Trong cuộc phỏng vấn với Fox News ngày 15/5, Tổng thống Donald Trump khẳng định các tàu Trung Quốc “chở đầy dầu Iran” và được đi qua eo biển Hormuz vì Mỹ “cho phép điều đó”.
Phát biểu được đưa ra sau khi truyền thông nhà nước Iran đưa tin khoảng 30 tàu thương mại, trong đó có ít nhất một tàu Trung Quốc, đã đi qua eo biển Hormuz kể từ tối 13/5, đồng thời khẳng định động thái này được thực hiện “với sự cho phép của Tehran”.
Tổng thống Trump trước đó nói rằng Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã đề nghị hỗ trợ chấm dứt xung đột với Iran và mở lại eo biển Hormuz. “Ông ấy muốn thấy eo biển Hormuz được mở cửa”, Tổng thống Mỹ nói, thêm rằng Washington chỉ đang hành động để ngăn động thái của Tehran ở tuyến hàng hải quan trọng này.
Theo ông Trump, ông Tập cũng đề nghị làm trung gian hòa giải cho xung đột. “Ông ấy nói ‘nếu tôi có thể giúp được gì, tôi rất muốn giúp'”, Tổng thống Mỹ nhắc tới Chủ tịch Trung Quốc.
Ông chủ Nhà Trắng cũng tiếp tục gây áp lực lên Iran, yêu cầu nước này sớm đạt được thỏa thuận trước khi xung đột leo thang hơn nữa. “Họ nên đạt thỏa thuận. Bất kỳ người tỉnh táo nào cũng sẽ làm như vậy, nhưng họ có thể là những kẻ mất trí”, ông nói.
Trước khi chiến sự bùng phát, mỗi ngày có hơn 1 triệu thùng dầu từ Iran được xuất sang Trung Quốc thông qua vịnh Ba Tư. Xung đột khiến eo biển Hormuz gần như bị phong tỏa, nhưng tàu Iran và những phương tiên có liên hệ với Trung Quốc vẫn đi qua tuyến đường này với lưu lượng thấp hơn nhiều, chỉ vài tàu mỗi ngày.
Chiếc máy bay cánh quạt một động cơ Embraer 721C chở 5 người cất cánh từ sân bay Pampulha lúc 12h16 và gặp nạn vài phút sau đó tại khu Silveira, thành phố Belo Horizonte. Lực lượng khẩn cấp nhận được tin báo lúc 12h25.
Video ghi lại vụ tai nạn cho thấy phi cơ bay tầm thấp qua khu dân cư, dường như cố tránh những tòa nhà cao tầng trước khi va chạm vào một chung cư 4 tầng.
Máy bay lao trúng khu vực cầu thang giữa tầng 3 và tầng 4, không đâm trực tiếp vào các căn hộ. Không có cư dân nào trong tòa nhà bị thương.
Phi công 34 tuổi và hai hành khách thiệt mạng, trong đó có Fernando Moreira Souto, 36 tuổi, con trai thị trưởng thành phố. Hai người còn lại trên máy bay sống sót.
Máy bay gặp nạn là mẫu Embraer 721C sản xuất năm 1979. Phi công đã báo với đài kiểm soát không lưu sân bay Pampulha rằng máy bay gặp trục trặc khi cất cánh, trước khi đâm vào tòa nhà.
Các cơ quan điều tra tai nạn hàng không của Brazil và cảnh sát dân sự bang Minas Gerais đang điều tra nguyên nhân tai nạn.
"Đây là bước đi đầu tiên trong kế hoạch chi 350 tỷ shekel (119 tỷ USD) để tăng cường sức mạnh, năng lực sẵn sàng chiến đấu cho quân đội Israel trong một thập kỷ đầy thách thức an ninh sắp tới", Bộ Quốc phòng Israel cho biết trong thông cáo hôm nay.
Ủy ban mua sắm quốc phòng của Israel, gồm nhiều bộ trưởng trong nội các, trước đó phê duyệt kế hoạch mua thêm hai phi đoàn tiêm kích F-15IA và F-35I do tập đoàn Boeing và Lockheed Martin của Mỹ sản xuất.
Báo Times of Israel cho biết kế hoạch này sẽ nâng tổng số tiêm kích tàng hình F-35I của không quân Israel lên 100 chiếc, trong khi lực lượng F-15IA sẽ tăng lên 50 chiếc.
Theo Bộ Quốc phòng Israel, các phi đoàn mới sẽ đóng vai trò trụ cột trong quá trình phát triển lực lượng dài hạn của quân đội, giúp duy trì ưu thế trên không và ứng phó với những mối đe dọa trong khu vực.
"Xung đột gần đây với Iran một lần nữa cho thấy rõ quan hệ chiến lược giữa Mỹ và Israel có ý nghĩa sống còn như thế nào, đồng thời khẳng định sức mạnh không quân hiện đại vẫn là yếu tố thiết yếu", Amir Baram, quan chức điều hành hoạt động tại Bộ Quốc phòng Israel, cho hay.
Lực lượng Phòng vệ Israel đang biên chế 48 trong tổng số 50 chiếc đặt mua trong thương vụ đầu tiên. Tel Aviv hồi năm 2023 đặt mua thêm 25 chiếc F-35I, dự kiến bắt đầu tiếp nhận từ năm 2028.
Năm 2024, Bộ Quốc phòng Israel cũng đặt mua 25 chiến đấu cơ hạng nặng F-15IA, lô đầu tiên dự kiến được bàn giao từ năm 2031.
Israel là nước thứ hai được Lockheed Martin bàn giao chiến đấu cơ F-35, chỉ sau Mỹ, đồng thời nằm trong số ít quốc gia được phép chỉnh sửa mẫu phi cơ hiện đại này. F-35I là phiên bản phát triển riêng cho không quân Israel, dựa trên nền tảng biến thể F-35A, tích hợp nhiều công nghệ nội địa để đối phó mối đe dọa từ Iran.
Trong khi đó, F-15IA được phát triển từ phiên bản F-15EX hiện đại nhất trong biên chế quân đội Mỹ, áp dụng các điều chỉnh theo yêu cầu của Israel.
New York Times hôm 12/5 dẫn nội dung báo cáo tình báo mật được soạn thảo hồi đầu tháng, cho biết phát biểu công khai của giới lãnh đạo Mỹ rằng "quân đội Iran đã bị hủy diệt" đang trái ngược với những gì được các cơ quan tình báo trình bày trước giới lập pháp trong các cuộc họp kín.
Một số quan chức cấp cao giấu tên còn bày tỏ lo ngại khi xuất hiện bằng chức cho thấy quân đội Iran đã tiếp cận được 30 trong tổng số 33 căn cứ tên lửa ngầm được bố trí dọc eo biển Hormuz. "Điều này có thể đe dọa chiến hạm và tàu hàng đi qua tuyến đường biển trọng yếu này", báo Mỹ cho hay.
Theo những người am hiểu vấn đề, Iran có thể dùng bệ phóng tên lửa di động để sơ tán tên lửa những căn cứ này đến cơ sở mới, trong khi một số địa điểm có sẵn bãi phóng cho phép khai hỏa tên lửa ngay khi cần.
Đánh giá tình báo cho rằng đây là hệ quả từ lựa chọn chiến thuật của chỉ huy Mỹ, khi họ chọn đánh sập lối vào các cơ sở ngầm thay vì phá hủy toàn bộ địa điểm do chỉ có lượng bom xuyên hầm hạn chế.
Các cơ quan tình báo Mỹ cũng nhận định Iran đã tiếp cận được 90% kho đạn và căn cứ tên lửa ngầm trên toàn quốc. Nhiều cơ sở đã được khôi phục một phần hoặc hoàn toàn.
Washington Post trước đó đưa tin Cơ quan Tình báo Trung ương Mỹ (CIA) đánh giá "Iran vẫn bảo tồn được năng lực tiến quân đáng kể". Theo một quan chức Mỹ, Iran giữ lại được khoảng 70% tên lửa và 75% bệ phóng sau 6 tuần chiến sự, cũng như đã khai thông lối vào nhiều căn cứ ngầm.
Giới chức Iran chưa bình luận về thông tin.
Tổng thống Mỹ Donald Trump hồi đầu tháng 3 khẳng định "lượng tên lửa của Iran chỉ còn một ít, nước này không còn gì về mặt quân sự". Trong cuộc họp báo tại Lầu Năm Góc sau đó một tháng, Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth tuyên bố chiến dịch của Mỹ - Israel "đã tàn phá quân đội Iran, khiến họ không còn năng lực chiến đấu trong nhiều năm".
Tổng thống Trump ngày 6/5 tiếp tục tuyên bố phần lớn tên lửa của đối phương đã bị phá hủy. "Iran chỉ còn lại 18-19% lượng tên lửa, không đáng là bao so với những gì họ từng sở hữu", ông nói.
Khi được đề nghị bình luận về thông tin, phát ngôn viên Nhà Trắng Olivia Wales nhắc lại những tuyên bố của ông Trump rằng quân đội Iran "đã bị hủy diệt". Bà nói rằng chính phủ Iran hiểu rằng tình trạng hiện nay "không thể duy trì lâu dài", đồng thời chỉ trích những người tin rằng Tehran đang xây dựng lại năng lực quân sự.
Quyền thư ký báo chí Lầu Năm Góc cũng chỉ trích truyền thông Mỹ vì cách đưa tin liên quan đến chiến sự Trung Đông, cho rằng nhiều bên đang tìm cách bôi nhọ chiến dịch Cơn thịnh nộ Kinh hoàng.
