Minh tốt nghiệp thủ khoa Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông (PTIT) sau 4,5 năm với điểm tổng kết 3.85/4. Chừng một tuần nữa mới nhận bằng kỹ sư loại xuất sắc, nhưng Minh đã có gần nửa năm làm việc ở một trong 5 “gã khổng lồ” công nghệ (Big Tech) của Mỹ tại Việt Nam.
“Mình chọn làm việc trong môi trường quốc tế với rất nhiều yêu cầu khắt khe nhằm đẩy giới hạn của bản thân lên”, Minh nói. “Những trải nghiệm tại PTIT đang giúp mình thích nghi tốt”.
Không tiết lộ chi tiết, song Minh cho hay công việc là tư vấn triển khai các giải pháp AI, học máy cho doanh nghiệp (Associate AI/ML Delivery Consultant).
Đăng Minh vốn là học sinh giỏi Hóa cấp THCS, sớm định hướng theo các ngành về Hóa học vì có ông ngoại và cậu làm trong ngành này. Sau cú trượt chuyên Hóa khi thi vào lớp 10, Minh nhập học trường THCS&THPT Nguyễn Tất Thành, Hà Nội. Thời gian học ở đây, nam sinh dần yêu thích máy tính nên thay đổi định hướng nghề nghiệp.
Trúng tuyển chương trình chất lượng cao ngành Công nghệ thông tin của PTIT năm 2021, Minh được học về lập trình với các ngôn ngữ cơ bản như C, C++ ngay khi bắt đầu.
“Đó là lần đầu tiên mình học về lập trình, trong khi nhiều bạn đã học từ thời phổ thông, tại các lớp chuyên Tin”, Minh kể.
Áp lực đồng trang lứa, cùng việc trường tổ chức nhiều cuộc thi lập trình thi đấu, thôi thúc Minh tập trung học tập, tận dụng mọi cơ hội để học hỏi. Nam sinh tham gia ngay câu lạc bộ lập trình ProPTIT của trường để có thêm môi trường rèn luyện, đồng thời tạo nhóm học tập riêng.
Với Minh, học nhóm là phương pháp đặc biệt hiệu quả. Sinh viên hỗ trợ nhau về tinh thần, nhìn ra thiếu sót trong kiến thức, kỹ năng để cùng hoàn thiện.
Đến khoảng năm thứ ba, nam sinh trải qua giai đoạn căng thẳng nhất khi tham gia cùng lúc hai phòng thí nghiệm (lab) về xử lý ngôn ngữ tự nhiên và sáng tạo khởi nghiệp. Khi đó, Minh cũng đang thực tập tại doanh nghiệp, câu lạc bộ lại có nhiều dự án chuyên sâu, nên phải tham gia vào nhiều dự án cùng lúc.
“Đặc thù khi làm dự án là thức khuya. Việc cả nhóm họp lúc 12h đêm là chuyện rất bình thường”, Minh chia sẻ. “Nhưng mình không cảm thấy quá áp lực”.
Đó cũng là thời gian nam sinh học hỏi được nhiều kiến thức, kỹ năng, kinh nghiệm nhất. Nó tạo cho Minh sự hứng thú khi vừa được học, vừa được ứng dụng ngay kiến thức, thử làm rất nhiều mảng trong ngành như làm app, web, phát triển backend, frontend hay AI.
Như khi làm việc trong lab về xử lý ngôn ngữ tự nhiên, Minh được làm quen với việc xử lý dữ liệu và huấn luyện mô hình trí tuệ nhân tạo. Tại lab về sáng tạo khởi nghiệp, nam sinh tiếp cận các dự án mang tính ứng dụng xã hội, nổi bật là ứng dụng dịch và dạy ngôn ngữ ký hiệu cho người khiếm thính.
Tham gia cả chục dự án, Minh tâm đắc nhất với Vilutra – hệ thống AI hỗ trợ tìm trẻ lạc tại các không gian công cộng như khu vui chơi, công viên hay trung tâm thương mại. Ý tưởng nảy ra với nhóm của Minh sau những lần nghe thông báo tìm trẻ lạc, phát ra từ loa của trung tâm thương mại.
Minh và bạn bè mất 6 tháng thực hiện, gặp khó khăn ngay từ khâu xin dữ liệu camera tại các địa điểm công cộng. Từ gợi ý của thầy cô, nhóm tự đến các địa điểm để quay hình, tìm kiếm thêm dữ liệu trên Internet.
Sau khi đạt giải ba tại cuộc thi ý tưởng khởi nghiệp do PTIT tổ chức, dự án được chọn tham gia các sân chơi quốc tế và giành giải xuất sắc tại các cuộc thi do Đại học Công nghệ Sydney, Đại học Sydney (Australia) tổ chức…
Dự án cũng giúp Minh trở thành đồng tác giả bài báo khoa học tại hội nghị quốc tế về Công nghệ thông tin và truyền thông SOICT 2025, nhận điểm 10 từ hội đồng của trường khi phát triển thành đồ án tốt nghiệp. Ngoài ra, Minh từng được PTIT cử tham gia cuộc thi Global Start-up Design Thinking Hackathon Day tại Hàn Quốc và đạt giải ba.
Nền tảng kiến thức và những trải nghiệm này giúp nam sinh vượt qua các vòng tuyển chọn để nhận được cái gật đầu từ tập đoàn Mỹ vào cuối năm ngoái.
“Minh có tư duy logic tốt, biết cách làm việc có hệ thống và luôn sẵn sàng học hỏi để hiểu sâu hơn”, TS Đặng Hoàng Long, trưởng bộ môn Khoa học máy tính, khoa Công nghệ thông tin 1, nhận xét.
Thầy kể ở dự án Vilutra, Minh và nhóm gặp khó khăn ở khâu kỹ thuật khi phải thiết kế hệ thống chính xác trong môi trường phức tạp như trung tâm thương mại, công viên, hay tìm cách xử lý hiệu quả lượng dữ liệu đầu vào lớn. Nam sinh đã tích cực tìm kiếm, liên tục điều chỉnh phương pháp, thử nghiệm lại và rút kinh nghiệm, cho thấy tinh thần bền bỉ và quyết tâm.
Chàng trai 23 tuổi đặt mục tiêu tiếp tục phát triển kiến thức, kỹ năng để nâng cao giá trị bản thân, đóng góp cho doanh nghiệp và cộng đồng.
Thông tin này vừa được ông Phạm Tấn Ngọc Thụy, Phó giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo TP Đà Nẵng, chia sẻ tại chương trình tiếp xúc cử tri của Đoàn đại biểu Quốc hội TP Đà Nẵng tại phường Ngũ Hành Sơn ngày 6-5.
Trước các ý kiến lo lắng của cử tri, ông Thụy cho biết tới thời điểm hiện nay Đà Nẵng có 43.586 học sinh lớp 9 đã đủ điều kiện để tốt nghiệp THCS, có 38.690 học sinh được tuyển vào trường THPT công lập.
"Như vậy tỉ lệ học sinh vào trường THPT công lập đạt là gần 88,8%. Ngoài ra Đà Nẵng có 15 trường trung học phổ thông, trường có cấp trung học phổ thông ngoài công lập và 4 trung tâm giáo dục thường xuyên. Như vậy đã có 19 trường có thể đón 12% thí sinh không vào được các hệ trường THPT công lập. Thực sự so với 2 đầu đất nước thì "sức nóng" tuyển sinh lớp 10 ở Đà Nẵng không bằng" - ông Thụy cho biết.
Theo ông Thụy, quy mô về trường lớp hiện tại của Đà Nẵng vẫn đảm bảo được số lượng tuyển sinh trong thời gian tới mà không áp lực như TP.HCM và Hà Nội.
Ông Thụy cho biết hiện nay công tác tuyển sinh và hướng nghiệp được thực hiện theo quyết định của Chính phủ, các thông tư của Bộ Giáo dục và Đào tạo về phân luồng học sinh vào các trường nghề, cao đẳng nghề được Đà Nẵng chuẩn bị khá kỹ.
Trong đó Sở Giáo dục và Đào tạo đã rà soát đầy đủ quy hoạch mạng lưới trường lớp để tham mưu đầu tư cơ sở vật chất.
Theo lãnh đạo Sở Giáo dục và Đào tạo, dự kiến trong năm học tới sẽ có biến động số lượng học sinh khá lớn do yếu tố năm sinh, nhưng sở đã dự báo trước số lượng học sinh, số phòng học và cơ sở vật chất cần nâng cấp.
Trước đó trong chương trình tiếp xúc cử tri vào ngày 5-5, nhiều cử tri cũng kiến nghị cần nghiên cứu chính sách phổ cập giáo dục đến lớp 12, hoặc mở rộng quy mô trường lớp, nhằm bảo đảm tốt hơn quyền học tập của học sinh sau bậc trung học cơ sở.
Thạc sĩ Nguyễn Minh Trí, Giám đốc chương trình Ngôn ngữ Anh Trường ĐH Hoa Sen, đánh giá đề thi môn tiếng Anh kỳ thi tốt nghiệp THPT năm nay nhìn chung khó so với đề năm 2025 vì tập trung nhiều vào phần đọc hiểu, với hàm lượng đọc khá cao so với năng lực chung của học sinh cũng như so với đề thi tiếng Anh năm 2025.
"Ở phần ngữ pháp, các dạng câu như mệnh đề và câu chuyển ý có độ khó tương đối, ít mang tính mẹo. Cách sắp xếp câu cũng khá phù hợp vì vừa tạo được tính liên kết, vừa kiểm tra những kiến thức ngữ pháp căn bản của học sinh", thạc sĩ Trí cho hay.
Theo thạc sĩ Trí, chủ đề, đề thi phân bổ khá đa dạng, bao gồm môi trường, kinh tế – xã hội, công nghệ, giáo dục, đời sống và dịch vụ. Trong đó, hai nhóm chủ đề nổi bật là phát triển bền vững và công nghệ giáo dục. Đây cũng là yếu tố phù hợp với định hướng của Chương trình giáo dục phổ thông 2018.
Về mức độ kiến thức ngôn ngữ, thạc sĩ Trí nhận định ngữ pháp không còn được hỏi một cách máy móc mà được lồng ghép trực tiếp vào các văn bản, yêu cầu học sinh phải hiểu được chức năng của cấu trúc ngữ pháp trong ngữ cảnh.
"Từ vựng được phân hóa đa dạng, từ mức độ căn bản đến học thuật. Tuy nhiên, số lượng từ đơn khó không quá nhiều. Khó khăn chủ yếu nằm ở các cụm danh từ, cụm từ dài, nghĩa của từ trong ngữ cảnh và các yếu tố liên quan đến diễn ngôn", ông Trí chia sẻ.
Đối với các bài đọc, ông Trí cho biết đề yêu cầu học sinh kết nối thông tin ở nhiều câu, biết cách lập luận, hiểu cấu trúc của bài và nhận diện các phương án diễn đạt khác nhau, chứ không chỉ đơn thuần đọc và cố gắng dịch từng từ.
Một trong những phần khó nhất của đề thi môn tiếng Anh kỳ thi tốt nghiệp THPT 2026 là phần sắp xếp câu, vì phần này yêu cầu học sinh phải hiểu toàn bộ nội dung của đoạn hội thoại hoặc đoạn văn để có thể sắp xếp thứ tự một cách phù hợp. Do đó, học sinh không thể chỉ học thuộc lòng hay học vẹt.
"Nói theo ngôn ngữ tuổi teen thì đề thi này 'khó xỉu'. Trong thời gian 50 phút, đề thi này khá 'căng' đối với học sinh có năng lực trung bình, nhưng phù hợp hơn với học sinh khá, giỏi. Nhìn chung, độ dài của đề tương đối lớn so với thời gian làm bài", thạc sĩ Nguyễn Minh Trí đánh giá..
Theo thạc sĩ Trí, phổ điểm trung bình dự kiến nằm trong khoảng từ 6 đến 7 điểm, ít điểm 8 trở lên.
Ở Đất Mũi, nơi nhiều tuyến đường bộ chưa thông suốt, chuyện học sinh đi học bằng đò từ lâu đã trở thành hình ảnh quen thuộc. Từ những chuyến đò ấy lại có một học trò đạt giải nhì quốc gia môn lịch sử nhờ đam mê môn học này.
Câu chuyện của Hồng Phúc Khang, học sinh lớp 12X1 Trường THPT Viên An đang được nhiều người nhắc đến như một dấu mốc đặc biệt của giáo dục vùng Đất Mũi. Bởi em không chỉ là thí sinh duy nhất của tỉnh Cà Mau đạt giải nhì học sinh giỏi quốc gia môn lịch sử (năm học 2025 - 2026), mà còn là học sinh đầu tiên của vùng Đất Mũi đạt thành tích này.
Gia đình Khang làm nuôi trồng thủy sản với diện tích nhỏ, cuộc sống không khá giả. Để lo cho gia đình và chuyện học hành của con trai, cha Khang phải làm thêm nhiều việc khác. Có lẽ hoàn cảnh ấy khiến em sớm hiểu rằng học tập là con đường quan trọng nhất để thay đổi tương lai.
Nhà cách trường vài cây số nhưng giao thông đường bộ chưa thông tuyến. Mỗi ngày đến lớp, Khang phải đi bằng đò. Riêng những ngày học thêm ngoài giờ, em được cha chở đi rồi đợi đón về. Những chuyến đò qua sông suốt nhiều năm đã hun đúc nên sự bền bỉ và ý chí vượt khó của Khang. "Cha mẹ luôn sát cánh cùng em… nên em càng quyết tâm học tập, không phụ lòng cha mẹ", Khang chia sẻ.
Trong suy nghĩ của nhiều học sinh, lịch sử thường là môn học nhiều dữ kiện, nhiều mốc thời gian và dễ tạo cảm giác khô khan. Nhưng với Khang, môn học này lại mở ra một thế giới khác.
Điều khiến câu chuyện của Khang trở nên đặc biệt không chỉ nằm ở giải thưởng quốc gia mà còn ở cách em tiếp cận môn lịch sử. Khang không học theo kiểu ghi nhớ máy móc. Em đến với lịch sử bằng cảm xúc, bằng sự tò mò khám phá và cả sự kết nối với quê hương, đất nước.
Với nam sinh này, mỗi trang sử không chỉ là sự kiện hay con số. Đó còn là hình ảnh của những vùng đất, những câu chuyện về các anh hùng dân tộc, về phong tục, tập quán và hành trình hình thành của đất nước qua từng giai đoạn. "Ở mỗi trang sử em như thấy được hình ảnh quê hương, đất nước", Khang nói.
Có lẽ chính cách học bằng cảm xúc ấy khiến môn lịch sử trở nên gần gũi hơn với em. Thay vì học để nhớ rồi quên sau kỳ thi, Khang chọn cách hiểu bản chất vấn đề, liên kết sự kiện và tự đặt mình vào dòng chảy của lịch sử.
Cô Trần Kim Yến, giáo viên dạy lịch sử Trường THPT Viên An, người trực tiếp ôn luyện cho Khang, cho biết điều khiến cô ấn tượng ở cậu học trò này là tinh thần chủ động học tập. Trong các tiết học, Khang thường xuyên đặt câu hỏi, tranh luận và mở rộng vấn đề. Em luôn muốn hiểu sâu hơn nguyên nhân, bối cảnh và ý nghĩa của từng sự kiện lịch sử. "Niềm đam mê thật sự với môn học cùng tình yêu quê hương, đất nước chính là yếu tố quan trọng giúp Khang tạo nên thành tích đặc biệt này", cô Yến nói.
Một điểm khác biệt nữa trong hành trình học tập của Khang là việc tận dụng công nghệ để học lịch sử. Ở thời đại số, nam sinh vùng Đất Mũi không giới hạn việc học trong sách giáo khoa hay bài giảng trên lớp. Đối diện lượng kiến thức lớn và nhiều mốc thời gian dễ nhầm lẫn của môn lịch sử, Khang chọn cách hệ thống bằng sơ đồ tư duy, liên kết các sự kiện theo từng giai đoạn để dễ ghi nhớ hơn.
Song song đó, em tận dụng nền tảng học trực tuyến để xem video bài giảng, tìm thêm tài liệu và sử dụng AI để giải thích lại những phần kiến thức khó, đặt câu hỏi mở rộng hoặc luyện đề. Không dừng ở đó, việc học còn được "mềm hóa" bằng nhiều hình thức như xem phim tư liệu, tạo video clip, chơi game lịch sử hay tham gia các tiết học STEM trên lớp.
Điều đáng nói là Khang không xem công nghệ như công cụ thay thế việc học mà là cách giúp bản thân chủ động hơn trong tiếp cận kiến thức. "Nhờ ứng dụng công nghệ, việc học giúp em hiểu sâu và ghi nhớ lâu hơn", nam sinh nói.
Tuy nhiên, giữa thời đại AI và thông tin tràn ngập, Khang cũng tự đặt ra nguyên tắc rõ ràng, luôn kiểm chứng, đối chiếu thông tin để tránh sai lệch kiến thức lịch sử.
