Cuộc họp thượng đỉnh giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình ở Bắc Kinh ngày 15-5 vừa qua có thể được nhìn trong logic đó.
Sau nhiều năm “gầm ghè” chiến lược từ chiến tranh thương mại, công nghệ, chuỗi cung ứng đến quân sự, Mỹ dường như đã nhận ra rằng việc ngăn chặn hoàn toàn sự trỗi dậy của Trung Quốc không còn dễ dàng như trước.
Trung Quốc hôm nay không còn là nền kinh tế phụ thuộc hoàn toàn vào phương Tây, mà đã trở thành một cực quyền lực kinh tế, công nghệ và quân sự đủ lớn để buộc Mỹ phải quay lại với tư duy “cân bằng quyền lực” và chính trị thực dụng cổ điển.
Có lẽ cũng cần nhìn nhận rằng cả ông Tập lẫn ông Trump, ở một góc độ nào đó, lại là hai đối tượng khá “lý tưởng” để ngồi xuống với nhau trong giai đoạn này của lịch sử.
Trung Quốc có hàng ngàn năm kinh nghiệm với nghệ thuật cân bằng quyền lực để duy trì ổn định chính trị bên trong cũng như quản lý các vùng ảnh hưởng chung quanh.
Tư duy chiến lược của họ luôn mang nặng tính thực dụng, kiên nhẫn và ưu tiên cân bằng lâu dài hơn là chiến thắng tuyệt đối trong ngắn hạn.
Trong khi đó, ông Trump nhìn thế giới nhiều hơn qua lăng kính của một doanh nhân và một nhà thương lượng quyền lực.
Cách tiếp cận của ông gần với tinh thần chính trị thực dụng cổ điển: quyền lực là lợi ích, đòn bẩy và khả năng mặc cả. Từ chiến tranh thuế quan đến “ngoại giao pháo hạm”, ông Trump xem quan hệ quốc tế như một bàn thương lượng lớn giữa các cường quốc hơn là một cuộc đối đầu ý thức hệ.
Có lẽ chính vì vậy mà dù cạnh tranh rất gay gắt, cả hai bên vẫn hiểu khá rõ logic quyền lực của nhau. Quan hệ Mỹ – Trung trong giai đoạn tới vì thế có thể mang màu sắc của một cuộc tái thương lượng trật tự quyền lực toàn cầu nhiều hơn là một nỗ lực triệt hạ đối thủ bằng mọi giá.
Hiện chưa rõ liệu ông Trump và ông Tập có bàn về Biển Đông trong cuộc gặp thượng đỉnh vừa qua. Đây là vùng biển có giá trị chiến lược đối với cả hai bên. Với Trung Quốc, đây là tuyến phòng thủ chiến lược và cửa ngõ sinh tồn về thương mại và năng lượng. Với Mỹ, đây là huyết mạch để duy trì vị thế cường quốc Thái Bình Dương và niềm tin chiến lược của Nhật Bản, Hàn Quốc, cùng những nước ASEAN.
Trong toàn bộ bàn cờ đó, giá trị địa chiến lược của Việt Nam trở nên đặc biệt đắt giá. Chính vì vậy, bài toán chiến lược lớn nhất của Việt Nam có lẽ là làm sao tạo ra một thế cân bằng đủ khôn khéo để biến giá trị địa chiến lược của mình trở thành yếu tố góp phần duy trì ổn định khu vực.
Nếu làm được điều đó, địa lý sẽ không còn là số phận bị động của lịch sử, mà trở thành tài sản chiến lược quý giá nhất cho hòa bình và phát triển dài hạn của Việt Nam.
Tuy nhiên, cạnh tranh Mỹ – Trung hiện nay cũng khác với nhiều cuộc đối đầu cường quốc trước đây ở chỗ hai nền kinh tế này phụ thuộc lẫn nhau rất sâu. Một bên là thị trường tiêu thụ và trung tâm thương mại hóa công nghệ lớn nhất thế giới; bên kia là công xưởng sản xuất và mắt xích trọng yếu của chuỗi cung ứng toàn cầu. Vì vậy, “tách rời hoàn toàn” giữa hai cường quốc kinh tế trên thực tế là điều rất khó xảy ra.
Trong bối cảnh lãnh đạo hai cường quốc bàn những vấn đề chiến lược bên trong các căn phòng đóng kín, tương lai của Việt Nam đối diện nhiều thách thức nhưng cũng đầy cơ hội. Nếu muốn đạt được tự chủ chiến lược thực sự, Việt Nam không chỉ cần cân bằng quan hệ giữa các cường quốc mà còn phải trở thành một mắt xích đủ quan trọng để khó bị thay thế trong chuỗi giá trị toàn cầu. Đài Loan với ngành bán dẫn là một ví dụ điển hình.
Vấn đề lớn nhất của Việt Nam vì vậy không còn đơn thuần là “tham gia chuỗi giá trị nào”, mà là “mình muốn giữ vai trò không thể thay thế ở đâu trong chuỗi giá trị đó”. Và điều đó cuối cùng lại quay về những nền tảng cốt lõi nhất: thể chế, nhân lực, khoa học – công nghệ và năng lực tổ chức quốc gia.
Quyền Bộ trưởng Tư pháp Mỹ Todd Blanche hôm nay cho biết nghi phạm Cole Tomas Allen, 31 tuổi, có thể đã di chuyển bằng tàu hỏa từ thành phố Los Angeles, bang California, đến thành phố Chicago, bang Illinois rồi tới thủ đô Washington và nhận phòng tại khách sạn Washington Hilton.
Khách sạn này là nơi tổ chức tiệc tối dành cho phóng viên chuyên trách Nhà Trắng, có sự tham dự của Tổng thống Donald Trump, Đệ nhất phu nhân Melania Trump, Phó tổng thống JD Vance.
Loạt quan chức cấp cao khác trong chính quyền cũng có mặt, gồm Ngoại trưởng Marco Rubio, Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth, Bộ trưởng Tư pháp Todd Blanche, Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent, Bộ trưởng Nội vụ Doug Burgum.
Thời điểm Allen nhận phòng ở khách sạn này chưa được công bố, nhưng nghi phạm này tối 25/4 đã mang theo súng săn, súng ngắn và dao lao qua chốt kiểm soát an ninh bên ngoài sự kiện, nhưng bị mật vụ Mỹ chặn lại trước khi vào được hội trường tiệc.
Trong lúc đấu súng với mật vụ Mỹ, Allen bắn trúng một sĩ quan mặc áo chống đạn, trước khi bị khống chế. Sĩ quan bị thương đã được xuất viện.
Tính đến sáng 26/4 (tối 26/4 giờ Hà Nội), Allen vẫn chưa khai với điều tra viên về động cơ gây án.
"Có vẻ nghi phạm thực sự lên kế hoạch nhắm vào những người làm việc trong chính quyền, nhiều khả năng bao gồm cả Tổng thống Donald Trump. Đây mới là đánh giá sơ bộ. Hiện chúng tôi chưa có thông tin cụ thể về những cá nhân nào bị nhắm đến, ngoài việc hiểu rằng đó chính là mục tiêu của nghi phạm", ông Blanche cho hay.
Giới chức đang tiếp tục điều tra động cơ của nghi phạm, có thể mất vài ngày.
Vụ tấn công làm dấy lên lo ngại về an ninh và đặt ra câu hỏi bằng cách nào nghi phạm có thể mang vũ khí vượt qua vòng kiểm tra an ninh. Ông Blanche cho hay các nhà điều tra đang xem xét thông tin nghi phạm có thể đã lắp ráp vũ khí ở đâu đó trong khách sạn, nhưng "chưa kịp tiến xa" trong kế hoạch. "Nghi phạm chỉ vượt qua được vành đai an ninh khoảng vài mét", ông nói thêm.
Allen sẽ bị truy tố tại tòa án liên bang vào ngày 27/4 với các cáo buộc tấn công nhân viên liên bang và nổ súng nhằm sát hại nhân viên liên bang, theo ông Blanche.
Thông tin được quyền Bộ trưởng Tư pháp Mỹ đưa ra sau khi lực lượng hành pháp tiến hành loạt lệnh khám xét xuyên đêm, trong đó có nhà của nghi phạm tại thành phố Torrance ở bang California.
Theo một quan chức cấp cao, các khẩu súng của Allen đều được mua hợp pháp. Hồ sơ cho thấy Allen đã mua khẩu súng săn Maverick vào tháng 8/2025, khẩu súng lục Armscor Precision vào tháng 10/2023. Đây chính là hai vũ khí bị thu giữ từ Allen trong vụ tấn công ở khách sạn Washington Hilton.
Trong bài đăng trên Truth Social, ông Trump cho rằng vụ nổ súng cho thấy sự cần thiết của phòng khiêu vũ, công trình đang được xây dựng trong khuôn viên Nhà Trắng.
Theo ông, sự việc sẽ không bao giờ xảy ra "nếu có Phòng Khiêu vũ tối mật cấp quân sự", công trình không những "đẹp" mà còn được trang bị "mọi tính năng an ninh ở cấp cao nhất", và đặc biệt "không có các phòng phía trên để những người không được kiểm soát an ninh có thể tràn vào".
Báo Rossiyskaya Gazeta của Nga hôm 5/4 công bố video từ cảm biến quang học của máy bay không người lái (UAV) tự sát dòng Geran, cho thấy radar cảnh giới và điều khiển hỏa lực TRML-4D của tổ hợp phòng không IRIS-T Ukraine đang vận hành ở tỉnh Poltava.
Khung bám bắt của UAV Geran giữ ổn định quanh đài radar trong lúc phi cơ lao tới, cho thấy nó dường như đang ở chế độ khóa mục tiêu tự động. Video bị cắt trước thời điểm UAV lao vào mục tiêu, chưa rõ radar TRML-4D có trúng đòn trực tiếp hay không.
Dù vậy, Rossiyskaya Gazeta cho rằng đầu đạn nặng 50-90 kg của dòng Geran vẫn đủ sức gây sát thương cho những thiết bị mỏng manh, không có vỏ giáp như radar từ khoảng cách 10 m.
Giới chức Nga và Ukraine chưa bình luận về video.
Militarnyi, cổng thông tin điện tử thuộc Bộ Quốc phòng Ukraine, trước đó đưa tin Nga đã sản xuất phiên bản Geran mang đầu dò thụ động, chuyên phát hiện và bám bắt nguồn phát tín hiệu vô tuyến như radar phòng không. Điều này giúp UAV Geran trở thành vũ khí diệt radar như tên lửa siêu thanh Kh-31P, bổ sung phương án tấn công và chế áp phòng không đối phương cho lực lượng Nga.
Tổ hợp phòng không IRIS-T do Đức cùng một số quốc gia phương Tây hợp tác phát triển từ giữa những năm 1990. Mỗi hệ thống IRIS-T gồm một xe chỉ huy, một radar đa năng TRML-4D cùng ba xe phóng với tối đa 24 quả đạn. Biến thể tầm trung IRIS-T SLM có tầm bắn khoảng 40 km, chuyên đối phó máy bay, trực thăng, UAV hoặc một số loại tên lửa.
Radar TRML-4D, được ví như "mắt thần" của IRIS-T, có thể bám bắt hơn 1.500 mục tiêu cùng lúc ở khoảng cách 250 km, trong đó phi cơ là trên 120 km và tên lửa siêu thanh là 60 km trở lên.
Đức cam kết cung cấp 12 hệ thống tầm trung IRIS-T SLM và 24 bệ phóng thuộc phiên bản tầm ngắn IRIS-T SLS cho Ukraine, trong đó ba tổ hợp SLM và hai bệ phóng SLS đã được chuyển giao trong giai đoạn 2022-2023. Bộ Quốc phòng Ukraine hồi tháng 12/2025 tuyên bố đã sở hữu 9 tổ hợp IRIS-T.
Đây được coi là một trong những lá chắn phòng không hiện đại nhất của Ukraine, các chỉ huy nước này từng tuyên bố đạt tỷ lệ đánh chặn 100% mục tiêu trong quá trình tham chiến. Dù vậy, quân đội Nga đã nhiều lần công bố video tập kích các trận địa IRIS-T, phá hủy một số radar TRML-4D và nhiều bệ phóng.
Trong một tuyên bố chung được đưa ra sau vòng đàm phán thứ tư do Mỹ làm trung gian diễn ra tại Washington D.C ngày 3.6, Israel và Lebanon cho biết thỏa thuận ngừng bắn phụ thuộc vào việc lực lượng Hezbollah ngừng hoàn toàn các hoạt động bắn phá và điều tất cả thành viên của Hezbollah rời khỏi khu vực phía nam sông Litani.
"Tất cả các quốc gia đều tái khẳng định rằng tương lai của mối quan hệ giữa Israel và Lebanon phải do chính phủ hai nước quyết định. Họ bác bỏ mọi nỗ lực, từ bất kỳ quốc gia hay tổ chức phi nhà nước nào, nhằm khống chế tương lai của Lebanon", Bộ Ngoại giao Mỹ ra thông cáo.
Theo báo The Guardian ngày 4.6, các bên đã đồng ý lập các vùng an ninh "thí điểm" ở Lebanon. Những nơi này sẽ cấm Hezbollah hoạt động, tuy nhiên chưa rõ chi tiết kế hoạch này sẽ được triển khai ra sao.
Hezbollah không tham gia và kiên quyết phản đối các cuộc đàm phán giữa Israel và Lebanon, đưa ra tuyên bố sẽ không tuân thủ bất kỳ thỏa thuận nào đạt được từ cuộc đàm phán.
Thỏa thuận giữa Israel và Lebanon mang ý nghĩa quan trọng, khi Iran từng coi đây là một trong những điều kiện tiên quyết để chấp nhận đàm phán với Mỹ nhằm chấm dứt xung đột. Theo Reuters ngày 4.6, đích thân Tổng thống Mỹ Donald Trump thừa nhận đã gây áp lực mạnh mẽ lên Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu nhằm đạt được lệnh ngừng bắn, với thông điệp dứt khoát: "Chúng ta phải dừng cuộc chiến này lại".
Chia sẻ với báo giới ngày 3.6, ông Trump tiết lộ các cuộc đàm phán với Iran có thể đạt được bước tiến mới ngay trong cuối tuần này. Ông cho biết các bên đang nỗ lực tách biệt vấn đề mở cửa trở lại eo biển Hormuz khỏi cuộc xung đột ở Lebanon.
Dù có tín hiệu lạc quan trên bàn ngoại giao, tình hình thực địa vẫn phải đối mặt với nhiều thử thách bạo lực. Trong ngày 3.6, các cuộc không kích bằng máy bay không người lái của Israel tại miền nam Lebanon đã khiến ít nhất sáu người thiệt mạng.
Cùng ngày, một vụ tấn công đã nhắm vào sân bay quốc tế Kuwait khiến 1 người chết và hơn 60 người bị thương. Quân đội Mỹ cáo buộc Iran cố ý dùng máy bay không người lái (UAV) tấn công sân bay, trong khi Tehran kiên quyết bác bỏ và đổ lỗi cho tên lửa đánh chặn của Washington đi chệch mục tiêu.
Tại Mỹ, hạ viện vừa thông qua nghị quyết về quyền chiến tranh, theo đó yêu cầu Tổng thống Trump phải rút quân Mỹ khỏi các hành động thù địch với Iran. Hạ viện đã kêu gọi thượng viện thông qua nghị quyết, trong bối cảnh xung đột Mỹ - Iran đã kéo dài hơn 3 tháng.
