Sự việc xảy ra tại xã Phiêng Pằn, tỉnh Sơn La. Trong 6 người ăn món canh nấm rừng do gia đình tự hái, một người (sinh năm 2010) tử vong tại nhà. 5 người còn lại có biểu hiện ngộ độc đã được đưa đi cấp cứu và điều trị tại Bệnh viện Bạch Mai.
Tại Trung tâm Chống độc Bệnh viện Bạch Mai, các chuyên gia sinh học xác định nguyên nhân khiến 5 BN ngộ độc do nấm thuộc nhóm Amanita, là nấm độc nguy hiểm hàng đầu có chứa độc tố amatoxin.
Các bệnh nhân đã được khẩn trương điều trị giải độc, lọc máu tăng thải độc. Tuy nhiên, diễn biến bệnh cực kỳ phức tạp. Trong đó, bệnh nhân 62 tuổi bị suy gan tối cấp, hôn mê gan, men gan tăng trên 7.000 U/L, cao gấp hàng trăm lần bình thường, kèm suy thận vô niệu, tụt huyết áp và suy hô hấp. Gia đình đã xin đưa bệnh nhân về nhà tối 6.5, do tình trạng quá nặng.
Một bệnh nhân khác (25 tuổi) bị suy gan tối cấp, hôn mê gan với men gan trên 5.000 U/L. Các trường hợp còn lại đều có tổn thương gan ở nhiều mức độ, trong đó có bé gái 5 tuổi bị viêm gan nhiễm độc.
TS-BS Nguyễn Trung Nguyên, Giám đốc Trung tâm Chống độc, cho biết có 2 nhóm nấm độc: nhóm gây ngộ độc sớm và nhóm gây ngộ độc muộn. Nguy hiểm nhất là nhóm gây ngộ độc muộn, cũng chính là nhóm mà các bệnh nhân ở Sơn La đã ăn phải.
Đây là những loại nấm màu trắng, nhìn sạch sẽ, hấp dẫn, trông giống nấm ăn bình thường. Nhưng khi vào cơ thể, độc tố amatoxin trong nấm tấn công gan, thận cực kỳ dữ dội.
Theo Cục An toàn thực phẩm, Bộ Y tế, mùa xuân, thời tiết ấm, ẩm rất thuận lợi cho các loài nấm phát triển và đây cũng là thời điểm thường xảy ra các vụ ngộ độc nấm.
So với các loại ngộ độc khác thì ngộ độc nấm xảy ra ít hơn về số ca, nhưng tỷ lệ tử vong lại rất cao. Phòng ngừa ngộ độc nấm rất quan trọng, vì nhiều loại nấm hoang dại có thể gây ngộ độc nặng, thậm chí tử vong.
Cơ quan này lưu ý, không nên tin hoàn toàn kinh nghiệm truyền miệng “nấm có côn trùng ăn là nấm lành”, vì có nấm côn trùng ăn được nhưng người thì bị ngộ độc. Nhiều loại nấm độc không có vị đắng hoặc mùi đặc biệt, khi ăn vẫn ngọt, ngon.
Cách an toàn nhất là chỉ ăn nấm trồng có nguồn gốc rõ ràng hoặc nấm đã rất quen thuộc ở địa phương.
Không hái, không ăn nấm hoang dã khi không biết rõ; không mua nấm trôi nổi, không rõ nguồn gốc; không tin vào mẹo dân gian, kinh nghiệm “truyền miệng” như thử bằng bạc, tỏi, gạo… để nhận biết nấm độc.
Khi có dấu hiệu ngộ độc nấm cần đưa ngay đến cơ sở y tế gần nhất; bảo quản mẫu nấm (nếu có) để hỗ trợ chẩn đoán và có phác đồ điều trị chính xác.
Thời gian qua, lực lượng chức năng phanh phui nhiều cơ sở sản xuất quy mô lớn dùng hóa chất ngụy tạo thịt bò tung ra thị trường. Các đối tượng gian lận dùng thịt heo sề làm nguyên liệu gốc, trộn cùng muối công nghiệp Sodium Metabisulfite, huyết heo và chất tạo màu. Sau công đoạn tẩm ướp tinh vi đánh lừa thị giác, gian thương đóng gói, cấp đông sản phẩm và bán cho người dân dưới mác hàng nguyên chất.
BS.CK1 Bùi Hoàng Bích Uyên, Khoa Dinh dưỡng, Bệnh viện đa khoa Xuyên Á TP HCM, cảnh báo các loại hóa chất được sử dụng trong công nghệ làm giả này tiềm ẩn hiểm họa khôn lường đối với sức khỏe con người.
Cụ thể, muối Sodium Metabisulfite và chất tạo màu tổng hợp có khả năng gây dị ứng, kéo theo hàng loạt vấn đề hô hấp, rối loạn thần kinh hoặc hành vi khi cơ thể người tiếp xúc nhiều lần. Nguy hiểm hơn, việc tích tụ các chất độc hại này qua thời gian dài tạo thành tác nhân trực tiếp kích phát bệnh ung thư.
Trong khi đó, các nhà sản xuất chân chính luôn tuân thủ giới hạn quy định nghiêm ngặt khi dùng phụ gia thực phẩm nhằm đảm bảo an toàn.
Để bảo vệ gia đình, người nội trợ hoàn toàn tự vạch trần chiêu trò này ngay tại chợ thông qua xúc giác, thị giác, thử nước và nhận diện mùi vị. Ở thao tác đầu tiên, người mua chỉ cần ấn mạnh và miết ngón tay lên bề mặt tảng thịt. Sản phẩm ngâm tẩm hóa chất lập tức lem phẩm màu hoặc huyết bám bên ngoài vào tay, đồng thời cho cảm giác bở, thớ to, ngắn, thiếu độ đàn hồi. Ngược lại, thịt bò chuẩn luôn giữ màu đỏ tự nhiên từ sâu trong cơ, thớ nhỏ mịn, dẻo và dính nhẹ vào ngón tay người chạm.
Khi quan sát hình thái, khách hàng tinh mắt sẽ thấy hàng thật đồng nhất màu đỏ tươi hoặc sẫm từ ngoài vào trong, kèm lớp mỡ vàng nhạt đặc trưng. Trong khi đó, hàng giả mạo mang màu đỏ rực lớp vỏ ngoài nhưng nhạt thếch bên trong, lộ ra mỡ trắng đục của heo hoặc mỡ bò do gian thương cố tình đắp vào. Nếu vẫn hoài nghi, người mua hãy yêu cầu tiểu thương cắt một mẩu nhỏ và ngâm ngay vào ly nước sạch. Nước ngâm hàng giả nhanh chóng chuyển màu đỏ đậm, còn bản thân miếng thịt dần nhạt màu.
Về khứu giác và vị giác, thực phẩm chuẩn luôn mang mùi ngai ngái tự nhiên và giữ trọn vị ngọt đậm đà khi nấu chín. Trái lại, hàng ngụy tạo chỉ bốc mùi bò giả tạo ở lớp vỏ ngoài do tẩm huyết, rất nhanh bay hơi. Khi lên bếp, loại thịt này cho vị nhạt nhẽo, thậm chí sực nồng mùi kháng sinh do nguồn heo sề nuôi lâu ngày phát ra.
Bác sĩ khuyến nghị người dân ưu tiên chọn thực phẩm rõ nguồn gốc tại các hệ thống siêu thị, cửa hàng hoặc điểm bán uy tín. Khách hàng cần tránh xa những sạp chợ bán giá rẻ bất thường hay trưng bày những miếng thịt đỏ rực thiếu tự nhiên. Người đi chợ nên chọn tảng nguyên khối, yêu cầu tiểu thương cắt trực tiếp thay vì lấy hàng thái sẵn hoặc tẩm ướp gia vị, bởi gian thương rất dễ trà trộn phế phẩm vào những loại này.
Ăn đồ ngọt không trực tiếp gây suy thận ngay lập tức như chất độc, nhưng nó là "kẻ giết người thầm lặng" thông qua việc gây ra bệnh tiểu đường và cao huyết áp. Khi ăn quá nhiều đường, nồng độ glucose trong máu tăng cao, buộc thận phải làm việc quá tải, tăng nguy cơ suy thận. Tiêu thụ nhiều glucose làm tăng hấp thu natri tại ruột non khiến lượng muối trong cơ thể tích tụ, buộc thận buộc phải làm việc nhiều hơn để đào thải muối dư thừa.
Lạm dụng đường có thể thúc đẩy các rối loạn chuyển hóa, gây béo phì – yếu tố nguy cơ hàng đầu dẫn đến tiểu đường type 2. Tiểu đường và rối loạn chuyển hóa còn là nguyên nhân phổ biến gây tổn thương mạch máu, gồm cả hệ thống mạch máu nuôi thận, làm tăng nguy cơ suy thận mạn tính.
Đường ức chế cơ thể sản xuất oxit nitric (NO), một hợp chất kích thích thành mạch co giãn. Ăn nhiều đường kích thích sự thu hẹp của mạch máu, gây tăng huyết áp, gây bệnh thận và thúc đẩy suy thận mạn tính tiến triển nhanh hơn.
WHO khuyến cáo mỗi người nên ăn dưới 25 g đường một ngày (kể cả uống), bằng một nửa so với mức trung bình một người Việt ăn hiện nay. Người lớn và trẻ em nên giảm lượng đường tự do xuống dưới 10% tổng năng lượng nạp vào cơ thể hàng ngày. Tỷ lệ này nếu dưới 5%, tương đương 25 g hoặc 5 muỗng cà phê, sẽ có lợi hơn cho sức khỏe.
Đường không chỉ có trong kẹo, mà còn nằm rất nhiều trong nước tương, tương ớt, bánh mì, và đặc biệt là nước ngọt đóng chai. Thay vì bánh kẹo, hãy ăn trái cây tươi, uống đủ nước giúp thận thải lọc độc tố tốt hơn.
Hành trình thực hành phương pháp Kangaroo (Kangaroo Mother Care - KMC) tại Bệnh viện đa khoa Quốc tế Tân An bắt đầu từ nhiều năm trước. Khi đó, đội ngũ bác sĩ, điều dưỡng Khoa Sản - Nhi của Bệnh viện Sản Nhi TWG Long An (tiền thân của Bệnh viện đa khoa Quốc tế Tân An ngày nay - địa chỉ tại số 136C đường tỉnh 827, phường Tân An, tỉnh Tây Ninh) trăn trở trước thực tế trẻ sinh non, nhẹ cân vốn chịu nhiều thiệt thòi lại phải trải qua những ngày đầu đời trong lồng kính, xa cách vòng tay mẹ.
Từ trăn trở ấy, phương pháp Kangaroo từng bước được triển khai, kế thừa và hoàn thiện qua nhiều thế hệ nhân viên y tế, trở thành một trong những giá trị chuyên môn được bệnh viện kiên trì theo đuổi đến hôm nay. Đây không đơn thuần là một kỹ thuật y tế, mà là một mô hình chăm sóc toàn diện cho các trường hợp sinh non, nhẹ cân, đặt người mẹ và em bé làm trung tâm, kết hợp chặt chẽ giữa tình mẫu tử và sự can thiệp lâm sàng.
Thực tế cho thấy, việc triển khai phương pháp Kangaroo tại Bệnh viện đa khoa Quốc tế Tân An đã mang lại những thay đổi sâu sắc trong công tác chăm sóc sơ sinh. Thay vì giữ vai trò thụ động do trẻ bị cách ly trong lồng kính, người mẹ và gia đình trở thành người đồng hành trực tiếp, là nhân tố cốt lõi quyết định sự phục hồi của trẻ. Trong quy trình này, mẹ và bé được ở cùng nhau "da kề da" 24/7, giường của mẹ đặt ngay cạnh bàn sưởi ấm của con.
Trong Cẩm nang hướng dẫn thực hành lâm sàng toàn cầu năm 2025 của WHO, nhiều hình ảnh minh họa từ Bệnh viện đa khoa Quốc tế Tân An đã phản ánh sinh động một hành trình bền bỉ: từ việc giúp sản phụ tiếp xúc da kề da kéo dài, nuôi con bằng sữa mẹ, giám sát điều trị sát sao cùng phòng cho đến khâu chuẩn bị chu đáo để tiếp tục chăm sóc sau xuất viện. Những hình ảnh này phản ánh quá trình thực hành thường quy của bệnh viện theo đúng các nguyên tắc chăm sóc Kangaroo.
Đặc biệt, các hình ảnh minh họa về phương pháp Kangaroo được WHO ghi nhận trong giai đoạn bệnh viện còn mang tên Bệnh viện Sản Nhi TWG Long An cho đến khi trở thành Bệnh viện đa khoa Quốc tế Tân An ngày nay. Điều đó phản ánh hành trình nhiều năm liên tục thực hành và phát triển mô hình chăm sóc Kangaroo tại đơn vị.
Theo hướng dẫn thực hành lâm sàng của WHO, Kangaroo Mother Care (KMC) không chỉ là phương pháp cho trẻ tiếp xúc da kề da với mẹ mà là một mô hình chăm sóc toàn diện dành cho trẻ sinh non và nhẹ cân, kết hợp giữa tiếp xúc da kề da kéo dài, nuôi con bằng sữa mẹ, theo dõi sát tình trạng lâm sàng và sự tham gia tích cực của gia đình trong suốt quá trình điều trị.
Tại Bệnh viện đa khoa Quốc tế Tân An, phương pháp này được triển khai theo khuyến cáo của WHO với kỹ thuật tiếp xúc da kề da ngay sau sinh (Immediate KMC) và duy trì liên tục từ 8 đến 24 giờ mỗi ngày. Đáng chú ý, phương pháp này không chỉ áp dụng cho những trẻ sinh non ổn định mà còn được thực hiện đối với nhiều trường hợp cần hỗ trợ hô hấp bằng máy thở áp lực dương liên tục (CPAP), khi đáp ứng đầy đủ các điều kiện chuyên môn và được nhân viên y tế theo dõi chặt chẽ.
Ngay từ những phút đầu sau sinh, trẻ được đặt nằm sấp trên ngực trần của mẹ (hoặc người cha), giữ ở tư thế giúp đường thở luôn thông thoáng và tạo cảm giác gần gũi như khi còn trong bụng mẹ. Nhân viên y tế sẽ hỗ trợ gia đình sử dụng băng quấn Kangaroo chuyên dụng để cố định trẻ an toàn trên ngực người chăm sóc, giúp duy trì sự tiếp xúc da kề da liên tục ngay cả khi người mẹ thay đổi tư thế.
Điểm đặc biệt của phương pháp này là quá trình điều trị hầu như không làm gián đoạn sự gắn kết giữa mẹ và con. Trong khi em bé vẫn được ôm da kề da, các điều dưỡng và bác sĩ có thể đồng thời theo dõi nhịp tim, hô hấp, độ bão hòa ô xy trong máu (SpO₂), thực hiện nuôi ăn bằng sữa mẹ qua ống thông khi cần, cũng như tiến hành các thăm dò tại giường như siêu âm tim, siêu âm thóp… Nhờ đó, các can thiệp y khoa hiện đại vẫn được thực hiện đầy đủ, trong khi sự tiếp xúc gần gũi giữa mẹ và con luôn được duy trì như một phần quan trọng của quá trình điều trị. Sự phối hợp nhịp nhàng giữa tình mẫu tử và công nghệ hỗ trợ hô hấp tại giường đã giúp nâng cao tỷ lệ nuôi sống ổn định cho các bé sinh non, nhẹ cân.
Câu chuyện thực hành phương pháp Kangaroo của Tổ chức Y tế Thế giới tại Bệnh viện đa khoa Quốc tế Tân An đã chứng minh một chân lý giản dị của ngành y: khi các giá trị chuyên môn đúng đắn được vun đắp bằng sự kiên trì và tinh thần lấy con người làm trung tâm sẽ đủ sức lan tỏa toàn cầu. Thời gian tới, bệnh viện sẽ tiếp tục duy trì và phát triển mô hình chăm sóc Kangaroo nhằm mang lại thêm cơ hội sống khỏe cho trẻ sinh non, nhẹ cân, đồng thời đồng hành cùng gia đình các em.
