Cuộc họp thượng đỉnh giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình ở Bắc Kinh ngày 15-5 vừa qua có thể được nhìn trong logic đó.
Sau nhiều năm “gầm ghè” chiến lược từ chiến tranh thương mại, công nghệ, chuỗi cung ứng đến quân sự, Mỹ dường như đã nhận ra rằng việc ngăn chặn hoàn toàn sự trỗi dậy của Trung Quốc không còn dễ dàng như trước.
Trung Quốc hôm nay không còn là nền kinh tế phụ thuộc hoàn toàn vào phương Tây, mà đã trở thành một cực quyền lực kinh tế, công nghệ và quân sự đủ lớn để buộc Mỹ phải quay lại với tư duy “cân bằng quyền lực” và chính trị thực dụng cổ điển.
Có lẽ cũng cần nhìn nhận rằng cả ông Tập lẫn ông Trump, ở một góc độ nào đó, lại là hai đối tượng khá “lý tưởng” để ngồi xuống với nhau trong giai đoạn này của lịch sử.
Trung Quốc có hàng ngàn năm kinh nghiệm với nghệ thuật cân bằng quyền lực để duy trì ổn định chính trị bên trong cũng như quản lý các vùng ảnh hưởng chung quanh.
Tư duy chiến lược của họ luôn mang nặng tính thực dụng, kiên nhẫn và ưu tiên cân bằng lâu dài hơn là chiến thắng tuyệt đối trong ngắn hạn.
Trong khi đó, ông Trump nhìn thế giới nhiều hơn qua lăng kính của một doanh nhân và một nhà thương lượng quyền lực.
Cách tiếp cận của ông gần với tinh thần chính trị thực dụng cổ điển: quyền lực là lợi ích, đòn bẩy và khả năng mặc cả. Từ chiến tranh thuế quan đến “ngoại giao pháo hạm”, ông Trump xem quan hệ quốc tế như một bàn thương lượng lớn giữa các cường quốc hơn là một cuộc đối đầu ý thức hệ.
Có lẽ chính vì vậy mà dù cạnh tranh rất gay gắt, cả hai bên vẫn hiểu khá rõ logic quyền lực của nhau. Quan hệ Mỹ – Trung trong giai đoạn tới vì thế có thể mang màu sắc của một cuộc tái thương lượng trật tự quyền lực toàn cầu nhiều hơn là một nỗ lực triệt hạ đối thủ bằng mọi giá.
Hiện chưa rõ liệu ông Trump và ông Tập có bàn về Biển Đông trong cuộc gặp thượng đỉnh vừa qua. Đây là vùng biển có giá trị chiến lược đối với cả hai bên. Với Trung Quốc, đây là tuyến phòng thủ chiến lược và cửa ngõ sinh tồn về thương mại và năng lượng. Với Mỹ, đây là huyết mạch để duy trì vị thế cường quốc Thái Bình Dương và niềm tin chiến lược của Nhật Bản, Hàn Quốc, cùng những nước ASEAN.
Trong toàn bộ bàn cờ đó, giá trị địa chiến lược của Việt Nam trở nên đặc biệt đắt giá. Chính vì vậy, bài toán chiến lược lớn nhất của Việt Nam có lẽ là làm sao tạo ra một thế cân bằng đủ khôn khéo để biến giá trị địa chiến lược của mình trở thành yếu tố góp phần duy trì ổn định khu vực.
Nếu làm được điều đó, địa lý sẽ không còn là số phận bị động của lịch sử, mà trở thành tài sản chiến lược quý giá nhất cho hòa bình và phát triển dài hạn của Việt Nam.
Tuy nhiên, cạnh tranh Mỹ – Trung hiện nay cũng khác với nhiều cuộc đối đầu cường quốc trước đây ở chỗ hai nền kinh tế này phụ thuộc lẫn nhau rất sâu. Một bên là thị trường tiêu thụ và trung tâm thương mại hóa công nghệ lớn nhất thế giới; bên kia là công xưởng sản xuất và mắt xích trọng yếu của chuỗi cung ứng toàn cầu. Vì vậy, “tách rời hoàn toàn” giữa hai cường quốc kinh tế trên thực tế là điều rất khó xảy ra.
Trong bối cảnh lãnh đạo hai cường quốc bàn những vấn đề chiến lược bên trong các căn phòng đóng kín, tương lai của Việt Nam đối diện nhiều thách thức nhưng cũng đầy cơ hội. Nếu muốn đạt được tự chủ chiến lược thực sự, Việt Nam không chỉ cần cân bằng quan hệ giữa các cường quốc mà còn phải trở thành một mắt xích đủ quan trọng để khó bị thay thế trong chuỗi giá trị toàn cầu. Đài Loan với ngành bán dẫn là một ví dụ điển hình.
Vấn đề lớn nhất của Việt Nam vì vậy không còn đơn thuần là “tham gia chuỗi giá trị nào”, mà là “mình muốn giữ vai trò không thể thay thế ở đâu trong chuỗi giá trị đó”. Và điều đó cuối cùng lại quay về những nền tảng cốt lõi nhất: thể chế, nhân lực, khoa học – công nghệ và năng lực tổ chức quốc gia.
Báo South China Morning Post ngày 20-4 chia sẻ câu chuyện về một cô gái trẻ ở Trung Quốc về quê nuôi hơn 60.000 con rắn độc, thu về hơn 1 triệu nhân dân tệ (khoảng 3,8 tỉ đồng) mỗi năm, khiến cộng đồng mạng không khỏi kinh ngạc.
Cô Qin, sinh năm 1995, quê ở Quế Lâm (Quảng Tây, miền nam Trung Quốc), quyết định về làng phụ cha chăm sóc đàn rắn chỉ hai năm sau khi tốt nghiệp đại học.
Hiện cô nuôi hơn 60.000 con, trong đó có trên 50.000 con rắn lục năm bước - loài rắn hổ lục cực độc - cùng gần 10.000 con rắn hổ mang.
Ban đầu, cha cô phản đối cô theo nghề vì lo ngại nguy hiểm. Tuy nhiên khi quy mô trang trại ngày càng mở rộng và một mình ông không thể đảm đương, cô đã quyết định tham gia.
"Rắn lục năm bước phải được cho ăn bằng thức ăn chế biến sẵn và việc tiếp xúc gần luôn tiềm ẩn rủi ro. Thực ra tôi không quá sợ loài này vì cha đã nuôi chúng từ trước khi tôi ra đời", cô chia sẻ với Haibao News.
Theo cô Qin, rắn khô, mật và dầu rắn được dùng trong y học cổ truyền, còn nọc rắn phục vụ nghiên cứu y học hiện đại.
Mỗi con rắn lục năm bước có thể lấy nọc hai lần mỗi tháng, với giá bán từ 40 - 200 nhân dân tệ (khoảng 154.000 - 772.000 đồng) mỗi gram, tùy chất lượng.
Ngoài ra thịt rắn có giá 200 - 300 nhân dân tệ mỗi con, những con lớn có thể vượt 1.000 nhân dân tệ (khoảng 3,8 triệu đồng). Sau khi trừ chi phí, trang trại mang lại thu nhập hơn 1 triệu nhân dân tệ mỗi năm.
Cô cũng thường xuyên chia sẻ kinh nghiệm nuôi rắn trên mạng xã hội với tài khoản "Cô gái lấy nọc rắn", thu hút hơn 22.000 người theo dõi.
Trong nhiều video, cô mô tả về nỗi đau khi bị rắn cắn: "Ai nuôi rắn mà nói không sợ bị cắn thì có lẽ chưa từng trải qua. Với rắn lục năm bước, cơn đau rất dữ dội và có thể ám ảnh cả đời".
Cô cho biết vết cắn không chỉ gây đau tại chỗ mà còn lan ra cả cánh tay, vai, thậm chí nửa cơ thể. Một người theo dõi từng chia sẻ rằng cơn đau sau khi bị cắn khủng khiếp đến mức họ thà cắt cụt tay còn hơn phải chịu đựng lần nữa.
Câu chuyện khiến nhiều cư dân mạng Trung Quốc sửng sốt. Một bình luận viết: "Quá nể phục. Tôi chỉ mới nhìn thấy rắn thôi đã thấy không ổn rồi. Cô ấy thực sự dũng cảm và hoàn toàn xứng đáng với số tiền kiếm được".
"Chúng tôi kiên quyết bác bỏ và phủ nhận mọi cáo buộc về sự liên quan của lực lượng vũ trang Iran trong sự việc gây hư hại tàu Hàn Quốc tại eo biển Hormuz", đại sứ quán Iran tại Hàn Quốc cho biết hôm nay.
Đại sứ quán thêm rằng Iran đã "nhiều lần nhấn mạnh eo biển Hormuz là một phần không thể tách rời trong không gian phòng thủ chung của mình" kể từ khi Mỹ - Israel tiến hành chiến dịch tấn công hồi cuối tháng 2.
"Hoạt động đi lại an toàn qua eo biển Hormuz đòi hỏi tuân thủ đầy đủ quy định hiện hành. Trong những tình huống như vậy, mọi hành vi phớt lờ các yêu cầu đã được công bố và thực tế tác chiến đều có thể dẫn tới sự cố ngoài ý muốn. Trách nhiệm thuộc về bên tiến hành di chuyển hoặc hoạt động trong khu vực mà không cân nhắc đầy đủ các yếu tố nói trên", đại sứ quán Iran cho hay.
Vụ nổ và hỏa hoạn xảy ra tối 4/5 trên tàu hàng HMM Namu do một công ty vận tải biển Hàn Quốc vận hành, khi phương tiện đang neo đậu ngoài khơi cảng Umm Al Quwain của Các tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE), trong eo biển Hormuz. Trên tàu khi đó có 24 thành viên thủy thủ đoàn, không ai bị thương.
Tổng thống Donald Trump cáo buộc Iran đã "nã đạn" vào tàu và kêu gọi Hàn Quốc tham gia chiến dịch "Dự án Tự do" của Mỹ nhằm khôi phục hoạt động hàng hải qua eo biển Hormuz.
Chính phủ Hàn Quốc cho biết sẽ "xem xét lập trường" về tham gia chiến dịch. Tuy nhiên, Cố vấn An ninh Quốc gia Wi Sung-lac hôm 6/5 cho biết "Dự án Tự do" đã bị đình chỉ nên quá trình xem xét không còn cần thiết.
Chính phủ Hàn Quốc ngày 6/5 cử tổ công tác đến UAE để tìm hiểu nguyên nhân vụ cháy. Cuộc điều tra dự kiến bắt đầu sau khi tàu được kéo đến một cảng ở Dubai. Quan chức Bộ Đại dương và Thủy sản Hàn Quốc cho biết có thể phải mất nhiều ngày mới có kết quả, thêm rằng còn quá sớm để xác định nguyên nhân vụ cháy nổ.
Từ khi chiến sự bùng phát, Iran cấm hầu hết tàu thuyền qua eo biển Hormuz, ngoại trừ tàu của nước này và một số quốc gia "thân thiện", trong khi Mỹ áp đặt phong tỏa mọi cảng biển Iran từ ngày 13/4.
Theo Tổ chức Hàng hải Quốc tế, hàng trăm tàu và khoảng 20.000 thủy thủ đã không thể đi qua eo biển trong suốt cuộc xung đột. Hãng thông tấn Yonhap cho biết trong số này có 26 tàu treo cờ Hàn Quốc.
Hàn Quốc phụ thuộc đáng kể vào nhiên liệu nhập khẩu từ Trung Đông, hầu hết vận chuyển qua eo biển Hormuz, để đảm bảo nhu cầu năng lượng. Seoul tháng trước cho biết một tàu chở dầu Hàn Quốc đã đi qua vùng biển an toàn.
"Các chuyên gia thuộc Tập đoàn Máy bay Thống nhất (UAC) đã bắt đầu hoạt động thử nghiệm bay với tiêm kích tàng hình hai chỗ ngồi Su-57D. Chuyến bay thử đầu tiên, do phi công thử nghiệm Sergei Bogdan điều khiển, đã hoàn thành và đáp ứng các mục tiêu đề ra theo kế hoạch ", UAC cho biết hôm nay.
Video được công bố cho thấy nguyên mẫu Su-57D mang số hiệu 055 Xanh trong quá trình chuẩn bị, cất cánh và hạ cánh dưới sự giám sát của một máy bay Su-57. Cánh đuôi đứng có hình ảnh phiên bản Su-57 hai chỗ ngồi, kèm biểu tượng nhiều máy bay không người lái chiến đấu (UCAV) như S-70 Okhotnik và tên lửa hành trình.
"Ngoài các đặc tính chiến đấu độc đáo, Su-57D còn có thể đóng vai trò máy bay huấn luyện chiến đấu và chỉ huy tác chiến", Phó thủ tướng Nga Denis Manturov nhận xét.
Vadim Badeha, giám đốc điều hành UAC, cho biết hãng đang tiếp tục cải tiến và mở rộng chức năng trên Su-57. Ông bày tỏ tin tưởng biến thể hai chỗ ngồi sẽ "đóng góp đáng kể cho thành công của Su57 trên thị trường xuất khẩu".
Thông tin được công bố vài ngày sau khi xuất hiện hình ảnh chiếc Su-57D chạy thử tốc độ cao trên mặt đất. Đồ họa thiết kế Su-57D từng được truyền thông Nga công bố hồi năm 2023, nhưng đây là lần đầu xuất hiện hình ảnh máy bay thực tế.
Su-57D là tiêm kích thế hệ 5 thứ hai trên thế giới có phiên bản hai chỗ ngồi. Mẫu máy bay đầu tiên là J-20S của Trung Quốc, lần đầu xuất hiện trong ảnh chụp hồi năm 2021.
Thomas Newdick, biên tập viên chuyên trang quân sự Mỹ War Zone, nhận định mẫu tiêm kích này thể hiện nỗ lực của Sukhoi nhằm biến Su-57 thành phương tiện chỉ huy và kiểm soát, tham gia phối hợp giữa phi cơ có người lái và UCAV trong tương lai.
"Bổ sung thành viên thứ hai có thể giảm đáng kể khối lượng công việc cho phi công trong nhiệm vụ cường độ cao, liên quan đến điều khiển đội hình UAV, tác chiến điện tử và hiệp đồng tấn công. Phi công thứ hai có thể sẽ điều khiển đội hình phi cơ S-70 Okhotnik mà Nga từng thử nghiệm với Su-57 một chỗ ngồi", Newdick cho biết.
Theo Newdick, vị trí buồng sau trên Su-57D sẽ buộc nhà sản xuất chỉnh sửa khoang chứa thiết bị điện tử hàng không, hệ thống nhiệm vụ và thùng dầu trong thân. Thay đổi về hình dáng bên ngoài cũng có thể ảnh hưởng đến khả năng tàng hình và hiệu suất hoạt động của máy bay.
Tuy nhiên, nhà sản xuất dường như chấp nhận đánh đổi những điều này để nâng cao hiệu quả tác chiến của máy bay.
Su-57 là tiêm kích thế hệ 5 đầu tiên của Nga, được thiết kế để cạnh tranh với dòng F-22, F-35 Mỹ và J-20 Trung Quốc. Su-57 được phủ vật liệu hấp thụ sóng radar và có thiết kế tối ưu cho khả năng tàng hình trước thiết bị trinh sát điện tử. Mỗi phi cơ mang được tổng cộng 6 vũ khí trong thân, bao gồm 4 quả ở hai khoang bụng và hai tên lửa ở hai khoang bên hông.
Tập đoàn Sukhoi bắt đầu phát triển phiên bản nâng cấp Su-57M sau khi Bộ Quốc phòng Nga ký hợp đồng mua 76 tiêm kích Su-57 vào tháng 10/2018. Nguyên mẫu T-50M bay thử nghiệm vào giữa năm 2022, nhưng chưa rõ thời điểm bắt đầu sản xuất hàng loạt.
Algeria là khách hàng nước ngoài đầu tiên đặt mua Su-57 với phi đội gồm 12 chiếc. Ít nhất hai tiêm kích trong số này đã được bàn giao và bay thử.
