệnh thoái hóa thần kinh như Alzheimer và các dạng sa sút trí tuệ khác. Tuy nhiên, cơ chế cụ thể giải thích mối liên hệ này vẫn chưa được hiểu đầy đủ.

Một nghiên cứu tổng quan mới đăng trên tạp chí Science cho thấy lời giải có thể nằm ở hệ thống "dọn dẹp" đặc biệt của não bộ, hoạt động mạnh nhất trong khi ngủ.

Theo các nhà nghiên cứu, giấc ngủ giúp điều phối hoạt động hóa học thần kinh, sự co giãn của mạch máu và dòng chảy dịch não tủy nhằm loại bỏ các chất thải có hại tích tụ trong não suốt cả ngày.

Nghiên cứu do GS Maiken Nedergaard, nhà thần kinh học tại Trung tâm Y tế Đại học Rochester (Mỹ), thực hiện cho thấy trong lúc ngủ, não bộ kích hoạt hệ bạch huyết não, một mạng lưới có chức năng thu gom và đào thải các chất thải chuyển hóa.

Ban ngày, các chất dẫn truyền thần kinh như dopamine, serotonin, acetylcholine và norepinephrine hoạt động độc lập để hỗ trợ suy nghĩ, học tập và hành vi. Tuy nhiên, khi con người bước vào giấc ngủ, các chất này bắt đầu hoạt động theo nhịp điệu đồng bộ nhằm thúc đẩy quá trình làm sạch não bộ.

Trong giai đoạn ngủ không REM (một giai đoạn trong giấc ngủ của bạn), đặc biệt là giấc ngủ sâu, các mạch máu nhỏ trong não co giãn nhịp nhàng, giúp dịch não tủy lưu thông hiệu quả hơn. Quá trình này góp phần loại bỏ các protein độc hại như beta-amyloid và tau, hai chất được xem là dấu ấn sinh học quan trọng của bệnh Alzheimer.

Theo GS Nedergaard, ngày càng có nhiều bằng chứng cho thấy sự suy giảm khả năng làm sạch của hệ bạch huyết não trong lúc ngủ có thể đóng vai trò quan trọng trong quá trình hình thành các bệnh thoái hóa thần kinh.

Việc hiểu rõ cách giấc ngủ điều khiển hoạt động này có thể giúp các nhà khoa học hiểu sâu hơn về quá trình lão hóa não bộ và sự phát triển của chứng sa sút trí tuệ.

Các chuyên gia cho biết mối liên hệ giữa giấc ngủ và sa sút trí tuệ có thể diễn ra theo hai chiều.

TS Steven Allder, chuyên gia thần kinh tại Re Health (Anh), nhận định rằng giấc ngủ bị gián đoạn làm giảm hiệu quả đào thải các chất thải thần kinh trong não.

Theo thời gian, sự tích tụ của các protein độc hại có thể thúc đẩy viêm thần kinh, tổn thương tế bào thần kinh và làm tăng nguy cơ suy giảm nhận thức.

Ngược lại, những thay đổi thần kinh xảy ra ở giai đoạn sớm của bệnh Alzheimer hoặc các dạng sa sút trí tuệ khác cũng có thể làm rối loạn giấc ngủ. Điều này tạo nên một vòng luẩn quẩn, trong đó giấc ngủ kém làm giảm khả năng làm sạch não, còn não bộ bị tổn thương lại khiến chất lượng giấc ngủ ngày càng suy giảm.

Không chỉ liên quan đến sa sút trí tuệ, nhiều nghiên cứu trước đây còn cho thấy thiếu ngủ kéo dài có liên quan đến nguy cơ cao hơn của trầm cảm, bệnh tim mạch, rối loạn chuyển hóa và suy giảm chức năng nhận thức.

Một phát hiện đáng chú ý trong nghiên cứu là sự biến thiên nhịp tim khi ngủ có thể phản ánh hiệu quả hoạt động của hệ thống làm sạch não bộ.

Biến thiên nhịp tim là những thay đổi rất nhỏ trong khoảng thời gian giữa các nhịp đập liên tiếp của tim. Theo các nhà khoa học, hiện tượng này dường như được điều khiển bởi cùng nhịp sinh học chậm đang phối hợp hoạt động làm sạch của não trong khi ngủ.

GS Nedergaard cho rằng nếu các nghiên cứu trong tương lai xác nhận mối liên hệ này, biến thiên nhịp tim có thể trở thành một công cụ đơn giản, không xâm lấn và chi phí thấp để nhận diện những người có nguy cơ cao mắc sa sút trí tuệ.

Tuy nhiên, TS Steven Allder lưu ý rằng đây mới chỉ là giả thuyết đầy hứa hẹn. Biến thiên nhịp tim còn chịu ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố khác như căng thẳng, thuốc điều trị, tình trạng thể lực và các bệnh lý tim mạch, do đó cần thêm nhiều nghiên cứu để xác nhận trước khi ứng dụng rộng rãi trong thực hành lâm sàng.

Các chuyên gia nhấn mạnh rằng những biện pháp giúp cải thiện sức khỏe giấc ngủ cũng có thể góp phần hỗ trợ hoạt động làm sạch của não bộ.

Theo khuyến nghị của GS Nedergaard, mọi người nên duy trì giờ ngủ đều đặn mỗi ngày, ngủ đủ thời lượng cần thiết, tập thể dục thường xuyên, kiểm soát căng thẳng và hạn chế tiếp xúc với ánh sáng mạnh hoặc các chất kích thích vào buổi tối.

Đặc biệt, giấc ngủ sâu được xem là giai đoạn quan trọng nhất đối với hoạt động của hệ bạch huyết não. Vì vậy, cải thiện chất lượng giấc ngủ không chỉ giúp cơ thể phục hồi năng lượng mà còn có thể là một trong những cách đơn giản nhất để bảo vệ sức khỏe não bộ trong dài hạn.

Tin Gốc: Tuổi Trẻ